bài tập tình huống môn quản trị công nghệ

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 2 Đánh giá công nghệ ở doanh nghiệp được tiến hành theo trình tự sau  Đặt vấn đề xác định mục đích đánh giá, hoạt động của đối tượng được đánh giá,phạm vi và mục tiêu

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 1

Người ta sử dụng đánh giá công nghệ nhằm mục đích sau

 Đánh giá công nghệ để chuyển giao hay áp dụng một công nghệ

 Đánh giá công nghệ để điều chỉnh hay kiểm soát công nghệ

 Đánh giá công nghệ để cung cấp một trong những đầu vào của quá trình ra quyếtđịnh

Anh/ chị hãy chỉ rõ mục đích của hoạt động đánh giá công nghệ sau đây

 Đánh giá công nghệ ngành sản xuất dầu thực vật ở Việt nam được thực hiện bởi

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 2

Đánh giá công nghệ ở doanh nghiệp được tiến hành theo trình tự sau

 Đặt vấn đề (xác định mục đích đánh giá, hoạt động của đối tượng được đánh giá,phạm vi và mục tiêu đánh giá)

 Khảo sát công nghệ (mô tả các công nghệ liên quan và công nghệ sẽ được đánhgiá)

 Dự báo tác động và ảnh hưởng của công nghệ

 Căn cứ vào loại hình sản xuất – kinh doanh mà đơn vị đang thực hiện, anh/chị hãy

sơ lược đánh giá công nghệ ở doanh nghiệp mình?

 Nêu một số vấn đề khó khăn khó giải quyết về công nghệ mà doanh nghiệpanh/chị đang gặp phải?

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 3 Xây dựng chiến lược công nghệ ở doanh nghiệp

1 Chiến lược công nghệ có vai trò như thế nào đối với doanh nghiệp trongnền kinh tế thị trường ? Mối quan hệ giữa chiến lựơc công nghệ với chiến lược cạnhtranh

2 Doanh nghiệp nơi anh/chị đang công tác có chiến lược công nghệ không ?Liên hệ xem chúng thuộc loại chiến lược nào trong 6 loại chiến lược công nghệ đã nêutrong tài liệu

3 Liên hệ và tự xây dựng chiến lược công nghệ phù hợp với công ty nơi anh/chị đang công tác

4 Công ty Sao sáng, một doanh nghiệp sản xuất nông cụ, nằm ở đồng bằngBắc bộ Có một thời gian dài công ty làm ăn phát đạt do địa bàn kinh doanh thuận lợi, và

có uy tín lâu đời với người nông dân Nhưng thời gian gần đây công việc kinh doanh bịđình trệ do sự xuất hiện những máy móc, nông cụ có những tính năng vượt trội, giá thànhhợp lý và đặc biệt là phục vụ những loại hình sản xuất đặc thù như: quy mô trang trại,trồng cây dược liệu, cây cao sản được nhập từ miền Nam và Trung Quốc Một cuộc họpcủa Ban giám đốc, các trưởng phòng chức năng, quản đốc các phân xưởng, các kỹ sưcông nhân lành nghề được triệu tập và quyết định rằng đây chính là thời điểm mà doanhnghiệp phải đổi mới công nghệ

Giả thiết rằng doanh nghiệp vẫn tiếp tục kinh doanh trên lĩnh vực sản xuất máy vàthiết bị phục vụ nông nghiệp Mục tiêu chính của doanh nghiệp là giành lại thị phần đãmất, duy trì sự tăng trưởng 10% năm như thời kỳ trước đó

 Hãy lựa chọn sơ bộ chiến lược cạnh tranh cho doanh nghiệp

 Dựa trên các kiến thức về cạnh tranh và lợi thế của công nghệ cho chiến lược cạnhtranh, hãy bàn bạc và lựa chọn một phương án đổi mới (trên cơ sở phân tích giả định tìnhhình của doanh nghiệp)

 Với phương pháp đổi mới đã lựa chọn thì quản lý đổi mới cụ thể như thế nào?

 Xác định các nguồn lực cần thiết để đổi mới

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 4

Bốn chiến lược tiếp nhận và chuyển giao công nghệ thường được các nước quantâm:

Chiến lược 1: Nhập công nghệ có danh tiếng

Chiến lược 2: Sử dụng công nghệ bản xứ

Chiến lược 3: Định hướng công nghệ nhập

Chiến lược 4: Nâng cấp nhập công nghệ

1- Chiến lược nhập công nghệ có danh tiếng

Hầu hết thuộc các dự án lớn, do người nước ngoài xây dựng, được trả bằng tiềnvay vốn từ các ngân hàng nước ngoài Việc vận hành dự án và thu lợi nhuận chuyển ranước ngoài là chính, họ chỉ để lại một phần nhỏ đóng góp cho sự phát triển công nghệquốc gia sở tại

Sự thật về sự hiện đại hoá nền công nghệ quốc gia chỉ là bề ngoài, thực chất trình

độ công nghệ này là của nước ngoài Vậy ta phải luôn đặt ra câu hỏi: Công nghệ của quốcgia sẽ đi về đâu khi người nước ngoài rút khỏi thị trường công nghệ

Tình huống

Công nghệ khai thác và chế biến các sản phẩm hoá dầu của Việt Nam hiện nayđang được các chuyên gia Nga khai thác và vận hành Theo đánh giá của các chuyên giatrình độ công nghệ khai thác dầu của chúng ta dưới sự điều khiển và vận hành của cácchuyên gia Nga đạt trình độ tiên tiến

2- Chiến lược sử dụng công nghệ bản xứ

Thích hợp đối với một số dự án nhỏ vì tính thích nghi của nó với môi trường hiệntại Tuy nhiên nếu cứ phát triển công nghệ bản xứ thì khả năng theo kịp nền công nghiệphiện đại trên thế giới còn rất xa

Vì vậy vấn đề đặt ra là nếu chúng ta cứ phát triển công nghệ bản xứ thì nền côngnghệ quốc gia bao giờ mới theo kịp nền công nghệ tiên tiến, hiện đại của thế giới

Để giải quyết vấn đề này chúng ta cần phân tích những công nghệ cần thiết: Côngnghệ ngoại nhập hay công nghệ tại chỗ.

Có hai cách giải quyết để lựa chọn Đó là: thời gian và chi phí bỏ ra

Nếu phát triển công nghệ bản xứ mất nhiều thời gian và tốn kém nhiều chi phí thì

ta nên nhập khẩu công nghệ để cải thiện tình hình thực tại

Thực tế chứng minh:

 30% công nghệ ngoại nhập là do tính cấp thiết về thời gian để giải quyết tình hìnhthực tại

 70% công nghệ ngoại nhập là do chi phí cho việc nghiên cứu tốn kém

Vì vậy trong trường hợp các nguồn lực yếu kém và hạn hẹp thì nhập công nghệ làhiệu quả hơn cả

Tình huống

Công nghệ điện - điện tử của chúng ta hiện nay chưa đáp ứng được các yêu cầuthực tế về sản xuất và tiêu dùng trong nước Vấn đề đặt ra là chúng ta nên tập trung cácnguồn lực hiện có vào việc nghiên cứu để nâng cao trình độ công nghệ lĩnh vực điện -điện tử hay sử dụng ngoại tệ vào việc mua lại công nghệ của Nhật Bản

Sau đây là một số dữ liệu liên quan đến vấn đề trên:

 Nếu tự nghiên cứu thì sẽ giao cho đơn vị nào (lựa chọn đơn vị đảm nhiệm đề tàidựa vào các chỉ tiêu bắt buộc)

 Kinh phí dự kiến cho việc nghiên cứu là 200.000 đôla

Thời gian dự kiến hoàn thành việc nghiên cứu là 2 năm (Vốn đầu tư cho nghiêncứu do nhà nước cấp và thu hồi sau khi bán công nghệ cho các đơn vị có nhu cầu sửdụng)

Thời hạn thu hồi vốn dự kiến là 5 năm

 Nếu mua công nghệ của Nhật Bản thì kinh phí cho việc chuyển giao và vận hành

ổn định dự kiến là: 500.000 đô la Thời hạn có công nghệ dùng là 6 tháng ngay sau khi kýhợp đồng

Căn cứ vào tình hình thực tế hiện nay của nền công nghệ điện - điện tử Việt Namanh chị hãy đưa ra ý kiến

3- Chiến lược định hướng công nghệ nhập

Là nhập các công nghệ theo mục tiêu riêng Thông thường chỉ nhập công nghệ cótrình độ trung bình, ít hiện đại Người ta hy vọng tiếp nhận công nghệ hôm nay để nângcao trình độ công nghệ cho mai sau

Người ta cho rằng sự tăng trưởng của nền kinh tế đối với những nước đang pháttriển trong những năm đầu phụ thuộc nhiều vào nền công nghiệp vừa và nhỏ tương ứngvới trình độ công nghệ trung bình.

Việc nhập công nghệ theo mục tiêu trong những năm đầu cũng giúp cho chúng ta

tự chủ được hoàn toàn công nghệ, ít nhất từng bước tiếp thu, nâng cao trình độ côngnghệ

Tình huống

Căn cứ vào thực trạng công nghệ của từng ngành:

 Công nghiệp chế biến thực phẩm

 Công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng

 Công nghiệp khai thác khoáng sản

 Công nghiệp chế tạo máy

Hãy định hướng công nghệ cho từng ngành theo mục tiêu phát triển và tiếp thulàm chủ công nghệ

4- Chiến lược nâng cấp công nghệ

Là việc tiếp nhận công nghệ ban đầu vào sản xuất, sau đó tuỳ thuộc vào tình hìnhthực tế mà cải tiến làm chủ công nghệ Đây là chiến lược nhằm khai thác và sử dụng côngnghệ một cách tốt nhất, nó phát huy được kỹ năng thực hành Các bước trong quá trìnhnâng cấp công nghệ được cụ thể hoá như sau:

 Nhập các công nghệ đã lựa chọn

 Thích nghi công nghệ

 Cải tiến công nghệ

 Hoàn thiện công nghệ

 Sáng chế công nghệ gốc

 Trao đổi công nghệ gốc với các nước công nghiệp khác

 Xuất khẩu công nghệ, đây là giai đoạn tự chủ công nghệ

 Một nước nhỏ muốn mua công nghệ hiện đại về lĩnh vực điện tử để sản xuất ra sảnphẩm bán trên thị trường thế giới.

 Một nước nông nghiệp vùng nhiệt đới muốn mua công nghệ chế biến thực phẩmđóng hộp để:

+ Tiêu dùng tại thị trường nội địa 60%

+ Xuất khẩu ra thị trường các nước lân cận 40%

 Một nước có nền công nghiệp cơ khí chế tạo phát triển đang quan tâm đến côngnghệ sản xuất các chi tiết mạ thép không gỉ để nâng cao chất lượng sản phẩm

 Số lượng sản phẩm tiêu thụ hàng năm dự kiến 200.000 sản phẩm và được bán rộngrãi trên thị trường thế giới, hiện đang rất có uy tín về chất lượng và giá cả Họ quan tâmđến một công nghệ mới

 Một nước có nền kinh tế kém phát triển, kỹ năng thực hành công nghệ thấp, muốntìm các dự án lắp ráp và gia công thuê các sản phẩm có trình độ công nghệ đơn giản

 Tập đoàn sản xuất đồ gia dụng muốn bắt chước các mẫu mã sản phẩm của hãngElextrolux họ đang tìm kiếm công nghệ theo kiểu đơn giản dễ thực hành

 Một dự án sản xuất ô tô kiểu mới hiện đại rất được giới thượng lưu quan tâm, đangcần có một công nghệ thích hợp

III/ Tình huống 3

Đối với các nhà nhận công nghệ khi lựa chọn công nghệ cần đặt râ câu hỏi nênhay không:

 Có cần công nghệ này không

 Công nghệ đem lại lợi nhuận là bao nhiêu

 Nên nhận công nghệ trọn gói hay công nghệ từng phần

 Nên lựa chọn nhận phần nào nếu không nhận trọn gói:

 Tính hiện đại và chu kỳ sống của công nghệ

 Các nguồn lực cần cho công nghệ

 Doanh nghiệp có làm chủ được công nghệ không

 Các ảnh hưởng do công nghệ mang lại

Dựa vào tình hình thực tế của cơ sở hãy phân tích và chỉ ra các yêu cầu cần thiếtcho việc tiếp nhận công nghệ

đỡ đầu của Sony làm già trong câu chuyện sau:

Akio Morita và Masaru Ibuka đã sáng lập ra doanh nghiệp kỹ thuật Viễn thôngTokyo để ứng dụng tiến bộ về Viễn thông trong các sản phẩm dân dụng Hãng này đã sảnxuất nhiều loại dụng cụ điện như Vônkế, nồi cơm điện, máy ghi âm với băng từ dùngtrong trường học vào những năm 1951

Trong một chuyến đi thăm Mỹ vào năm 1953 Masaru Ibuka biết hãng WesternElectric sắp bán bản quyền phát minh ra transitor của họ Tại thời điểm này không mộtdoanh nghiệp nào của Nhật bản hoặc của Mỹ quan tâm đến vấn đề này Ibuka đã quyếtđịnh mua bản quyền công nghệ transitor vào năm 1954, sau đó ông chô các kỹ sư củamình sang Mỹ để thu thập mọi nguồn thông tin và học hỏi những người đã từng làm vềcông nghệ transitor

Năm 1955, doanh nghiệp của Ibuka đã cho ra đời sản phẩm Radio cỡ nhỏ có thể

bỏ túi để bán trên thị trường và chuyển tên doanh nghiệp thành Sony Sự thành công vềtransitor của Sony là sự thành công quan trọng trong loạt những đồ điện dân dụng đãđược sản xuất thành công dựa trên công nghệ chất bán dẫn

Yêu cầu: Anh/ chị phân tích sự lựa chọn công nghệ dẫn đến thành công trên của Ibuka và doanh nghiệp Sony

II/ Tình huống 2

Doanh nghiệp Vang thăng long là một doanh nghiệp sản xuất rượu vang với côngsuất lớn nhất Việt nam hiện nay, tuy nhiên doanh nghiệp này mới chỉ sản xuất loại vangngọt từ các loại quả nhiệt đới (dâu, mơ, mận, táo) sẵn có tại Việt nam Trong khi đó nhucầu thị trường hiện nay có nhu cầu thay thế dần loại vang ngọt nêu trên bằng loại vangchát (không có đường) theo dòng vang của cacs nước châu Âu

Doanh nghiệp vang thăng long đang đứng trước sự lựa chọn các nguồn công nghệnhư sau:

 Công nghệ sản xuất vang của Pháp, đồng thời dịch nho khô đặc sẽ được hãng củaPháp cung cấp để sản xuất Vang chát tại cơ sở của doanh nghiệp

 Công nghệ sản xuất vang chất từ loại nho hiện có của Việt Nam do các chuyên gia

về vang Việt Nam cung cấp và chuyển giao công nghệ

 Công nghệ sản xuất vang và kỹ thuật tròng các loại nho rược đã được áp dụngthành công tại cacs nước nhiệt đới, được chuyển giao bởi chuyên gia Pháp

 Doanh nghiệp tự bỏ chi phí để các cán bộ kỹ thuật trong doanh nghiệp nghiên cứucông nghệ sản xuất loại vang trên

Yêu cầu : Anh/ chị hãy phân tích để lựa chọn việc sử dụng một trong các công nghệ trên để sản xuất vang chát Anh/ chị có đề xuất gì để doanh nghiệp Vang thăng long tránh được tối đa rủi ro và đạt được mục tiêu trên trong thời gian ngắn nhất.

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 6

Luật của nhiều nước thừa nhận bốn loại sở hữu trí tuệ

 Nhãn hiệu thương mại và các dấu hiệu tương tự

Trao đổi quyền sở hữu

để làm lợi cho công chúng như thế nào Nhãn hiệu

hàng hoá

Nhãn hiệu được gắnlên trên hàng hoá đểđảm bảo nguồn gốccủa chúng

Không ai đượcphép sử dụng nhãnhiệu nếu khôngđược phép củangười chủ

Công chúng được bảo vệmột cách có hiệu quả đốivới hàng giả và tiết kiệmchi phí cho chính phủ

Bằng sáng chế Các sáng chế (hoặc

giải pháp hữu íchhoặc quá trình sảnxuất các sản phẩm)

Không ai đượcphép thu lợi nhuận

từ sáng chế màkhông được phépcủa nhà sáng chếtrong một số năm

sáng chế được công bốcho công chúng Sau thời

kỳ bằng sáng chế có hiệulực, công chúng có thể sửdụng sáng chế một cách tự

do Sáng chế được khuyếnkhích

Bản quyền Các tác phẩm văn

học, nghệ thuật, âmnhạc

Không ai đượcphép thu lợi nhuận

từ việc biểu diễn tácphẩm mà khôngđược phép của tácgiả trong một sốnăm

Hoạt động sáng tạo đượckhuyến khích

Bí mật thương

mại

Các sáng chế (dướimọi dạng)

Không chắc chắn Không chắc chắn

I/ Tình huống 1

1 Chi phí phát triển một chương trình phát triển máy tính là 10 triệu đô la và quyền

sử dụng nó được bán với giá 500 đô la ở nước Nhật Bản Một doanh nghiệp ở Anh đã saochép (copy) chương trình này và bán với giá 10 đô la

2 Một nhà xuất bản ở Ấn độ đã soạn thảo xong một cuốn từ điển kỹ thuật với chi phíbiên soạn là 10.000 đô la Cuốn từ điển này được bán với giá 15 đô la Một doanh nghiệp

đã sao chụp lại cuốn từ điển trên và bán với giá 5 đô la

3 Một doanh nghiệp của Thuỵ Sĩ sản xuất đồng hồ thời trang cao cấp bằng vàng18ca ra và bán nó trên thị trường quốc tế với giá 2.000 đô la một chiếc Tại Anh, mộtdoanh nghiệp tư nhân ăn cắp mẫu mã và sản xuất ra đồng hồ có kiểu dáng như trên, baogồm ghi cả tên tuổi của nhà sản xuất Thuỵ sĩ nhưng bằng kim loại mạ vàng và bán vớigiá 300 đô la

4 Một doanh nghiệp của Đức bán các loại quần áo thể thao theo nhãn hiệu Sport đãđược thị trường biết đến với chi phí quảng cáo rộng rãi Kiểu dáng và chất liệu của cácsản phẩm này được bán với giá 50 đô la một sản phẩm Một doanh nghiệp ở Đức bánquần áo theo mẫu mã bắt chước nhãn hiệu sport với giá 20 đô la

II/ Tình huống 2

Trong những trường hợp sau, trường hợp nào là sở hữu trí tuệ

1 Một khu đất rộng rãi thích hợp cho việc xây dựng khu công nghiệp

2 Định lý Pythagoro trong hình học

3 Quy trình sản xuất rau sạch đã được cấp bằng sáng chế

4 Các vở kịch của Sechpia nhà văn nước Anh

5 Một sáng chế cải tiến máy vô tuyến điện

6 Công nghệ sản xuất nước uống có ga cao cấp

7 Album mới nhất của nhóm nhạc The Bell vừa mới phát hành

8 Cách sử dụng máy tính cho người khiếm thị

9 Một kỹ thuật mới trong nuôi trồng thuỷ sản

BÀI TẬP TÌNH HUỐNG 7

Hợp đồng chuyển giao công nghệ

Một hợp đồng chuyển giao công nghệ thường bao gồm hai bên, họ cùngnhau thoả thuận về quyền lợi và trách nhiệm Các bên tham gia có thể là pháp nhân hoặc

cá nhân Hợp đồng chuyển giao công nghệ bao gồm 8 nội dung chính:

1 Đối tượng chuyển giao công nghệ

2 Giá cả, điều kiện và các phương thức thanh toán

3 Địa điểm, thời hạn và tiến độ chuyển giao công nghệ

4 Điều khoản liên quan đến sở hữu công nghiệp

5 Thời hạn hiệu lực, điều kiện sử đổi và kết thúc hợp đồng

6 Cam kết của hai bên về: chất lượng, độ tin cậy, chế độ bảo hành, bí quyết côngnghệ,

7 Việc đào tạo liên quan chuyển giao công nghệ

8 Thủ tục giải quyết tranh chấp phát sinh

Tình huống

Tập đoàn BCVT, hàng năm phải chi phí một khoản kinh phí khá lớn để thẩm định

dự toán và thẩm định quyết toán các công trình xây dựng cơ bản Nguyên nhân là do việctrình tự các công việc thẩm định dự toán và thẩm định quyết toán thủ công sử dụng máytính cá nhân bao gồm:

Bước 1: Tính tiên lượng công việc

Bước 2: Tính dự toán chi tiết

Bước 3: Phân tích vật tư và tính chênh lệch giá vật tư

Bước 4: Tổng hợp kinh phí

Do số lượng các dự án hàng năm khoảng từ 1.200 đến 1.500 dự án, nếu phân bổcho số cán bộ hiện có của doanh nghiệp thì mỗi người phải thực hiện từ 45 đến 50 dự án,điều này không thể thực hiện được Vì vậy hàng năm Tập đoàn phải thuê các doanhnghiệp tư vấn về đầu tư xây dựng cơ bản và các doanh nghiệp kiểm toán thẩm định dựtoán và thẩm định quyết toán với lượng kinh phí dự tính là 15 tỷ đồng

Hiện nay công tác tin học hoá các quá trình quản lý, các phần mềm sử dụng lập dựtoán, và quyết toán các công trình xây dựng cơ bản thuộc lĩnh vực BCVT ngày càng pháttriển, đã rút ngắn khoảng cách về thời gian và đạt mức chính xác cao