Đặc biệtđối với trẻ 24-36 tháng, khả năng nhận thức của trẻ còn hạn chế nên giáo viên gặp rấtnhiều khó khăn trong quá trình giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích.. II/ MỤC ĐÍC
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc -o0o -
ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SƠ YẾU LÍ LỊCH
Họ và tên : Trịnh Thị Lan Ngọc
Ngày tháng năm sinh : 12/12/1985
Năm vào ngành : 2007
Chức vụ : Giáo viên kiêm chủ tịch công đoàn
Đơn vị công tác : Trường mầm non Thượng Cốc – Phúc Thọ - Hà Nội
Trình độ chuyên môn : Đại học sư phạm
Hệ đào tạo : Từ xa
Bộ môn giảng dạy : Mầm nonKhen thưởng :
- Năm học 2009-2010 : Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở
- Năm học 2010-2011 : Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở
- Năm học 2011-2012 : Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở
+ Giải ba hội thi “ Kỹ năng tin học dành cho giáo viên mầm non”
- Năm học 2012-2013 : Giải khuyến khích hội thi giáo viên giỏi cấp huyện
+Lao động tiên tiến cấp huyện
Trang 2MỤC LỤC
SƠ YẾU LÝ LỊCH
PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
2 Biện pháp 2 : Thông qua các hoạt động khác
3 Biện pháp 6 : Phối hợp với phụ huynh
PHẦN C KẾT QUẢ THỰC HIỆN-BÀI HỌC KINH NGHIỆM
PHẦN D KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Trang 3Là một giáo viên mầm non, tôi nhận thấy ngoài việc cố gắng bảo vệ trẻ khỏi các nguy cơgây rủi ro, ta còn phải dạy cho trẻ kỹ năng phòng tránh các mối nguy hiểm thường trựctrong cuộc sống hàng ngày Kỹ năng này giúp trẻ tự tin ứng phó với các nguy cơ không antoàn và hạn chế tối đa những tổn hại đến bản thân mình
Song trong thực tế, việc dạy kỹ năng sống nói chung, kỹ năng phòng tránh tai nạn thươngtích nói riêng cho trẻ mầm non còn khá mới mẻ và chưa thực sự được chú trọng Đặc biệtđối với trẻ 24-36 tháng, khả năng nhận thức của trẻ còn hạn chế nên giáo viên gặp rấtnhiều khó khăn trong quá trình giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích Xuất phát
từ lý luận và thực tế trên, năm học 2013-2014, tôi đã chọn đề tài “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 24-36 tháng” để thực hiện.
II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Qua nghiên cứu và thực hiện đề tài này, tôi muốn giúp trẻ và giáo viên một số vấn đề sau :
- Đối với trẻ :
+ Hình thành thói quen và kỹ năng cần thiết trong độ tuổi của trẻ , để trẻ có thể tự bảo vệbản thân trước những mối nguy hiểm thường trực xung quanh trẻ Đồng thời trẻ biết đượcđiều nên làm và không nên làm phù hợp với hoàn cảnh để giúp bản thân mình an toàn
Trang 4+ Trẻ cảm thấy tự tin, có phản ứng nhanh để vượt qua các mối nguy hiểm trong cuộc sống.
- Đối với giáo viên :
+ Có phương pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ hiệu quả, từ đólàm tiền đề cho việc giáo dục những kỹ năng sống khác
+ Tự tin hơn trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
III/ ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, THỜI GIAN THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Đối tượng
Trẻ nhà trẻ 24-36 tháng
2 Phạm vi thực hiện :
Lớp 24-36 tháng D1 Trường mầm non Thượng Cốc – Phúc Thọ - Hà Nội
3 Thời gian thực hiện
Thực hiện một năm từ tháng 9 năm 2013 đến tháng 4 năm 2014
Trang 5Để truyền tải cho trẻ kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích ngay từ khi còn nhỏ đòi hỏingười giáo viên phải thực sự hiểu trẻ, phải có những phương pháp dạy sao cho trẻ dễ hiểu,
dễ tiếp thu, có như vậy mới giúp trẻ khắc sâu trong tâm trí, định hình cho mình những phảnứng phù hợp với mọi tình huống xảy ra hàng ngày
2 Cơ sở thực tiễn
1/ Thuận lợi
- Nhận được sự quan tâm, ủng hộ của Ban giám hiệu nhà trường về tinh thần cũng như
cơ sở vật chất thiết yếu
- Bản thân tôi đã tham dự chuyên đề giáo dục kỹ năng sống do phòng giáo dục tổ chứcnên tôi đã có chút kinh nghiệm trong phương pháp dạy kỹ năng sống
- Đồng nghiệp của tôi nhiệt tình giúp đỡ
2/Khó khăn
- Trẻ còn quá nhỏ nên nhận thức hạn chế, khả năng diễn đạt bằng lời của trẻ rất kém.Bên cạnh đó, tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ lại không đồng đều (có nhiềutrẻ sinh cuối năm)
- Là năm đầu thực hiện chuyên đề lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, nên tôi còn bỡngỡ và lúng túng trong việc truyền tải nội dung giáo dục tới trẻ
- Nhiều phụ huynh còn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năngbảo vệ bản thân cho trẻ nhỏ nên không tích cực trong việc phối hợp cùng giáo viên
để giáo dục trẻ
3/ Khảo sát
Trước khi bước vào thực hiện đề tài, tôi tiến hành khảo sát 5 hoạt động học có lồng ghépgiáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ với số trẻ là 25 cháu Mời banchất lượng của trường dự và kết quả như sau :
Trang 6Nhận ra các đồ vật, địa điểm có thể gây nguy hiểm 6 = 24% 19 = 76%
Bình tĩnh, biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người lớn 2 = 8% 23 = 92%
Nhìn vào bảng đánh giá , chúng ta có thể dễ dàng nhận ra chất lượng việc giáo dục kỹnăng phòng tránh tai nạn thương tích của cô qua các hoạt động chưa hiệu quả Bên cạnh đórất ít trẻ đạt được các tiêu chí thể hiện kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích Thực tếcũng cho thấy, tỷ lệ trẻ em ở độ tuổi 24-36 tháng chịu tổn thất về sức khỏe và tâm sinh lý
do nguy cơ, tình huống không an toàn mang lại luôn cao nhất
II/ CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
Trang 7Xuất phát từ những khó khăn và kết quả khảo sát như trên, để giúp trẻ hình thành kỹnăng phòng tránh tai nạn thương tích, tôi đã thực hiện các biện pháp sau :
1/ BIỆN PHÁP 1 : GIÁO DỤC LỒNG GHÉP THEO CHỦ ĐỀ
Ở mỗi chủ đề học tập, tôi đưa ra những hoạt động, địa điểm, đồ vật không an toàn mà trẻ
có khả năng gặp phải nhiều nhất Có được nội dung giáo dục kỹ năng phù hợp với từng chủ
đề sẽ giúp tôi dễ dàng trong việc lựa chọn bài dạy để lồng ghép giáo dục trẻ, đồng thời trẻcũng dễ tiếp thu và ghi nhớ hơn
STT Tên chủ đề Hoạt động không an toàn Địa điểm không
-Vật chứa nước
- Đồ dùng trongnhà vệ sinh
2 Bé và các bạn -Chơi đồ chơi không đúng
cách-Đùa nghịch khi ăn
- Kẹp tóc, ghimtóc của bạn gái
-Đồ vật gâybỏng
-Đồ vật sắc nhọn
4 Cây và những
bông hoa đẹp
-Leo trèo-Tự ý ăn quả
-Vườn rậm rạp -Một số loại hoa
-Vườn bách thú
6 Có thể đi
khắp nơi
-Một mình qua đường-Đùa nghịch khi ngồi trên xe
-Lòng đường
- Bến xe, ga tàu
-Xe đạp, xemáy, ô tô…
Trang 8VD : Chủ đề “ Bé và các bạn”
+ Hoạt động với đồ vật : Xâu vòng tặng bạn
- Qua hoạt động này tôi giúp trẻ biết trẻ có thể bị hóc, nghẹn khi sử dụng hột hạtkhông đúng cách ( Ngậm, nuốt, ném nhau…)
Chủ đề “ Bé và gia đình”
+ Tạo hình : Dán mành cửa sổ.
- Bé có thể bị ngã khi leo trèo lên cửa sổ
2/ BIỆN PHÁP 2 : THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG Ở MỌI LÚC, MỌI NƠI
Hoạt động văn học
VD : Truyện : Chong chóng nhỏ của Đông
Mẹ mới mua cho Đông một cái chong chóng Đông thích lắm Đông giơ cao chong chóng, chạy một vòng quanh nhà Những cái cánh của chong chóng quay quay, trông đến
là vui mắt “ Thế này mà gặp lúc gió to, chong chóng quay đẹp phải biết”, Đông thầm nghĩ.
Trang 9Chiều hôm sau trời bỗng nổi gió lớn Đông vội nhảy chân sáo ra khỏi nhà, trên tay giơ cao chiếc chong chóng đang quay tít Đột nhiên một trận cuồng phong kéo theo cát bụi ập đến trước mặt Đông Bị cát và bụi bay vào mắt, Đông lảo đảo đứng không vững rồi ngã bịch xuống đất Đúng lúc ấy, một chậu hoa nhỏ trên lan can nhà cao tầng rơi xuống cạnh cậu Chậu hoa vỡ tan thành từng mảnh, suýt nữa thì rơi đúng vào đầu Đông!
Đông sợ hãi nhắm chặt mắt lại Một lúc lâu sau cậu mới dám mở mắt nhìn quanh Cậu thấy chiếc chong chóng nhỏ đã bị chậu hoa làm gãy đôi, cậu bật khóc thút thít.
Lúc ấy, mẹ của Đông chạy đến bên đỡ cậu dậy Mẹ Đông nhìn từ đầu đến chân con trai một lượt để kiểm tra xem cậu có bị xây xát không Thấy con an toàn, mẹ đông mới thở phào nhẹ nhõm:
- May quá, con không sao! Chiếc chong chóng bị hỏng mất rồi! Lần sau con đừng chạy chơi ở ngoài lúc trời nổi gió nhé!
Qua nội dung câu chuyện, tôi giúp trẻ hiểu rằng không nên ở ngoài đường khi trời nổi giólớn vì trẻ có thể gặp rất nhiều nguy hiểm như bụi bay vào mắt làm đau mắt, chậu hoa cóthể rơi trúng đầu gây chảy máu….Ngoài ra, khi trời nổi gió lớn thường kèm theo mưa, sấmsét…trẻ có thể ốm do bị mưa ướt…
Hoạt động âm nhạc
Tôi khai thác một cách có hiệu quả những bài hát chứa đựng tình huống không an toàn đểgiáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ
VD: Bài hát : Con mèo ra bờ sông ( Hoàng Hà)
Một con mèo ra bờ sôngMeo…Mèo này chớ xuống sôngMột con mèo ra bờ ao
Meo… Mèo này chớ xuống ao
Em cũng không chơi gần sông
Trang 10Em cũng không chơi gần ao…kẻo ngã…nhào!
Thông qua việc giảng nội dung bài hát, tôi giúp trẻ hiểu rằng không nên chơi ở gần bờ sông, bờ ao, vì bản thân trẻ có thể bị đuối nước do ngã xuống sông, xuống ao
Hoạt động khám phá khoa học
VD : Khám phá xe máy
Ở hoạt động này, tôi chú ý giúp trẻ hiểu bô xe máy thường rất nóng ,trẻ có thể bị bỏng khi đùa nghịch, sờ, chạm vào bô xe máy.Ngoài ra, tôi còn sử dụng hình ảnh làm trò chơi nhằm hình thành kỹ năng giữ an toàn giao thông để phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ
Trò chơi “ Ai giỏi nhất”
- Cô chuẩn bị hình ảnh : Bé ngồi sau xe máy đội mũ bảo hiểm, bé ngồi sau xe máykhông đội mũ bảo hiểm, bé ngồi sau xe vòng tay ôm người phía trước, bé ngồi sau
xe hai tay giơ ra để nghịch… Yêu cầu trẻ chọn hình ảnh hành động mà trẻ nên làm,
và hỏi trẻ vì sao con nên làm như vậy? Nếu con không làm như vậy thì chuyện gì sẽxảy ra?
Trên cơ sở đó cô củng cố giáo dục trẻ : Khi đi xe máy cùng bố mẹ, các con nên đội mũbảo hiểm để bảo vệ phần đầu đỡ bị đau nếu chẳng may con bị ngã xe Các con cũng nênngồi ngay ngắn trên xe, vòng tay ôm chặt người phía trước, có như vậy các con mới giữ antoàn cho bản thân mình
Trang 11Bé nhớ đội mũ bảo hiểm trước khi đi đi xe máy cùng bố, mẹ
Hoạt động vui chơi
Vui chơi là hoạt động mang tính chủ đạo của trẻ mầm non Những hành động, việc làmhay cách xử lý tình huống của người lớn mà trẻ đã thấy đều được trẻ tái hiện lại trongkhi chơi Việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ thông qua tròchơi sẽ được trẻ ghi nhớ rất nhanh và định hình ngay trong ý thức, việc làm của trẻ
VD : + Ở góc phân vai với trò chơi “ gia đình”, tôi giúp trẻ hình thành thói quen pha
sữa cho em bé xong phải cất gọn phích nước, để tránh bị bỏng
- Trò chơi “ Nấu ăn” tôi nhắc trẻ phải dùng lót tay khi bắc nồi từ trên bếp xuống
+ Ở góc thiên nhiên tôi lưu ý để trẻ biết phải khóa vòi nước sau khi sử dụng , cất dụng
cụ làm vườn cẩn thận để tránh bị chảy máu
+ Khi cho trẻ ra hoạt động ngoài trời, qua việc trò chuyện quan sát đu quay, tôi giúp trẻnhận biết được một số nguyên nhân gây ngã, gây tai nạn và biết cách phòng tránh nguy
cơ gây ngã
Trang 12- Vì sao mà bé ngã khi ngồi trên đu quay? ( không bám chắc, đùa nghịch, xô đẩybạn…)
- Khi ngồi trên đu quay chẳng may bị ngã bé cần làm gì?( Nằm yên, chờ đu quaydừng hẳn mới ngồi dậy để tránh đu quay đập vào đầu, bạn khác chạy đi báo với cô…)
- Bé làm gì để phòng tránh ngã? ( Không xô đẩy bạn khi ngồi trên đu quay, nắm chắctay cầm…)
Hoạt động vệ sinh cá nhân
Khi thực hiện vệ sinh cá nhân cho trẻ, tôi giải thích cho trẻ hiểu nền nhà tắm, nhà vệ sinhrất trơn, trẻ có thể bị ngã khi chạy nhảy trong nhà vệ sinh, nhà tắm, trẻ có thể bị bỏng khivặn vòi nước không đúng cách nếu nhà dùng bình nóng lạnh…Cũng qua đó, tôi giúp trẻnhận ra rằng trẻ cần nhờ người lớn giúp khi muốn vào nhà vệ sinh, nếu không có ai ở nhàcon hãy tìm dép để đi vào chứ không đi chân không Và tuyệt đối đừng vặn nước ở nhữngvòi mà con không chắc là có nước nóng hay không…
Nền nhà vệ sinh có nước nên trơn, dễ ngã
Trang 13Trước giờ ăn, ngoài việc tạo bầu không khí vui vẻ để kích thích trẻ ăn hết xuất, tôi còngiúp trẻ thấy những mối nguy hiểm sẽ xảy ra cho trẻ nếu trẻ vừa ăn vừa cười nói, nếu trẻ ănhay uống quá nhanh, hoặc khi vừa ăn xong mà trẻ chạy nhảy đùa nghịch…
Ở giờ ngủ trưa, tôi giải thích cho trẻ hiểu nếu trẻ không cởi bỏ khăn quàng cổ trước khingủ thì trẻ có thể bị ngạt trong khi ngủ? Hoặc nếu trẻ nằm úp mặt xuống gối hay lấy gối đèlên mặt bạn thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Hoạt động chiều
Với đặc điểm nhận thức của trẻ là tư duy trực quan hình tượng nên nếu chỉ dừng lại ởviệc giảng giải cho trẻ thôi thì sẽ không thực sự hiệu quả Chính vì vậy sau khi ôn bài buổichiều tôi thường tạo một số tình huống nhỏ cho trẻ trải nghiệm nhằm củng cố kỹ năngphòng tránh tai nạn thương tích ở trẻ
VD : - Đổ các khối gỗ đồ chơi ra sàn lớp, yêu cầu trẻ đi chân không vào lớp Trẻ đã biết đitừng bước một, tránh dẫm lên các khối để khỏi bị ngã và đau chân Đồng thời nhặt khối đểgọn lại một chỗ
Trẻ không giẫm lên khối và cũng nhau nhặt khối gọn lại
Trang 14Việc trải nghiệm tình huống thường xuyên đã giúp trẻ phát triển kỹ năng suy đoán, nhậnbiết mối nguy hiểm, trên cơ sở đó áp dụng những kiến thức ,kinh nghiệm mình đã có đểtìm ra cách giải quyết vấn đề Từ đó trẻ có thể vận dụng với những tình huống kháctrong thực tế hàng ngày mà trẻ gặp Nó góp phần hình thành và củng cố cho trẻ nhữngkinh nghiệm, những kỹ năng bảo vệ mình trong cuộc sống sau này.
Thông qua hoạt động đón, trả trẻ
Tận dụng khoảng thời gian ngắn trong giờ đón trẻ, tôi đưa ra cho trẻ những câu hỏi tìnhhuống để trẻ thảo luận và cùng nhau tìm cách giải quyết vấn đề
- “Nếu con đang ngồi chơi một mình mà tự nhiên thấy nhà tối om, con sẽ làm như thế
Ở giờ trả trẻ, tôi thường cùng trẻ quan sát xem các bạn đã ngồi trên xe đạp, xe máy khi bố
mẹ đến đón như thế nào? Ngồi như vậy có an toàn không? Các bạn có đội mũ bảo hiểmkhông? Nếu bố mẹ đón con bằng xe đạp hoặc xe máy, thì con sẽ ngồi như thế nào? Nếu đi
bộ cùng bố mẹ thì con nên như thế nào ( Không chạy, nắm chặt tay bố mẹ, đi ở lề đường…)
Trang 15Qua mỗi lần quan sát hoặc trò chuyện cùng trẻ, việc lắng nghe ý kiến của trẻ giúp tôi nhận
ra lý do hành động phản ứng của trẻ trong mỗi tình huống Trên cơ sở đó tôi giải thích chotrẻ hiểu rõ vấn đề, đồng thời khẳng định với trẻ việc nên làm và không nên làm trong tìnhhuống đó để có thể bảo vệ bản thân mình an toàn
Tóm lại, cần giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ mọi lúc mọi nơi,đảm bảo tính liên tục để trở thành thói quen, phản xạ của trẻ Tuy nhiên không nên lạmdụng tích hợp quá nhiều sẽ làm ảnh hưởng đến kết quả của hoạt động chính cũng như sẽgây tâm lý nặng nề cho trẻ khi tham ra vào các hoạt động đó
3/ BIỆN PHÁP 3 : PHỐI HỢP VỚI PHỤ HUYNH
Việc hình thành kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ không phải là chuyện mộtsớm một chiều mà là cả một quá trình Chính vì vậy, nếu chỉ dạy trẻ kỹ năng phòng tránhtai nạn thương tích ở trường mầm non thôi thì chưa đủ, mà trẻ cần được rèn luyện đều đặn
ở nhà Môi trường gia đình thường mang đến cho trẻ nhiều trải nghiệm và ảnh hưởng lớnđến quá trình hình thành kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích ở trẻ Tuy nhiên, nhiềuphụ huynh cho rằng con mình còn quá bé để hiểu được những điều đó cũng như tin rằngmình có thể bảo vệ con mọi lúc mọi nơi
Để xóa đi suy nghĩ chủ quan này của phụ huynh, tôi đã nỗ nực làm tốt công tác tuyêntruyền Cụ thể:
+ Thông qua giờ đón trẻ: Tôi trao đổi với phụ huynh về tình hình sức khoẻ, nguyên nhân
và cách phòng tránh một số tai nạn thương tích thường gặp ở trẻ, nhằm giúp họ nhận ratầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ ngay từkhi còn nhỏ
+ Thông qua bảng tuyên truyền với phụ huynh: Bảng được thiết kế đẹp, kích thước to rõ,các phụ huynh có thể đọc, quan sát theo dõi dễ dàng Đây là nơi trao đổi thông tin với phụhuynh rất hiệu quả Theo từng chủ đề, tôi đánh máy nội dung giáo dục kỹ năng phòng tránhtai nạn thương tích cho trẻ mà cô đang dạy trẻ ở trên lớp, để phụ huynh tham khảo