Tìm hiểu về luật chống bán phá giá của Mỹ và EU, thực trạng chống bán phá giá của Việt Nam và biện pháp khắc phục

Tìm hiểu về luật chống bán phá giá của Mỹ và EU, thực trạng chống bán phá giá của Việt Nam và biện pháp khắc phục. TÓM TẮT Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng đã tạo ra các thách thức to lớn cho các quốc gia cùng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường thế giới. Các quốc gia này phải đối mặt với những khó khăn trong đẩy mạnh xuất khẩu do các nước nhập khẩu đã tận dụng những qui định mở để tạo ra những rào cản mới như chống bán phá giá, chống trợ cấp...để bảo hộ sản xuất trong nước. Bài viết này đề cập đến một số qui định của WTO về bán phá giá hàng hóa và tình hình về các vụ kiện chống bán phá giá của nước ngoài đối với Việt Nam. Từ đó đề xuất những giải pháp để chủ động phòng ngừa và tích cực đối phó với các vụ kiện chống bán phá giá của các doanh nghiệp Việt Nam. Nhiều mặt hàng xuất nhập khẩu không ngừng bị áp dụng các thủ tục và biện pháp chống bán phá giá tại thị trường EU, Mỹ như mặt hàng cá da trơn đông lạnh, tôm đông lạnh, giày dép. I. Bán phá giá: 1. Khái niệm: Phá giá là hành động của bản thân doanh nghiệp. Việc bán sản phẩm hàng hoá dưới giá thành chỉ có thể thực hiện dựa trên tiềm lực tài chính của chính doanh nghiệp đó. Nếu không, họ sẽ bị phá sản. Theo cách hiểu giản đơn, bán phá giá là hành động bán một hàng hoá nào đó với mức giá thấp hơn chi phí nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh hoặc giành thêm thị phần. Trong thương mại quốc tế, bán phá giá được hiểu là hàng hoá xuất khẩu được bán sang một nước khác với giá thấp hơn “giá trị bình thường” của nó và gây “tổn hại vật chất” đối với ngành sản xuất nội địa (theo điều VI của GATT). Có thể thấy rằng, việc xác định mức giá bị coi là “phá giá” rất phức tạp, vì nó liên quan đến hàng loạt vấn đề như xác định chi phí sản xuất, xác định mức độ thiệt hại tiềm năng và thực tế. Ở Mỹ bán phá giá được hiểu là việc bán hàng tại thị trường Mỹ với mức giá thấp hơn mức giá hàng hoá so sánh tại thị trường nội địa của nước xuất khẩu; việc bán các mặt hàng đó gây ra hoặc đe dọa thiệt hại vật chất đối với ngành sản xuất của Mỹ. Đối với Cộng đồng châu âu (EC) thì phá giá liên quan đến bất cứ hàng hoá nhập khẩu nào với giá thấp hơn chi phí. Quy chế chống bán phá giá của EC năm 1996 cho phép áp dụng thuế chống phá giá trong các điều kiện: Thứ nhất, giá hàng hoá bán trên thị trường EC thấp hơn giá trên thị trường của nước sản xuất; Thứ hai, hàng hoá nhập khẩu gây ra hoặc đe dọa ngành sản xuất của EC như là việc mất thị phần, lợi nhuận, việc làm… Biện pháp bán phá giá có thể được sử dụng với tư cách phản ứng ngắn hạn để đối phó với tình hình suy thoái trong nước, nghĩa là sản lượng dư ra được đổ bán tháo ở nước ngoài; hoặc với tư cách một chiến lược dài hạn để tham nhập thị trường xuất khẩu hoặc đẩy đối thủ cạnh tranh ra khỏi thị trường. Khi các công ty bán phá giá đã chiếm được địa vị vững chắc trên thị trường, họ thường tăng giá lên để tạo ra lợi nhuận.Cho dù được vận dụng với mục đích nào thì biện pháp bán phá giá vẫn bị coi là hình thức buôn bán không công bằng và bị các hiệp định thương mại điều chỉnh. Theo hiệp định thực thi điều VI của hiệp định chung về thuế quan và thương mại một sản phẩm bị coi là bán phá giá ( tức là được đưa vào lưu thông thương mại của một nước khẩu với giá thấp hơn trị giá thông thường của sản phẩm đó) nếu như giá xuất khẩu của sản phẩm được xuất khẩu từ một nước này sang một nước khác thấp hơn mức giá có thể so sánh được của một sản phẩm tương tự được tiêu dùng tại nước xuất khẩu thep các điều kiện thương mại thông thường. Bán phá giá trong thương mại quốc tế là hiện tượng xảy ra khi một loại hàng hóa được XK với giá thấp hơn giá bán của mặt hàng đó tại thị trường

10 Lê Nguyễn Thúy Vân (thuyết trình thực trạng)

11 Nguyễn Thị Thư (tìm tài liệu biện pháp)

Tìm hiểu về luật chống bán phá giá của Mỹ

và EU, thực trạng chống bán phá giá của Việt

Nam và biện pháp khắc phục.

TÓM TẮT

Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng đã tạo ra các tháchthức to lớn cho các quốc gia cùng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thịtrường thế giới Các quốc gia này phải đối mặt với những khó khăn trong đẩymạnh xuất khẩu do các nước nhập khẩu đã tận dụng những qui định mở để tạo

ra những rào cản mới như chống bán phá giá, chống trợ cấp để bảo hộ sảnxuất trong nước Bài viết này đề cập đến một số qui định của WTO về bán phágiá hàng hóa và tình hình về các vụ kiện chống bán phá giá của nước ngoài đốivới Việt Nam Từ đó đề xuất những giải pháp để chủ động phòng ngừa và tíchcực đối phó với các vụ kiện chống bán phá giá của các doanh nghiệp Việt Nam Nhiều mặt hàng xuất nhập khẩu không ngừng bị áp dụng các thủ tục và biện pháp chống bán phá giá tại thị trường EU, Mỹ như mặt hàng cá da trơn đông lạnh, tôm đông lạnh, giày dép

I.Bán phá giá :

1 Khái niệm:

Phá giá là hành động của bản thân doanh nghiệp Việc bán sản phẩm hàng hoá dưới giá thành chỉ có thể thực hiện dựa trên tiềm lực tài chính của chính doanh nghiệp đó Nếu không, họ sẽ bị phá sản

Theo cách hiểu giản đơn, bán phá giá là hành động bán một hàng hoá nào

đó với mức giá thấp hơn chi phí nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh hoặc giành thêm thị phần

Trong thương mại quốc tế, bán phá giá được hiểu là hàng hoá xuất khẩu được bán sang một nước khác với giá thấp hơn “giá trị bình thường” của nó và gây “tổn hại vật chất” đối với ngành sản xuất nội địa (theo điều VI của GATT)

Có thể thấy rằng, việc xác định mức giá bị coi là “phá giá” rất phức tạp, vì nó

liên quan đến hàng loạt vấn đề như xác định chi phí sản xuất, xác định mức độ thiệt hại tiềm năng và thực tế.

Ở Mỹ bán phá giá được hiểu là việc bán hàng tại thị trường Mỹ với mức giáthấp hơn mức giá hàng hoá so sánh tại thị trường nội địa của nước xuất khẩu; việc bán các mặt hàng đó gây ra hoặc đe dọa thiệt hại vật chất đối với ngành sản xuất của Mỹ

Đối với Cộng đồng châu âu (EC) thì phá giá liên quan đến bất cứ hàng hoá nhập khẩu nào với giá thấp hơn chi phí Quy chế chống bán phá giá của EC năm 1996 cho phép áp dụng thuế chống phá giá trong các điều kiện:

- Thứ nhất, giá hàng hoá bán trên thị trường EC thấp hơn giá trên thị

trường của nước sản xuất;

- Thứ hai, hàng hoá nhập khẩu gây ra hoặc đe dọa ngành sản xuất của

EC như là việc mất thị phần, lợi nhuận, việc làm…

Biện pháp bán phá giá có thể được sử dụng với tư cách phản ứng ngắnhạn để đối phó với tình hình suy thoái trong nước, nghĩa là sản lượng dư rađược đổ bán tháo ở nước ngoài; hoặc với tư cách một chiến lược dài hạn đểtham nhập thị trường xuất khẩu hoặc đẩy đối thủ cạnh tranh ra khỏi thị trường.Khi các công ty bán phá giá đã chiếm được địa vị vững chắc trên thị trường, họthường tăng giá lên để tạo ra lợi nhuận.Cho dù được vận dụng với mục đíchnào thì biện pháp bán phá giá vẫn bị coi là hình thức buôn bán không côngbằng và bị các hiệp định thương mại điều chỉnh

Theo hiệp định thực thi điều VI của hiệp định chung về thuế quan vàthương mại một sản phẩm bị coi là bán phá giá ( tức là được đưa vào lưu thôngthương mại của một nước khẩu với giá thấp hơn trị giá thông thường của sảnphẩm đó) nếu như giá xuất khẩu của sản phẩm được xuất khẩu từ một nướcnày sang một nước khác thấp hơn mức giá có thể so sánh được của một sảnphẩm tương tự được tiêu dùng tại nước xuất khẩu thep các điều kiện thươngmại thông thường

Bán phá giá trong thương mại quốc tế là hiện tượng xảy ra khi một loại hàng hóa được XK với giá thấp hơn giá bán của mặt hàng đó tại thị trường

nội địa nước XK Như vậy có thể hiểu đơn giản là nếu giá XK của một mặt hàng thấp hơn giá nội địa của nó thì sản phẩm đó bị coi là bán phá giá

Ví dụ: lạc nhân của nước A bán tại thị trường nước A với giá (X) nhưng lại được XK sang nước B với giá (Y) (Y<X) thì xảy ra hiện tượng bán phá giá đối với sản phẩm này XK từ A sang B

Bán phá giá xảy ra khi một công ty xuất khẩu một hàng hoá với giá thấp hơn giá bán thông thường trên thị trường nội địa của mình Nếu hành động bán phá giá này gây thiệt hại đáng kể cho các nhà sản xuất của nước nhập khẩu thì cơ quan chức năng của nước nhập khẩu có thể áp dụng biện pháp chống bán phá giá để bù đắp cho những thiệt hại do hành vi bán phá giá gây ra

Bán phá giá được định nghĩa trong Khoản 1, Điều VI của GATT 1994: “…

bán phá giá là cách hàng hóa của một nước được đưa vào thị trường của

nước khác với mức giá thấp hơn giá thị thông thường của hàng hóa, …”

2 Mục đích của bán phá giá

Bán phá giá có mục đích không lành mạnh nhằm đạt những lợi ích:

Loại bỏ đối thủ cạnh tranh trên thị trường

Độc quyền

Bán giá thấp tại thị trường xuất nhập khẩu để chiếm lĩnh thị phần

Bán giá thấp để thu ngoại tệ mạnh

Đôi khi việc bán phá giá là việc không mong muốn do nhà sản xuất xuất khẩu không bán được hàng (cung > cầu), sản xuất đình trệ, sản phẩm lưu kho lâu ngày có thể bị hư hại nên đành bán tháo để thu được một phần vốn

Nói chung là nó gây ra tổn thất vật chất cho ngành sản xuất trong nước cả góc độ vĩ mô và vi mô:

Vĩ mô: khi một ngành sản xuất bị đe dọa sẽ dẫn đến việc phá sản nhiều

doanh nghiệp khác thuộc ngành đó Kéo theo đó là tình trạng mất việc hàng loạtcủa các công nhân cùng tác động lan truyền đến các ngành kinh tế khác

Vi mô: doanh nghiệp sẽ bị mất thị trường và mất lợi nhuận Đây là mối lo

ngại không chỉ của các nước đang phát triển mà còn là vấn đề của các nước phát triển vì lợi thế các nước luôn thay đổi kèm theo cạnh tranh gay gắt hơn trên thị trường quốc tế

Cụ thể việc bán phá giá có thể có những tác động tiêu cực đến nước nhập khẩu thể hiện:

Gây thiệt hại về vật chất cho ngành sản xuất sản phẩm tương tự trong nước nhập khẩu Thiệt hại vật chất được xét trên 1 loại các yếu tố và chỉ số kinh

tế như: sự suy giảm thực tế hay tiềm ẩn của doanh thu , lợi nhuận, sản lượng, thị phần, năng suất, việc làm, tiền lương, tiền thưởng… Điều này gây tác động đến sự phát triển ngành sản xuất sản phẩm tương tự của nước nhập khẩu trongtương lai như: sản xuất của nước nhập khẩu bán phá giá coi như bị đình đốn, không cạnh trang được với hàng nhập khẩu,mất thị trường và phá giá, người lao động thất nghiệp tăng lên,…

Bán phá giá kéo theo việc giảm giá của các mặt hàng cùng chủng loại sảnxuất trong nước hoặc vùng lãnh thổ nhập khẩu giảm theo, giá bán tại nước nhập khẩu không đúng với chi phí sản xuất thực của mặt hàng tại nước xuất khẩu làm hại đến qui luật của kinh tế thị trường

Tạo ra sự bất bình đẳng trong kinh doanh vừa và nhỏ

Thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với các thành phần kinh tế

Tạo cho người lao động có việc làm nhiều hơn

Tạo được uy tín trên thế giới, là địa chỉ hấp dẫn của các nhà đầu tư

thúc đẩy sự sáng tạo của các thành phần kimh doanh ngày càng đa dạng

Bảo vệ ngành sản xuất cũng như giá thành của các mặt hàng tránh sự định giá thiếu căn cứ thống nhất

Làm cho các thành phần chủ thể tham gia thêm gắn bó trong kinh doanh, tạo ra những kinh nghiệm trong quản lý nhà nước và giúp các quy luật của thị trường thêm phát triển tốt hơn

2 Luật chống bán phá giá (Mỹ và EU) :

a) Mỹ :

 Hiệp định chung về thuế quan và thương mại (GATT) năm 1947 ( điều VI)

 Hiệp định thực hiện điều VI của GATT năm 1967

 Hiệp định về thực hiện điều VI của Hiệp định chung về thuế quan và

sự hình thành của luật thương mại quốc tế là một “đạo lý kinh tế” chi phối các quan hệ giữa các bạn hàng Cạnh tranh là một trong những cơ sở của chủ nghĩa tự do kinh tế nhưng cũng phải tuân thủ những nguyên tắc đạo lý ấy

Những câu chữ thường gặp nhất trong sách vở nói rõ mối quan tâm đó: cạnh

tranh phải trung thực (fair competition) trong một nền thương mại đa phương phải là sân chơi bình đẳng (level playing field), trong đó mọi hành vi làm sai lệch (distort) mối tương quan cạnh tranh để giành lấy một lợi thế bất chính (unfair

advantage) đều đáng lên án, thậm chí có thể bị trừng phạt.

Bán phá giá là một trong những hành vi ấy, được định nghĩa là việc bán một món hàng trên một thị trường ngoại quốc với giá rẻ hơn giá bán trên thị trường nội địa của nơi sản xuất Vì như thế là cạnh tranh bất chính với các nhà sản xuất của nước nhập khẩu, nên để bảo vệ họ, chính quyền nước này có thể phản công, thường là qua biện pháp đánh thuế, một loại thuế đặc biệt chỉ áp dụng cho nước xuất khẩu món hàng bị coi là bán phá giá, hầu lập lại thế quân bình trong cạnh tranh, tái lập lại sân chơi bình đẳng Thuế ấy gọi là thuế chống bán phá giá

Các biện pháp chống bán phá giá (AD) như thế nhằm tái lập trật tự trong cạnh tranh, đúng với tư duy của chủ nghĩa tự do kinh tế, nhưng cũng là công cụbảo vệ ngành sản xuất nội địa đối với hàng nhập Nhưng cản trở nhập khẩu, đánh thuế, thì lại có vẻ mâu thuẫn với một “giáo lý” cơ bản khác là tự do hoá các luồng giao lưu thương mại Thực ra không có gì mâu thuẫn vì các biện pháp AD cũng còn là một loại van an toàn cho chính sách tự do mậu dịch Càng

mở rộng cửa cho bên ngoài vào thì càng phải nắm chắc cái quả đấm để đóng cửa ngay lại được nếu cần Càng chủ trương hội nhập vào toàn cầu hoá thì càng phải có những biện pháp phòng thủ, trước mắt là để trấn an các nhà sản xuất nội địa và có được sự ủng hộ trong nước Do đó không ngẫu nhiên mà các nước kinh doanh lớn nhất thế giới, hô hào mạnh nhất cho tự do mậu dịch, như

Mỹ, Liên hiệp châu Âu, Úc và Canada, cũng là những nước dùng đến các biện pháp AD nhiều nhất Cũng như không ngẫu nhiên mà vấn đề chống phá giá vẫn

có chỗ trong chương trình phục vụ tự do hoá thương mại của tổ chức GATT và sau này WTO

Vấn đề chống bán phá giá tuy đã được Hiệp hội các quốc gia (League of

Nations) nghiên cứu ngay từ năm 1922, nhưng chỉ đến năm 1947, với sự thành

lập của tổ chức GATT (General Agreement of Tariffs and Trade – Hiệp ước

chung về thuế quan và thương mại), mới được đặt dưới sự chi phối của luật quốc tế, qua Điều VI của Hiệp ước này Lúc ấy đề tài này chưa được tranh cãi nhiều và chỉ về sau, khi các luồng thương mại phát triển ngày càng nhanh, sự cạnh tranh đương nhiên ráo riết hơn, và các nước thành viên của GATT cũng đông hơn, mới thành một mối quan tâm chính, ngày càng lớn qua các vòng thương thảo tiếp nối nhau Khi vòng Kennedy Round chấm dứt năm 1967 thì những qui tắc về chống bán phá giá trong Điều VI của GATT được triển khai

thành cả một hiệp ước riêng: Agreement on the Implementation of Article VI , thường gọi tắt là Anti-dumping Code, hay Bộ luật AD Ngoài việc chống phá giá, Điều VI còn qui định các biện pháp chống tài trợ (countervailing) đối với các

hàng nhập khẩu được tài trợ tại nơi sản xuất Vấn đề này cũng được triển khai

thành một hiệp ước riêng : Agreement on the interpretation and application of

Articles VI, XVI and XXIII, thường gọi tắt là Subsidies Code, hay Bộ luật về tài

trợ

Hai bộ luật này tiếp tục được bổ sung trong các vòng thương thảo Tokyo

Round và Uruguay Round Bộ luật AD hiện hành ngày nay là Agreement on the

Implementation of Article VI of GATT 1994, gọi tắt là Anti-dumping/AD

Agreement, và bộ luật về tài trợ là Agreement on Subsidies and Countervailing Measures, gọi tắt là SCM Agreement Ngoài ra, Điều XIX của GATT cũng được

triển khai thành một hiệp ước mới về các biện pháp bảo vệ ( Agreement on

Safeguards, gọi tắt là SG Agreement) cho phép một nước nhập khẩu đánh thuế

đặc biệt vào một mặt hàng khi số lượng nhập khẩu tăng vọt, gây ra hoặc đe doạ

gây ra tổn hại trầm trọng (material injury) cho ngành sản xuất nội địa liên can.

Trong khuôn khổ của Tổ chức thương mại thế giới WTO, kế thừa GATT sau vòng Uruguay, ba hiệp ước AD, SCM và SG còn được gọi là ba cột trụ của

hệ thống các biện pháp “cứu chữa” (trade remedies) hay “phòng vệ” (trade

defences), áp dụng để bảo vệ thị trường nội địa trước sự thâm nhập của hàng

hoá nước khác Đa số các vụ tranh chấp trước GATT và WTO xoay quanh ba hiệp ước này, và nếu trong phạm vi bài này, chúng ta chỉ tìm hiểu về vấn đề chống dumping, cũng không nên quên là hai vấn đề liên kết kia cũng rất hay gặp phải trong các quan hệ ngoại thương

Trong những lãnh vực thuộc thẩm quyền của WTO, luật quốc gia một nước thành viên phải phù hợp với các hiệp ước và qui định của WTO, những văn kiệnnày được coi như một bộ phận của hệ thống pháp lý quốc gia, và đặt ở vị trí caonhất Do đó các đạo luật khung về AD của các nước thường lập lại tất cả các nguyên tắc của Hiệp ước AD, thậm chí lấy lại nguyên văn hiệp ước trong

trường hợp nhiều nước chỉ mới ban hành luật này sau khi gia nhập WTO Để ápdụng các nguyên tắc ấy trong thực tế, mỗi nước có một hay nhiều đạo luật thi hành, dựa theo pháp chế riêng của mình Như thế, về các nguyên tắc chung thì luật các quốc gia phải đồng nhất nhưng về mặt áp dụng thực tiễn thì có thể có những đặc tính khác nhau Đây là hai vế song song của vấn đề cần phải nắm rõnhư nhau

Hiệp ước AD của WTO có hiệu lực từ ngày 1.1.1995, gồm 3 phần chia thành 18 điều lệ và hai phụ đính Những điều lệ quan trọng nhất là Điều 2 ( Xác định sự bán phá giá), Điều 3 ( Xác định sự tổn hại), Điều 4 (Định nghĩa ngành sản xuất nội địa), Điều 5 (Khởi tố và điều tra), Điều 6 (Bằng chứng), Điều 9 (Ấn định và thu thuế AD) và Điều 11 (Thời gian hiệu lực và việc xem xét lại các thuế

cả, giá trị bình thường, cách so sánh mọi yếu tố, trong nhiều trường hợp khác

nhau, để đi đến phán quyết là có hay không có dumping và biên độ bán phá giá

(dumping margin) là bao nhiêu.

Quan trọng không kém là xác định ngành sản xuất nội địa của nước nhập khẩu có bị tổn hại hay không Đây là cơ sở “đạo lý” của biện pháp AD Điều 3 dài 2 trang và gần như câu nào cũng kéo theo đủ thứ vấn đề rối rắm, làm tốn không biết bao giấy mực trong các vụ tranh chấp! Nhưng cũng có thể tóm gọn những điểm cơ bản nhất như sau:

 Để xác định có sự tổn hại, cơ quan điều tra phải dựa vào các chứng từ

tích cực (positive evidence), các sự kiện chứ không được vịn vào một luận cứ (allegation), phỏng đoán hay một khả năng xa vời và phải xem xét một cách

khách quan a) số lượng hàng nhập bán phá giá và ảnh hưởng của nó lên giá cảcủa mặt hàng tương tự trên thị trường nội địa và b) ảnh hưởng của hàng nhập

ấy lên các nhà sản xuất nội địa

 Hàng nhập phải rẻ hơn hàng nội địa một cách đáng kể, và phải là ngưyên nhân khiến giá hàng nội địa bị dìm theo và không tăng lên được

 Cơ quan điều tra phải xét đến tất cả các yếu tố khác, ngoài hàng nhập, liên quan đến tình trạng kinh tế của ngành sản xuất nội địa

 Phải có một quan hệ nhân quả (causal relationship) giữa hàng nhập bị tố

cáo là bán phá giá và sự tổn hại Cơ quan điều tra không được vu cho hàng nhập khẩu những gì do các yếu tố khác gây ra

Điều 4 định nghĩa ngành sản xuất nội địa, tức là ai có quyền đệ đơn trước

cơ quan hữu trách để khởi đầu một vụ kiện AD Điều 5 và Điều 6 qui định chi tiết các thủ tục khởi tố và điều tra, các bằng chứng do bên nguyên và bên bị đưa ra Theo Điều 8, cơ quan điều tra có thể đồng ý ngưng hay chấm dứt thủ tục mà không đánh thuế nếu công ty bị kiện cam kết thôi không bán phá giá Điều 11 qui định là các thuế AD có thể được áp dụng cho đến khi không còn cần thiết để khắc phục sự bán phá giá đã gây ra tổn hại Tuy thế, cơ quan hữu trách phải xem xét lại sự cần thiết ấy, sau một thời gian vừa phải, và bãi bỏ thuế

AD nội trong vòng 5 năm trừ phi khẳng định, sau khi đã xem xét lại tình hình, là làm thế thì sự bán phá giá và tổn hại sẽ tiếp diễn hoặc tái diễn

Hiệp ước AD còn qui định là một năm hai lần, các nước thành viên phải

thông báo lên Ủy Ban AD (Committee on Anti-dumping Practices) của WTO

những quyết định khởi tố hay biện pháp AD mới, tiến trình của các điều tra và biện pháp đương thời, những mặt hàng và những nước xuất khẩu bị nhắm Ủy ban AD thường xuyên phải nhắc nhở các nước thành viên nào lơ là việc này, thông tin chậm trễ hay thiếu sót, hay thậm chí cả mấy năm không báo cáo gì cả

Do đó các thống kê chỉ phản ánh một phần của thực tế Tuy thế mấy con số sauđây cũng cho thấy tốc độ phát triển của vấn đề: năm 1958, đợt kiểm kê đầu tiên của GATT sau 11 năm thành lập cho thấy chỉ có 37 sắc lệnh AD hiện hành trong tất cả các nước thành viên, trong đó 21 sắc lệnh là của Nam Phi Theo

tổng kết của WTO tháng 6 năm 2003, chỉ trong 8 năm, từ 1.1.1995 đến

31.12.2002, đã có tới 1 258 biện pháp AD của các thành viên được thông báo đến Ủy ban

Một điều đáng lưu ý là tuy các nước phát triển tiếp tục dùng nhiều đến các biện pháp AD nhưng số biện pháp xuất phát từ các nước thế giới thứ ba đã tăng vọt từ sau Vòng Uruguay và hiện nay đứng đầu danh sách là Ấn Độ với

219 biện pháp, trước cả Mỹ (192) và Liên hiệp châu Âu (164) Như Ấn Độ, trongkhối đang phát triển, các nước dùng đến AD nhiều nhất như Argentina (120), Nam Phi (107) hay Brazil (55) và Mexico (55) đều là những nước rất tích cực trong việc đẩy mạnh ngoại thương Từ đó có thể rút ra hai nhận xét: một là, song song với sự hội nhập vào nền thương mại quốc tế, các nước đang phát triển cũng dùng đến bộ máy AD nhiều hơn vì phải bảo vệ nền sản xuất còn yếu

ớt của chính mình và các biện pháp AD vừa là cách hữu hiệu nhất vừa phù hợpvới luật lệ của WTO Hai là đối với các nước này, các biện pháp AD vừa là công

cụ của các cường quốc không cho họ thâm nhập thị trường và mở mang buôn bán, vừa là cái van an toàn cần thiết cho chính họ Do đó, trong sự tranh cãi giữa các nước nghèo và giàu về đề tài AD, một trong những nguyên nhân chínhdẫn đến sự thất bại của Hội nghị bộ trưởng WTO tại Seattle năm 1999 và còn dai dẳng cho đến nay, các nước nghèo không đặt lại vấn đề AD về nguyên tắc

mà chỉ đòi hỏi sửa đổi, củng cố các điều khoản để tránh các lạm dụng và yêu cầu lập một chế độ đặc biệt để nâng đỡ họ Nói cách khác, họ không phủ nhận

sự cần thiết của khung pháp lý về AD mà phê phán cách áp dụng thực tiễn trong các đạo luật và chính sách quốc gia Và bị chỉ trích nặng nề nhất là bộ luật

và chính sách AD của Mỹ

b) EU :

Luật chống bán phá giá của Liên minh Châu Âu ra đời năm 1968 và đã được sửa đổi và bổ sung nhiều lần chủ yếu nhằm đưa những nội dung mới của việc thực hiện Điều VI của Hiệp định chung về Thuế quan và Mậu dịch 1994 (Hiệp định Chống bán phá giá 1994) vào luật của EU hiện nay

Luật chống bán phá giá áp dụng đối với tất cả các nước không phải làthành viên EU Đối với các nước bị coi là chưa có nền kinh tế thị trường hoặcđang trong quá trình chuyển đổi, EU có thể áp dụng những điều khoản đặc biệtđược quy định trong các hiệp định ký giữa EU với các nước thứ 3

Luật sửa đổi năm 1996 đã đưa ra cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các biện pháp chống bán phá giá theo 4 điều kiện:

(i) Mặt hàng đó đang bị bán phá giá (giá bán thấp hơn giá thương mại thông thường);

(ii) Ngành công nghiệp sản xuất mặt hàng đó đang bị đe dọa hoặc đang

Mức phá giá = Giá bán hàng tại thị trường trong nước – Giá xuất khẩu

EU áp dụng luật chống bán phá giá đối với hàng nhập khẩu từ nước thứ

ba, kể cả các đối tác thương mại được hưởng ưu đãi, trừ các thành viên củakhu vực kinh tế châu Âu (EEA) trong một số lĩnh vực chịu sự chi phối trongkhuôn khổ chính sách cạnh tranh của EU

Khi một mặt hàng nào đó được xác định là bán phá giá vào thị trường

EU và có đơn kiện của người sản xuất của Liên minh thì Ủy ban châu Âu sẽxem xét việc bán phá giá đó có ảnh hưởng đến lợi ích chung của EU hay không.Trên cơ sở đó sẽ đưa ra biện pháp xử lý cụ thể

“Trốn thuế bán phá giá” là cụm từ chỉ những nỗ lực của các bên đáng lẽ phải đóng thuế chống bán phá giá nhưng lại trốn tránh để không phải đóng loại thuế này bằng cách tìm mọi cách để hoạt động “chính thức” ở bên ngoài phạm

vi thuế chống bán phá giá, trong khi đó lại vẫn tham gia lâu dài vào các hoạt động thương mại tương tự như trước đây

Các cuộc đàm phán tại Vòng Uruguay đã xác định được ba loại trốn thuếchống bán phá giá là: Trốn thuế của các nước nhập khẩu, trốn đóng thuế củacác nước thứ ba, và trốn đóng thuế của các nước “đang phát triển” Các nguyêntắc về các biện pháp để ngăn chặn tình trạng trên đã được thảo luận nhưng vẫnchưa đi đến cách giải quyết thống nhất ủy ban chống bán phá giá của WTO đãbắt đầu tiến hành cuộc thảo luận, xem xét các biện pháp để có được giải pháp

cho vấn đề này, và đã đạt được sự thoả thuận về phạm vi xem xét trong tươnglai (gồm các quá trình và các chương trình nghị sự) Những cuộc thảo luậnkhông chính thức và lâu dài về yếu tố nào gây nên tình trạng trốn thuế bán phágiá, đã được tổ chức Đây là vấn đề đầu tiên được nêu lên trong chương trìnhnghị sự

Mâu thuẫn cơ bản của vấn đề chống trốn thuế là mâu thuẫn giữa Mỹ Liênminh Châu Âu và các nước khác Những nước này đã có các nguyên tắc chốngtrốn thuế và mong muốn hợp pháp hoá các nguyên tắc này Nhiều nước rấtthận trọng khi đưa ra các biện pháp chống trốn thuế bán phá giá, bởi vì các biệnpháp này có thể hạn chế các hoạt động đầu tư hợp pháp, có thể bóp méo giaodịch thương mại và đầu tư Để giải quyết mâu thuẫn này, đòi hỏi phải có sự phùhợp giữa Hiệp định chống bán phá giá hiện thời của WTO và các biện phápchống trốn thuế bán phá giá trong tương lai Để thực hiện được điều này, cầnphải tính đến lợi ích mà quá trình toàn cầu hoá các hoạt động, các nguyên tắc

cơ bản và các mục tiêu trong Hiệp định của WTO mang lại Việc này đòi hỏiphải phân tích các trường hợp cụ thể để xem xét xem, giao dịch thương mạiđược tiến hành như thế nào, nhằm tìm kiếm giải pháp không phương hại đếngiao dịch và đầu tư hợp pháp, đồng thời tăng cường các nguyên tắc của Hiệpđịnh chống bán phá giá hiện thời Mặt khác, hiện tại chưa có các nguyên tắcthống nhất về việc chống trốn thuế trong Hiệp định của WTO Vì vậy, các nước

có luật về chống trốn thuế nên đưa ra các biện pháp cụ thể, căn cứ vào điều VIcủa GATT hoặc của Hiệp định chống bán phá giá của WTO, và phải được giảiquyết rõ ràng trong phạm vi của GATT/WTO

Những quy định về chống bán phá giá của EU bao gồm các biện phápchống trốn thuế bán phá giá (khác với các biện pháp của Mỹ) Những quy địnhtrước đây chỉ là các quy định về chống trốn thuế đối với các nước nhập khẩu vàcác nước thứ ba Tuy nhiên, những quy định mới về các biện pháp chống trốnthuế được phác thảo dựa trên kết luận của hội thảo (được rút ra trong cáctrường hợp bán phá giá ) và dựa trên các quan điểm được đưa ra tại các cuộcđàm phán Vòng Uruguay Những quy định mới quy định hai biện pháp, đó là :

Biện pháp thứ nhất, những thay đổi trong mô hình hoạt động kinh doanh

không thể được giải thích bằng những lý do pháp lý hay những suy đoán kinh tế