skkn đánh giá kết quả học tập môn toán của học sinh lớp 4 bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan

PHÒNG GIÁO DỤC QUỲ HỢP TRƯỜNG TIỂU HỌC CHÂU ĐÌNH ************* ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CỦA HỌC SINH LỚP 4 BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN Người thực hiện : Cao Thị Thu

PHÒNG GIÁO DỤC QUỲ HỢP TRƯỜNG TIỂU HỌC CHÂU ĐÌNH

*************

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CỦA HỌC

SINH LỚP 4

BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

Người thực hiện : Cao Thị Thuý

Năm 2007

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN CỦA HỌC SINH LỚP 4

BẰNG PHƯƠNG PHÁP TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN

Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu tất yếu của quá trình dạy học nói chung và của quá trình dạy học môn Toán ở tiểu học nói riêng Để kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh tiểu học, người ta sử dụng một hệ thống các phương pháp trắc nghiệm, trong đó có phương pháp trắc nghiệm khách quan

Phương pháp trắc nghiệm khách quan là phương pháp đánh giá kết quả học tập của học sinh thông qua các bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan Đây là phương pháp đánh giá có nhiều ưu điểm hơn so với phương pháp đánh giá tự luận

Trong trắc nghiệm tự luận với một khoảng thời gian xác định chỉ có thể trả lời được một số ít câu hỏi Các câu hỏi đó bao trùm một phạm vi kiến thức rất nhỏ Đối với trắc nghiệm khách quan các câu hỏi được trả lời nhanh hơn cho nên trong cùng một khoảng thời gian, số lượng câu hỏi được trả lời lớn hơn rất nhiều so với trắc nghiệm tự luận Hệ thống câu hỏi lớn sẽ tạo điều kiện cho bài trắc nghiệm bao quát được phạm vi nội dung đánh giá rộng lớn Nhờ vậy, tính chính xác trong đánh giá được nâng lên Do đề kiểm tra bao quát toàn bộ môn học nên học sinh không thể học

tủ, học lệch Số câu hỏi nhiều, khoảng thời gian làm bài có giới hạn nên học sinh phải tập trung làm bài với tốc độ cao Nhờ vậy giảm được các tiêu cực trong thi cử Mặt khác, việc chấm điểm bài trắc nghiệm khách quan nhanh, đảm bảo tính khách quan cao, phản ánh chính xác kết quả làm bài của học sinh chứ không phụ thuộc vào chủ quan của người chấm như trắc nghiệm tự luận Nhờ việc chấm bài nhanh nên giáo viên nhanh chóng thu được thông tin phản hồi từ phía học sinh để kịp thời có kế hoạch điều chỉnh cách dạy, bổ sung các lỗ hổng kiến thức cho học sinh…Là giáo viên chuyên trực tiếp giảng dạy lớp 4, cùng cộng tác với Hiệu phó phụ trách chuyên môn chuyên của khối 4, chúng tôi mạnh dạn chọn viết đề tài: " Sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh lớp 4

THỰC TRẠNG CŨ

Bài toán khó giải nhất hiện nay của vấn đề kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn toán của học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 4 của trường chúng tôi nói riêng đó là làm sao đánh giá được chính xác và khách quan kết quả học tập của học sinh Hiện nay trong nhà trường tiểu học chủ yếu chỉ sử dụng phương pháp trắc nghiệm tự luận để đánh giá xếp loại học lực học sinh Thỉnh thoảng , có một số giáo viên , một số trường mạnh dạn áp dụng đánh giá kết quả học tập môn toán bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan nhưng chưa thường xuyên nên khi làm kiểm

tra học sinh lúng túng trong khâu làm bài vì các em chưa quen với cách đánh giá này Một số giáo viên khác sử dụng trắc nghiệm khách quan trong luyện tập những kiến thức tổng hợp nhưng chỉ với lượng kiến thức nhỏ lồng ghép trong các đề kiểm tra tự luận và chủ yếu ở các lớp 1,2

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới thực tế trên trong đó nguyên nhân chủ yếu là do:

- Phương pháp trắc nghiệm tự luận dễ ra đề , ít tốn kém và đã sử dụng quen thuộc nên dễ sử dụng Để chuyển qua một phương pháp đánh giá mới quả là rất khó đối với giáo viên

- Phương pháp trắc nghiệm khách quan là phương pháp đánh giá khá mới mẻ, giáo viên chưa am tường nên chưa dám mạnh dạn sử dụng

- Chuẩn bị một đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan tốn nhiều thời gian, kinh phí nên giáo viên không muốn sử dụng…

Do hạn chế của trắc nghiệm tự luận dẫn tới việc đánh giá thiếu chính xác , chấm bài mất nhiều thời gian dẫn đến thông tin phản hồi chậm , học sinh thiếu hứng thú Qua khảo sát khối lớp 4 do chúng tôi phụ trách (Tổ chức cho học sinh làm 3 đề trắc nghiệm tự luận thời gian 40 phút Mỗi bài được chấm 3 lần với 3 giáo viên khác nhau đối chiếu kết quả chấm để kiểm tra tính khách quan chính xác trong chấm điểm

Sử dụng phiếu điều tra và quan sát để kiểm tra mức độ hứng thú của học sinh ), nhận được kết quả như sau:

Tổng

số học

sinh(4

lớp)

Tính khách quan và độ

chính xác trong chấm điểm Mức độ hứng thú của học sinh

Ổn định Không ổn định(lệch 1- 3

điểm ) Rất thích Bình thường Không thích

CÁC GIẢI PHÁP

Để sử dụng tốt Phương pháp trắc nghiệm khách quan trong đánh giá kết quả

học tập môn Toán lớp 4, theo chúng tôi đầu tiên giáo viên phải nắm chắc một số lí luận về Phương pháp trắc nghiệm khách quan.Việc nắm chắc lí luận này là cơ sở chủ yếu để xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan sau này

1 Cấu trúc một bài trắc nghiệm khách quan :

Một bài trắc nghiệm khách quan gồm 2 phần đó là phần dẫn và phần lựa chọn

- Phần dẫn là một câu đặt vấn đề ngắn gọn thể hiện yêu cầu của câu hỏi tạo cơ

sở cho sự lựa chọn

- Phần lựa chọn : bao gồm các phương án trả lời trong đó có một phương án trả lời đúng gọi là các đáp án và các lựa chọn sai gọi là câu nhiễu

2 Các dạng câu hỏi trắc nghiệm khách quan

Ngoài nắm chắc cấu trúc chúng ta cần biết được các dạng câu hỏi trắc nghiệm khách quan Như chúng ta đã biết câu hỏi trắc nghiệm khách quan có nhiều dạng , trong đó phổ biến nhất là các dạng sau:

- Câu hỏi nhiều lựa chọn

- Câu hỏi ghép đôi

- Câu hỏi đúng sai

- Câu hỏi điền thế

Mỗi dạng câu hỏi đều có những ưu điểm và hạn chế nhất định Vấn đề cơ bản

là chúng ta phải biết được công dụng của mỗi loại để lựa chọn hình thức nào là thích

hợp nhất nhằm làm cho việc kiểm tra đánh giá đạt hiệu quả cao nhất

3 Một số yêu cầu đối với câu hỏi trắc nghiệm khách quan :

Giá trị một bài trắc nghiệm khách quan phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng của từng câu hỏi Để soạn thảo được một câu hỏi trắc nghiệm khách quan tốt, theo tôi chúng ta cần phải nắm chắc những yêu cầu cơ bản sau:

* Câu hỏi phải có mục đích rõ ràng , phải xác định rõ nội dung đánh giá, cấp độ đánh giá ( biết , hiểu hoặc vận dụng ) và đối tượng đánh giá ( là học sinh giỏi , khá hay trung bình )

* Câu hỏi trắc nghiệm khách quan phải đủ 2 phần : phần dẫn và phần lựa chọn

* Câu hỏi phải xác định rõ độ khó Nghĩa là câu hỏi phải dự đoán được tỉ lệ học sinh trả lời đúng Yêu cầu này là cơ sở để sắp xếp các câu hỏi phù hợp với đối tượng học sinh đảm bảo nguyên tắc cụ thể hoá trong dạy học Chúng tôi đã xác định

độ khó của câu hỏi bằng công thức sau:

( D : độ khó)

Nếu câu hỏi có từ 70 % đến 100% học sinh trả lời đúng là câu hỏi dễ , có từ 30

% - 70 % học sinh trả lời đúng là câu hỏi trung bìnhcòn dưới 30 % học sinh trả lời đúng thì đó là câu hỏi khó Người soạn cần nắm vững công thức tính độ khó của câu hỏi nhằm phân loại câu hỏi theo mức độ dễ, trung bình , khó phục vụ cho công việc thiết kế đề cho phù hợp với đối tượng học sinh và mục đích của bài kiểm tra

* Ngoài ra câu hỏi còn phải đảm bảo khả năng phân biệt nhóm học sinh ,phải phân loại được trình độ học sinh theo nhóm khá và kém

Để xác định độ phân biệt của câu hỏi chúng tôi sử dụng công thức sau:

( DB : độ phân biệt )

Nếu độ phân biệt bằng 0 hoặc âm thì câu hỏi đó chúng ta không nên sử dụng , chỉ sử dụng những câu hỏi mà tỉ lệ học sinh nhóm khá trả lời được nhiều hơn nhóm kém

4 Các bước soạn thảo câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Toán lớp 4:

* Để soạn thảo được câu hỏi trắc nghiệm khách quan trước hết chúng ta cần xác định được mục đích câu hỏi Câu hỏi nhằm kiểm tra được những nội dung chuẩn kiến thức và kĩ năng nào , kiểm tra đánh giá đối tượng học sinh khá giỏi hay đại trà Đây là bước rất quan trọng, nó có tác dụng định hướng tạo cơ sở để thực hiện tốt các bước tiếp theo

* Sau khi xác định rõ mục đích câu hỏi , người soạn bắt tay vào viết câu hỏi ở

dạng thô

Có thể nói bước này là bước tạo bộ khung cho câu hỏi Câu hỏi được hoàn chỉnh về mặt cấu trúc, nội dung đánh giá

*Không ai ngay cả các chuyên gia viết câu hỏi trắc nghiệm khách quan có thể dám khẳng định câu hỏi mình viết ngay từ đầu là hoàn hảo Cho nên bước sửa chữa

và hoàn chỉnh câu hỏi là rất cần thiết Nó cho phép người soạn chỉnh sửa lại cả phần dẫn và phần lựa chọn trên cơ sở cốt lõi ban đầu sao cho câu hỏi tốt nhất đạt hiệu quả

đo lường cao nhất

* Muốn câu hỏi hoàn thiện hơn bước cuối cùng chúng ta cần soát lại câu hỏi một lần cuối trước khi chọn vào đề kiểm tra Để hiệu quả hơn , chúng ta cần đổi chéo người soát hoặc đưa ra hội đồng bộ môn khảo lại

Sau khi học sinh đã hoàn thành bài trắc nghiệm , giáo viên tiến hành chỉnh sửa lần 2 trên cơ sở những thông tin phản hồi từ phía học sinh giúp câu hỏi được hoàn thiện hơn để áp dụng cho những năm sau

5 Quy trình thiết kế đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan :

Bước 1 : Xác định mục đích của bài trắc nghiệm :

Khâu đầu tiên và quan trọng là giáo viên cần xác định được bài trắc nghiệm nhằm đánh giá kết quả học tập của học sinh vào thời điểm giữa kì , cuối kì hay cuối năm học, khảo sát chất lượng đại trà hay thi chọn học sinh giỏi

Bước 2 : Lập danh mục các nội dung cần đánh giá:

Giáo viên liệt kê các nội dung và xác định mức độ quan trọng của từng nội dung cần đánh giá dựa vào thời lượng dạy học quy định cho từng nội dung và mối quan hệ giữa nội dung này với nội dung khác trong chương trình giúp cho việc định lượng các câu hỏi trong từng nội dung

Bước 3: Hình thành khung đề kiểm tra:

- Giáo viên ước lượng tổng số câu hỏi của đề kiểm tra Căn cứ vào mức độ quan trọng của từng nội dung đánh giá và tổng câu hỏi của đề kiểm tra mà định lượng số câu hỏi và lựa chọn loại câu hỏi cho từng nội dung đánh giá sao cho hợp lí và hiệu quả nhất Sau đó giáo viên tính toán lại câu hỏi dễ và câu hỏi khó trong bài kiểm tra Chúng ta có thể tham khảo bảng khung đề kiểm tra ở dạng tổng quát sau: ( các số cụ thể trong bảng là giả định

Các

nội

dung

đánh

giá

Số câu

hỏi

mỗi

nội

dung

Loại câu hỏi

CH nhiều lựa chọn CH ghép đôi CH đúng sai CH điền thế Kh

Kh

2/2/1 1/2/1 1/1/1 1/1/1

0/1/1

1 0/1/0

1 0/0/1

1 0/1/0

0/1/1

Bước 4 : Soạn các câu hỏi trắc nghiệm khách quan

Trên cơ sở khung đề đã lập , nhóm biên soạn sẽ tiến hành soạn thảo các câu hỏi

Có thể phân công mỗi người biên soạn câu hỏi cho một hoặc một số nội dung Song cách tốt nhất là yêu cầu mỗi thành viên soạn câu hỏi cho tất cả các nội dung Cách phân công này sẽ làm cho chất lượng đề ra tốt hơn , tính khách quan về nội dung cao hơn nhờ sự chắt lọc , sàng lọc các câu hỏi trong một ngân hàng câu hỏi phong phú , được nhìn nhận từ nhiều góc độ

Bước 5 : Thiết kế đề kiểm tra :

Đây là khâu sắp xếp các câu hỏi trắc nghiệm đã soạn thành một đề kiểm tra hoàn chỉnh Có thể sắp xếp các câu theo nguyên tắc từ dễ đến khó hoặc tập trung theo nội dung học tập hoặc tập trung theo loại câu hỏi Mỗi cách sắp xếp đều có những ưu điểm riêng Nhưng theo tôi nên sắp xếp các câu hỏi theo từng loại ( Ví dụ các câu hỏi nhiều lựa chọn sắp chung một chỗ …) nhằm tiết kiệm khoảng thời gian học sinh đọc yêu cầu đề, xác định loại câu hỏi cũng như định hướng làm bài Không nên đánh số thứ tự câu hỏi hoặc thứ tự câu chọn như nhau trong mọi đề kiểm tra mà nên có sự thay đổi nhằm tránh tiêu cực trong thi cử

6 Bước 6: Chuẩn bị đề thi và tổ chức thi:

Sau khi thiết kế đề kiểm tra cần đánh máy và in cho mỗi học sinh một bản kèm theo giấy làm bài mẫu in hoặc ghi vào giấy học sinh các phương án chọn đối với các vùng khó khăn

Mỗi phòng thi nên dùng ít nhất 2 đề theo hình thức chẵn lẻ Những đề này có nội dung giống nhau để đảm bảo tính công bằng cho các học sinh, chỉ khác nhau ở cách sắp xếp thứ tự các câu hỏi và thứ tự các câu chọn

Trước khi học sinh tiến hành làm bài cần phổ biến rõ cách thức làm bài cơ bản cho học sinh như:

+ Đánh dấu vào ( ở bài làm ) tương ứng với câu trả lời mà học sinh cho là đúng ( ở đề thi)

+ Nếu học sinh chưa thoả mãn với đáp án vừa chọn có thể chọn lại bằng cách khoanh tròn dấu x vừa đánh và chọn lại Không được chọn quá 3 lần

+ Công bố hình phạt điểm ( nếu có ) và thang chấm điểm cụ thể cho học sinh

Bước 7 : Chấm bài và lập bảng điểm :

Hình thức chấm bài là đếm số câu trả lời đúng chiếu theo thiết kế đáp án để cho điểm (theo thang điểm 10)

Sau khi chấm bài cần lập bảng điểm chi tiết từng câu ghi đúng hay sai theo quy ước riêng và coi đây là một dữ liệu quan trọng để thu thập phân tích và xử lí kết quả kiểm tra thu được, trên cơ sở đó mà điều chỉnh cách dạy bổ sung những lỗ hổng kiến thức cho học sinh

Tóm lại : Quy trình thiết kế 1 đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan gồm 7 bước

cơ bản Trong quá trình thiết kế cần đi đúng tuần tự các bước trên Việc bỏ qua một

số bước hoặc đảo lộn trình tự các bước sẽ ảnh hưởng không tốt đến chất lượng bài kiểm tra

6 Thiết kế đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan môn Toán lớp 4

Với quy trình thiết kế một bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan như đã trình bày

ở trên chúng tôi đã thiết kế đề kiểm tra toán 4 của cả 4 lần kiểm tra trong một năm học Và đây là quy trình thiết kế đề kiểm tra định kì cuối học kì I:

Bước 1 : Mục đích của đề kiểm tra :

Đề kiểm tra này nhằm khảo sát chất lượng đại trà môn Toán lớp 4 cuối học kì I

Bước 2 : Lập danh mục các nội dung cần đánh giá :

Bài kiểm tra nhằm đánh giá kết quả học tập môn Toán học kì I của học sinh lớp

4 về các nội dung sau:

1/ Số tự nhiên và các phép tính với số tự nhiên

So sánh số, nhận biết các hàng trong một số, điền số theo đặc điểm của dãy, các phép tính về số tự nhiên , dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9

2/ Đại lượng và đo đại lượng

Chuyển đổi số đo khối lượng, diện tích , thời gian có hai tên đơn vị đo thành số

đo có một tên đơn vị đo

3/ Các yếu tố hình học:

Tìm trong hình các góc vuông , góc tù , góc nhọn; các cặp đoạn thẳng song song Tính và so sánh diện tích của hình vuông , hình chữ nhật cho sẵn

4/ Giải toán có lời văn

Giải các bài toán về tìm hai số khi biết tổng và hiệu của hai số ; về tìm số thứ tư khi biết trung bình cộng của 3 số kia và tổng của 4 số

Bước 3 : Hình thành khung đề kiểm tra :

Trên cơ sở danh mục nội dung lớn cần đánh giá, chúng tôi đã thiết hình thành bảng khung đề kiểm tra như sau:

Các nội dung đánh giá

SốCH mỗi nội dung

Loại câu hỏi Câu hỏi nhiều

lựa chọn

Câu hỏi ghép đôi

Câu hỏi đúng sai

Câu hỏi điền thế Kh

ó

T B

D ễ

Kh ó

T B

D ễ

Kh ó

T B

D ễ

Kh ó

T B Dễ

Số tự nhiên, các phép tính

với số tự nhiên

1/9/3

1 0/1/0

1 0/0/1

1 1/0/0

0/1/0

0/1/0

1 0/1/0

0/2/0

1 1/0/0

1 0/1/0

0

4/17/4

18 2/13/3

2 1/1/0

3 0/2/1

2 1/1/0

Bước 4 : Soạn các câu hỏi trắc nghiệm khách quan:

Khi soạn thảo câu hỏi chúng tôi đã chú ý đến độ khó của câu hỏi để sắp xếp cho phù hợp và kí hiệu ** là câu hỏi khó ;* : Câu hỏi trung bình ; còn câu hỏi dễ không có kí hiệu

1/ Nội dung 1: Số tự nhiên, các phép tính với số tự nhiên:

Câu 1: Số " hai mươi triệu không nghìn bốn trăm linh tám " viết là:

Câu 2: Đúng ghi Đ, sai ghi S:

Trong số 83 050 072:

a) Chữ số 8 chỉ 8 chục triệu

b) Chữ số 5 chỉ 5 trăm

c) Chữ số 7 chỉ 7 chục

d) Chữ số 3 chỉ 3 chục nghìn

Câu 3*: Khoanh vào chữ trước dãy số được xếp theo thứ tự từ bé đến lớn.

A 2 057 ; 2 058 ; 2 810 ; 3 000

B 9 871 ; 20 000 ; 1 999 ; 1 019

C 50 000 ; 60 000 ; 7 000 000 ; 80 000

D 37 911 ; 37 912 ; 38 011 ; 38 010

Câu 4**: Viết số thích hợp vào chỗ … của dãy số sau:

3 ; 7 ; 11 ; 15 ; …… ; 23 ; 27

Câu 5: Kết quả của phép cộng 86 543 + 23 561 là:

A 105 004 B 109 004

C 110 104 D 109 104

Câu 6: Kết quả của phép trừ 15 286 - 6 328 là :

C 8 858 D 8 968

Câu 7: * Kết quả của phép nhân 837 x 103 là :

A 10 881 B 85 211

Câu 8:* Kết quả của phép chia 50 050 : 25 là :

A 2 002 B 20002

C 2 02 D 220

Câu 9: ** Khoanh vào chữ trước biểu thức có kết quả bằng 34 x 78

A (30 + 78) + (4 + 78) B (30 + 78) x (4 x 78)

C (30 x 78) + (4 x 78) D (30 x 78) x (4 x 78)

Câu 10: * Số thích hợp để viết vào chỗ chấm của 6 753 + … = 14 507 là :

A 7 854 B 8 754

C 21 206 D 7 754

Câu 11: * Tìm x, biết : 23 575 - x = 8 428

A x = 15 157 B x = 15 147

C x = 25 147 D x = 32 003

Câu 12: * Nối mỗi biểu thức với số là giá trị của biểu thức đó :

Câu 13: * Giá trị của biểu thức 296 - 22 + 140 bằng giá trị của biểu thức nào

dưới đây

A 55 x 8 B 345 + 55

C 852 : 2 D 69 x 6

Câu 14:* Chữ số cần viết vào ô trống của 13 để được một số chia hết cho cả

3 và 5 là :

A 0 B 2

C 5 D 3

Câu 15: * Chữ số cần viết vào ô trống của 32 để được một số chia hết cho

cả 2 và 9 là :

A 0 B 4

C 6 D 9

2.Nội dung 2: Đại lượng và đo đại lượng:

Câu 16: * Số thích hợp để viết vào chỗ chấm của 25 dm 2 3 cm 2 = …… cm2 là:

A 253 B 2 503

C 28 D 25 003

Câu 17: * Viết số thích hợp vào chỗ chấm

6 m2 25 cm 2 = ……… cm2

Câu 18: * Đúng ghi Đ, sai ghi S :

a) 3 phút 8 giây = 38 giây

c) 8 kg 5 g = 8005 g

d) 8 tấn 3 yến = 83 yến

3.Nội dung 3: Các yếu tố hình học

Câu 19: * Cho các hình :

Trong các hình bên ,

hình có diện tích bé

nhất là : 6 cm 7 cm

A Hình (1)

C Hình (3)

D Hình (4)