báo cáo bài môn công nghệ may 3 chương iv - công đoạn ráp nối - luận văn, đồ án, đề tài tốt nghiệp

Bản chất mối liên kết may Mối liên kết may được tạo thành do quá trình phối hợp giữa kim may, chỉ may và vật liệu may.. Để đánh giá sự tương thích về độ bền đường may và độ bền vải, các

TRUONG CAO DANG CAN THO

KHOA KY THUAT CONG NGHE LOP CONG NGHE MAY K36

caœ-E1sek›

Bài báo cáo môn Công nghệ may 3

Chương IV - CÔNG ĐOẠN RÁP NÓI

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Kìm Oanh

Nhóm 3 thực hiện:

Nguyễn Thị Hồng An Nguyễn Thị Mỹ Duyên

Vũ Xuân Hiên

Năm học: 2012 - 2013

Chuong IV

CONG DOAN RAP NOI

Công đoạn ráp nối là công đoạn quan trọng nhất trong quá trình triển khai

sản xuẤt

Vì nó chim một lượng lớn công nhân trong nhà máy và ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng sản phẩm may

I RÁP NÓI BẰNG PHƯƠNG PHÁP MAY

1 Bản chất mối liên kết may

Mối liên kết may được tạo thành do quá trình phối hợp giữa kim may, chỉ

may và vật liệu may

_ Cac tác động cơ học lên đường may diễn ra rất phức tạp Các lực tác dụng

có thê là rât lớn hoặc rât nhỏ, gây phá hủy đường may tức thời hoặc phá hủy sau

1 thời gian sử dụng

Vì vậy, để đảm bảo mối liên kết, các đường may phải đạt độ bền nhất định

Giữa độ bền đường may và độ bền vải cần có sự tương thích phụ thuộc vào đặc trưng kỹ thuật và yêu câu sử dụng của sản phâm

Để đánh giá sự tương thích về độ bền đường may và độ bền vải, các nhà công

nghệ thường sử dụng “hệ sô hiệu dụng đường may”, kí hiệu là H; Công thức là:

Theo nghiên cứu, đường may có H; > 0.8 là đường may đạt yêu cầu về độ bên

Như vậy, với sản phâm may mặc thông dụng H, phải xấp xi bằng 1

+ Với sản phẩm may mặc thông dụng, để tăng thời gian sử dụng của sản

phẩm, người tiêu dùng mong muôn chỉ bị đứt trước khi vải bị phá hủy Khi đó:

độ bền đường may nhỏ hơn độ bền vải

Sản phẩm may mặc thông dụng

+ Với sản phâm sử đụng với mục tiêu kỹ thuật (khinh khí cầu, ô đù, xuồng

phao, bình đựng nước và khí ), để tăng độ bền lâu của sản phẩm, yêu cầu độ bền đường may càng cao càng tốt Khi đó: độ bền đường may tương đương hoặc

lớn hơn độ bền vải

Phao Xuông phao

a Cấu trúc và tính chất chỉ may, kim may:

ø Chỉ may: là một bộ phận câu thành đường may

Được tạo từ hai loại nguyên liệu dệt cơ bản là xơ thiên nhiên (bông, len,

gai, to tằm .) và xơ hóa học (viscose, PECO, PES, PA ) gồm nhiều SỢI xoắn

Có hai hướng xoắn chính là hướng xoắn phải (S) và hướng xoắn trai (Z) z-twist [

Ngoài ra, còn chia ra thành loaichixe s s s s s s ss 8s

1

2 z

z Nace

s (S/Z) (S/2/S)

a) Chỉ xe đơn b) Chỉ xe kép

Phân loại chỉ xe (S, Z là hướng xoắn) Thông số chỉ may được đặc trưng bằng chi số chỉ, độ bền, độ đồng đều của SỢI

Ký hiệu chỉ: được ký hiệu theo chỉ số chỉ bằng phân số

Trong đó: Tử số là chỉ số sợi đơn, biểu diễn độ mảnh của chỉ (số mét chỉ/ I

gam chỉ)

Mẫu số biểu diễn độ bền của chỉ (số sợi chập xe)

Vi dụ: Kí hiệu chỉ 60/3 nghĩa là 60m chi cân được Igr chỉ, chỉ được se

bằng 3 sợi

Ï Chiều đài chỉ Khối lượng chỉ

Với kim may fay, một đầu kim được xỏ chi va đầu kia được đây xuyên qua vải Sau đó, kéo cả cây kim có mang chỉ xuyên qua hêt các lớp vải tạo thành mũi may đơn giản

Kim thường đùng có cỡ số từ 5 — 10

+ Thùa khuy, đính cúc đùng kim số 5, 6

+ Khâu luồn các loại vải mỏng (tơ lụa) dùng kim số 10

+ Vat gau quan, gấu áo: dùng kim số 7, 8

catch stitch overcast stitch

— —— VU HUUDHƯ?

eg INIT = lua IULUIUUI|

— suum as Mũi làm khuy

Kim may may

Với kim máy may, kim không xuyên qua hết hoàn toàn lớp vải nhưng cho

phép ta tạo được một vòng sợi dưới lớp vải Tùy theo tính chât vòng sợi mà có

các loại mũi may khác nhau

Cấu tạo của kim máy may:

Đường kính đốc kim A và chiều dài N do nhà chế tạo quy định, khi chiều dài N

lớn kim càng khỏe và bền nhưng nếu N lớn quá làm đốc kim xuyên vào vải sẽ

làm cho vải bị thủng và bị nhăn

2 Than kim (B): là phan mang chỉ xuyên qua lớp nguyên liệu may, nó thường

có dạng trụ tròn, trên nó có xẻ rãnh hoặc hai rãnh để chứa chỉ Một số loại kim

duoc ché tạo thành hai thân là BI và B2 với mục dich là tăng cường độ bền cho kim, tránh rung kim, giảm ma sát và làm tăng nhiệt độ cho kim khi may Đường

kính thân kim có ảnh hưởng lớn tới quá trình may Nếu thân kim to sẽ làm hỏng lớp nguyên liệu may, nếu quá nhỏ sẽ gãy kim hoặc đứt chỉ

3 Rãnh chứa chỉ (G): thường gọi là rãnh dài được chế tạo để chỉ nằm gọn trong rãnh làm giảm ma sát và chống đứt chỉ trong quá trình may Thông thường kim

có một rãnh chứa chỉ, nhưng một số kim dùng cho máy may móc xích sẽ có thêm rãnh chứa chỉ ngắn đối diện với rãnh chứa chỉ dài

4 Hãm móc chí (H): nằm đối diện với rãnh chứa chỉ đài và trên mắt kim dùng

để tạo điều kiện cho mỏ móc bắt chỉ tốt hơn

5 Rãnh ngắn của kim: làm giảm sức cản của chỉ sinh ra khi xuyên vải, ảnh hưởng đến sự tạo vòng của sợi chỉ

Trên thân kim có phần cầu nói ( Phần không có rãnh) có tác dụng làm giảm sức cản của chỉ khi kim đi từ vị trí thấp nhất của kim

6 Mũi kim (F): là phần tạo điệu kiện thuận lợi cho kim xuyên qua lớp nguyên

liệu đễ dàng Mũi kim càng nhọn, kim xuống càng dễ nhưng hay gẫy kim Tùy

loại nguyên liệu may mà dạng mũi kim sẽ khác nhau

7 Lỗ kim: để xỏ chỉ qua Bề rộng lỗ kim bằng 1⁄2 đường kính thân kim

Đầu mũi kim Ký hiệu Hình dạng của đấu kim TT ni ứng đụng và đc điểm

|[Dang mũi kim | SPI ete ity Ding cho vải mỏng, da mỏng

Ì Môi mảnh s —=—— Mảnh sắc, mũi kim hình tròn J, sit dung

cho đệt kim cao cấp

Mũi tròn l | J Sử dụng cho vải đệt kim, phù hợp với

oo chất liệu tiêu chuẩn

Mũi trờn B B ch Dùng cho vải đệt kim thê Đường kính

của mũi kim bằng 1/5 đường kính của chân kim

Mũi trờn U Ư Dùng cho đêt và đan Đường kính của

mii kim bang 1/3 dường kính của chân

Môi tròn Y Y — Dùng cho chất liêu co giãn Đường kính

của mũi kưn bằng 1/2 đường kính cua chân kim

Mũi phẳng LI & Mat kim nghiéng 45°

Kí hiệu kim: gồm hai phần

- Loại kim: được kí hiệu bằng cụm chữ số

- - Chỉ số kim: được kí hiệu bởi dấu # va 1 hodc 2 con sé, chỉ số kim dùng

đê xác định đường kính thân kim Hiện nay có hai hệ thông dụng ghi chỉ sô kim

là hệ quốc tế và hệ Anh

+ Với hệ quốc tế (đơn vị mét): 1 đơn vị chỉ số kim = 1/100 = 0,01 mm

Đường kính thân kim = chi sé kim x 0,01 mm

Vi du: Kim DB x 1#80 là loại kim DB x 1, đường kính thân kim = 80 x 0,01 =0,8 mm

+ Với hệ Anh: | don vi chi sé kim = 1/400 inch = 25,4/400 mm = 0.0635

mm

Đường kính thân kim = chỉ số kim x 0.0635 mm

Vi du: Kim UY128#14 là loại kim UY128 có đường kính thân kim = 14 x 0,0635 = 0,89 mm

“ Cách chọn kim: dựa vào loại máy, kí hiệu ghi trên hộp

+ Hệ kim: do nhà chế tạo qui định

+ Dạng mũi kim

+ Độ lớn của kim (1/100 mm)

Đặc tính quan trọng của kim:

- Đường kính thân kim: cần phải được chọn phù hợp với loại vải may

—

I a

- Hình dạng mũi kim: có nhiều dạng mũi kim: tròn, bầu, hoặc hơi tròn

Trạng thái bỀ mặt:

- Mạ Crom: phần lớn được mạ Crom cứng có tính chịu nhiệt, chịu ma sát,

dùng cho máy may công nghiệp

- Mạ Niken: có sức bền cao, thường được sử dụng trong máy may gia đình

- Phủ lớp teflon: kim trơn nhất nhưng có độ bền kém

- Phủ titanium: chịu ma sát, chịu nhiệt tốt, sử dụng khi may vải cực dày

> Một số lọai kùn thường dùng :

STT | Ky hiéu kim Lọai thiết bị sử dụng

1 DB X1#9- 18 Máy may bằng 1 kim

2 DB X K5 Z Máy thêu vi tính

3 DB X K5 Máy thêu thường

4 DP X 5J # II- 14 Máy thùa khuy

5 DPX 5# II- l4 Máy thùa khuy

máy kansai nhiều kim

14 DO 558 # 14- 18 Máy thùa khuy dau tron

Số kim QT 125 | 130 | 140 | 160 | 180 | 200 | 230 | 250 | 280 | 300 | 330 | 350

Đường kính thân | 1.25 | 1.3 |1.4 |1.6 |1.8 |2.0 |2.3 |2.5 |2.8 |3.0 |3.3 |3.5 kim

b Mi quan hệ giữa kim - chỉ - vai:

Việc chọn đầu kim thích hợp phụ thuộc vào tính chất vải (dệt thoi, dệt

kim), nguồn gốc (sợi nhân tạo, sợi tự nhiên) và yêu cầu đặt ra đối với đường may

và độ bên hình dáng

Hầu hết các loại vải đều được may đễ dàng bằng kim có dau tròn

Kim có đầu tròn không xuyên thủng vải mà bị đây vào khoảng trống giữa

các sợi vải Do vậy, đầu kim càng phải to tròn khi sợi vải càng thô

Các loại vải sợi đễ đứt như sợi tổng hợp phù hợp với kim đầu bi cầu nhỏ

Theo nguyên tắc chọn kim - chi - vai, chi số chỉ phải phù hợp với chỉ số sợi

tạo vải và đường kính của kim Kha nang may của I loại chỉ được đánh giá theo

mức độ đứt của chỉ khi may hoặc thời gian giữa hai lần đứt liên tiếp nhau khi

may với tốc độ lớn nhất của máy

> Dưới đây là bảng hướng dẫn chọn kim - chỉ - vải:

VAI DET THOI

Mong Áo sơ mi, | 60-80 130-140

trung thé thao

binh

Mật độ | Đai lưng | 100-160 60-80 50-60 20-40 cao an tòan,

VAI DET KIM ( HANG DAN )

Mong Quan áo | 60-65 80-100

lưỡi trai

2 Tối ưu hóa quá trình công nghệ may

a Tính liên tục trong quá trình may

Can xây dựng cấu trúc tối ưu của nguyên công bằng cách rút ngắn số lượng chuyển động của lao động, cải tiền phương pháp thực hiện các thao tac, loại bỏ các thao tác thừa và giảm bớt những nguyên công phải thực hiện bằng tay

Đề làm được điều này cần xem xét việc phối hợp các động tác tay chân và

chuyển động thân người, việc bồ trí đối tượng và phương tiện lao động sao cho hợp lý trong quá trình may

b Chất lượng đường liên kết may: các đường may trên sản phâm cần đảm bảo:

- Dạng đường may như tiêu chuẩn kỹ thuật qui định

- Các đường may phải dam bảo không thừa mũi, thiếu mũi, bỏ mũi, sùi chỉ, và lại môi chỉ đún: i

- Nguyên phụ liệu: cần sử dung đúng, đủ và đáp ứng tốt các yêu cầu cơ, lý hóa trong quá trình sản xuất sản phẩm

- Các thiết bị cần sử dụng: đủ, đúng chủng loại và đảm bảo vận hành tốt

- Yêu cầu lắp ráp các chi tiết sản phẩm: rõ ràng, chính xác và đủ ý nhằm phục vụ tốt quá trình sản xuất

- Thời gian định mức cho các sản phẩm may cần được tính toán thật chính xác, phù hợp với khả năng của công nhân và yêu câu của công nghệ sản xuất

- Tay nghề và kỷ luật lao động của công nhân: cần được đào tạo và rèn

luyện đề đáp ứng tốt quá trình sản xuất

- Độ phức tạp của sản phẩm may

- Điều kiện làm việc và tâm sinh lý của công nhận, khả năng tô chức quản

lý các bộ chuyền và cấp chất lượng của sản phẩm

II RÁP NÓI BẰNG PHƯƠNG PHÁP KHÔNG CHÍ

Trong công nghiệp người | ta còn sử dụng nhiều phương pháp không chỉ khác dé tạo được các môi liên kết giữa các chi tiết sản phẩm may:

- Công nghệ dán: dùng các loại keo để liên kết chỉ tiết

- Công nghệ hàn: dùng cho vật liệu tổng hợp hoặc vải tráng phủ (áo mưa)

- Công nghệ tổng hợp: sử dụng 2 loại công nghệ liên kết trở lên để liên kết vật liệu như: công nghệ dập khuy ( sử dụng công nghệ cắt cơ khí với công nghệ

hàn mép hoặc với công nghệ ráp nói bằng chi)

1 Công nghệ dán

a Phân loại mỗi liên kết bằng keo dán: có ba loại

- Phương pháp liên kết nối tiếp: trong sản phâm, các đường liên kết tuần tự

với nhau

- Phương pháp liên kết song song: các đường liên kết cùng thực hiện một

lúc

- Phương pháp liên kết vừa nối tiếp vừa song song

b Các loại liên kết keo dán:

Các đường may có sử dụng chỉ keo Chỉ keo được quấn thành búp chỉ cho lên máy may, sau đó dùng nhiệt ép lại tạo nên độ dính ép trên sản phẩm

- Keo tắm: đáng từng tắm, từng miếng lên chỉ tiết

d Đặc điểm của quá trình công nghệ: quá trình bám dính xảy ra hai giải

đoạn

- Giai đoạn 1: xảy ra sự khuếch tán của các phân tử keo lên vật liệu

- Giai đoạn 2: giai đoạn hút dính bằng các liên kết phân tử và liên kết hóa

học

e Tính chất các đường liên kết: bao gồm các chỉ tiêu

- Độ bền: đánh giá độ bền trượt của môi liên kết Độ bền bong tróc càng

thấp, độ bền của mối liên kết càng cao

- Độ cứng: đánh giá bằng độ mềm mại của mối liên kết Độ cứng càn nhỏ,

độ mềm mại càng cao Độ cứng của mối liên kết phụ thuộc vào bề dày, diện tích

bề mặt của lớp keo, phụ thuộc vào tính chất vải và kết cấu mối liên kết đó

fi Cac yếu tô ảnh hưởng tới quá trình công nghệ dán:

- Nhiệt độ: vải càng mỏng, nhiệt độ ép dán càng thấp

- Thời gian gia nhiệt: tùy thuộc vào loại keo và vật liệu

- Lực ép: làm tăng sự tiếp xúc của vật liệu Lực ép phải vừa phải

- Bề dày của lớp keo: bề dày của lớp keo càng mỏng thì độ bền của mối

liên kết càng tăng

- Tính phân cực: tính phân cực của keo càng cao thì độ bền mối liên kết

càng tăng.

2 Công nghệ hàn:

a Bản chất: chất lượng của mỗi liên kết phụ thuộc vào tính chất vật lý của vật

liệu, phụ thuộc vào chế độ hành ( thời gian, lực ép)

Có hai phương pháp hàn: hàn nội nhiệt và hàn ngoại nhiệt

Để tăng chất lượng mối liên kết hàn, người ta thường bôi một chất dung môi mỏng lên vật liệu làm tăng chuyên động của các phân tử trong quá trình hàn

b Hàn nội nhiệt: dùng nhiệt lượng

sinh ra trong lòng vật liệu và lực

nén Có 2 phương pháp:

- Hàn bằng điện cao tần: đùng

dòng điện xoay chiều có tần số cao

tạo ra năng lượng trong lòng vật liệu

có tính phân cực cao, làm cho vật

liệu chuyển sang trạng thái nóng

dẻo Dưới tác dụng của lực ép, các

chỉ tiết liên kết chặt với nhau

Hàn bằng điện cao tần