vai trò của gia đình trong hoạt động giáo dục tri thức cho trẻ em

Ở các vùng này trẻ em có thực sự được quan tâm đến việcphát triển tri thức và sự quan tâm của gia đình và cộng đồng đến việc giáo dục tri thức cho trẻ em có thực sự triệt để?. Từ đó sẽ c

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI:

Giáo dục luôn là mối quan tâm hàng đầu của Đảng và nhà nước tư từtrước đến nay Bác Hồ đã nhấn mạnh ý nghĩa của việc giáo dục bằng câu nóibất hủ:

"Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây

Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người"

Câu nói này hiện nay vẫn là phương châm hoạt động, là kim chỉ namcho các cơ quan, đoàn thể hoạt động trong lĩnh vực giáo dục Và trong thờiđại hiện nay, giáo dục càng trở nên là một thiết chế quan trọng trong một xãhội hiện đại vì nó góp phần quan trọng quyết định vận mệnh tương lai của đấtnước

Tuy nhiên trong giáo dục ở nước ta hiện nay vẫn còn nhiều bất cập vàthiếu sót Điển hình là việc giáo dục tri thức cho trẻ em ở các vùng sâu, vùng

xa của Tổ quốc Ở các vùng này trẻ em có thực sự được quan tâm đến việcphát triển tri thức và sự quan tâm của gia đình và cộng đồng đến việc giáo dục

tri thức cho trẻ em có thực sự triệt để? Đó chính là lý do tôi chọn đề tài: Vai trò của gia đình trong hoạt động giáo dục tri thức cho trẻ em (Qua khảo sát

tại địa bàn xã Tân Lập - huyện Mộc Châu - tỉnh Sơn La)

Ý NGHĨA LÝ LUẬN.

Nghiên cứu đề tài trên có ý nghĩa quan trọng cho những lý luận về hoạtđộng giáo dục ở Việt Nam nói chung và ở địa bàn xã Tân Lập nói riêng Nógiúp cho cộng đồng và gia đình hiểu rõ hơn tính cấp thiết của giáo dục trongthời đại hiện nay Từ đó mỗi gia đình sẽ có những mối quan hệ đặc biệt hơnnữa trong việc giáo dục con của mình

Ngoài ra, nó còn giúp cho mỗi thành viên trong từng gia đình có nhữngcách nhìn khoa học về việc giáo dục con em mình Từ đó sẽ có sự kết hợpgiữa gia đình và nhà trường trong việc giáo dục tri thức cho trẻ em.

Và ý nghĩa quan trọng nhất là từ những sự quan tâm giáo dục tri thứccho trẻ em của cộng đồng và gia đình hôm nay sẽ góp phần xây dựng tươnglai tươi đẹp cho xã Tân Lập hiện nay

Ý NGHĨA THỰC TIỄN:

Qua nghiên cứu tìm hiểu rõ hơn về tình hình giáo dục của xã Tân Lậpnói riêng và của tỉnh miền núi Sơn La nói chung Phát hiện ra những bất cập

và những khó khăn trong công tác giáo dục ở xã Tân Lập

Tìm hiểu mối quan hệ của từng gia đình từ việc giáo dục con em mình.Đưa ra những đề xuất, kiến nghị và các giải pháp nhằm cải thiện tìnhhình giáo dục trong xã

Giúp các nhà quản lý giáo dục đề ra các chủ trương, chính sách phùhợp và hiệu quả đối với việc giáo dục trên địa bàn miền núi

MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

* Mục đích:

- Nghiên cứu, tìm hiểu những hoạt động giáo dục trẻ em trong từng giađình của địa bàn xã Tân Lập, vai trò của từng gia đình trong giáo dục tri thứccho trẻ em

* Nhiệm vụ nghiên cứu.

- Nghiên cứu lý luận: Các hệ thống lý thuyết, khái niệm nhằm làm sáng

tỏ vai trò của gia đình trong việc giáo dục tri thức cho trẻ em

- Nghiên cứu thực tế: Các hoạt động giáo dục hiện nay của từng thànhviên trong gia đình đối với con em mình

Đối tượng, khách thể nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu:

*Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của gia đình trong hoạt động giáo dục

tri thức cho trẻ em (qua khảo sát tại xã Tân Lập - Mộc Châu - Sơn La)

* Khách thể nghiên cứu: Những gia đình có con em trong độ tuổi đi

học trong địa bàn xã Tân Lập, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La

* Phạm vi nghiên cứu: Các hoạt động giáo dục tri thức cho trẻ em

trong mỗi gia đình, mối quan tâm của gia đình đối với việc phát triển tri thứccho trẻ em, vai trò của gia đình đối với việc phát triển tri thức cho trẻ em

- Cách ứng xử của từng thành viên trong gia đình đối với việc giáo dụctri thức cho trẻ em

- Cách giáo dục của bố mẹ, anh chị đối với con em đang ở độ tuổi đihọc

- Định hướng bậc học cho trẻ em ở mỗi gia đình

- Đầu tư trong giáo dục ở mỗi gia đình (thời gian và tiền học)

- Điều kiện học hành của trẻ em trong mỗi gia đình

(Vì điều kiện thời gian, không gian và các điều kiện khách quan khác,tôi chỉ đi sâu nghiên cứu một số hoạt dộng làm sáng tỏ vai trò của gia đìnhtrong việc giáo dục tri thức cho trẻ em trên địa bàn xã Tân Lập - Mộc Châu -Sơn La)

* Phạm vi khảo sát: Khảo sát tại địa bàn xã Tân Lập - Mộc Châu - Sơn

La

* Thời gian khảo sát: Tháng 5 - 2007.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

* Một số lý thuyết liên quan đến đề tài:

- Lý thuyết hành động xã hội:

Xét trên phương diện triết học, hành động xã hội chính là một hình thứchoặc cách giải quyết các mâu thuẫn, vấn đề xã hội Hành động xã hội đượctạo ra bởi các phong trào xã hội, các tổ chức, đảng phái chính trị

Trong xã hội học, hành động xã hội được hiểu cụ thể hơn và thườnggắn với các chủ thể hành động là các cá nhân

Theo nhà xã hội học Đức Mac Webor: "Hành động xã hội là một hành

vi một hành vi mà chủ thể gắn cho một ý nghĩa chủ quan nhất định" Hànhđộng xã hội luôn gắn với tính tích cực cá nhân Tính tích cực này lại bị quyđịnh bởi hàng loạt các yếu tố như nhu cầu, lợi ích, định hướng giá trị của chủthể hành động Tất cả các yếu tố và quá trình đó chính là phương thức tồn tạicủa chủ thể

- Lý thuyết tương tác xã hội.

Hành động xã hội là cơ sở, là tiền đồ của tương tác xã hội Nói cáchkhác, không có hành động xã hội thì không có tương tác xã hội Các hànhđộng vật lý chỉ có thể tạo ra các tương tác vật lý, các hành động xã hội đượcthể hiện trong các loại tương tác xã hội khác nhau

Tương tác xã hội có thể được coi là quá trình hành động đáp lại củamột chủ thể này với một chủ thể khác

- Lý thuyết biến đổi xã hội.

Mọi xã hội cũng giống như tự nhiên không ngừng biến đổi Sự ổn địnhcủa xã hội chỉ là sự ổn định bên ngoài, còn thực tế nó không ngừng thay đổibên trong bản thân nó Do đó, bất cứ xã hội nào và bất cứ nền văn hoá nào,cho dù nó có bảo thủ và cổ truyền đến đâu chăng nữa cũng luôn biến đổi Và

sự biến đổi đó trong xã hội hiện đại ngày càng rõ hơn, nhanh hơn, và điều nàylàm cho ta nhận thấy sự bíên đổi đó không còn là mới mẻ, nó sẽ trở nêndường như chuyện thường ngày Có nhiều quan niệm về sự biến đổi xã hội

Một cách hiểu rộng nhất, cho đó là một sự thay đổi so sánh với một tình trạng

xã hội hoặc một nếp sống có trước Trong một phạm vi hẹp hơn, người ta chorằng sự biến đổi xã hội được đề cập đến sự biến đổi về cấu trúc xã hội (hay tổchức của xã hội nào đó) mà sự biến đổi này ảnh hưởng sâu sắc đến phần lớnthành viên của một xã hội Còn những biến đổi chỉ tác động đến một số ít cánhân thì ít được các nhà xã hội học quan tâm, chú ý

Biến đổi xã hội là một quá trình quá đó những khuôn mẫu của các hành

vi xã hội, các quan hệ xã hội, các thiết chế xã hội và các hệ thống phân tầng

xã hội được thay đổi qua thời gian

* Thao tác hoá khái niệm:

+ Khái niệm gia đình

+ Khái niệm giáo dục

+ Khái niệm vai trò

* Tổng quan những vấn đề nghiên cứu.

Vấn đề xã hội chính là vấn đề khách quan tồn tại ngoài ý muốn conngười Theo Baker: vấn đề xã hội là những cái rắc rối mà chúng ta gặp trongcuộc sống

Trước sự tác động về biến đổi kinh tế, xã hội, con người phải khôngngừng nâng cao tri thức, và giáo dục trở thành mối quan tâm hàng đầu củaĐảng, Nhà nước và mọi gia đình Ngoài sự giáo dục về nhân cách, lối sống,giáo dục tri thức cùng giữ vai trò quan trọng để hình thành một con người cóích cho xã hội Và ngoài sự giáo dục của nhà trường, gia đình cũng đóng gópvai trò quan trọng trong việc giáo dục tri thức cho trẻ em

* Phương pháp nghiên cứu.

- Phân tích tài liệu

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp phỏng vấn

+ Phỏng vấn bảng hỏi

+ Phỏng vấn sâu

- Giả thuyết nghiên cứu

- Trẻ em đến độ tuổi đi học được đi học đầy đủ

- Trẻ em được đầu tư về cơ sở vật chất để đi học (sách vở, quần áo, tiềnhọc )

- Trẻ em được tạo điều kiện về thời gian cho việc học hành

- Trẻ em được quan tâm giáo dục toàn diện về thể chất và tri thức

- Trẻ em được định hướng về trình độ học vấn (Trung học, cao đẳng,đại học )

- Bình đẳng nam nữ trong giáo dục

Địnhhướng bậchọc

Cơ sở vậtchất giáodục

Giáo dục tri thức cho trẻ em

VÀI NÉT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

- Về kinh tế

+ Sản xuất nông nghiệp:

Trong những năm qua, đảng bộ xã Tân Lập đã tập trung chỉ đạo đẩymạnh công tác khuyến nông, tuyên truyền trong cán bộ đảng viên và nhân dân

về ý nghĩa, tác dụng của việc thâm canh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuậtvào hoạt động sản xuất, chủ động phối hợp với trạm khuyến nông của huyện,

mở các lớp tập huấn về kỹ thuật cho nông dân, trong nhiệm kỳ xã đã mở được

17 lớp tập huấn kỹ thuật nông nghiệp cho 1720 lượt người, trong đó mở 8 lớp

ở 8 điểm tái định cư cho 490 lượt người về công tác bảo vệ thực vật, chămsóc lúa, ngô, chè; cải tạo ruộng đất; chăn nuôi bò sữa, cá, gà, lợn để nhândân biết kỹ thuật trồng, chăm sóc, và thâm canh đạt kết quả cao Nhờ đó, từmột xã luôn thiếu đói về lương thực những năm trước đây nay đã có lươngthực bán ra thị trường

+ Sản xuất lâm nghiệp

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo cấp uỷ, chính quyền các cấp, công tác giaođất, giao rừng đã được tiến hành rất sớm Từ năm 2001 đến nay xã đã hoànthành việc giao đất, giao rừng cho 584 hộ, hàng năm đã triển khai hoàn thành

kế hoạch trồng rừng tập trung, trồng cây phân tán trong nhân dân theo chỉ tiêuđược giao

+ Thương mại, dịch vụ.

Trong những năm qua, hoạt động thương mại, dịch vụ của xã Tân Lậpphát triển mạnh, mạng lưới kinh doanh dịch vụ được mở rộng đến khắp cácbản vùng sâu, vùng xa, góp phần cung ứng đầy đủ các mặt hàng thiết yếuphục vụ sản xuất và tiêu dùng của nhân dân

Kinh tế tư nhân, kinh tế tập thể và các thành phần kinh tế khác pháttriển đã tạo thêm công ăn việc, tăng thu nhập cho người lao động, góp phầnvào việc tăng thu ngân sách cho địa phương.

- Về văn hoá - xã hội

+ Giáo dục

Công tác giáo dục được đảng bộ, chính quyền và nhân dân quan tâm,duy trì, củng cố và phát triển Năm 1997 xã đã được công nhận hoàn thànhphổ cập tiểu học, xoá mù chữ Năm 2003 được công nhận hoàn thành phổ cậptiểu học đúng độ tuổi và đến năm 2004 xã được công nhận hoàn thành phổcập trung học cơ sở Công tác xã hội hoá giáo dục được toàn thể nhân dântrong xã chăm lo

+ Văn hoá thông tin

Trong 5 năm qua cấp ủy, chính quyền xã Tân Lập tập trung chỉ đạo,đẩy mạnh các phong trào văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao và tăng cườngcông tác quản lý nhà nước về văn hoá trên địa bàn xã, triển khai công táctuyên truyền, phổ biến quán triệt, học tập NQTW 5 (khoá VIII) về xây dựng

và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc

cực thực hiện tốt các biện pháp tránh thai do vậy tỷ lệ tăng dân số của xã TânLập trong những năm qua giảm.

+ Về công tác xã hội

Trong 5 năm qua Tân Lập đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm đẩymạnh mục tiêu xoá đói giảm nghèo, thông qua các dự án cho vay hỗ trợ việclàm, vay để đầu tư phát triển sản xuất Thông qua các chương trình dự án vàvới sự giúp đỡ của chính quyền và các tổ chức đoàn thể cộng với sự cố gắngcủa từng hộ gia đình năm 2005 toàn xã không còn hộ đói, tỉ lệ hộ nghèo giảmchỉ còn 8,3% giảm 1,4% so với năm 2000

Công tác xã hội, công tác nhân thọ, từ thiện được quan tâm, đặc biệt làđối với các gia đình chính sách, các hộ nghèo, trẻ mồ côi, người tàn tật, côđơn không nơi nương tựa được thường xuyên quan tâm, giúp đỡ

Đời sống nhân dân các dân tộc trong xã từng bước được cải thiện vànâng lên rõ rệt Toàn xã có 1761 hộ gia đình được dùng điện lưới quốc gia,chiếm tỉ lệ 96% so với tổng số hộ trong xã Có 1400 hộ được xem tivi chiếm

tỉ lệ 78,1% 20 hộ có điện thoại chiếm 1,1% 775 hộ có đài catset, toàn bộ xã

có 800 xe máy, 24 ô tô vận tải, 4 máy kéo, 150 máy cày tay

- Về chính trị:

Đảng bộ đã tổ chức triển khai phổ biến, quán triệt học tập các nghịquyết, chỉ thị của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước cho đảng viên vàquần chúng nhân dân, nhằm nâng cao nhận thức, quan điểm, lập trường tưtưởng, củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng

Đảng Bộ đã xây dựng được quy chế làm việc và duy trì thực hiện theođúng quy chế, duy trì thường xuyên chế độ sinh hoạt của BCH và chế độ sinhhoạt của chi bộ, giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo cánhân phụ trách, phát huy trí tuệ tập thể trong việc tham gia đóng góp xây

dựng nghị quyết, tích cực đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối vớimặt trận các tổ chức chính trị, xã hội Các bộ máy chính trị như HĐND,UBND, Mặt trận xã được củng cố, kiện toàn.

Công tác quốc phòng, an ninh được chú trọng đẩy mạnh, giữ vững anninh chính trị, củng cố quốc phòng

Tuy nhiên, tình hình kinh tế - văn hoá - xã hội - chính trị ở địa bàn xãcòn ở một số thiểu số, khuyết điểm

+ Kinh tế của xã tuy có bước phát triển nhưng chưa vững chắc, việcchuyển đổi cơ cấu cây trồng còn chậm, tư tưởng sản xuất theo kiểu quảngcanh vẫn còn Việc xây dựng mô hình, nhân điển hình sản xuất giỏi còn rấthạn chế Việc phát triển chăn nuôi theo hướng sản xuất hàng hoá còn chậm,chưa phát huy tiềm năng, lợi thế của xã

+ Đời sống của một bộ phận nhân dân, nhất là nhân dân vùng sâu, vùng

xa trung tâm xã còn nhiều khó khăn

Tình trạng lén lút tái trồng cây thuốc phiện, tình trạng nghiện hút, tàngtrữ, vận chuyển, buôn bán các chất ma tuý còn tiềm ẩn nguy cơ có thể gâymất ổn định chính trị

Giáo dục có bước tiến bộ nhưng chưa bền vững, tình trạng học sinh bỏhọc có chiều hướng gia tăng Công tác quản lý, đặc biệt là quản lý nội trú cònyếu, chất lượng học tập của học sinh còn chưa cao

+ Một số cấp uỷ cơ sở chưa coi trọng công tác giáo dục chính trị, tưtưởng, việc bổ sung, điều chỉnh quy chế làm việc của cấp uỷ cơ sở chưa kịpthời

Tinh thần trách nhiệm của một số đảng viên chưa cao, có đảng viênchưa thực sự gương mẫu trong sinh hoạt và công tác, vi phạm phẩm chất, lốisống của người cán bộ đảng viên Đấu tranh phê bình và tự phê bình 2 trongchi bộ chưa mạnh, năng lực của một số cán bộ, nhất là các hộ cơ sở chưa đápứng nhu cầu nhiệm vụ của Đảng trong tình hình mới

Thực trạng bậc học của trẻ em.

Nhìn chung, công tác giáo dục của xã Tân Lập được đảng bộ và chínhquyền, nhân dân duy trì, củng cố và phát triển Năm 1997 xã đã được côngnhận hoàn thành phổ cập tiểu học, xoá mù chữ; Năm 2003 được công nhậnhoàn thành phổ cập tiểu học đúng độ tuổi và đến năm 2004 xã được côngnhận hoàn thành phổ cập trung học cơ sở

Theo điều tra thực tế tại một số bản ở xã Tân Lập, các gia đình cũng cho con

em mình đi học đúng độ tuổi Tuy nhiên cũng có gia đình cho con em mình bỏ

h c Ta l y i n hình ngấy điển hình người con thứ nhất của các gia đình để nghiên điển hình người con thứ nhất của các gia đình để nghiên ển hình người con thứ nhất của các gia đình để nghiên ười con thứ nhất của các gia đình để nghiêni con th nh t c a các gia ình ứ nhất của các gia đình để nghiên ấy điển hình người con thứ nhất của các gia đình để nghiên ủa các gia đình để nghiên điển hình người con thứ nhất của các gia đình để nghiên điển hình người con thứ nhất của các gia đình để nghiênển hình người con thứ nhất của các gia đình để nghiên nghiên

c u:ứ nhất của các gia đình để nghiên

Số liệu cho thấy thực trạng trẻ em bỏ học ở xã Tân Lập khá cao, đặcbiệt ở các hộ nghèo

Về lý do bỏ học, ta thấy có cả lý do về chủ quan và khách quan Theođiều tra thì các lý do chủ yếu sau:

- Không đủ tiền cho con đi học: 71% số gia đình

- Con học lực yếu: 8,9%

- Ý muốn của con: 20%

- Bổ sung vào lao động gia đình: 42%

- Trường học quá xa nhà: 24,4%

Đối với con trai: ới con trai:

i v i con gái:

Đối với con trai: ới con trai:

Đối với các gia đình có con gái thì ta cũng có những số liệu tương tự:Điều tra 98 gia đình có con gái thì có 58 gia đình định hướng cho con emmình học hết PTTH (chiếm 59,2%) 7 gia đình định hướng cho con em mìnhhọc THCN (chiếm 7,1%), 2 gia đình định hướng cho học cao đẳng (chiếm2,0%) và có 31 gia đình định hướng cho con em mình đi học đại học (chiếm31,6%)

Như vậy ta thấy đa số các gia đình đã có định hướng cho con em mìnhtrong việc học hành Và việc định hướng này phần nào nói lên vai trò của giađình đối với việc giáo dục tri thức cho trẻ em Và như ta thấy ở đây không có

sự bất bình đẳng giữa con trai và con gái trong gia đình trong việc định hướngbậc học, đó là điều đáng mừng ở một xã nghèo thuần nông như xã Tân Lập

Vai trò của gia đình trong việc giáo dục tri thức

Như đã nói ở trên, việc giáo dục tri thức cho trẻ em thì ngoài công tácgiáo dục ở nhà trường, vai trò giáo dục của mỗi gia đình cũng góp một phầnquan trọng