Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt chính tả nghe đọc

trong năm 2009 - 2010 tôi đã phấn đấu thi giáo viên giỏi cấp cơ sở và chọn đề tài” “những biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn chính tả phần nghe đọc” như đã nêu trên đề tài “Một số

hân môn chính tả trong nhà trường tiểu học giúp học sinh tiểu học hình thành năng lực và thói quen viết đúng chính tả nói rộng hơn là năng lực và thói quen viết chuẩn tiếng việt vì vậy, phân môn chính tả có vị trí quan trọng trong nội dung chương trình môn tiếng việt ở phổ thông, nhất

là ở tiểu học

p

giống như các phân môn khác trong môn tiếng việt, tính chất của phân môn chính tả là tính thực hành bởi lẻ chỉ có thể rèn luyện các kĩ xảo chính

tả cho học sinh thông qua việc thực hành luyện tập, trong phân môn này các quy tắc chính tả, các đơn vị kiến thức mang tính chất lí thuyết không được bố trí trong tiết dạy riêng mà dạy lồng trong hệ thống bài tập chính tả mặc dù được học tập chính tả dười hình thức thực hành là chủ yếu, nhưng những năm qua, chúng ta thấy chất lượng học tập phân môn chính tả vẫn còn thấp các bài văn, bài kiểm tra đều có nhiều lỗi chính tả viết sai chính tả dẫn đến lệch nghĩa giáo viên đọc,chấm bài quá vất vả mới hiểu được học sinh muốn viết điều gì đây là một thực trạng đặt ra cho giáo viên dạy tiểu học, các cấp quản lý cần nổ lực tìm kiếm những giải pháp thiết thực nhằm nâng dần chất lượng học chính tả, rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh

trong những năm gần đây, trong quá trình giảng dạy học sinh lớp 5 tôi

đã tìm tòi một số biện pháp cần thiết để nhằm giúp học sinh lớp tôi rèn kỹ năng nghe viết đúng chính tả phần “nghe đọc”

trong năm 2009 - 2010 tôi đã phấn đấu thi giáo viên giỏi cấp cơ sở và chọn đề tài” “những biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt môn chính tả phần nghe đọc”

như đã nêu trên đề tài “Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn chính tả phần nghe đọc” sẽ góp phần giúp học sinh lớp 5 nói riêng và học sinh tiểu học nói chung, bước đầu hình thành kỹ năng viết

đúng chính tả trong giờ học chính tả và trong quá trình học tập, sử dụng

chữ viết tiếng việt trong giao tiếp

đề tài này đã được tôi nghiên cứu và thực hiện năm trước

(2009-2010 ) và tôi tiếp tục thực hiện đề tài này( 9/ (2009-2010 ) qua các biện pháp tôi

đã thực hiện được, xem xét, đối chiếu các đề tài hiện nay, đề tài của tôi có

phần khác vì tôi tập trung vào những việc làm của giáo viên nhằm cung

cấp, rèn luyện cho học sinh nhớ và thực hành viết đúng chính tả

đề tài này tôi áp dụng trên đối tượng là học sinh lớp 5 của tôi phụ

trách tại điểm trường tiĩu hc giao h¬ng

ii: thực trạng

ua những năm giảng dạy tại trường tiểu hoc giao h¬ng tôi theo dõi

liền gần đây thấy học sinh lớp tôi học yếu nhất là môn chính tả(nghe

đọc) kết quả cụ thể như sau:

q

từ những số liệu ở bảng trên cho thấy:

_năm học 2008-2009 chỉ có 42% học sinh khá giỏi phân môn chính tả

và còn 58% học sinh chính tả trung bình, yếu

_ năm học 2009-2010 chỉ có 40% học sinh khá-giỏi phân môn chính

tả, còn 60% học sinh học chính tả trung bình yếu

nguyên nhân của tình hình nêu trên là do:

_về phía giáo viên đứng lớp

trong giảng dạy giáo viên chưa thể hiện hết sự tận tụy trong nghề

nghiệp gíao viên chỉ cần dạy đủ chương trình chứ không tận tình chỉ dẫn

_ về phía học sinh

+ một phần do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương, phát âm còn sai những từ có phụ âm đầu dễ lẫn như: r / g, ch/ tr, v/d/g…

+ đa số học sinh chưa hiểu ích lợi của việc viết đúng chính tả, học sinh chưa có phương pháp học tập, một số học sinh còn lười học tập

_ về phía phụ huynh học sinh:

+ trong lớp trên dưới 90% cha mẹ học sinh đều làm nghề nông, không

có thời gian kèm cặp con cái học và chiếm một phần lớn phụ huynh học sinh không quan tâm đến việc học tập của con cái, gia đình chưa xác định đúng vai trò của việc học, gia đình cho con mình đi học miễn sao cho con

em biết đọc và viết được là đủ rồi

từ thực trạng vừa nêu trên tôi nhận thấy cần phải có những giải pháp

cụ thể phù hợp với lớp nhằm giúp học sinh lớp 5 của tôi học tốt phân môn chính tả(nghe đọc)

iii: giải pháp

ể học sinh viết tốt hơn phần chính tả nghe đọc, tôi lần lượt áp dụng các biện pháp sau:

đ

1/ chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1.1 chuẩn bị của giáo viên

trước khi dạy một bài chính tả mới tôi cần nắm vững kiến thức thuộc nội dung bài dạy và có phương pháp dạy phù hợp để cung cấp kiến thức cho học sinh nhằm giúp học sinh dễ ghi nhớ mà viết đúng chính tả

ngoài việc tôi cần đọc kỹ bài chính tả nhiều lần, tôi còn phải dự kiến các từ khá nếu học sinh chưa phát hiện ra khi chuẩn bị bài ở nhà tôi còn chuẩn bị hệ thống câu hỏi gợi ý cho phần bài viết và bài tập thực hành

1.2 chuẩn bị của học sinh :

tôi yêu cầu từ đầu năm mỗi học sinh trong lớp đều có 2 quyển vở học chính tả, một quyển vở ở lớp và một quyển vở ở nhà,

ngày hôm sau viết chính tả bài “viưt nam th©n yªu” trước đó tôi dặn học sinh về nhà viết trước bài đó vào vở chuẩn bị ở nhà, sau đó đọc bài từ 4-5

lần và tìm các từ khó trong bài viết, dùng bút chì gạch chân các từ khó viết vào v nh¸p làm như vậy nhằm giúp học sinh đọc hiểu nội dung bài chính

tả, rèn luyện chữ viết và giúp học sinh viết chính tả nhanh và ít sai hơn

2/ phát huy tính tích cực chủ động trong học tập phân môn chính

tả của học sinh

2.1 tăng cường việc tri giác chữ viết bằng thị giác cho học sinh:

muốn ngăn ngừa lỗi chính tả cho học sinh tôi giúp các em ghi nhớ chữ viết gắn liền với nghĩa của từ: từ có vấn đề chính tả, cách tốt nhất là cung cấp cho học sinh từ trong ngữ cảnh mỗi tiết học có thể cung cấp cho học sinh nhiều từ trong một hoặc nhiều ngữ cảnh ngữ cảnh có ý nghĩa đặc biệt, giúp học sinh nắm được nghĩa của từ dễ dàng, nhẹ nhàng làm điểm tựa cho trí nhớ

khi cần sử dụng từ, nếu còn phân vân về chữ viết, các em sẽ liên tưởng đến ngữ cảnh và suy luận ra cách viết chữ trong một tiết dạy chính tả tôi tạo điều kiện cho học sinh trở đi trở lại với từ cần ghi nhớ nhiều lần

chẳng hạn lần 1: vào bài học tôi yêu cầu học sinh đọc thầm bằng mắt, ngữ cảnh để hiểu nghĩa từ và nhớ ngữ cảnh

lần 2: tôi yêu cầu học sinh lựa chọn các từ trong ngữ cảnh vừa cung cấp để điền vào một ngữ cảnh khác

lần 3: tôi cho học sinh đặt câu với từ vừa học, tìm từ láy, từ ghép với tiếng có vấn đề chính tả… chưa kể việc học sinh thực hiện bài tập về nhà

và kiểm tra bài cũ ở buổi học sau trong một tiết, học sinh đã được mắt nhìn tay viết chữ có vấn đề chính tả nhiều lần

ví dụ: bài chính tả “xóm tôi”(tv5 )

lần 1: em hãy đọc thầm các câu sau đây và tìm tiếng có phụ âm đầu x học sinh tìm: xôi, xúp, xanh, xuống

lần 2: em hãy lựa chọn từ có phụ âm x đầu tiếng trên đây để điền vào câu sau:

“tưới cho tươi mát một vùng lúa ….”

lần 3: em hãy tạo từ ghép có tiếng”xanh”(xanh xanh, xanh xao)

_em hãy tạo từ láy có tiếng”xanh”( xanh tươi, xanh ngắt…)

lần 4: em hãy đặt câu với mỗi từ xanh, xanh tươi, xanh ngắt

những thao tác trên tôi đã cho các em thực hiện điền từ, đặt câu, tạo từ đều được thực hiện bằng mắt và tay, giảm nói và đọc

2.2tăng cường thao tác phân tích chữ viết ở hoc sinh

lỗi chính tả có thể xảy ra ở âm và vần trong tiếng việt vì vậy, tôi cho học sinh phân tích chữ viết để có tác dụng ghi nhớ chữ viết, khắc sâu cách viết đi liền với nghĩa từ mà nó biểu đạt việc phân tích chữ viết này là phải

để cho học sinh làm khi tiến hành phân tích chữ viết tôi buộc học sinh phải quan sát chữ viết một cách tường tận buộc học sinh phải viết ra chữ, thao tác nhiều, chữ và nghĩa sẽ gắn chặt vào trí nhớ, chắc chắn lỗi viết của học sinh sẽ giảm tôi đưa ra một biểu bảng giáo viên làm mẫu một từ, còn lại tôi lần lượt cho học sinh trung bình yếu làm tiếp

với phương pháp này, tôi yêu cầu mỗi học sinh tự tìm từ khó rồi phân tích theo mẫu cho sẵn như vậy mỗi học sinh có thể tự tìm và phân tích được nhiều từ

ví dụ: dạy bài” những con đường ở trường sơn”

trường sơn trường

sơn

tr s

ương ơn

huyền ngang

xe

đ x

oan e

huyền ngang trong long suối

trong lòng suối

tr l s

ong ong uôi

ngang huyền sắc

… … … …

…

…

…

…

…

…

…

2.3tăng cường yờu cầu học sinh tự chữa lỗi chớnh tả:

khi chấm bài chớnh tả, tụi chỉ cho học sinh thấy loại mà thường mắc tụi yờu cầu những em thường mắc lỗi chớnh tả trả lời cõu hỏi

_ trong bài chớnh tả vừa qua em thường mắc cỏc lỗi nào?

_những lỗi đú ở bộ phận nào của tiếng?

_khi học sinh đó cú biết được lỗi của mỡnh thường mắc, nếu gặp những chữ cú “vấn đề chớnh tả” của mỡnh thỡ cỏc em sẽ thận trọng hơn khi viết chữ trong lỳc soỏt lại bài viết, tụi đưa ra mẫu đỳng, yờu cầu học sinh phõn tớch chữ viết cỏc em sẽ thấy được lỗi của mỡnh và tự chữa tụi kiểm tra việc chữa lỗi của học sinh dần dần năng lực tữ kiểm tra và tự chữa lỗi của cỏc em được hỡnh thành

3/ tạo hứng thỳ học tập cho học sinh

trong giờ học chớnh tả, để học sinh hứng thỳ học tập khi học sinh phỏt biểu đỳng, làm đỳng cỏc bài tập khú, tụi cần động viờn, khuyến khớch khen thưởng kịp thời

phần luyện tập trong viết chớnh tả cũng rất quan trọng, để học sinh làm tốt phần luyện tập tụi cần sử dụng những phương phỏp dạy học thớch hợp gõy hứng thỳ học tập cho học sinh tuỳ theo nội dung phần bài tập, tụi cú thể cho học sinh làm việc cỏ nhõn, theo cặp nhúm (tổ) nhằm trỏnh sự nhàm chỏn cho học sinh khi học phõn mụn chớnh tả

vớ dụ: dạy bài” ting đàn ba- la- lai- ca trên sông Đà”

bài tập 3: tìm nhanh các t láy c âm đầu l

tụi hướng dẫn học sinh chơi trũ chơi tiếp sức, trước tiờn học sinh nờu yờu cầu bài tập, hướng dẫn học sinh tỡm hiểu bải tập sau đú, tụi chia lớp thành 2 dóy (mỗi dóy chọn ra 7 em)

tôi chia bảng làm 2 cột có ghi sẳn bài điền, mời 2 dãy thi đua lên bảng điền đúng và nhất mỗi em điền một từ rồi chuyền phấn cho bạn hết thời gian qui định, các nhóm ngừng viết

_ cả lớp cùng nhận xét, tuyên dương dãy làm đúng và nhanh

tạo hứng thú học tập cho học sinh nhằm giúp học sinh ham thích học chính tả, học sinh không những đọc đúng, viết đúng chính tả và còn mở rộng được một số từ ngữ, mở rộng hiểu biết về cuộc sống

4/ thống nhất gi÷a học sinh với giáo viên trong cách đọc, cách phát âm; rèn chính tả qua các môn học khác:

4.1 thống nhất giữa giáo viên và học sinh trong cách đọc và cách phát âm

trong tiết chính tả nghe đọc, ngoài các cách ghi nhớ bằng nghĩa từ, từ trong ngữ cảnh mà cách đọc của giáo viên cũng là một phần rất quan trọng

do đó tôi thống nhất với học sinh để phân biệt và nhận biết các từ có phụ

âm đầu là ch/ tr, x/s, r/d/gi…

ví dụ:

ch: đọc bình thường

tr: đọc đưa lưỡi lên vòm miệng

x: đọc bình thường

s: đọc cong lưỡi lên

r: đọc cong lưỡi lên

d: đọc bình thường

gi: đọc xì hơi ra

bên cạnh việc thống nhất cách đọc với học sinh tôi còn kết hợp cho học sinh thực hành với bài tập rèn luyện kĩ năng viết chính tả để học sinh lĩnh hội ngay và ghi nhớ khi học sinh điền xong, tôi yêu cầu học sinh phát

âm đúng như hướng thống nhất

ví dụ: dạy bài” hµnh tr×nh cđa bÇy ong”

bµi tp 3 a) điền vào chỗ trống s hoặc x

§µn bß vµng trªn ®ng c anh anh

gỉm c¶ hoµng h«n , gỉm buỉi chiịu t l¹i

ví dụ 2: dạy bài” vị ng«i nhµ ®ang x©y”

_ điền r/ d/gi vào chỗ trống

_ lửa cháy… ừng …ực

_ dạo này công việc…ồn…ập quá

_dừng có…ại…ột nghe theo những lời đồn nhãm

ví dụ 3: dạy bai " bu«n ch lªnh ®n c« gi¸o”

bµi tp 3 a) điền vào chỗ trống ch/ tr

với phương pháp dạy chính tả này, học sinh lĩnh hội chính xác, phát

âm đúng và nhớ lâu

4.2 học sinh viết đúng chính tả qua các môn học khác

đọc đúng sẽ giúp học sinh viết đúng chính tả chính vì vậy, để khắc phục tình trạng học sinh viết sai chình tả, người giáo viên cần hướng dẫn học sinh phát âm chuẩn tiếng việt qua các môn, phân môn khác như: tập đọc, tập làm văn, toán, đạo đức…

tôi rèn luyện cho học sinh học tốt ở phân môn tập đọc, tập trung sửa sai các âm,vần khó hoặc dễ lẫn lộn do cách phát âm của địa phương

ví dụ: ch/tr, s/x, ang/an, it/ich, r/d/gi… trong tiếng việt phân môn tập đọc tạo nền móng vững chắc cho phân môn chính tả

chẳng hạn dạy bài” bà cụ bán hàng nước chè” ( tuÇn 28 ting viưt 5 tp

2 ) tôi cần hướng dẫn học sinh đọc các từ khó sau: diễn viên tuồng chèo, rợp bóng, chõng tre…

ngoài ra khi dạy phân môn tập làm văn tiết tả bài viết, tôi cũng cần hướng dẫn cho các em soát lỗi, chữa từ, câu rất tỉ mĩ để các em thấy được chỗ sai, rút kinh nghiệm và có hướng viết chính tả tốt hơn

5/ sử dụng các mẹo luật, quy tắc chính tả.

đối với học sinh tiểu học phương án này tương đối có hiệu quả nhất, bởi vi tư duy”máy móc”, trí nhớ”máy móc” của các em chiếm ưu

thế là thích ứng cho việc xây dựng các mẹo luật vừa dễ nhớ vừa áp dụng lúc viết

ví dụ 1

mẹo quy tắc dành cho một số phụ âm đầu dễ nhầm

chữ: ng, g ghép được o,ô,ơ,a,ă,â,u,ư

chữ ng, g không ghép được e,ê,i(không có nghĩa)

chữ ngh, gh chỉ ghép được e, ê, i

sau chữ “q” không ghép được chữ o mà phải viết là u

ví dụ 2: căn cứ vào nghĩa từ vựng ta có mẹo chính tả của cặp ch/tr + chỉ đồ dùng trong nhà: chăn, chiếu, chảo, chén, chổi, chõng, chậu… +chỉ tên những người thân thuộc: cha, chú, chị, chồng, cháu,…

sử dụng mẹo luật, quy tắc chính tả là giúp các em khi gặp các từ viết trên các em nhớ ngay ra chữ viết, không còn lúng túng phân vân khi viết chính tả

6/ kết hợp với phụ huynh học sinh và các lực lượng khác

ngay từ đầu năm học, khi nhận lớp, tôi cần tìm hiểu chất lượng học chính tả của từng em để tôi định hướng giúp đỡ, uốn nắn cho những em viết yếu theo yêu cầu riêng tôi đến thăm từng gia đình học sinh, đặc biệt trao đổi với phụ huynh các em học yếu chính ta (t×nh , hiu , giang, tuyn, hoa ), nêu nguyên nhân các em học yếu môn này, để trao đổi tìm hướng giúp em học tốt hơn

còn đối với các em lười học tập, tôi luôn kiểm tra, uốn nắn hàng ngày, thường xuyên phụ đạo đúng theo lịch quy định một tuần 2 buổi, củng cố lại kiến thức, luật chính tả để giúp các em học tốt hơn ngoài ra tôi còn kết hợp ban giám hiệu và tổng phụ trách để nhắc nhở những em lười học nhằm giúp các em học tốt hơn

iv: hiưu qu¶ do s¸ng kin ®em l¹i

ới các biện pháp đã đặt ra mà tôi nêu trên, tôi đã áp dụng trong suốt năm học, thường xuyên theo dõi chuyển biến của học sinh qua từng tháng, tôi nhận thấy học sinh của mình đã có nhiều tiến bộ trong học tập môn chính tả nói chung và chính tả nghe đọc nói riêng các em viết ít sai lỗi hơn, về lỗi phụ âm đầu, lỗi về vần được giảm dần việc luyện đọc, viết ở nhà giúp các em viết đúng bài viết khi học trên lớp việc giải các bài tập, vận dụng các mẹo luật chính tả, đọc sách báo nhiều lần giúp các em viết các bài kiểm tra luôn ít sai chính tả kết quả thống kê ở cuối hki năm

2010-2011 tôi nhận thấy chất lượng lớp tôi đã có sự chuyển biến

v

đầu năm

2010-2011

việc nghiên cứu các giải pháp trên, đã giúp chất lượng ở phân môn chính tả của lớp tôi đạt học sinh khá giỏi tăng và số học sinh trung bình-yếu giảm

đến cuối năm phấn đấu tỉ lệ học sinh viết chính tả yếu không còn

* bµi hc kinh nghiưm

ua thời gian tích cực, kiên trì thực hiện, chất lượng học phân môn chính tả(nghe đọc) của học sinh lớp tôi có chuyển biến tốt để thực hiện kết quả trên người giáo viên cần chú ý

q

_xác định yêu cầu rèn luyện kĩ năng đọc đúng, viết đúng chính tả là nhiệm vụ trọng tâm

-ngay từ đầu năm học, khi nhận lớp giáo viên cần tìm hiểu chất lượng học chính tả của từng em

để giáo viên định hướng giúp đỡ , uốn nắn kịp thời cho từng em theo yêu cầu riêng

_ giáo viên cần kiên trì, tích cực các việc dạy dỗ, kiểm tra thường xuyên việc chuẩn bị, luyện viết từ khó ở nhà cho học sinh

_sử dụng phối hợp linh hoạt nhiều phương pháp, sử dụng mẹo luật chính tả giúp học sinh chủ động tự tìm ra kiến thức, thể hiện ý kiến suy nghĩ của mình một cách độc lập sáng tạo, nhằm cho học sinh ghi nhớ từ khó và học tốt bài chính tả trên lớp

_tạo nhiều hứng thú trong học tập nhằm giúp học sinh ham thích học, say mê học chính tả hơn hàng tháng, tuần giáo viên cần tổng kết và biểu dương những tổ, cá nhân đã được nhiều bông hoa điểm 10 nhất ở phân môn chính tả đồng thời có kế hoạch phụ đạo cho học sinh yếu chính tả để cung cấp lại những kiến thức mà các em chưa nắm bắt được

v ®ị xut kin nghÞ

ban giám hiệu nhà trường, tổng phụ trách, phụ huynh học sinh quan t©m để kiểm tra nhắc nhở, động viên đối với những em lười học tập

- phhs mua bĩt nÐt hoa c cht lỵng tt

- nhµ trng c mu ch÷ treo líp hc

đề tài này áp dụng ở lớp 5 trường tiểu họcgiao h¬ng đối tượng nghiên cứu là học sinh líp 5b trường tiểu học giao h¬ng

thời gian tới, tôi ngh rằng là người giáo viên dạy lớp phải biết vận dụng các giải pháp một cách sáng tạo, hợp lý và đồng thời phải ®ỵc sự quan tâm của phụ huynh học sinh, sự hỗ trợ của nhà trường thì kết quả sẽ tốt hơn

Giao H¬ng : Ngµy 25 th¸ng 3 n¨m 2011 Ngêi thùc hiÖn