skkn kinh nghiệm sưu tầm, tuyển chọn các bài đồng dao cho trẻ mầm non theo chủ điểm

Từ những lý do trên, tôi chọn đề tài Kinh nghiệm s “Kinh nghiệm s u tầm, tuyển chọn các bài đồng dao cho trẻ mầm non theo chủ điểm” nhằm làm phong phú thêm mảng văn học dành cho lứa tuổi

ký ức thời thơ ấu lại tái hiện mang lại cho ta cảm giác yêu đời và gợi lại những kỷniệm đẹp khó quên về một thời thơ ấu hồn nhiên, thánh thiện, vô t chẳng bao giờtrở lại nữa ấn tợng về những bài đồng dao thật sâu sắc đối với mỗi ngời ấn tợng

ấy có đợc là bởi nội dung của các bài đồng dao đơn giản, dễ hiểu, dễ thuộc, phùhợp với nhận thức và hoạt động vui chơi của trẻ thơ Ngôn từ của đồng dao gầngũi với cách nói vần vè, giàu nhịp điệu của ngôn ngữ nhi đồng Nhiều bài đồngdao có lối kết cấu vòng tròn, trẻ có thể đọc đi đọc lại không chán, không kết thúc

Đồng dao có chức năng thoả mãn nhu cầu vui chơi của các em nhỏ do lời đồngdao gắn với trò chơi

Với những đặc điểm nổi bật về nội dung và nghệ thuật nh vậy, đồng daothực sự là một món ăn tinh thần không thể thiếu của trẻ em Song hiện nay, số l-ợng của các bài đồng dao tuyển chọn trong chơng trình giảng dạy cho trẻ mầmnon còn quá hạn chế Đặc biệt, nội dung cha đủ phục vụ cho các chủ điểm giáodục trẻ mầm non Do vậy, khi dạy theo hớng đổi mới, giáo viên gặp nhiều khókhăn về tài liệu, lúng túng về phơng pháp Từ những lý do trên, tôi chọn đề tài

Kinh nghiệm s

“Kinh nghiệm s u tầm, tuyển chọn các bài đồng dao cho trẻ mầm non theo chủ

điểm” nhằm làm phong phú thêm mảng văn học dành cho lứa tuổi mầm non, giúp

cho giáo viên có thêm phơng tiện để giáo dục trẻ nhỏ phát triển toàn diện

II giải quyết vấn đề

1 Đặc điểm tình hình:

a. Thuận lợi:

Giáo viên nắm đợc định hớng đổi mới giáo dục mầm non Hiện nay, nộidung, hình thức, phơng pháp giáo dục mầm non cha tạo điều kiện cho trẻ hoạt

động tích cực Là một giáo viên nhiệt tình trong công việc, hết lòng thơng yêu trẻ,

có giọng đọc hay, truyền cảm, tôi đã giúp trẻ cảm thụ đồng dao nh một tác phẩm

nghệ thuật, đặc biệt là giúp trẻ phát triển vốn từ, ngôn ngữ cho trẻ “Kinh nghiệm s24 – 36tháng” một cách nhanh nhất.

Đồng dao đóng vai trò quan trọng trong đời sống trẻ thơ Đó là những câutục ngữ, ca dao có nội dung gần gũi với trẻ, trẻ thờng đọc khi vui chơi Trẻ nhỏ cótâm hồn trong sáng, bay bổng, giàu tởng tợng, giàu cảm xúc, ham hoạt động,thích vui chơi, thích có bầu bạn Do đó, các em dễ hoà nhập vào tâm trạng củacác nhân vật một cách hồn nhiên vô t Tác phẩm đồng dao đã thoả mãn nhu cầunày của các em

Đợc sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu và đồng nghiệp trong Trờng;với trờng lớp rộng, thoáng mát, đầy đủ đồ dùng dạy học hiện đại, rất thuận lợi choviệc nâng cao chất lợng bộ môn làm quen văn học nói chung và đồng dao nóiriêng Đồ dùng, phơng tiện, tài liệu phục vụ cho chủ điểm làm quen văn học kháphong phú

Khi trẻ đọc các bài đồng dao đó, tôi thấy phụ huynh rất vui vì đa số các bài

đồng dao đều mang tính giáo dục cao, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tình cảm,thẩm mỹ một cách tự nhiên, đáng yêu

b. Khó khăn:

Số lợng bài đồng dao tuyển chọn cho trẻ mầm non còn ít Vì vậy, khi tuyểnchọn bài đồng dao, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn, cha có điều kiện thực hiệntheo ý muốn, nhất là mặt giá trị nghệ thuật của một số bài, có bài nội dung kiếnthức cha phù hợp với từng độ tuổi, từng chủ điểm Điều đó làm hạn chế việc cảmnhận của trẻ với các bài đồng dao Điểm qua những tuyển tập trò chơi, thơ truyện,bài hát cho trẻ mầm non, tôi thấy số lợng các tác phẩm đồng dao còn quá nghèonàn Gần đây, Nhà xuất bản giáo dục có xuất bản một số tuyển tập “Kinh nghiệm s Bé với khúc

đồng dao”, “Kinh nghiệm sĐồng dao Việt Nam”, thật sự là vốn quý cho bộ môn làm quen vănhọc Nhng số lợng các tác phẩm còn rất ít với nội dung còn sơ sài, cha đáp ứng đ-

ợc yêu cầu đổi mới khi thực hiện theo chủ điểm của chơng trình giáo dục mầmnon

Quá trình đổi mới giáo dục mầm non, bên cạnh những mặt tích cực, còn cómột số hạn chế, bất cập về đội ngũ giáo viên, đồ dùng học tập, để tiến hành dạytheo chủ điểm Việc dạy trẻ các bài đồng dao còn khó khăn do giáo viên cha biếtlựa chọn đa đồng dao vào dạy theo chủ điểm Việc lựa chọn bài có nội dung phùhợp với đối tợng trẻ là hết sức cần thiết Đây cũng là cơ sở và biện pháp để tuyểnchọn tác phẩm đồng dao phục vụ nhu cầu thực tiễn trong quá trình dạy trẻ

2 Các biện pháp:

2

Xuất phát từ một số thuận lợi, khó khăn nêu trên, tôi đã thờng xuyên suynghĩ tìm tòi các biện pháp để làm sao đa nội dung giáo dục đồng dao vào trongcác hoạt động của trẻ một cách có hệ thống, khoa học và hiệu quả.

* Biện pháp 1: Lựa chọn các tác phẩm phù hợp với chủ điểm động vật

Giáo dục trẻ mầm non theo chơng trình đổi mới hiện nay đợc phân theotừng chủ điểm rất rõ ràng, điều đó đã gợi mở cho tôi lựa chọn ý tởng su tầm vàtuyển chọn thêm các tác phẩm đồng dao phù hợp theo từng chủ điểm

Tìm hiểu nội dung của các bài đồng dao, điều ta dễ nhận ra là số bài đồngdao về động vật phong phú hơn cả Thế giới loài vật trong đồng dao hiện lên đầyngộ nghĩnh, hấp dẫn và thật sinh động, náo nhiệt

Những con vật nhỏ bé dễ thơng gần gũi trong đời sống hàng ngày đã đợcthể hiện ở một số bài đồng dao dới nhiều dạng khác nhau

Hay “Kinh nghiệm sCon cua mà có hai càng

Đầu tai không có bò ngang cả đời

Con cá mà có cái đuôi Hai vây vung vẩy nó bơi rất tài

Con rùa mà có cái mai Cái cổ thụt ngắn, thụt dài vào ra Con voi mà có hai ngà Cái vòi nó cuốn đổ nhà, đổ cây Con chim mà có cánh bay Bay cùng nam, bắc, đông, tây tỏ đờng ”Qua đồng dao, các em nh lạc vào vờn bách thú với đủ các loài chimmuông, chúng có mối quan hệ thân thiết, ruột thịt giống nh con ngời qua bài đồngdao sau:

Tu hú là chú bồ các

“Kinh nghiệm s Sáo sậu là cậu sáo đen

Bồ các là bác chim ri Sáo đen là em tu hú Chim ri là dì sáo sậu Tu hú là chú bồ các.”

Ngoài ra còn có những bài đồng dao về các con vật nuôi trong gia đình,mỗi con có đặc điểm và lợi ích khác nhau:

Có ích mọi nhà ai ai cũng quý.”

Rồi không chỉ là những con vật quen thuộc trong gia đình, những con vật ởnơi rừng núi xa xôi cũng đợc nhắc đến với những vần điệu dễ nhớ:

Con vỏi con voi

Cái vòi đi trớc Đi sau rốt Hai chân trớc đi trớc Tôi xin kể nốt Hai chân sau đi sau Cái chuyện con voi.”

Các con vật hiện ra trong đồng dao với nhiều sắc màu rực rỡ, với những

động tác uyển chuyển nhịp nhàng:

Con công hay múa

“Kinh nghiệm s Nó chụm chân vào

Nó múa làm sao Nó xoè cánh ra.”

Bên cạnh sự phong phú về chủng loại, đồng dao còn giúp các em hiểu đặctính riêng biệt của các loài động vật khác nhau:

Bớc thẳng xuống đồng Cúi đầu xuống nớc Thấy cá chạy rông Cò mổ cá ăn.”

Đọc các bài đồng dao, các em nhỏ đã bị thu hút bởi âm thanh vui tai củatiếng hót các loài vật, chúng tha hồ bắt chớc những hành động: leo trèo, nhảymúa, của những con vật nghịch ngợm ấy Từng câu, từng đoạn có vần điệunghe rất thú vị Có lẽ vì vậy mà thế giới động vật hấp dẫn các em vô cùng

4

* Biện pháp 2: Lựa chọn các bài đồng dao theo chủ điểm thực vật

Nếu thế giới động vật thu hút các em bởi sự nhộn nhịp, hấp dẫn và đầy

đáng yêu của loài của vật, thì thế giới thực vật trong đồng dao quyết rũ các em bởimàu sắc, hơng vị, hình dáng của các loài cây, loài quả

Đi vào thế giới thực vật, các em bị lội cuốn ngay bởi mầu sắc và tên gọi kỳlạ của họ nhà hoa:

Vác bóng mà soi

Là hoa bông giếng Là hoa san hô

Hay bay hay liệng Cạo đầu đi tu

Là hoa chim chim Là hoa bông bụt Xuống nớc mà dìm Khói bay nghi ngút

Là hoa bông đã Là hoa hắc hơng ”

Sự đa dạng, giàu mầu sắc của loài hoa ấy đã tạo thành những loại quả thơmngon, quả nào cũng hấp dẫn:

Mít vàng, cam đỏ

Hồng chín, quýt xanh Cam tròn ung ủng Bốn anh hiền lành Mít bằng cái thúng Thích ăn quả gì? Hồng đỏ, hồng ngâm ”Bên cạnh việc biết đợc hơng vị thơm ngon của các loại quả, các em cònbiết về mùa quả chín:

Tháng bảy ông thị đỏ da

“Kinh nghiệm s

Ông mít chơm chớm, ông đa rụng rời

Ông mít đóng cọc mà phơi

Ông đa rụng rời đỏ cả chân tay.”

Ngoài ra, đồng dao còn đa các em đến một thế giới hấp dẫn và thật phongphú:

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè cái rau Trong lòng bát chánh Thứ ở hỗn hào Là rau muống biển Quan đòi không kiện Là rau diếp cá

Bình bát nấu canh Không ba, có má

ăn hơi tanh tanh Rau má mọc bờ.”

Và ở đó các em còn bắt gặp một mối quan hệ chẳng khác gì con ngời :

Lúa ngô là cô đậu nành

“Kinh nghiệm s

Đậu nành là anh da chuột

Da chuột là chị ruột da gang

Thế giới phong phú và hấp dẫn ấy đã thu hút và quyến rũ đợc các em.

* Biện pháp 3: Chủ điểm gia đình trong đồng dao:

Từ lâu nhân dân ta đã nhận thấy giáo dục trẻ thơ tình cảm gia đình là việclàm rất quan trọng Đồng dao là một trong các thể loại văn học thiếu nhi có tácdụng không nhỏ giúp các em hiểu biết về cuộc sống và con ngời xung quanh,hình thành cho các em tình cảm tốt đẹp Qua đồng dao, trẻ hiểu đợc công ơn cha

mẹ nuôi dỡng to lớn nhờng nào Cha mẹ luôn là ngời dành cho chúng ta những

điều tốt đẹp nhất

Cái gì nh

“Kinh nghiệm s thể khí trời Ngày đêm quanh quẩn ở nơi cạnh mình Không hơng không sắc không hình Không hình không sắc mà mình không quên.”

Thấu hiểu đợc công ơn sinh thành, nuôi dỡng của ông bà, cha mẹ, nhữngbài đồng dao còn giáo dục các em làm những công việc nhỏ tuỳ theo sức củamình để giúp đỡ ông bà, cha mẹ

Cái bống là cái bống bang

“Kinh nghiệm s

Khéo sảy khéo sàng giúp mẹ nấu cơm

Mẹ bống di chợ đờng trơn Bống ra giúp mẹ chạy cơn ma dầm ”Không chỉ có thế, trong đồng dao còn có những bài học dạy cho các em sự

lễ phép, biết kính trên, nhờng dới đã đợc phổ nhạc qua bài đồng dao “Kinh nghiệm sGánh gánh gồng gồng”:

Gánh gánh gồng gồng

Gánh sông gánh núi Một phần cho bà Gánh củi gánh cành Một phần cho chị

Ta chạy cho nhanh Một phần cho anh

Về xây nhà bếp Ta chạy cho nhanh Nấu nồi cơm nếp Về xây nhà bếp Chia ra năm phần Nấu nồi cơm nếp ”

6

Một phần cho mẹ

Ngoài ra, qua đồng dao các em còn hiểu thêm về mối quan hệ thân thiếtruột thịt của những ngời trong gia đình, các em phải biết sóng hoà thuận, yêu th-

ơng lẫn nhau:

Sớm mai tôi lên núi

Bắt đợc con công Chú cho trái cam

Đem về cho ông Chú thím rầy lộn với nhau

Ông cho trái thị Thôi tôi trả trái cam cho chú

Đem về cho chị Tôi trả bánh ú cho cô

Chị cho cá rô Trả cá rô cho chị

Đem về cho cô Trả trái thị cho ông Cô cho bánh ú Tôi xách con công về rừng.”

Rõ ràng, những bài đồng dao có tác dụng không nhỏ trong việc giáo dục trẻ

em Việt Nam tình cảm, kính yêu cha mẹ, đoàn kết, đùm bọc, thơng nhau, giàulòng nhân ái, vị tha…

* Biện pháp 4: Chủ điểm lao động và ngành nghề trong đồng dao:

Cũng nh các chủ điểm khác, lao động ngành nghề trong đồng dao vô cùngphong phú, đa dạng:

Tay đẹp

“Kinh nghiệm s Tay đắp núi Một tay đẹp Tay đào sông Hai tay đẹp Tay cạo lông

Ba tay đẹp Tay mổ lợn Tay dệt vải Tay bắt vợn Tay vãi rau Tay bắt voi Tay buông câu Tay bẻ roi Tay chặt củi Tay đánh hổ.”

Các ngành nghề đi vào đồng dao thật bình dị, tự nhiên mà trong quá trìnhlao động con ngời sáng tác ra : nghề dệt vải, đắp núi, chặt củi đó là công việccủa nhà nông Qua những bài đồng dao, trẻ đợc mở rộng hiểu biết về các ngànhnghề trong xã hội

Những bài đồng dao về lao động, nghề nghiệp có vần, có nhịp và thờng đợcgắn với các trò chơi của trẻ thơ để trò chơi thêm vui nhộn Vì thế các em rất dễthuộc, cũng vì thế những hiểu biết về các ngành nghề trong bài đồng dao đợc các

em tiếp nhận thật tự nhiên và nhẹ nhàng:

Kéo c

“Kinh nghiệm s a lừa xẻ Kéo ca kừa kít

Thì ăn cơm vua Nằm đâu ngủ đấy

Ông thợ nào thua Nó lấy mất ca

Về bú tí mẹ Lấy gì mà kéo.”

Không chỉ có nghề nghiệp mà ngay cả dụng cụ của từng nghề cũng đợc đavào bài đồng dao nh một khúc hát:

Vuốt hột nổ

“Kinh nghiệm s Cái ná bắn chim

Đổ bánh bèo Cái kim may áo Xao xác vạc kêu Cái giáo đi săn Nồi đồng vung mé Cái khăn bịt trốc Cái kéo thợ may Cái nốc đi buôn Cái cày làm ruộng Cái khuôn đúc bánh Cái thuổng đắp bờ Cái chén múc chè Cái lờ thả cá Cái ve múc rợu.”

Trong xã hội có biết bao ngành nghề, mỗi ngành nghề lại có một công cụlàm việc riêng Để giúp các em biết nghề nào cần công cụ gì không phải là dễ

Đồng dao bằng những lời ca vần vẻ đã làm đợc cái điều kỳ diệu ấy Đặc biệt, nónói đến một số nghề và một số dụng cụ lao động mà nhiều trẻ ít quan tâm

* Biện pháp 5: Chủ điểm thiên nhiên trong đồng dao:

Thiên nhiên trong đồng dao thật trong trẻo, tơi sáng, đáng yêu Đồng dao

đã tạo ra một không gian, ấm áp tình ngời, một vầng trăng, một vì sao đối với trẻthơ không có gì cao xa Ông trăng, ông sao nh là một ngời bạn thân thiết gầngũi đối với các em, các em có thể rủ xuống chơi:

Ông dẳng ông dăng

Xuống chơi với tôi Có nệp bánh chng

Có bầu, có bạn Có lng hũ rợu ”

Có ván cơm xôi

Thậm chí các em còn vui vẻ chia cả quà của mình cho ông sao:

Ông sảo ông sao

Ông vào cửa sổ Tôi biếu củ khoai ”

Ông ở với tôi

Thế giới tự nhiên còn chứa biết bao nhiêu điều thú vị giúp cho các em luônthấy hấp dẫn và mong muốn đợc khám phá Hạt ma từ trên trời rơi xuống tởngrằng vô ích nào ngờ ma đem lại rất nhiều lợi ích:

Tôi ở trên trời

Tôi rơi xuống đất Tôi chảy ra sông

8

Tởng rằng tôi mất Nuôi loài tôm cá ”

Không chỉ có hạt ma mà còn có nắng, các em còn biết gọi cả nắng:

Nắng lên đi hỡi nắng vàng

“Kinh nghiệm s

Nắng cho dân bản phơi thóc nỏ Nắng cho dân bản uống rợu la đà Nắng cho dân cày ăn cơm cà, cá nớng.”

Những bài học về môi trờng, tự nhiên thật đa dạng và phong phú Nhờ viếttheo lối câu ca dao mà các em luôn có thể đọc ở mọi nơi, mọi lúc, cả khi học vàkhi chơi một cách rất tự nhiên

Dung dăng dung dẻ

Dắt trẻ đi chơi Vừa sạch vừa trong

Đến chỗ mát trời Lòng đã hả lòng Chớ nên bỏ phí Thân càng mạnh mẽ.”

Hay bài đồng dao thể hiện sự vui vẻ trong lao động:

Lộn cầu vồng“Kinh nghiệm s Có chị mời ba Nớc trong nớc chảy Hai chị em ta

Có cô mời bảy Ra lộn cầu vồng.”

Tóm lại: Thế giới thiên nhiên trong đồng dao thật phong phú, trong trẻo vàhồn nhiên, có tác dụng giáo dục mọi mặt, là tài sản tinh thần của dân tộc ta cần đ-

ợc khai thác, bảo tồn và phát triển

3 Kết quả:

Qua một thời gian nghiên cứu, su tầm, tuyển chọn, sắp xếp các bài đồngdao theo chủ điểm, tôi tự nhận thấy việc áp dụng nội dung các bài đồng dao trênvào bộ môn làm quen văn học và các hoạt động vui chơi nói chung, các tiết dạy,các hoạt động nói riêng của trẻ đã thu đợc kết quả sau:

- Lựa chọn nội dung phù hợp để đa vào chơng trình dạy trẻ;

- Khi thuộc đồng dao, trong bất cứ tình huống nào, tôi cũng có thể đa ra bài

có nội dung phù hợp với tình huống đó;

- Trẻ hào hứng vui chơi theo các bài đồng dao, vốn từ, khả năng văn họccủa trẻ phát triển tiến bộ rõ nét;

- Cha mẹ trẻ rất thích thú và ngạc nhiên, trao đổi với giáo viên trong lớp

“Kinh nghiệm skhông ngờ con còn biết và thuộc nhiều bài đồng dao hơn cả bố mẹ cô ạ”

- Số lợng bài đồng dao đã su tầm đợc:

+ Chủ điểm động vật: 9 bài;

+ Chủ điểm thực vật: 7 bài;

+ Chủ điểm gia đình: 4 bài;

+ Chủ điểm lao động và ngành nghề: 3 bài;

+ Chủ điểm thiên nhiên: 6 bài

III Kết thúc vấn đề

Su tầm, tuyển chọn các bài đồng dao cho trẻ mầm non theo chủ điểm làmột vấn đề mang ý nghĩa hết sức thiết thực, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dụcmầm non Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi gặp phải nhiều khó khăn, nhất làkhâu tuyển chọn, su tầm số lợng các bài đồng dao cho chơng trình giáo dục mầmnon còn tản mạn, ít đợc các nhà giáo dục quan tâm phát hành Điều trăn trở đótheo tôi trong suốt thời gian dài Dù đi chơi, tham quan du lịch hoặc hiếm hoi códịp về những miền quê xa xôi, tôi luôn để tâm lắng nghe, tích góp su tầm đồngdao của từng vùng, miền… Tổng hợp, đúc rút kinh nghiệm để có thêm tài liệuquý phục vụ cho các hoạt động học tập và vui chơi của trẻ rất thiết thực và bổ ích.Tôi cảm thấy vui và tự hào khi góp công sức nhỏ bé của mình vào thực hiện đổimới chơng trình giáo dục mầm non Đồng thời, đây cũng là dịp chúng tôi đợc đisâu tìm hiểu việc tiếp xúc của trẻ với loại hình văn hoá dân gian dân tộc ViệtNam Quá trình thực hiện đề tài cũng là quá trình tôi đợc học hỏi, đợc rèn luyệnlàm việc một cách nghiêm túc và mở rộng thêm hiểu biết của bản thân

10

Tôi luôn luôn tâm niệm: là một giáo viên mầm non tâm huyết với nghề, vớitrẻ thơ phải không ngừng tiếp tục su tầm và tuyển chọn thêm nhiều bài đồng daohơn nữa để làm phong phú thêm hình thức, nội dung chơng trình dạy trẻ mầm nonmột cách sáng tạo, linh hoạt, giúp trẻ không những ngoan, khoẻ, mà còn pháttriển toàn diện về mọi mặt.

Quá trình lựa chọn các bài đồng dao cần lu ý:

- Lựa chọn những bài đồng dao có vần điệu, ngôn ngữ trong sáng, giàuhình ảnh, nhịp điệu, dễ nhớ, dễ thuộc;

- Có chủ đề t tởng rõ ràng, thái độ ca ngợi, phê phán cụ thể;

- Nhân vật sinh động và có cá tính;

- Kết cấu ngắn gọn

Trên đây là kinh nghiệm su tầm, tuyển chọn các bài đồng dao cho trẻ mầmnon theo chủ điểm của tôi Rất mong sự đóng góp ý kiến của ngời đọc về đề tàinghiên cứu này

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Hà Nội, tháng 4 năm 2009

Ngời viết

Phạm Thị Thuỷ

Phụ lục

* Chủ điểm trờng mầm non:

Con công hay múa

Nó múa làm sao Nó đỗ cành tre

Nó dụt cổ vào Nó kêu bè muống

Nó xòe cánh ra Nó đỗ dới ruộng

Bà ơi đi chợ mua tôi đồng going.”

Con mèo mà trèo cây cau

“Kinh nghiệm s

Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà.”

* Chủ điểm thực vật:

Cây cam, cây quýt

Cây mít, cây hang Ai trồng thiếu

Ta trồng ta ăn Thì trồng thêm.”

Trong đầm gì đẹp bằng sen“Kinh nghiệm s

Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng Nhị vàng bông trắng lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.”

12

* Chủ điểm gia đình:

ông cha nh“Kinh nghiệm s núi ngất trời Nghĩa mẹ nh nớc ở ngoài biển Đông Núi cao biển rộng mênh mông

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi.”

Bầu ơi th“Kinh nghiệm s ơng lấy bí cùng Tuy rằng khác giống nhng chung một giàn.”

* Chủ điểm lao động và ngành nghề:

Dềnh dềnh dàng dàng

Ba gang chiếu trải Vải hoa vải trắng Xích lại cho gần Đến mai trời nắng Một ngời hai chân Đem vải ra phơi

Hai ngời bốn chân Đến mốt đẹp trời

Ba ngời sáu chân Đem ra may áo Bốn ngời tám chân Dềnh dềnh dàng dàng.” Chân gầy chân béo…”

Đi cầu đi quán

“Kinh nghiệm s

Đi bán lợn con

Đi mua cái xoong

Đem về đun nấu Mua quả da hấu…”

* Chủ điểm thiên nhiên:

Tháng giêng là tháng m“Kinh nghiệm s a xuân Tháng hai ma bụi dần dần ma ra Tháng ba ma nụ ma hoa Tháng t h đất biết là đâu hơn Tháng năm, tháng sáu ma cơn Bớc sang tháng bảy dập dờn ma ngâu.” Trên trời có đông có tây

“Kinh nghiệm s

Có nam, có bắc có cây ngô đồng Trên trời có cả cầu vồng

Có cái mống cụt đằng đông sờ sờ…”

Danh mục tài liệu tham khảo

1 Lê Thu Hơng – Hớng dẫn tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dụctrong trờng mầm non theo chủ đề (trẻ 5-6 tuổi), Nxb Giáo dục, 2007;

2 Đặng Thu Quỳnh – Tuyển chọn truyện thơ, câu đố mẫu giáo, NxbGiáo dục, 2007;

3 Trần Gia Linh - Đồng dao Việt Nam dành cho học sinh tiểu học,Nxb Giáo dục, 2006;

4 Trần Gia Linh – Kho tàng đồng dao Việt Nam, Nxb Giáo dục,2006;

5 Bùi Hà My – Bé với khúc đồng dao, Nxb Giáo dục, 2006;

6 Nguyễn Hồng Thu – Giáo dục dinh dỡng qua trò chơi, thơ ca, câu

đố, Nxb Giáo dục, 2006;

Và các tài liệu khác

14

Mục lục

Trang

I đặt vấn đề 1

II giải quyết vấn đề 2

III Kết thúc vấn đề 13

Phụ lục 15

Danh mục tài liệu tham khảo

ký ức thời thơ ấu lại tái hiện mang lại cho ta cảm giác yêu đời và gợi lại những kỷniệm đẹp khó quên về một thời thơ ấu hồn nhiên, thánh thiện, vô t chẳng bao giờtrở lại nữa ấn tợng về những bài đồng dao thật sâu sắc đối với mỗi ngời ấn tợng

ấy có đợc là bởi nội dung của các bài đồng dao đơn giản, dễ hiểu, dễ thuộc, phùhợp với nhận thức và hoạt động vui chơi của trẻ thơ Ngôn từ của đồng dao gầngũi với cách nói vần vè, giàu nhịp điệu của ngôn ngữ nhi đồng Nhiều bài đồngdao có lối kết cấu vòng tròn, trẻ có thể đọc đi đọc lại không chán, không kết thúc

Đồng dao có chức năng thoả mãn nhu cầu vui chơi của các em nhỏ do lời đồngdao gắn với trò chơi

Với những đặc điểm nổi bật về nội dung và nghệ thuật nh vậy, đồng daothực sự là một món ăn tinh thần không thể thiếu của trẻ em Song hiện nay, số l-ợng của các bài đồng dao tuyển chọn trong chơng trình giảng dạy cho trẻ mầmnon còn quá hạn chế Đặc biệt, nội dung cha đủ phục vụ cho các chủ đề giáo dụctrẻ mầm non Do vậy, khi dạy theo chơng trình thí điểm giáo dục mầm non mớitôi không ngừng tham khảo và tìm tòi thêm các biện pháp khác.Qua một nămthực hiện tôi thấy trẻ thực sự yêu thích đồng dao,trẻ lôi cuốn bởi nhiều trò chơihấp dẫn mang tính giáo dục cao Để thực hiện nhiệm vụ năm học 2008-2009 với

chủ đề “Kinh nghiệm sXây dựng trờng học thân thiện, học sinh tích cực”trong giáo dục mầm

non xoáy sâu đa trò chơi dân gian vào trong giáo dục trẻ, mà những trò chơi dângian ấy lại gắn liền với lời hát đồng dao, trẻ tham gia vào trò chơi dân gian thì cần

phải thuộc đồng dao.Với những lý do trên, tôi tiếp tục đi sâu vào đề tài Kinh“Kinh nghiệm s

nghiệm su tầm, tuyển chọn các bài đồng dao cho trẻ mầm non theo chủ đề” với

16

đề tài này của tôi năm học 2008-2009 đã đạt giải B cấp Quận,tôi hy vọng sự đóng

góp nhỏ của tôi sẽ làm phong phú thêm mảng văn học dành cho lứa tuổi mầm

non, giúp cho giáo viên có thêm phơng tiện để giáo dục trẻ nhỏ phát triển toàndiện trong các lĩnh vực

II giải quyết vấn đề 1.Đặc điểm tình hình:

a.Thuận lợi:

Giáo viên nắm đợc định hớng chơng trình thí điểm giáo dục mầm non mới

Là một giáo viên nhiệt tình trong công việc, hết lòng thơng yêu trẻ, có giọng đọchay, truyền cảm, tôi đã giúp trẻ cảm thụ đồng dao nh một tác phẩm nghệ thuật,

đặc biệt là giúp trẻ phát triển vốn từ, ngôn ngữ cho trẻ mầm non một cách nhanhnhất

Đồng dao đóng vai trò quan trọng trong đời sống trẻ thơ Đó là những câutục ngữ, ca dao có nội dung gần gũi với trẻ, trẻ thờng đọc khi vui chơi Trẻ nhỏ cótâm hồn trong sáng, bay bổng, giàu tởng tợng, giàu cảm xúc, ham hoạt động,

thích vui chơi, thích có bầu bạn Do đó, các em dễ hoà nhập vào tâm trạng củacác nhân vật một cách hồn nhiên vô t Tác phẩm đồng dao đã thoả mãn nhu cầunày của các em.

Đợc sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu và đồng nghiệp trong Trờng;với trờng lớp rộng, thoáng mát, đầy đủ đồ dùng dạy học hiện đại, rất thuận lợi choviệc nâng cao chất lợng bộ môn làm quen văn học nói chung và đồng dao nóiriêng Đồ dùng, phơng tiện, tài liệu phục vụ cho chủ đề làm quen văn học kháphong phú

Khi trẻ đọc các bài đồng dao đó, tôi thấy phụ huynh rất vui vì đa số các bài

đồng dao đều mang tính giáo dục cao, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tình cảm,thẩm mỹ một cách tự nhiên, đáng yêu

b.Khó khăn:

Số lợng bài đồng dao tuyển chọn cho trẻ mầm non còn ít Vì vậy, khi tuyểnchọn bài đồng dao, giáo viên còn gặp nhiều khó khăn, cha có điều kiện thực hiệntheo ý muốn, nhất là mặt giá trị nghệ thuật của một số bài, có bài nội dung kiếnthức cha phù hợp với từng độ tuổi, từng chủ đề Điều đó làm hạn chế việc cảmnhận của trẻ với các bài đồng dao Điểm qua những tuyển tập trò chơi, thơ truyện,bài hát cho trẻ mầm non, tôi thấy số lợng các tác phẩm đồng dao còn quá nghèonàn Gần đây, Nhà xuất bản giáo dục có xuất bản một số tuyển tập “Kinh nghiệm s Bé với khúc

đồng dao”, “Kinh nghiệm sĐồng dao Việt Nam”, thật sự là vốn quý cho bộ môn làm quen vănhọc Nhng số lợng các tác phẩm còn rất ít với nội dung còn sơ sài, cha đáp ứng đ-

ợc yêu cầu đổi mới khi thực hiện theo chủ đề của chơng trình giáo dục mầm non

Quá trình đổi mới giáo dục mầm non, bên cạnh những mặt tích cực, còn cómột số hạn chế, bất cập về đội ngũ giáo viên, đồ dùng học tập, để tiến hành dạytheo chủ đề Việc dạy trẻ các bài đồng dao còn khó khăn do giáo viên cha biết lựachọn đa đồng dao vào dạy theo chủ đề Việc lựa chọn bài có nội dung phù hợp với

đối tợng trẻ là hết sức cần thiết Đây cũng là cơ sở và biện pháp để tuyển chọn tácphẩm đồng dao phục vụ nhu cầu thực tiễn trong quá trình dạy trẻ

2 Các biện pháp:

Xuất phát từ một số thuận lợi, khó khăn nêu trên, tôi đã thờng xuyên suynghĩ tìm tòi các biện pháp để làm sao đa nội dung giáo dục đồng dao vào trongcác hoạt động của trẻ một cách có hệ thống, khoa học và hiệu quả

 Biện pháp 1:Khảo sát

Để hớng tới chủ đề năm học, tôi đã tích cực đa trò chơi dân gian vàogiáo dục trẻ.Các trò chơi dân gian thờng gắn liền với lời hát đồng dao,mà thựctrạng trong chơng trình theo sách hớng dẫn các bài đồng dao con ít cha đáp

18

ứng đợc nhu cầu giáo dục trẻ hiện nay Bởi vậy tôi đã tích cực tìm tòi bằngnhiều hình thức:

-Tham khảo tài liệu sách báo

Từ thực trạng trên tôi có rất nhiều biện pháp để su tầm tuyển chọn các bài

đồng dao theo chủ đề

* Biện pháp 2: Lựa chọn các tác phẩm phù hợp với chủ đề động vật

Giáo dục trẻ mầm non theo chơng trình đổi mới hiện nay đợc phân theotừng chủ đề rất rõ ràng, điều đó đã gợi mở cho tôi lựa chọn ý tởng su tầm và tuyểnchọn thêm các tác phẩm đồng dao phù hợp theo từng chủ đề

Tìm hiểu nội dung của các bài đồng dao, điều ta dễ nhận ra là số bài đồngdao về động vật phong phú hơn cả Thế giới loài vật trong đồng dao hiện lên đầyngộ nghĩnh, hấp dẫn và thật sinh động, náo nhiệt

Những con vật nhỏ bé dễ thơng gần gũi trong đời sống hàng ngày đã đợcthể hiện ở một số bài đồng dao dới nhiều dạng khác nhau

-Hay

Con cua mà có hai càng“Kinh nghiệm s

Đầu tai không có bò ngang cả đời

Con cá mà có cái đuôi Hai vây vung vẩy nó bơi rất tài

Con rùa mà có cái mai Cái cổ thụt ngắn, thụt dài vào ra Con voi mà có hai ngà Cái vòi nó cuốn đổ nhà, đổ cây Con chim mà có cánh bay Bay cùng nam, bắc, đông, tây tỏ đờng ”

Qua đồng dao, các em nh lạc vào vờn bách thú với đủ các loài chimmuông, chúng có mối quan hệ thân thiết, ruột thịt giống nh con ngời qua bài đồngdao sau:

Tu hú là chú bồ các

“Kinh nghiệm s Sáo sậu là cậu sáo đen

Bồ các là bác chim ri Sáo đen là em tu hú Chim ri là dì sáo sậu Tu hú là chú bồ các.”

Đồng dao về làng chim:

Hay chạy lon ton Mẹ con nhà vịt “Kinh nghiệm s

Là gà mới nở Hay la hay hét

Cái mặt hay đỏ Là con bồ chao

Là con gà mào Hay bay bổ nhào

Hay bơi dới ao Mẹ con bói cá.”

Ngoài ra còn có những bài đồng dao về các con vật nuôi trong gia đình,mỗi con có đặc điểm và lợi ích khác nhau: