skkn một số phương pháp giáo dục thể chất phát huy tính tích cực nhằm phát triển toàn diện cho đối tượng học sinh trường thpt liên hiệp

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC THỂ CHẤT PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẰM PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN CHO ĐỐI TƯỢNG HỌC SINHTRƯỜNG TRUNG HỌC PTTH LIÊN HIỆP PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Căn c

SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO HÀ GIANG

TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MÔN: THỂ DỤC

ĐỀ TÀI : MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC THỂ CHẤT PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẰM PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN CHO ĐỐI TƯỢNG

HỌC SINH TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

Ngày tháng năm sinh : 10 / 04 /1979

Hộ khẩu thường trú : Trường THPT Liên HiệpNơi sinh : Hà Quảng - Cao BằngĐơn vị công tác :Trường THPT Liên Hiệp - Bắc Quang - Hà Giang

Năm học 2008-2009

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC THỂ CHẤT PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC NHẰM PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN CHO ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH

TRƯỜNG TRUNG HỌC PTTH LIÊN HIỆP

PHẦN MỘT: MỞ ĐẦU

I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Căn cứ vào tình hình thực tế của trường THPT Liên Hiệp và phongtràoTDTT ở địa phương tôi đã trăn trở và suy nghĩ cần xây dựng một kế hoạch giáodục phù hợp với trình độ nhận thức và điều kiện hoàn cảnh của học sinh

Là một giáo viên thể dục trong trường THPT Liên Hiệp tôi nhận thấy rằngngoài việc trang bị cho học sinh những động tác thể dục cơ bản theo phân phốitrương trình của sở GD - ĐT ban hành thì vấn đề rèn luyện đạo đức, tác phong, ýthức chấp hành nội quy của nhà trường, cần được giáo dục thông qua các giờ học thểdục một cách tích cực

Từ thực tế chung này để khơi dậy và thúc đẩy phong trào tự luyện tập thểdục thể thao trong học sinh, từ bắt buộc sang tự nguyện, tự giác, từ các nhóm nhỏ tựphát trở thành phong trào chung của nhà trường Tạo cho các em học sinh đến vớithể thao như một nhu cầu thiết yếu trong đời sống sinh hoạt văn hoá tinh thần, nhằmlàm thay đổi những suy nghĩ vốn cũ kỹ, lạc hậu về môn thể dục Có thể thể dục chỉ làmôn học phụ do đó việc học tập của các em vẫn còn ở dạng bắt buộc và học cho qua

Để nâng cao nhận thức về môn học thể dục tôi nhận thấy về môn học thểdục cần được xây dựng một phương pháp giáo dục toàn diện bởi học tập thể dục thểthao không chỉ đơn thuần là nâng cao sức khoẻ và học tập thể dục thể thao còn là mộtbiện pháp quan trọng góp phần giáo dục đạo đức, ý chí cho các em học sinh

Xuất phát từ những lí do trên đã thôi thúc tôi nghiên cứu và đưa vào thửnghiệm đề tài

“ Một số phương pháp giáo dục thể chất phát huy tính tích cực nhằm phát triển toàn diện cho đối tượng học sinh trường THPT Liên Hiệp ’’

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

Trong thực tế giảng dạy việc sử dụng phương pháp trên đối với cả thầy và trò

còn gặp nhiều khó khăn, việc chưa biết khai thác có hiệu quả trong việc cung cấpnhững kiến thức mới cho học sinh vì vậy cần áp dụng như thế nào cho hiệu quả là

yêu cầu quan trọng trong công tác giảng dạy vì thể lực là nền tảng cho tất cả các nội

Hình thành cho học sinh ý thức tổ chức kỷ luật trong học tập, sinh hoạt vui chơi,

có tinh thần đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống

Hình thành cho học sinh ý thức tổ chức học tập, sinh hoạt vui chơi, có tinh thầnđoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống

a Đối tượng nghiên cứu :

Là học sinh trường THPT Liên Hiệp đối với học sinh ở lứa tuổi này hệ thống

thần kinh trung ương đã khá hoàn thiện hoạt động phân tích trên vỏ não về tri giác cóđịnh hướng sâu sắc hơn, khả năng nhận nhiều cấu trúc động tác hơn và tái hiện chínhsác những hoạt động vận động được và được nâng cao dần

b Phạm vi nghiên cứu :

Đây là sáng kiến được sử dụng cho đối tượng là học sinh THPT được căn cứvào hệ thống giáo dục thể chất trong trường THPT nó là một bộ phận quan trọngtrong toàn bộ

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

sự nghiệp thể dục thể thao nói chung, và sự nghiệp giáo dục thể chất nói riêng nóđược tiến hành phù hợp với đặc điểm giải phẫu tâm sinh lý, giới tính, của từng họcsinh, từng lứa tuổi

c Khách thể nghiên cứu:

- Học sinh các lớp, 10A, 10B; 11A, 11B

d Phương pháp nghiên cứu ;

Sử dụng phương pháp thực nghiệm và kết hợp một số phương pháp khác trongthực tiễn giảng dậy tại trường THPT Liên hiệp

e Giả thuyết nghiên cứu

Nghiên cứu, xây dựng thành công phương pháp giáo dục thể chât nhằm phát huytính tích cực nhằm phát triển toàn diện, nâng cao ý thức rèn luyện sức khoẻ đối vớihọc sinh trường THPT liên hiệp đưa vào giảng dạy sẽ giúp cho giáo viên khai tháctối hơn những nội dung bài giảng

g Những điểm mới của đề tài:

Lần đầu tiên xây dựng kết hợp một số phương pháp nhằm nâng cao tính tích cựccủa học sinh nhằm phát triển toàn diện cho học sinh trường THPT Liên Hiệp

PHẦN HAI: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

Trên cơ sở mục tiêu ,yêu cầu của nội dung trương trình thể dục THPT vậndụng định hướng đổi mới phương pháp dậy học theo hướng tích cực hoá ngườihọc, người ta sử dụng nhiều phương pháp khác nhau trong dó phương pháp nêuvấn đề gợi mở vấn đề để học sinh tự tìm tòi, nghiên cứu khám phá những kiếnthức kỹ năng cần thiết Cần lưu ý những nội dung đã học từ lớp 10 đã bắt đầu đòihỏi những tư duy về kỹ chiến thuật cơ bản , đòi hỏi cần có tính tích cực tự giáccao để học sinh nắm vững được những động tác khó từng bước hình thành kỹnăng kỹ sảo vận động nhằm thực hiện tốt nội dung bài học

Về hình thức, để tích cực hoá người học giáo viên phải tổ chức lớp học thànhnhiều nhóm nhỏ và chuẩn bị đầy đủ những phương tiện để học sinh được tăng

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

cường thực hành, tập luyện chỉ có thực hành thì học sinh mới đạt được mục tiêu

về kĩ năng và thông qua rèn luyện về kỹ năng thì thể lực học sinh được tăng tiếnkiến thức được

Củng cố Mỗi một kỹ thuật động tác học sinh phải được tập luyện nhiều lần,muốn tập được nhiều lần tất nhiên cần phải có thời gian tập luyện trong khi đóthời gian cho mọi tiết học vẫn không thay đổi Nên tính tích cực của học sinh làrất cần thiết trong mỗi giờ học bên cạnh đó đổi mới cách dạy nhằm phát huy hếtkhả năng của học sinh là cần thiết về giảng giải phải trọng tâm ngắn gọn chứngminh làm cho học sinh nghe mà nhớ, trong giảng dạy phải vận dụng nhiềuphương pháp như phương pháp lời nói, phương pháp trực quan … bên cạnh đónhằm nâng cao ý thức tự quản của học sinh phương pháp tập đồng loạt, tập quayvòng sao cho thực hiện đủ khối lượng kiến thức vừa đủ, có lượng vận động hợp

lí góp phần phát triển thể lực chung và nâng cao sức khoẻ đáp ứng được lượngvận động của các bài tập Có sức khỏe tốt để phục vụ công tác học tập đạt hiệuquả cao

Trong giảng dạy giáo viên cần chọn vị trí sao cho hợp lí tránh di chuyểnnhiều ảnh hưởng đến thời gian học tập của học sinh Để bồi dưỡng học sinh giáoviên cần chủ động hướng học sinh theo những bài tập đã định

CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỄN

Hiện nay trong thực tiễn giảng dạy môn Thể Dục ở trường THPT Liên Hiệpgiáo viên cần phải biết khai thác những bài tập mang tính phát triển toàn diệnnâng cao thể lực chung bên cạnh đó kích thích cho học sinh được những tố chấtnhư sức nhanh, sức mạnh, sức bền và khả năng phối hợp khéo léo đưa vàonhững bài tập mang tính quấn hút để học sinh thực hiện bài tập đó mang tính yêuthích thật sự thì đạt được những hiệu quả nhất định Ngược lại nếu tập những bàitập mang tính gò bó quá dẫn đến nhàm chán thì học sinh khi tập luyện dẫn đến

ức chế không đạt được hiệu qủa cao và những yêu cầu cơ bản về tính tích cực và

phát triển toàn diện, nhằm nâng cao thể lực chung xẽ không đạt được như mongmuốn.

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

Bên cạnh đó trường THPT Liên Hiệp đa số các em học sinh là những con emdân tộc thiểu số vùng xã, vùng sâu do đó việc khả năng nhận thức về kiến thứccòn hạn chế (mặt khác nhìn chung hình thể các em cũng còn hơi nhỏ so với lứatuổi) vì vậy việc giáo viên đưa ra các bài tập đơn giản mà hiệu qủa là rất cần thiếtcho việc tiếp thu kiến thức của học sinh và đưa ra lượng vận động phù hợp chotừng học sinh không nên áp dụng một dạng bài tập chung vì mỗi học sinh có bàitập hơi khác nhau một chút về lượng vận động nhưng phù hợp với bản thân thìhiệu quả cao hơn tránh được hiện tượng quá tải và cũng tránh được sự quá nhẹcủa bài tập

CHƯƠNG III: PHƯƠNG PHÁP KHAI THÁC BÀI GIẢNG VÀ CÁC VÍ DỤ MINH HOẠ

Sử dụng các phương pháp phải ngắn gọn, trọng tâm, không đi sâu giảng giải,chứng minh làm cho học sinh phải nghe mà không nhớ lắm vì đây là đặc thù củamôn học ngoài trời, học mà không được tập luyện, dẫn tới kiến thức, kỹ năng vàthể lực không đạt tới yêu cầu cần phải đạt VD: Dạy học sinh nhẩy xa, học sinh chỉcần nhớ muốn nhảy được xa thì tốc độ chạy đà phải nhanh, giậm nhảy phải mạnh

và bật lên cao, không bật được lên cao thì không thể tốt được các động tác tiếptheo “ nhẩy xa ưỡn thân” không nhất thiết cứ phải giảng giải, chứng minh góc baycủa tổng trọng tâm cơ thể rời mặt đất khi giậm nhẩy, phân tích kỹ thuật 4 bướctrong nhẩy xa…

Trong giảng dạy, giáo viên phải vận dụng nhiều phương pháp như phươngpháp sử dụng lời, phương pháp trực quan, phương pháp trò chơi, thi đấu … nângcao ý thức tự quản của học sinh Dùng nhiều hình thức tổ chức phân nhóm, phânnhóm quay vòng, kết hợp phương pháp tập đồng loạt với phương pháp tập lần lượt

sao cho vừa đảm bảo kiết thức, kỹ thuật vừa có một lượng vận động hợp lý gópphần phát triển thể lực nâng cao sức khoẻ.

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

Trong giảng giải, hướng dẫn, giáo viên cần chọn vị trí tập hợp sao cho hợp lý,tránh di chuyển nhiều ảnh hưởng đến thời gian học tập của học sinh Để bồi dưỡng kiến thức giáo viên cần chủ động dẫn dắt học sinh học tập theo những câu hỏi, nêuvấn đề theo mạch nội dung

Các nội dung kế hoạch giờ lên lớp được sắp xếp như thế nào? bài tập khởiđộng, bổ trợ đã phục vụ cho bài tập chính chưa? đã thích hợp với từng loại bàichưa ? (học bài mới, ôn tập bài cũ, bài kiểm tra, đánh giá)

+ Thời gian dành cho mỗi nội dung như thế nào ?

Dự kiến những sai sót về kỹ thuật của học sinh trong quá trình luyện tập vàcách sửa chữa

+ Áp dụng các đội hình tập luyện nào ?

+ Dự kiến các tình huống sư phạm nảy sinh trong quá trình lên lớp

+ Giáo án cho một giờ lên lớp cần soạn ngắn gọn, đủ lượng thông tin cần thiết,đảm bảo thứ tự các nội dung ôn tập, học mới theo lô gíc của quá trình nhận thức vàhình thành kỹ năng kỹ sảo vân động, đảm bảo lượng vận động cần thiết cho một tiếthọc và vừa sức đối với học sinh Đổi mới phương pháp dạy học cần phải tích cựchoá học sinh bằng phương pháp tự nhận xét, tự đánh giá kết quả học tập của bảnthân, của các bạn Việc tự đánh giá và đánh giá sẽ giúp cho học sinh mạnh dạn, tựtin, nắm vững kiến thức, phát triển kỹ năng, khả năng độc lập tư duy và sáng tạo Đổi mới phương pháp dạy học thể dục cần hiểu rằng không có phương phápnào là vạn năng, càng không phải đổi mới là loại bỏ tất cả phương pháp dạy họctruyền thống, vấn đề chính ở đây là dạy cho học sinh cách học, cách tự học, tự rènluyện, tự làm giàu kiến thức, kỹ năng

Dạy học thể dục là quá trình dạy học động tác và giáo dục các tố chất vận động,phẩm chất đạo đức ý trí … vì vậy giáo viên cần phải lựa chọn một cách hợp lý, từviệc tổ chức lớp (chia tổ, nhóm, tập luyện đồng loạt, quay vòng …) sử dụng một cáchhợp

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

lý các phương tiện trực quan khuyến khích học sinh tự đánh giá và đánh giá nhận xétcho bạn

A Có thể tóm tắt phương pháp dậy học như sau:

A.1 Phương pháp dạy học động tác

Việc dạy học động tác thường bắt đầu hình thành khái niệm chung về cáchthức thực hiện hợp lý động tác đó và hình thành tâm thế tốt để tiếp thu cách thức thựchiện Trước hết thường dùng phương pháp sử dụng lời nói (kể chuyện có giải thích,hướng dẫn có tính chất khêu gợi) cũng như các phương pháp làm mẫu động tác.Trước khi mô tả bằng lời cần làm mẫu một lần hoàn chỉnh, giáo viên làm mẫu chínhxác đẹp đẽ gây hứng thú cho học sinh ham muốn học động tác Không nên giải thíchquá nhiều về kỹ thuật, về góc độ mà chỉ mang tính hướng dẫn nhanh động tác chỉnhằm vào những yếu tố cơ bản nhất, những nét chung nhất, bởi núc này những thôngtin cần thiết chưa cần và cũng chưa có tác dụng Nghệ thuật sư phạm ở đây chính làtạo cho người tập sự liên tưởng giữa nhiệm vụ vận động trước mắt với kinh nghiệmvận động sẵn có của mình Sự so sánh, đối chiếu, đặc biệt là sự so sánh đối chiếu cótính chất hình tượng là rất quan trọng K.D.U sinxkin đã nói: “Tất cả những gì trênthế giới này mà ta biết được đều không phải bằng cách nào khác ngoài việc thôngqua so sánh” vì vậy từ so sánh sẽ hình thành lên biểu tượng động tác

A.2.Trong dạy học động tác thường sử dụng các phương pháp sau:

a Phương pháp tập luyện phân chia: sử dụng trong trường hợp động tác có

thể tách nhỏ những thành phần độc lập của động tác mà không làm sai lệch kết cấuchung

Ví dụ: Nhẩy cao nằm nghiêng khối 10 và khối 11

Tiết 31: Giới thiệu chung về môn nhẩy cao (khối 10)

- Giới thiệu nhảy cao nằm nghiêng

+ Bước 1: Giáo viên giới thiệu về các kỹ thuật nhẩy cao và tính ưu việt

của từng kỹ thuật

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

+ Bước 2: Giáo viên giới thiệu riêng về kỹ thuật nhẩy cao nằm nghiêng và tính

ưu việt của nó

+ Bước 3: Giáo viên giới thiệu một số động tác bổ trợ như: cách thức đặt chân

giậm, sự đá lăng chân về phía trước kết hợp xoay hông, xoay chân trụ

+ Bước 4: Bước 3 bước đá chân lăng chính diện nhún thu chân giậm.

+ Bước 5: Thực hiện kỹ thuật lật thân trên không ép vai.

+ Bươc 6: Thực hiện kỹ thuật hoãn xung giữ cơ thể thăng bằng.

Tiết 44: Một số bài tập bổ trợ phát triển thể lực cho kỹ thuật nhảy cao tập giaiđoạn giậm nhảy kết hợp với đá lăng (khối 11)

+ Bước 1: Giới thiệu bài tập phát triển sức bật của chân giậm nhảy.

+ Bước 2: Học sinh thực hiện bài tập phát triển nâng cao thể lực chuyên môn + Bước 3: Tập kỹ thuật giai đoạn giậm nhảy kết hợp đá lăng - Giậm nhảy đá

lăng thu chân giậm chính diện - tiếp đệm bằng chân giậm

b Phương pháp tập luyện hoàn chỉnh (áp dụng đối với những động tác đơn

giản hoặc những động tác không thể phân chia được)

VD: Trượt đà và ra sức cuối cùng trong đẩy tạ.

c Phương pháp sử dụng lời nói:

+ Giới thiệu phân tích giảng giải (cần ngắn gọn mạch lạc, cơ bản, chính xác,

+ Giao nhiệm vụ cho học sinh (ngắn gọn, cụ thể, dễ nhớ …)

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

+ Nêu lên các vấn đề về kỹ thuật cần ngắn gọn, kết hợp làm mẫu động tác vàcho học sinh thực hiện, tránh phân tích quá sâu dễ dẫn đến khó nhớ, khó thực hiện,học sinh cảm thấy nhàm chán

về động tác thì cũng là lúc giáo viên phải tạo nhu cầu cho học sinh, mỗi lần xem làmmẫu, sử dụng mô hình hoặc trực tiếp thực hiện động tác thì học sinh sẽ hiểu nhanh vàhình thành được kỹ năng… học sinh cần tự đánh giá mức độ hoàn thành, thậm chí cóthể mô tả về hình dạng động tác, cảm giác không gian, thời gian khi thực hiện độngtác

Ví dụ: Giới thiệu kỹ thuật cầu lông , học kỹ thuật cầm vợt và các tư thế chuẩn

bị (tiết 37 lớp 10)

+Bước 1: Giới thiệu tác dụng của tập cầu lông là môn mang tính phát triển

toàn diện các tố chất sức nhanh sức mạnh sức bền khả năng phối hợp khéo léo

+Bước 2:Giới thiệu cách cầm vợt dùng hình ảnh minh hoạ để học sinh hình

SỞ GD - ĐT HÀ GIANG TRƯỜNG THPT LIÊN HIỆP

+Bước 1: Hướng dẫn học sinh nhớ lại nội dung di chuyển đã học năm học trước

thực hiện thuần thục với tốc độ nhanh hơn

+Bước2: Cho học sinh thực hiện đánh cầu phải trái thấp tay chú ý nâng cao

cầu theo động tác phông cầu

+ Tập thể lực chuyên môn di chuyển rích rắc trên sân cầu lông trong thời gian

30 giây tính số lần đạt được

e Phương pháp trò chơi:

Ngày nay, trong dạy học thể dục trò chơi vận động được xem như một phươngtiện (trò chơi cụ thể), phương pháp (sử dụng hình thức trò chơi), để tích cực hoáhọc sinh thường có hai hình thức

+ Trò chơi có chủ đề

+ Trò chơi do giáo viên tạo ra tình huống “có vấn đề” để học sinh nỗ lực gắngsức khám phá, sáng tạo, giải quyết vấn đề dựa vào vốn kiến thức, kỹ năng vậnđộng của chính các em