tình hình nhiễm, một số yêu tố gây bệnh của vi khuẩn salmonella spp. ở bò nuổi tại tỉnh kon tum và thử nghiệm phác đồ điều trị

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊNLUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH THÚ Y TÌNH HÌNH NHIỄM, MỘT SỐ YẾU TỐ GÂY BỆNH CỦA VI KHUẨN BỆNH CỦA VI KHUẨN SALMONELLA SALMONELLA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

PHẠM MẠNH CƯỜNG

TÌNH HÌNH NHIỄM, MỘT SỐ YẾU TỐ GÂY BỆNH CỦA VI

KHUẨN SALMONELLA SPP Ở BÒ NUÔI TẠI TỈNH KON

TUM VÀ THỬ NGHIỆM PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SĨ NÔNG NGHIỆP

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

PHẠM MẠNH CƯỜNG

TÌNH HÌNH NHIỄM, MỘT SỐ YẾU TỐ GÂY BỆNH CỦA VI

KHUẨN SALMONELLA SPP Ở BÒ NUÔI TẠI TỈNH KON

TUM VÀ THỬ NGHIỆM PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ

Chuyên ngành: Thú y

Mã số: 60 62 50

LUẬN VĂN THẠC SĨ NÔNG NGHIỆP

HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHÙNG QUỐC CHƯỚNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC CHUYÊN NGÀNH THÚ Y

TÌNH HÌNH NHIỄM, MỘT SỐ YẾU TỐ GÂY BỆNH CỦA VI KHUẨN

BỆNH CỦA VI KHUẨN SALMONELLA SALMONELLA SPP SPP Ở BÒ Ở BÒ BỆNH CỦA VI KHUẨN

BỆNH CỦA VI KHUẨN SALMONELLA SALMONELLA SPP SPP Ở BÒ Ở BÒ NUÔI TẠI TỈNH KON TUM VÀ THỬ NGHIỆM

PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ

PHẠM MẠNH CƯỜNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHÙNG QUỐC CHƯỚNG

NỘI DUNG

Những nội dung chính của ñề tài

ĐỐI NỘI DUNG- PP NGHIÊN CỨU

TƯỢNG-KẾT QUẢ THẢO PHẦN

MỞ ĐẦU

Cùng với sự phát triển về mọi mặt của ñất nước, ngành chăn nuôi trong những năm gần ñây ñã ñạt ñược các thành tựu to lớn trong mở rộng quy

mô, nâng cao chất lượng ñàn gia súc, gia cầm.

Là một tỉnh Tây Nguyên, Kon Tum có nhiều ñiều kiện thuận lợi cho việc phát triển ngành chăn nuôi, trong ñó có chăn nuôi bò Tuy nhiên hàng năm tình hình dịch bệnh vẫn xảy ra, tuy không nổ ra thành dịch nhưng vân gây thiệt hại cho người chăn nuôi, trong ñó có bệnh

LÝ DO

CHỌN

1

2

dịch nhưng vân gây thiệt hại cho người chăn nuôi, trong ñó có bệnh

do vi khuẩn Salmonella gây ra.

Theo Selbitz H-J và cs (1995) thì các ñàn gia súc bị nhiễm Salmonella

trầm trọng không những gây thiệt hại kinh tế cho chăn nuôi mà chúng còn là nguồn tàng trữ mầm bệnh chủ yếu ñối với con người

MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI

Xác ñịnh các serotype Salmonella

và một số yếu tố gây bệnh của vi khuẩn phân lập ñược từ ñàn bò nuôi tại tỉnh Kon Tum và ñề xuất sử dụng tỉnh Kon Tum và ñề xuất sử dụng thuốc kháng sinh trong ñiều trị.

Ý nghĩa khoa học của ñề tài

Salmonella spp ở bò tại tỉnh Kon Tum làm cơ sở

cho việc phòng, trị bệnh.

Xác ñịnh tình hình nhiễm, vai trò gây tiêu chảy

của các serotype Salmonella thường gây bệnh và

của các serotype Salmonella thường gây bệnh và một số yếu tố gây bệnh của vi khuẩn Salmonella

khi bò, bê bị tiêu chảy.

Xác ñịnh ñược các loại thuốc kháng sinh có khả năng tiêu diệt ñược vi khuẩn, xây dựng phác ñồ

ñiều trị bệnh do Salmonella gây ra ở bò.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Đ T nghiên cứu

Địa ñiểm lấy mẫu

1

2

- Vi khuẩn Salmonella trên bò

(≥ 12 tháng tuổi), bê (≤12 tháng tuổi)

- Bò nuôi tại các hộ gia ñình trên ñịa bàn các huyện:

Sa Thầy, Đắk Tô và Thành phố Kon Tum.

- Các ñiểm chăn nuôi bò tại các huyện Sa Đối tượng

- Các hộ chăn nuôi bò tại các huyện: Sa Thầy, Đắk Tô và Thành phố Kon Tum.

Vật liệu nghiên cứu

Đối tượng

nghiên cứu

4

Địa ñiểm nghiên cứu - Phòng thí nghiệm Thú y, Khoa Chăn nuôi

thú y, trường Đại học Tây Nguyên

- Phòng thí nghiệm vi khuẩn, cơ quan Thú y Vùng 5.

Để ñạt mục tiêu của ñề tài, chúng tôi nghiên cứu các nội dung sau:

2006- 2010.

Tum

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Salmonella thường gây bệnh ở bò (S typhimurium, S dublin và

S enteritidis) phân lập ñược.

của vi khuẩn Salmonella phân lập ñược.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Tiến hành nuôi cấy vào môi trường

- Không ñể quá 24 giờ

- Ngày tháng lấy mẫu

- Tình trạng sức khỏe

- Lứa tuổi, ñịa chỉ…

Bệnh phẩm

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Mẫu nghiên cứu ñược chọn

1

- 01 phường của TP Kon Tum

- 01 xã của huyện ven TP (H Sa Thầy)

- 01 xã của huyện xa TP (H Đắk Tô) -Theo PP chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng

Số liệu thu thập

Xác ñịnh dung lượng lấy mẫu cần lấy

chọn mẫu

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Mẫu phân sau khi lấy

Nuôi cấy tăng sinh

1

2

- Cho vào lọ ñã ñược hấp tiệt trùng

- Bảo quản trong phích lạnh

- Chuyển về phòng thí nghiệm

- Nuôi cấy vào môi trường Silenit

- Để tủ ấm ở 370C/ 24 giờ

Nuôi cấy phân lập

3 - Lấy 1 ít huyển dịch từ môi trường Silenit cấy vào muôi trường XLD

Phương pháp

xử lý mẫu

4 Kiểm tra hình thái VK - Trên môi trường KIA, manit…

- Xác ñịnh các Serotype của vi khuẩn

Gia súc bình thường Mẫu phân Gia súc tiêu chảy

Môi trường tăng sinh Silenit

Đem ử ấm ở 370C trong 24 giờ

Cấy chuyển trên môi trường XLD/ ủ ở nhiệt ñộ 370C trong 24 giờ

Chọn khuẩn lạc ñiển hình

nghiệm Chọn khuẩn lạc ñiển hình

Cấy chuyển vào môi trường text sinh hóa: KIA, manit, ure- itndol

Biểu hiện ñặc trưng của Salmonella: trên KIA: ñỏ/vàng/H2S(+)/gas(+)/;

Manitol(+); Urea(-); Indol(-); VP(-)

Cấy VK vào môi trường thạch thường ñể giữ mẫu

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của tỉnh

Kon Tum

- Điều kiện tự nhiên:

Kon Tum là một tỉnh miền núi vùng cao, biên giới phía bắc Tây Nguyên Nằm ở ngã ba Đông Dương có cửa khẩu Quốc

Tây Nguyên Nằm ở ngã ba Đông Dương có cửa khẩu Quốc

tế Bờ Y- Ngọc Hồi.

Phía Đông giáp với tỉnh Quảng Ngãi, Bắc giáp Quảng Nam, Tây giáp với hai nước bạn Lào và Campuchia, Nam giáp với tỉnh Gia Lai Vì vậy, tỉnh Kon Tum có vị trí rất quan trọng

về phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ môi trường và an ninh quốc phòng ñối với vùng Tây Nguyên, Miền Trung và cả

Điều kiện tự nhiên (tt):

mùa cao nguyên:

+ Độ ẩm bình quân hàng năm 78 – 87%.

mm, và có sự phân hóa thời gian và không gian.

+ Biên ñộ dao ñộng nhiệt giữa ngày và ñêm khá

Điều kiện tự nhiên (tt):

Mỗi năm có hai mùa rõ rệt: Mùa mưa chủ yếu bắt ñầu vào tháng 4, 5 ñến tháng 10, 11, tập trung ñến

85 – 90% lượng mưa hàng năm.

Kon Tum là tỉnh biên giới, miền núi, ñồng bào

Kon Tum là tỉnh biên giới, miền núi, ñồng bào dân tộc ít người chiếm 54% dân số của tỉnh.

Tình hình phát triển kinh tế - xã hội:

Kết cấu hạ tầng tuy ñã ñược cải thiện nhưng vẫn còn yếu kém Dân số còn quá ít và phân bố không hợp lý, ñồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao Tích lũy nội

bộ nền kinh tế thấp, chưa tạo ñược nguồn lực ổn ñịnh

bộ nền kinh tế thấp, chưa tạo ñược nguồn lực ổn ñịnh

và lâu dài cho ñầu tư và phát triển.

Đây chính là những khó khăn, hạn chế gây ảnh hưởng trực tiếp ñến công tác phòng chống bệnh cho gia súc, gia cầm trên ñịa bàn tỉnh

Bản ñồ hành chính tỉnh Kon Tum

Tình hình chăn nuôi và dịch bệnh

ñàn gia súc của Chi cục Thú y tỉnh Kon Tum, tổng ñàn

bò của tỉnh trong 5 năm từ 2006- 2010 như sau:

Tổng ñàn bò của tỉnh Kon Tum trong 5 năm từ 2006- 2010

Bảng: Tỷ lệ nhiễm Salmonella ở bò theo lứa tuổi.

TT Địa ñiểm nghiên

cứu

Tổng

số mẫu kiểm tra

≤ 12 tháng tuổi > 12 tháng tuổi

Tổng

số mẫu dương tính

Tổng

tỷ lệ nhiễm (%)

Số mẫu kiểm tra

Số mẫu dương tính

Tỷ lệ nhiễm (%)

Số mẫu kiểm tra

Số mẫu dương tính

Tỷ lệ nhiễm (%)

Tỷ lệ nhiễm Salmonella ở bò theo

tình trạng sức khỏe

mẫu phân bò bình thường và 87 mẫu phân bò tiêu

chảy, xác ñịnh tỷ lệ nhiễm Salmonella ở ñàn bò

nuôi, kết quả thu ñược trình bày ở bảng sau:

nuôi, kết quả thu ñược trình bày ở bảng sau:

Bảng: Tỷ lệ nhiễm Salmonella ở bò theo

Tổng

số mẫu dương tính

Tổng

tỷ lệ nhiễm (%)

Số mẫu kiểm tra

Số mẫu dương tính

Tỷ lệ nhiễm (%)

Số mẫu kiểm tra

Số mẫu dương tính

Tỷ lệ nhiễm (%)

Đồ thị: Tỷ lệ nhiễm Salmonella theo

Tỷ lệ nhiễm Salmonella ở bò theo mùa

Bệnh do vi khuẩn Salmonella gây ra ở bò là

bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn gây ra Bởi vậy nghiên cứu phân lập tỷ lệ nhiễm của vi

khuẩn Salmonella ở bò theo mùa là ñiều cần

khuẩn Salmonella ở bò theo mùa là ñiều cần

thiết giúp chúng ta có cơ sở ñể xây dựng kế hoạch phòng, chống bệnh phù hợp, hiệu quả Kết quả ñược ghi nhận ở bảng sau:

Bảng: Tỷ lệ nhiễm Salmonella ở bò theo mùa

n cứu

Tổng

số mẫu dương tính

Tổng

tỷ lệ nhiễm (%)

Số mẫu kiểm tra

Số mẫu dương tính

Tỷ lệ nhiễm (%)

Số mẫu kiểm tra

Số mẫu dương tính

Tỷ lệ nhiễm (%)

Đồ thị: Tỷ lệ nhiễm Salmonella theo mùa

Hình: Vi khuẩn Salmonella.trên môi trường XLD

Hình: Salmonella trên môi trường KIA

Các mẫu sau khi nuôi cấy trên môi trường chuyên biệt,

chúng tôi tiến hành giám ñịnh Salmonella bằng các phản

ứng sinh hóa, chọn những chủng có phản ứng sinh hóa thể hiện ñặc trưng trong môi trường KIA, tiến hành xác ñịnh

serotype của các chủng Salmonella bằng hệ thống ñịnh

Kết quả xác ñịnh serotype của các chủng

Salmonella phân lập ñược

serotype của các chủng Salmonella bằng hệ thống ñịnh

danh vi khuẩn Vitek-2 Kết quả ñịnh danh ñược thể hiện qua bảng sau:

Bảng: Kết quả xác ñịnh serotype các chủng Salmonella

phân lập ñược trên bò STT Serotype Salmonella

Bò khỏe mạnh (n=30) Bò bị tiêu chảy (n=30)

ss ee

S th

om so n

c ho

le ra

e su is

S ty

ph ym

ur iu m

thường

Bò tiêu chảy

Hình: Hệ thống ñinh danh vi khuẩnVitek-2

Kết quả kiểm tra một số yếu tố gây bệnh của một

số chủng Salmonella phân lập

 Kết quả kiểm tra ñộc lực của 3 chủng Salmonella phân

lập ñược

bò bị tiêu chảy, chúng tôi chọn 3 chủng xuất hiện với

tỷ lệ cao là: S typhymurium, S enteritidis và S dublin

tỷ lệ cao là: S typhymurium, S enteritidis và S dublin

ñể tiến hành thử ñộc lực bằng phương pháp tiêm truyền chuột nhắt trắng.

Bảng: Kết quả kiểm tra ñộc lực của Salmonella

Hình: Kiểm tra ñộc lực của Salmonella trên

chuột nhắt trắng

 Kết quả kiểm tra khả năng sản sinh ñộc tố ñường ruột

khả năng sản sinh ñộc tố ruột gây tích nước của 3 chủng

Salmonella phân lập ñược bằng thí nghiệm phân ñoạn ruột

lợn, một mô hình thí nghiệm cũng ñược sử dụng nhiều từ trước ñến nay.

Kết quả kiểm tra một số yếu tố gây bệnh của một

số chủng Salmonella phân lập (tt)

trước ñến nay.

phân ñược chọn ñể làm thí nghiệm Mỗi chủng tương ứng một mẫu và ñược lặp lại 3 lần trên ñoạn ruột lợn.

trình bày qua bảng sau:

Bảng: Kết quả kiểm tra khả năng sản sinh

Lượng nước tích trong ñoạn ruột 3cm

Tỷ lệ (lượng dịch/ñộ dài ñoạn ruột)

Đánh giá kết quả

Hình: Khả năng sản sinh ñộc tố ñường ruột của

Salmonella

Đồ thị: Khả năng sản sinh ñộc tố ñường ruột

Salmonella enteritidis

Salmonella dublin

Salmonella enteritidis Salmonella dublin

 Kết quả xác ñịnh khả năng xâm nhập của Salmonella

phân lập ñược, chúng tôi tiến hành thí nghiệm lấy canh

Kết quả kiểm tra một số yếu tố gây bệnh của một

số chủng Salmonella phân lập (tt)

trùng ở nồng ñộ 5.10 vi khuẩn/ ml nhỏ mắt chuột lang Mỗi chủng là một chuột lang tương ứng và ñược lập lại ba lần.

Kết quả thực nghiệm ñược thể hiện ở bảng sau:

Biểu hiện các mức ñộ viêm niêm mạc mắt của chuột thí

nghiệm

(+) n/ (%)

(++) n/ (%)

(+++) n/ (%)

(++++) n/ (%)

Kết quả dương tính chung n/ (%)

S typhymurium

33,33

2 66,66

0 0,00

0 0,00

1 33,33

0 0,00

3

100,00

Hình: Kiểm tra yếu tố xâm nhập trên

mắt chuột lang

Kết quả thử tính mẫn cảm của các loại kháng

sinh thông thường

phân lập ñược từ phân bò, bê tiêu chảy trên 8 loại kháng sinh thông thường Kết quả ñược trình bày ở bảng sau:

bảng sau:

Bảng: Kết quả kiểm tra tính mẫn cảm của các chủng

Salmonella

X

Loại kháng sinh

Số lần thử kháng sinh ñố

Đường kính vòng vô khuẩn ño ñược của các chủng

Salmonella Salmonella

Hình: Kết quả làm kháng sinh ñồ

Kết quả ñiều trị

 Xây dựng phác ñồ ñiều trị

Căn cứ vào những loại kháng sinh mẫn cảm sau khi

ñã thử khả năng mẫn cảm với các chủng Salmonella

phân lập ñược, chúng tôi xây dựng phác ñồ ñiều trị Kết quả ñược thể hiện ở bảng sau:

Kết quả ñược thể hiện ở bảng sau:

Bảng: Một số phác ñồ ñiều trị

Phác ñồ Tên thuốc Liều dùng cho

10kgP

Đường cấp thuốc

Thời gian khỏi bệnh bình quân

1ml/10kgP/ngày Tiêm bắp 3-5 ngày

> 12 tháng

I Bactrim

II Enrofloxacin III Kanamycin 1ml/10kgP/ngày Tiêm bắp 3-5 ngày

 Kết quả ñiều trị thực nghiệm và ứng dụng ñiều trị

Để ñánh giá chính xác tác dụng của các loại kháng sinh

và hóa dược ñang ñược sử sụng phổ biến hiện nay,

trong ñiều trị bệnh do Salmonella gây nên ở bò thì song

song với ñiều trị thực nghiệm tại phòng thí nghiệm,

trong ñiều trị bệnh do Salmonella của cán bộ thú y

tuyến cơ sở thời gian qua Kết quả ñiều trị thể hiện qua bảng sau:

Bảng: Kết quả ñiều trị thực nghiệm và ứng dụng

ñiều trị

Phác ñồ

Loại gia súc

Số lượng (con)

Tình trạng sức khỏe

Thuốc sử dụng

Hiệu quả ñiều trị

Số con khỏi bệnh

Sau 3 ngày

Sau 5 ngày

Tổng

số con KB

Tỷ lệ (%)

Lô 2

(ñiều trị thực

Tiêu chảy (sau khi gây bệnh)

Enrofloxacin 2 1 3 100,00

Lô 3

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

KẾT LUẬN

Từ những kết quả nghiên cứu trên cho phép chúng tôi ñưa ra những kết luận sau:

1 Bò nuôi tại một số huyện và thành phố Kon Tum, tỉnh Kon

Tum nhiễm Salmonella với tỷ lệ là 51,26%;

2 Bò ở các lứa tuổi khác nhau mắc bệnh tiêu chảy với các tỷ lệ

cũng khác nhau trong ñó tỷ lệ nhiễm Salmonella ở bò > 12

tháng tuổi là 40,18 %, bò ≤ 12 tháng tuổi là 64,44%.

3 Bò bị tiêu chảy tỷ lệ nhiễm Salmonella là 70,11% cao hơn gấp

1,6 lần so với 36,36% là tỷ lệ nhiễm ở bò bình thường.

4 Tỷ lệ nhiễm Salmonella ở mùa mưa cao hơn mùa khô tương

ứng với tỷ nhiễm theo mùa là 63,82% và 39,80%.

KẾT LUẬN (tt)

5 Bò nuôi tại tỉnh Kon Tum là ký chủ của nhiều loài Salmonella; với 14 chủng ñược tìm thấy ở bò bình thường là: S adelaide,

S agona, S anatum, S derby, S dublin, S enteritidis, S give,

S infantis, S manhattan, S saintpaul, S tallahassee, S thomson, S cholerae suis, S typhymurium và 9 chủng ñược

tìm thấy ở bò mắc bệnh tiêu chảy là: S adelaide, S derby, S.

typhymurium, S enteritidis, S infantis, S manhattan,

typhymurium, S enteritidis, S infantis, S manhattan, S.tallahassee, S.cholerae suis, S dublin Các chủng thường

xuất hiện với tỷ lệ cao là S.typhymurium, S.enteritidis và

S.dublin

6 Cả 3 chủng Salmonella phân lập ñược ñều thể hiện ñộc lực

cao, gây chết chuột 100% sau 48 giờ theo dõi Trong ñó

Salmonella enteritidis thể hiện ñộc lực mạnh nhất, chỉ sau 12

giờ sau khi tiêm canh trùng thì có ñến 75% chuột chết, tiếp ñó

KẾT LUẬN (tt)

7 Salmonella enteritidis, Salmonella typhimurium và

Salmonella dublin ñều thể hiện khả năng xâm nhập qua

niêm mạc mắt chuột lang Trong ñó, Salmonella

typhimurium và Salmonella enteritidis thể hiện khả năng

xâm nhập với tỷ lệ 100%, Salmonella typhimurium là 33,33% Đây chính là ñiều kiện cần thiết ñể Salmonella có

33,33% Đây chính là ñiều kiện cần thiết ñể Salmonella có

thể xâm nhập vào cơ thể vật chủ ñể gây bệnh.

8 Tất cả 3 chủng Salmonella ñều có sản sinh ñộc tố ñường

ruột (100%), trong ñó ñộc tố ñường ruột ñược sản sinh

nhiều nhất là của Salmonella enteritidis với 2,80 ml; tiếp theo ñó là Salmonella typhimurium với 2,16 ml và ít hơn là

Salmonella dublin với lượng dịch dương tính là 1,93 ml.

KẾT LUẬN (tt)

Enteritidis và S dublin phân lập ở bò nuôi tại tỉnh

Kon Tum mẫn cảm với 3 loại thuốc kháng sinh và hóa dược là Bactrim, Ciprofloxacin và Kanamycin.

bệnh tiêu chảy, sử dụng phác ñồ ñiều trị I, thành

(Trimethoprim/Sulfamethoxazol); phác ñồ II, thành phần là Enrofloxacin; phác ñồ III, thành phần là Kanamycin cho kết quả ñiều trịt tốt; trong ñó phác

ĐỀ NGHỊ

Từ những kết luận trên chúng tôi có một số ñề nghị sau:

11

Tiếp tục nghiên cứu trên phạm vi rộng hơn ñể khẳng ñịnh thêm vai trò

gây bệnh của S typhimurium, S enteritidis, S dublin gây bệnh tiêu

11

22

33

gây bệnh của S typhimurium, S enteritidis, S dublin gây bệnh tiêu

chảy cho ñộng vật và có khả năng gây bệnh cho người.

Trên cơ sở xác ñịnh một số yếu tố gây bệnh của vi khuẩn Salmonella

phân lập ñược cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng phác ñồ ñiều trị cho

ñộng vật mắc bệnh do Salmonella gây nên.

Nghiên cứu chế tạo kháng huyết thanh phòng bệnh do Salmonella

typhimurium, S enteridis, S.dublin gây ra ở vật nuôi là cần thiết nhằm

hạn chế thiệt hại cho người chăn nuôi và bảo vệ sức khoẻ cộng ñộng Xác ñịnh thêm một số serotype gây bệnh cho vật nuôi ngoài những