Là một giáo viên mĩ thuật trực tiếp giảng dạy tôi luôn băn khoăn và cố gắng học hỏi về vấn đề vận dụng việc đổi mới phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy phân môn vẽ tranh. Làm thế nào qua một tiết học mà giáo viên vừa tổ chức cho học sinh hiểu được mục đích của đề tài vừa vẽ được một bài vẽ mang đúng nghĩa là giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, mở rộng vốn sống vốn kinh nghiệm cho học sinh? Làm thế nào để học sinh hứng thú và phát huy được tính tích cực của mình mà vẫn đảm bảo đặc trưng bộ môn? “ Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho học sinh trong tiết học vẽ tranh đề tài ” theo hướng đổi mới phương pháp thì làm thế nào? Đó là vấn đề tôi quan tâm và là lý do tôi chọn đề tài này.
Trang 1Phần 1 THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho họcsinh trong tiết học vẽ tranh đề tài
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Dạy học môn Mĩ thuật
3 Tác giả:
Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Lý, nữ
Ngày tháng/năm sinh: 01- 07-1977
Trình độ chuyên môn: Đại học Sư phạm
Chức vụ, đơn vị công tác: Trường tiểu học Hiệp Hoà – Kinh Môn – Hải Dương
Trang 2để tạo hứng thú và phát huy tính tích cực của học sinh trong các tiết học vẽ tranh Tôi
áp dụng thành công, các tiết Vẽ tranh Đề tài đạt hiệu quả cao, học sinh hào hứng vẽbài phát huy tính tích cực sáng tạo qua các bài học Tôi thấy đây là giải pháp hiệu quả
và đưa ra để đồng nghiệp tham khảo góp ý bổ sung cho đề tài hoàn thiện hơn, để từ đónâng cao được chất lượng tiết dạy của giáo viên và các bài thực hành của học sinh đẹphơn, chất lượng hơn
Trang 3Phần 2
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
A / ĐẶT VẤN ĐỀ 1- Lí do chọn đề tài:
Mỗi người mỗi nghề đều mang những đặc thù, đặc trưng riêng của từngngành nghề sao cho phù hợp với từng năng lực sở trường của mình Nghề dạy họcđược coi là một nghề cao quý bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con người
Trang 4Muốn trở thành con người hữu ích, đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà trường.Dạy học đã khó, dạy mỹ thuật càng khó hơn Bởi ngoài việc dạy học sinh nhữngkiến thức cơ bản thì việc học mỹ thuật còn phải đem lại niềm vui cho mọi người,làm cho mọi người nhìn ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình, xung quanh mìnhtrở nên gần gũi đáng yêu hơn Đồng thời học mỹ thuật giúp mọi người tự tạo ra cáiđẹp theo ý mình, theo cách hiểu cách lý giải của bản thân, làm cho cuộc sống thêmtươi vui hạnh phúc Dạy và học mĩ thuật ở tiểu học không nhằm đào tạo họa sĩ hayngười làm nghệ thuật mà nhằm giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh Chủ yếutạo điều kiện cho học sinh tiếp xúc làm quen và thưởng thức cái đẹp, tập tạo ra cáiđẹp vận dụng cái đẹp vào trong cuộc sống hằng ngày Để làm được điều đó cầnhiểu về cách nhìn cách cảm nhận, lý giải hiện tượng sự vật của học sinh hay nói
cách khác là “ngôn ngữ tạo hình” trong bộ môn mĩ thuật, mà cụ thể ở đề tài
nghiên cứu này được tìm hiểu thông qua phân môn vẽ tranh.Việc tìm hiểu đặctrưng ngôn ngữ tạo hình ở học sinh TH sẽ giúp cho giáo viên giảng dạy đánh giámột cách tích cực đúng đắn, gây hứng thú cho cả người học và người dạy, tìm rađược phương pháp, cách thức giảng dạy phù hợp đối tượng, lứa tuổi Tuy nhiêndạy như thế nào? Dạy thật tốt hay bình thường còn phụ thuộc ý thức, đạo đức nghềnghiệp của mỗi chúng ta năng lực chuyên môn
Với mong muốn trở thành người giáo viên dạy tốt, dạy giỏi, hoàn thành tốtcông tác nhiệm vụ, mỗi người giáo viên cần có rất nhiều yếu tố: chuyên mônnghiệp vụ, kiến thức kinh nghiệm, và lòng say nghề yêu trẻ Trong thực tế dạy Mĩthuật, đặc biệt trong các giờ dạy tiết vẽ tranh giáo viên vẫn còn rất lúng túng, thựchiện chưa có hiệu quả việc đổi mới phương pháp dạy học để phát huy tính tích cựccủa học sinh Giáo viên còn phải làm việc nhiều trong giờ dạy học, giáo viên cònnói rất nhiều, sử dụng phương tiện dạy học chưa hợp lý, chưa khoa học Học sinh
ít được hoạt động để tự tìm ra kiến thức Các em chỉ được trả lời các câu hỏi pháthiện đơn giản, hầu như thời gian của giờ học, học sinh chỉ ngồi nghe và thực hành
Trang 5ít thời gian không đủ để làm bài tập.Tiết học trở nên nặng nề, căng thẳng khônggây hứng thú và phát huy được tính tích cực, sáng tạo của học sinh; Học sinh trởnên thụ động làm theo các gợi ý của thầy là chủ yếu tiết học không hiệu quả.
Là một giáo viên mĩ thuật trực tiếp giảng dạy tôi luôn băn khoăn và cố gắnghọc hỏi về vấn đề vận dụng việc đổi mới phương pháp phát huy tính tích cực củahọc sinh trong dạy phân môn vẽ tranh Làm thế nào qua một tiết học mà giáo viênvừa tổ chức cho học sinh hiểu được mục đích của đề tài vừa vẽ được một bài vẽmang đúng nghĩa là giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, mở rộng vốn sống vốn kinhnghiệm cho học sinh? Làm thế nào để học sinh hứng thú và phát huy được tính
tích cực của mình mà vẫn đảm bảo đặc trưng bộ môn? “ Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho học sinh trong tiết học vẽ tranh đề tài ” theo hướng đổi mới phương pháp thì làm thế nào? Đó là vấn đề tôi quan tâm và là lý
do tôi chọn đề tài này
2- Mục đích nghiên cứu:
Trong đề tài này hoàn toàn vì một mục đích chung của mục tiêu dạy học mĩthuật trường tiểu học là; Tuỳ từng địa phương, từng đối tượng học sinh ta có thể ápdụng các bước lên lớp và cách dạy cho phù hợp
Những yêu cầu của tiết dạy phân môn vẽ tranh cần đạt được là một tiết phát huytính tích cực, chủ động của học sinh, học sinh không những cảm thụ vẻ đẹp tranh
đề tài mà còn hào hứng thực hành vào bài vẽ, biết vận dụng vào cuộc sống giúpcho cuộc sống ngày thêm hồn nhiên trong mắt trẻ thơ
3- Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu là học sinh trường tiểu học nơi tôi dạy học
4-Giới hạn phạm vi nghiên cứu:
Trong giới hạn phạm vi nghiên cứu đề tài này tôi chỉ đưa ra các cách cơbản và đơn giản khi thực hiện thiết kế và thực hiện hoạt động dạy và học, trongphạm vi của các tiết trong phân môn vẽ tranh đề tài
Trang 65- Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Xây dựng được phương hướng thiết kế các hoạt động trong dạy phân môn
vẽ tranh
- Xây dựng cách thức tổ chức các hoạt động trong giờ dạy phân môn vẽtranh
6- Phương pháp nghiên cứu:
- Nghiên cứu lý thuyết để tìm ra cơ sở lý luận
- Khảo sát thực tế dạy học mỹ thật ở trường TH, dạy thực nghiệm
- Phân tích, lý giải, đối chiếu, chứng minh
- Qua sách báo, băng hình, khai thác thông tin trên mạng Internet, trao đổikinh nghiệm với đồng nghiệp…
7 Những đóng góp của kinh nghiệm
Qua nghiên cứu kinh nghiệm “Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực sáng tạo cho học sinh trong tiết học vẽ tranh đề tài ” giúp bản thân tôi nói riêng và
những giáo viên Mĩ thuật nói chung, coi mọi giải pháp góp phần nâng cao hứng thúhọc tập của học sinh phát huy được tư duy, khả năng sáng tạo để từ đó nâng cao đượcchất lượng tiết dạy của giáo viên và các bài thực hành của học sinh đẹp hơn, hoànthiện hơn
Với đề tài tôi chọn nghiên cứu hy vọng được đóng góp một phần nhỏ bé củamình vào việc dạy và học môn Mĩ thuật ở Tiểu học đạt kết quả cao
8 Thời gian nghiên cứu:
Bắt đầu từ năm học 2012 đến 2014 khi tôi trực tiếp giảng dạy môn mỹ thuậtkhối 1,2,3,4,5, và qua các đợt tập huấn dạy học nhằm phát huy tính tích cực chủđộng của học sinh
B- NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận.
Trang 7Đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội về kinh tế, chính trị, văn hoá, an ninh,quốc phòng, những năm vừa qua Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến sự pháttriển của giáo dục, đặc biệt là chất lượng của nó Cùng với nhu cầu phát triểnngày càng cao của con người về đức dục, trí dục và thể dục, thì mỹ dục cũngkhông ngừng được phát triển và dần có vai trò quan trọng trong đời sống của mỗicon người và nhất là thế hệ trẻ, mà đối tượng nghiên cứu ở đây là học sinh tiểuhọc.
Với bộ môn mỹ thuật hiện nay nói riêng, giáo viên giảng dạy mỹ thuật còn ítkinh nghiệm, không có cơ hội thảo luận và nghiên cứu sâu vấn đề Bởi thời lượngtiết còn ít, mỗi trường chỉ có một giáo viên việc trao đổi và thảo luận gặp nhiềukhó khăn Đồng thời đây cũng là bộ môn mới được đưa vào gần đây nhằm đápứng nhu cầu thị hiếu của con người, luôn luôn hướng tới cái đẹp, tìm kiếm và sángtạo cái đẹp Nhu cầu thị hiếu thẩm mỹ của con người ngày càng cao cùng với sựphát triển kinh tế xã hội, cho nên việc nhìn nhận và thưởng thức cái đẹp của đại bộphận nhân dân là vấn đề tất yếu khách quan, không chỉ là đối với người lớn, mà tất
cả các đối tượng, từng lớp, lứa tuổi trong xã hội
Giảng dạy mỹ thuật ở trường tiểu học cũng nhằm mục tiêu trên Trong quátrình giảng dạy người giáo viên cần chú ý đặc điểm lứa tuổi học sinh, mỗi lứa tuổi
sẽ có cách cảm nhận suy nghĩ và lý giải về cái đẹp khác nhau Người lớn có cáchcảm nhận lôgic và khoa học tạo nên một cái đẹp hoàn thiện, còn trẻ em thì có cáchcảm nhận ngây thơ, nhìn sự vật qua lăng kính màu hồng, không vướng bận nhữngnguyên tắc, trăn trở mà chủ yếu tập trung tình cảm sự yêu thích của mình vào bài
vẽ Cho nên bài vẽ học sinh thường đem lại cho ta nhiều cảm xúc và tình cảm mới
lạ Nói là vậy nhưng mỗi lứa tuổi, mỗi mức độ cách cảm nhận của con người luônđổi thay Là người giáo viên dạy mỹ thuật cần nắm bắt được đặc điểm này của họcsinh để có phương pháp giảng dạy tốt nhất, phát huy được năng lực sự đam mê củacác em
Trang 8Dạy mỹ thuật cũng như dạy các bộ môn khác đối tượng chủ yếu là học sinh,dạy cho học sinh theo những nội dung yêu cầu chương trình đã quy định Nhưng
dù dạy bất cứ cái gì thì cần phải tìm hiểu rõ đối tượng cần truyền đạt là ai, đốitượng nào, truyền đạt ở mức độ nào
Ở đây đối tượng tìm hiểu là học sinh TH, mà cụ thể là học sinh trường tôi.Lứa tuổi từ 6 đến 10 tuổi với những đặc điểm tính cách nhận thức riêng Bộ môn
mỹ thuật là môn học mà kiến thức của nó vừa cụ thể, rõ ràng vừa chung chungtrừu tượng, khó thấy khó nhìn, là loại kiến thức có ở xung quanh ta, lấy những sựvật hiện tượng quanh ta để biểu đạt Điều đó đòi hỏi giáo viên ngoài việc phải nắmvững kiến thức chuyên môn thì cần phải linh hoạt vận dụng các phương pháp mớiphù hợp với bài học Trong đó giáo viên phải tạo được sự hứng thú và phát huytính tích cực, sáng tạo của học sinh trong các bài học Vẽ tranh đề tài để các em coi
như bài học là một sân chơi “ Chơi là học, học như chơi ” mà tiết học vẫn hiệu
quả Khi học xong một tiết học đó HS phải đạt được mục tiêu đề ra, HS hiểu bài,thực hành tốt, biết vận dụng vào kĩ năng sống, không học sinh nào bỏ bài, nhiềubài vẽ tốt sáng tạo HS thích vẽ lớp học sinh động thì đó là tiết học thành công.Đây là điều tôi luôn trăn trở và tìm cho mình một giải pháp tốt nhất để áp dụngtrong quá trình dạy học không chỉ riêng với phân môn Vẽ tranh đề tài mà áp dụngvới tất cả các phân môn khác
2 Thực trạng
2 1 Học sinh
Trong nhà trường, hầu hết các em HS đều rất thích học môn học Mĩ thuật Tuynhiên, sự quan tâm đến môn học này ở các bậc phụ huynh còn nhiều hạn chế,nhiều em còn thiếu sách Mĩ thuật, màu vẽ, bút chì Các bậc phụ huynh chủ yếuyêu cầu các em chú trọng vào những môn như Toán, Tiếng Anh, nên nhiều khimôn Mĩ thuật bị coi nhẹ Chính vì vậy các yếu tố trên đã ảnh hưởng rất nhiều đếnviệc tiếp thu bài của các em
Trang 9Học sinh chưa nắm bắt được cách xây dựng hình tượng điển hình, bài vẽ cònchung chung, mang nặng tính chất hình thức
Trong khi tiến hành bài vẽ các em không theo trình tự tiến hành các bước làmbài, mà làm theo ngẫu hứng, thích vẽ cái gì thì vẽ cái nấy, ít chú trọng trước sauhay chính phụ trong bài vẽ
Học sinh Tiểu học chưa có thói quen sưu tầm tài liệu phục vụ cho bài vẽ hiệuquả hơn, và chưa có thói quen quan sát nhận xét sự vật hiện tượng cho bài vẽ cóchiều sâu và hiệu quả hơn
Kỹ năng sử dụng màu sáp, màu bút dạ, màu nước của học sinh Tiểu học cònkém
Giờ học vẽ còn trầm, học sinh vẽ bài uể oải, chán nản, không phát được tínhtích cực sáng tạo của HS, tiết học đạt hiệu quả không cao, học sinh nhút nhát, rụt rèchưa mạnh dạn nói lên những suy nghĩ của mình, nhiều học sinh không hoàn thànhbài (kêu khó, không biết vẽ)
2 2 Giáo viên
Qua dự giờ một số tiết Mĩ thuật của một số giáo viên khác và từ kinh nghiệmgiảng dạy của tôi qua nhiều năm, tôi thấy phương pháp truyền thống gv sử dụng đồdùng dạy học hoặc đồ dùng tranh ảnh phiên bản Sgk treo trên bảng quan sát vànhận xét (tìm, chọn nội dung đề tài), giáo viên đã cố gắng đưa ra câu hỏi gợi mởdẫn dắt Hs tìm, chọn nội dung đề tài, Hs trả lời câu hỏi của Gv, Hs chưa hiểu bàisâu, nhiều hs không chú ý, không hứng thú học Phần hướng dẫn cách vẽ, Gv minhhọa bảng đôi khi còn chậm, hình chưa đẹp, mất nhiều thời gian, Hs thực hành ít.Bài vẽ đạt hiệu quả chưa cao
Một số vật mẫu vẫn chưa đầy đủ giáo viên tự tìm kiếm hoặc phải chuẩn bị đểdạy học Phần lớn giáo viên đều cho rằng: đồ dùng trực quan của môn Mỹ thuậthiện nay là chưa đầy đủ, phần lớn đều do giáo viên tự thiết kế thêm,…
Bên cạnh đó giáo viên đã ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn
Mỹ thuật và mang lại hiệu quả cao, gây hứng thú cho học sinh đặc biệt là trong các
Trang 10tiết học phân môn thường thức Mỹ thuật Với cách dạy này giáo viên có thể sửdụng nhiều trò chơi để tổng kết bài học và củng cố kiến thức
3.1.1 Phát huy và nâng cao vai trò của người thầy:
Chúng ta đã biết: Toàn ngành giáo dục đang nỗ lực đổi mới phương phápdạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động
Trang 11học tập Đó chính là con đường hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu dạy học Chứcnăng cơ bản của người thầy là chỉ đạo, tổ chức các hoạt động ấy để học sinh chủđộng chiếm lĩnh nội dung học tập bằng những phương pháp thích hợp với từng bàihọc.
Muốn gây được hứng thú cho các em trong tiết học thầy cô giáo phải giữvai trò chủ đạo trong việc tổ chức điều khiển mọi hoạt động nói chung cũng nhưhoạt động nhận thức riêng của học sinh
Đối với tôi, mỗi khi đến trường, đến lớp tôi luôn tạo cho mình một tâm thếvững vàng, bình tĩnh tự tin Muốn vậy tôi phải tập cho mình một tư thế đĩnh đạc,tác phong nhanh nhẹn, giọng nói truyền cảm Bước lên bục giảng tôi phải là mộtngười hoàn toàn mới, đầy nhiệt huyết với nhiệm vụ cao cả là đưa các em bước vàomột thế giới nghệ thuật của trí tưởng tượng, tính sáng tạo, thế giới của cái đẹp vàtìm hiểu nó thông qua các bài học vẽ tranh đề tài Như vậy trong suốt giờ dạy mĩthuật cả thầy và trò đều trở thành những nghệ sĩ trên bục giảng và ở trên lớp
Cũng như các đồng nghiệp khác trước giờ lên lớp bao giờ tôi cũng chuẩn bịnghiên cứu kỹ giáo án, thiết kế giáo án điện tử thành thạo, tham khảo tìm tư liệubài giảng, tìm ra những phương pháp phù hợp cho từng bài dạy và từng khối lớpkhác nhau Liên hệ ra một số môn học khác để bài dạy được phong phú như môn:Hát nhạc, Tiếng Việt …
Trong khi dạy giáo viên chỉ phụ thuộc vào SGK thì bài dạy sẽ không đạtđược hiệu quả cao vì SGK là chuẩn kiến thức cũng là một tài liệu để tham khảo.Bên cạnh việc chuẩn bị giáo án tốt tôi còn tự làm, sưu tầm tài liệu, vẽ tranh phục
vụ cho bài dạy của mình
Từ đó tôi rút ra kinh nghiệm: Muốn có được một giờ dạy vẽ tranh đề tài tốtthì người thầy có một vai trò vô cùng quan trọng nhất là việc tạo ra sự thích thú,tạo ra được khí thế trong tiết học và có được một tiết học đạt hiệu quả cao nhất
3.1.2 Chuẩn bị và sử dụng tốt đồ dùng dạy học:
Trang 12Tôi luôn nghĩ rằng: Trong một tiết học muốn gây được hứng thú và sự thíchthú cho học sinh thì việc chuẩn bị đồ dùng là rất quan trọng.
Giáo viên phải đầu tư cho việc chuẩn bị đồ dùng, thích hợp đáp ứng yêu cầubài dạy
Đồ dùng phải đáp ứng được tính thẩm mỹ không tùy tiện cẩu thả, đồ dùngphải phong phú và đa dạng
VD: Khi dạy bài - Vẽ tranh môi trường tôi chuẩn bị vẽ tranh có nội dungkhác nhau ( quét sân, tưới cây, lao động )
Để học sinh dễ phân tích và quan sát khơi dậy hứng thú cho các em
Ngoài đồ dùng giáo viên phải sưu tầm thêm tranh vẽ của học sinh Giúp các
em học tập kinh nghiệm của các bạn và biến nó thành kinh nghiệm của bản thân.Khi vẽ tranh các em sẽ phát huy được những mặt tối đa và hạn chế những mặt chưatốt trong cách sắp xếp bố cục và sử dụng màu sắc trong bài
Một số hình thức trực quan hết sức cần thiết khác chính là cuộc sống hàngngày đang diễn ra xung quanh các em
VD: trường em, nhà em, cánh đồng lúa, đường làng
Sử dụng đồ dùng có hiệu quả, giới thiệu đúng lúc, đúng chỗ
VD: Bài 2 – lớp 1 vẽ vật nuôi trong nhà
Ở phần quan sát nhận biết đặc điểm của vật nuôi trong nhà, giáo viên có thểđưa đồ dùng để học sinh quan sát nhận xét và tìm đặc điểm riêng của các con vật
- Giáo viên có thể vẽ thêm một số tranh phục vụ cho từng bài dạy và bằngnhững chất liệu khác nhau như bút sáp, màu nước, màu bột …
3.1.3Tạo tình huống khi vào phần giới thiệu bài
Đối với từng khối lớp khác nhau tôi chọn cách vào bài phù hợp có thể dùngnhững bài hát, trò chơi, những hình ảnh liên quan đến đến bài học
Trang 13VD: Khi dạy bài “Đề tài an toàn giao thông” cho học sinh lớp 5, tôi cho các
em quan sát các đoạn băng về những hình ảnh giao thông
Khi các em quan sát xong tôi đặt câu hỏi
Hỏi: Các em có suy nghĩ gì khi nhìn thấy những hình ảnh này?
(Nếu chúng ta không chấp hành đúng luật giao thông thì sẽ gây ra những vụtai nạn thương tâm)
Hỏi: Vậy chúng ta phải làm gì để hạn chế tai nạn giao thông?
(Hiểu chấp hành đúng luật giao thông Tuyên truyền cho mọi người cùngthực hiện)
Hỏi: Các em tuyên truyền bằng những hình thức nào?
(Tuyên truyền bằng bài viết, hành động, bằng vẽ tranh)
VD: Khi dạy đề tài vẽ tranh đề tài con vật nuôi - Học sinh lớp 1
Tôi cho một học sinh lên bảng và làm các động tác về các con vật mà các embiết trong gia đình em
- Học sinh quan sát và nêu tên các con vật đó
Như vậy việc giới thiệu đối với một bài mới rất cần thiết và càng cần thiếthơn nếu người giáo viên tìm được cách giới thiệu gây được sự kích thích, hứng thúđối với học sinh Vậy để làm thế nào để có được cách vào bài như thế?
Theo tôi để làm được điều này người thầy trước hết phải tìm hiểu kỹ bài dạy,xem xét, tìm ra cách lạ hay gây ấn tượng và cụ thể hơn là cách chọn những hìnhảnh phù hợp liên quan đến bài học
3.1.4 Phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của học sinh trong phát hiện kiến thức mới.
Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo bằng cách đặtnhững câu hỏi kêu gợi thông tin, kích thích tính tò mò của học sinh
Trang 14Mỗi giáo viên có một cách khai thác bài khác nhau, có thể cho các em khaithác trên tranh ảnh, hoặc đặt câu hỏi trả lời.
Ở mỹ thuật, phương pháp vấn đáp được sử dụng nhiều Phương pháp vấnđáp kích thích được học sinh suy nghĩ, giúp học sinh hiểu, áp dụng vào bài vẽ củamình
VD: Bài “Vẽ tranh đề tài phong cảnh’’
Hỏi: Em hãy nêu thế nào là tranh phong cảnh?
(Tranh phong cảnh là tranh vẽ về cảnh vật xung quanh em Tranh phongcảnh vẽ cảnh là chính có thể điểm thêm người cho bức tranh thêm sinh động.)
Vì sao lại phải đặt câu hỏi như thế? Phải làm thế nào để có những câu hỏivừa sát nội dung của bài lại vừa dễ hiểu với học sinh? Để làm được điều này tôi đãsuy nghĩ và chắt lọc ra những câu hỏi không phải chỉ xoay quanh nội dung bài học
mà còn liên quan và thật gần gũi, quen thuộc với đời sống hàng ngày của các em.Điều này sẽ thôi thúc học sinh phải tư duy, nghĩ lại những hoạt động đã và đangxảy ra xung quanh mình
VD: Khi dạy bài Vệ sinh môi trường tôi cho các em quan sát 1 bức tranh vàđặt câu hỏi
Hỏi: Bức tranh này vẽ các bạn đang làm gì?
(Tranh vẽ các bạn học sinh đang quét sân trường)
Hỏi: Hình dáng, điệu bộ của các bạn như thế nào?
(Hình dáng của các bạn sinh động, mỗi bạn một việc, bạn quét sân, bạn hótrác, bạn sách xô …)
Hỏi: Em có nhận xét gì về màu sắc của bức tranh này?
Trang 15(Hs nêu nhận xét về màu sắc bức tranh, bức tranh vẽ màu hình ảnh chínhnổi bật hơn hình ảnh phụ, kết hợp hài hòa 2 gam màu nóng, lạnh và đã biết cách sửdụng độ đậm, nhạt trong bài.)
Khi câu hỏi đưa ra giáo viên cũng muốn nhiều cánh tay giơ lên xung phongtrả lời và mong được nhiều em nói đúng, nói hay Nhưng giáo viên chỉ chú ý đếnviệc nêu câu hỏi mà không chú ý nghe câu hỏi hoặc việc làm khác thì học sinhkhông còn hứng thú trả lời, các em sẽ thấy câu hỏi của mình không có giá trị vàkhông muốn phát biểu nữa và giáo viên phải chú ý đến từng nhận thức của các em
để khai thác nội dung bài Để tình trạng này không bao giờ xảy ra, người thầy phảitôn trọng câu trả lời của học sinh, chăm chú thực sự khi nghe học sinh trả lời và cóthái độ với tất cả các câu trả lời dù đúng hay chưa đúng Không được chê bai hayphản đối câu trả lời của học sinh dù là câu trả lời sai Bởi khi học sinh trả lời các
em đều nghĩ cả thầy cô và các bạn đang chờ đợi ý kiến của mình mà khi trả lờixong cô lại chê thì em đó sẽ xấu hổ với lớp như vậy các em sẽ sợ phát biểu và gây
ra kết quả không mong muốn trong giờ học
VD: Khi vẽ tranh về cảnh biển
- Giáo viên giới thiệu tranh, học sinh quan sát
Hỏi: Em hãy cho biết bức tranh vẽ phong cảnh gì?
(Phong cảnh biển)
Hỏi: Trong bức tranh có những hình ảnh gì?
(Tranh có thuyền, núi, mây trời… )
Hỏi: Hình ảnh chính trong bức tranh là gì?
(Hình ảnh chính là thuyền, núi, nước)
Sau khi học sinh trả lời giáo viên phải chỉ vào những nơi, những hình ảnh
mà học sinh nói tới trong bức tranh Có như vậy các em mới thấy rõ câu trả lời của
Trang 16mình đúng hay chưa đúng Sau mỗi câu trả lời của học sinh giáo viên cần chốt và
bổ sung cho học sinh nghe
* Tạo hứng thú và phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho học sinhtrong thời gian thực hành
Trong khi làm bài giáo viên phải nắm vững tâm lý của học sinh để từ đóxây dựng kế hoạch và phương pháp tác động vào các em tạo ra được không khícạnh tranh trong học tập (khen bạn vẽ đẹp), kích thích sự sáng tạo, xóa bỏ tư tưởngchán học không muốn trong học tập Từ một nhóm học sinh khá giáo viên có thểdùng làm hạt nhân kích thích gây ra một làn sóng lan truyền trong học tập
* Tạo hứng thú, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho học sinh khiđánh giá kết quả học tập của các em
Khi đánh giá tranh vẽ của các em cần phải dựa trên đặc điểm tâm sinh lý củalứa tuổi, từ các khối lớp khác nhau giữa học sinh lớp 1 và lớp học sinh lớp 5
Không nên áp đạt lấy tiêu chuẩn đánh giá tranh vẽ của người lớn để đánh giácác em Dựa trên những yếu tố có thể phân loại và đánh giá đúng với khả năng đểkhích lệ học sinh học tập là chủ yếu
Khi đánh giá cần căn cứ vào yêu cầu của bài học, động viên khuyến khíchcác em có tính sáng tạo Những em học sinh yếu không nên chê bai quá nhiều vớinhững em chưa đạt mà chỉ nên nhắc nhở, động viên các em bài sau cố gắng vẽ tốthơn Như vậy mới tạo ra cho các em sự tìm tòi, hứng thú say mê và thể hiện cáimới sáng tạo trong bài vẽ của mình
* Tạo hứng thú, phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo cho học sinh quaviệc nhận xét bài của bạn
Khi kết thúc giờ học, giáo viên treo tranh của học sinh để học sinh tự nhậnxét những bài vẽ tốt, qua đó kích thích các em cố gắng trong bài học của mình cònnhững bài chưa đẹp các em có thể rút ra kinh nghiệm cho bài học sau
Trang 173.1.5 Tổ chức lồng ghép các trò chơi, hội thi phù hợp.
Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh được thực hiện ở
tất cả các môn học Đối với việc giảng dạy môn mỹ thuật càng yêu cầu vận dụngphương pháp này một cách hợp lý để tạo hứng thú và phát huy tính sáng tạo củacác em trong bài học
Môn mỹ thuật là một môn học nghệ thuật Vì vậy giáo viên phải tổ chức saocho giờ học nhẹ nhàng thoải mái mang tính nghệ thuật và có thể tổ chức bằngnhiều hình thức như lồng ghép trò chơi Lồng ghép trò chơi không chỉ kích thíchcác em hoạt động mà còn giúp các em phát triển trí nhớ, trí tưởng tượng sáng tạothông qua việc tái tạo nội dung, hình tượng, tiếng kêu, tiếng động …để xây dựnghình ảnh của bài vẽ
Nhưng khi sử dụng trò chơi giáo viên có thể áp dụng vào từng bài học khácnhau, có bài thì giáo viên cần lồng ghép trò chơi có bài thì không cần
Giáo viên phải biết lồng ghép đúng tùy từng nội dung của các bài học có thể
ở phần mở bài, thực hành hay ở cuối bài học
VD1: Bài vẽ con vật lớp 2
Giáo viên có thể cho chơi trò chơi ngay ở phần đầu Cho cả lớp hát bài hát
có tên con vật sau đó hỏi trong bài hát có tên những con vật gì Sau đó giáo viêngiới thiệu bài mới Hoặc có những bài giáo viên có thể cho phần trò chơi dưới cuốibài để củng cố bài
VD2: Bài vẽ tranh đề tài Mẹ hoặc cô giáo ( MT2 )
Sau khi nhận xét xong bài của học sinh, cô giáo có thể cho các em chơi tròchơi.Thi tìm hiểu những bài hát nói về mẹ hoặc cô giáo, các bạn nêu tên bài hát vàhát một vài câu.Qua trò chơi giúp các em nhận biết và cảm thụ thêm và đây cũng làcách học thoải mái nhẹ nhàng Các em vừa được học lại vừa chơi trò chơi Sau khihọc xong các em có cảm giác thoải mái, hứng thú, hưng phấn cho môn học sau
Trang 183.1 6 Giới thiệu sản phẩm, tranh vẽ, mở triển lãm tranh theo từng chủ đề.
Sau khi học sinh hoàn thành bài vẽ của mình, học sinh mang sản phẩm lên
trưng bầy có thể GV cho HS dán bài lên bảng hoặc trình chiếu trên máy chiếu đa
vật thể ( sử dụng khi dạy BGĐT ), tuỳ từng nội bung bài học mà giáo viên có hình
thức tổ chức khác nhau Sau đó giáo viên gọi học sinh nhận xét bài của bạn, đánhgiá theo 3 mức độ sau: Hoàn thành tốt: A+, Hoàn thành: A, Chưa hoàn thành: B Vàtìm ra bài mình yêu thích Qua đó giúp học sinh học tập những kinh nghiệm để vẽtốt bài vẽ của mình Những em hoàn thành tốt bài vẽ, giáo viên khen, khuyếnkhích, tuyên dương các em để vẽ tốt bài sau Còn những em chưa hoàn thành giáoviên động viên, khích lệ các em cố gắng hoàn thành bài vẽ sau
Khi dạy tiết Vẽ tranh tôi tiến hành như sau:
3.2.1 Chuẩn bị:
Tôi thiết kế bài giảng, BGĐT, nghiên cứu kĩ bài dạy trước khi lên lớp 3ngày, thiết kế bám sát theo chuẩn kiến thức kĩ năng Bên cạnh đó tôi tìm hiểu thamkhảo thêm các phương pháp dạy trên vô tuyến, băng đĩa hình, sách, báo… Ngoàiviệc thiết kế bài giảng trước khi lên lớp, tôi chuẩn bị đồ dùng trực quan: Tranh vẽcủa học sinh về đề tài liên quan đến bài học, các tranh phải có nét điển hình, đặcbiệt có thể giúp giáo viên khai thác phục vụ tốt cho bài dạy ( các bức tranh có 3loại : Tốt, trung bình và loại chưa tốt ), tranh của giáo viên vẽ hoặc đồ dùng, hìnhgợi ý cách vẽ, hoặc những dụng cụ cần thiết phục vụ cho bài vẽ ngoài trời, máy
Trang 19chiếu, băng đĩa hình…Tôi dặn học sinh chuẩn bị bài ( sưu tầm tranh ảnh, bài vẽcủa học sinh liên quan đến bài vẽ ), đồ dùng học Mĩ thuật.
3.2.2 Tiến hành bài giảng.
Trình tự tiến hành tổ chức tiết dạy phải đầy đủ theo các bước nhất định Thờigian trong giờ giảng phải được phân phối hợp lý, giáo viên phối hợp linh hoạt cácphương pháp dạy học Các bước dạy bài Vẽ tranh đề tài (Các hoạt động dạy - họcchủ yếu)
Bài mới:
*Giới thiệu bài.
Tuỳ theo nội dung bài và thực tế lớp học, giáo viên giới thiệu tạo hứng thúhọc tập Mĩ thuật cho học sinh nêu yêu cầu của bài học
Ví dụ 1 : Bài 3 - Vẽ tranh Đề tài các con vật quen thuộc (Mĩ thuật lớp 4)
Giáo Viên minh hoạ nhanh hình các con vật trên bảng (hoặc dán mô hình các convật vẽ sẵn) Hỏi học sinh
+ Đây là những con vật gì? Hãy kể tên những con vật đó? Chúng có quenthuộc với em không?
- Các em có thích vẽ một trong số những con vật đó không?
- Hôm nay cô sẽ dạy chúng ta vẽ đề tài con vật quen thuộc
Giáo viên viết bài học lên bảng
Cách khác giới thiệu bài này : Giáo viên cùng học sinh chơi trò chơi đoáncon vật qua tiếng kêu ( giáo viên ghi âm tiếng kêu các con vật hoặc giáo viên giảgiọng (khẩu thuật rồi vào bài)
Hoặc giáo viên mở băng hình do giáo viên cóp từ chương trình thế giới độngvật (quay các hoạt động các con vật gần gũi, dễ nhận biết) cho học sinh quan sátrồi đoán cả tên các con vật giáo viên vào bài
Ví dụ 2 : Bài 28 - Vẽ tranh Đề tài : An toàn giao thông (Mĩ thuật lớp 4)