CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH THẺ TÍN DỤNG TẠI VIỆT NAM

Dựa vào bộ số liệu gồm 1969 thẻ tín dụng nội địa và sử dụng phân tích hồi quy, từ đó xác định các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng tại Việt Na

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA KẾ TOÁN KIỂM TOÁN



BÀI NHÓM SỐ 1

Lớp: EC004_132_D04 Thành viên nhóm:

1 Nguyễn Thị Tùng Vi - 030127111984

2 Võ Thiện Ý - 030527112074

3 Lê Huy Thắng - 030528121004

4 Lê Việt San - 030528120893

5 Hồ Trong Mây - 030528120591

TPHCM, ngày 5 tháng 5 năm 2014

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG

KINH DOANH THẺ TÍN DỤNG TẠI VIỆT NAM

TS Nguyễn Minh Hà Trịnh Hoàng Nam Trường ĐH Mở Tp.HCM

I Đề tài nghiên cứu

Các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ tín

dụng tại Việt Nam

Dựa vào bộ số liệu gồm 1969 thẻ tín dụng nội địa và sử dụng phân tích hồi quy,

từ đó xác định các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ

tín dụng tại Việt Nam, nhằm đưa ra những giải pháp kiến nghị để hạn chế những rủi ro

tín dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng nội địa

II Lý do chọn đề tài

Tại Việt Nam, các ngân hàng đang chú trọng mở rộng hình thức thanh toán

không dùng tiền mặt thông qua hoạt động thanh toán, phát hành và sử dụng thẻ trong

phạm vi toàn quốc Vì thế mà số lượng thẻ cũng như số máy ATM, số lượng thiết bị

thanh toán thẻ, số điểm chấp nhận thẻ,… tăng lên nhanh chống Vì mới được phát triển

và mở rộng nên kinh nghiệm của người dùng và của ngân hàng trong việc quản lý việc

sử dụng thẻ còn hạn chế, đặc biệt là thẻ tín dụng – một loại thẻ cho vay tiêu dụng ngắn

hạn có đảm bảo bằng nhiều hình thức khác nhau Về phía ngân hàng, ngân hàng có thể

đối mặt với nhiều rủi ro trong việc phát hành thẻ tín dụng, như ngân hàng trước hết khi

phát hành thẻ sẽ có một khoản phải thu từ chủ thẻ, và khoản phải thu này có thể trở

thành nợ quá hạn, nợ xấu nợ mất khả năng thu hồi,…

Lý do nữa là trên thế giới số lượng nghiên cứu về rủi ro tín dụng thẻ và các vấn

đề liên quan còn hạn chế, một số nghiên cứu trước đây như nghiên cứu của Dunn và

Kim (1999) về khả năng thanh toán của thẻ tín dụng ở Bang Ohio, Hoa Kỳ; hay nghiên

cứu của Lee và các tác giả (2011) về khả năng có nợ quá hạn của chủ thẻ tín dụng ở

các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ tại Đài Loan Ở Việt Nam, việc nghiên cứu về rủi ro

tín dụng chưa thực sự được quan tâm Do đó, nghiên cứu này nhằm tìm ra các nhân tố

tác động đến rủi ro tín dụng và đưa ra các kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro tín dụng trong

hoạt động kinh doanh thẻ tại Việt Nam

III Thiết lập mô hình

Rủi ro tín dụng thẻ là rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng thẻ của ngân

hàng cho khách hàng, khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho

ngân hàng (Nguyễn Quang Toản, 2012)

Có 3 nhóm nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ:

(i) Nhân tố về nhân thân của chủ thẻ, nhóm này có các nhân tố có khả năng tác

động đến rủi ro thẻ tín dụng bao gồm: tuổi của chủ thẻ (Zhu và Meeks, 1994), giới tính

(Davies và Lea, 1995), tình trạng hôn nhân (Chien và Devaney, 2011), hình thức đảm

bảo (Nguyễn Quang Toản, 2012);

(ii) Nhân tố về năng lực thanh toán dư nợ thẻ tín dụng, gồm các nhân tố có khả

năng tác động tới rủi ro thẻ tín dụng: thu nhập (Lopes, 2008), hạn mức tín dụng (Lee và

các tác giả, 2011), hệ số thanh toán thẻ (Lee và các tác giả, 2011), hệ sô sử dụng thẻ

(Dun và Kim, 1999; Lee và các tác giả, 2011)

(iii) Nhân tố về lịch sử giao dịch thẻ, gồm các nhân tố: giá trị giao dịch bình

quân, hệ số ứng tiền mặt

Mô hình nghiên cứu:

Nghiên cứu này là nghiên cứu định lượng sử dụng phương pháp hồi quy OLS

với mô hình NOMIPAY - biến số lần chủ thẻ chậm thanh toán dư nợ thẻ tín dụng để đo

lường rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng

Dựa vào lý thuyết và các nghiên cứu trước đó, mô hình nghiên cứu đề xuất được biểu

diễn ở dạng tuyến tính bằng hàm số Y = f( X1 , X 2 , …) với Y là biến phụ thuộc định

lượng, Xi là biến độc lập ( biến giải thích), cụ thể:

NOMINPAY = α0 + α1AGE + α2 GENDER + α3MARITAL + α4INCOME +

α5LIMIT + α6OCUP + α7GUARTY + α8BALIncRATIO + α9BALCreRATIO +

α10DURATION + α11QUANTITY + α12CASHBalRATIO

Trong đó:

AGE: tuổi - biến định lượng - được tính tại thời điểm chủ thẻ đăng ký mở thẻ tín dụng,

xác định bằng cách lấy năm thời điểm nói trên trừ năm sinh của chủ thẻ

GENDER: giới tính - biến định tính - được lượng hóa bằng biến giả, có giá trị là 1 nếu

chủ thẻ là nam, 0 nếu chủ thẻ là nữ

MARITAL: tình trạng hôn nhân - biến định tính - được lượng hóa bàng biến giả, có

giá trị là 1 nếu chủ thẻ có gia đình, là 0 nếu chủ thẻ độc thân tại thời điểm đăng ký mở

thẻ tín dụng

INCOME: thu nhập (tính theo đơn vị mười triệu đồng) - biến định lượng - được đo

lường bởi thu nhập bình quân theo tháng của chủ thẻ

LIMIT: hạn mức thẻ tín dụng (tính theo đơn vị mười triệu đồng) - biến định lượng- là

số tiền tối đa mà chủ thẻ được phép sử dụng theo quy định của ngân hàng phát hành thẻ

OCUP: nghề nghiệp - biến định tính - được lượng hóa bởi biến giả, có giá trị là 1 nếu

chủ thẻ là nhân viên văn phòng, ngược lại có giá trị là 0

GUARTY: hình thức đảm bảo - biến định tính - được lượng hóa bởi biến giả, có giá là

1 nếu chủ thẻ có tài sản thế chấp, có giá trị là 0 nếu chủ thẻ không có tài sản thế chấp

BALIncRATIO: hệ số thanh toán thẻ - biến định lượng - tỷ số giữa dư nợ bình quân

tháng và thu nhập bình quân tháng

BALCreTATIO: hệ số sử dụng thẻ - biến định lượng - tỷ số giữa dự nợ bình quân

tháng với hạn mức tín dụng

DURATION: thời gian thực hiện giao dịch bình quân - biến định lượng - thời gian

bình quân để thực hiện một giao dịch

QUANTITY: giá trị giao dịch bình quân - biến định lượng - tỷ số giữa tổng giá trị các

giao dịch đã thực hiện được với số lượng giao dịch đã thực hiện

CASHBalRATIO: hệ số tiền mặt - biến định lượng - tỷ lệ giữa giá trị giao dịch ứng

tiền mặt bình quân tháng với dư nợ bình quân tháng

IV Phương pháp thu thập số liệu

- Dữ liệu bao gồm 2 phần:

(i) dữ liệu về nhân thân của chủ thẻ được ghi nhận tử “Hợp đồng phát hành thẻ

tín dụng nội địa”;

(ii) dữ liệu về lịch sử giao dịch của chủ thẻ được ghi nhân khi chủ thẻ sử dụng

thẻ tín dụng để thực hiện giao dịch thanh toán hóa đơn hoặc ứng tiền mặt

Nghiên cứu sử dụng thẻ tín dụng được phát hành từ 01/01/2011 đến 31/12/2012,

không tính những thẻ bị đóng hoặc bị khóa vĩnh viễn, hoặc không có giao dịch trong

thời gian nói trên

- Nguồn dữ liệu: thứ cấp (được công bố bởi SPSS)

- Kiểu dữ liệu: chéo (nghiên cứu trên 1969 người sử dụng thẻ tín dụng trong một

khoảng thời gian xác định từ 01/01/2011 đến 31/12/2012)

V Ước lượng mô hình

Bảng 1: Thống kế mô tả các biến trong mô hình Các biến Số quan sát Giá trị lớn

nhất Giá trị nhỏnhất trung bìnhGiá trị Độ lệchchuẩn

GENDER (giới

MARITAL (tình

INCOME (thu

LIMIT (hạn mức

OCUP (nghế

GUARTY (hình

BALIncRATIO

(hệ số thanh toán

thẻ)

BALCreTATIO

(hệ số sử dụng

thẻ)

DURATION

(thời gian thực

hiện giao dịch

bình quân)

QUANTITY (giá

trị giao dịch bình

CASHBalRATI

O (hệ số tiền

NOMINPAY (số

lần chậm trả

Nguồn: Trích xuất từ SPSS1

Phân tích kết quả hồi quy

Bảng 2: Kết quả của mô hình hồi quy

tính phục vụ công tác thống kê SPSS được sử dụng rộng rãi trong công tác thống kê xã hội.

DURATION 0.012*** 0.081 0

Ghi chú: *, **, *** là mức ý nghĩa lần lượt là 10%, 5%, 1%

Trích : Nguồn từ SPSS

- Thu nhập bình quân (INCOME) có ảnh hưởng đến số lần chậm thanh toán dư nợ thẻ

tín dụng của chủ thẻ Khi thu nhập của chủ thẻ tăng thêm 10.000.000đ, số lần chậm

thanh toán dư nợ thẻ tín dụng của người đó giảm đi 0,4 lần Thông thường chủ thẻ sử

dụng thu nhập của mình để thanh toán dư nợ thẻ tín dụng và với nguồn thu nhập cao,

ổn định, chủ thẻ sẵn sàng thanh toán toàn bộ dư nợ thẻ tín dụng

- Nghề nghiệp (OCUP) có ảnh hưởng đến số lần chậm thanh toán dư nợ thẻ tín dụng

của chủ thẻ Khách hàng là nhân viên văn phòng có điều kiện tiếp cận các sản phẩm

công nghệ Đồng thời, thẻ ngân hàng trở nên quen thuộc với nhân viên văn phòng khi

hầu hết các doanh nghiệp đều trả lương qua thẻ ATM Các ngân hàng thường ưu tiên

phát hành thẻ tín dụng cho đối tượng khách hàng được trả lương qua thẻ ATM Theo

kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu, khi chủ thẻ là nhân viên văn phòng, số lần

châm thanh toán dư nợ thẻ tín dụng của người đó sẽ giảm đi so với chủ thẻ không là

nhân viên văn phòng

- Hệ số thanh toán thẻ (BALIncome) thể hiện khả năng chủ thẻ dùng thu nhập của

mình để chi trả dư nợ thẻ tín dụng đến hạn thanh toán Khi hệ số thanh toán thẻ tăng

lên, số lần chậm thanh toán dư nợ thẻ tín dụng tăng lên Chủ thẻ có hệ số thanh toán thẻ

thấp tức là thu nhập của người này lớn gấp nhiều lần so với khoản nợ cần thanh toán,

họ sẵn lòng thanh toán dư nợ thẻ tín dụng khi đến hạn thậm chí là trước hạn Ngược lại,

với những chủ thẻ có hệ số thanh toán thẻ cao, họ đối diện với nguy cơ phải dùng phần

lớn thậm chí toàn bộ thu nhập của mình để thanh toán dư nợ thẻ tín dụng đúng hạn nếu

không muốn phải chịu các khoản lãi và phí phát sinh

- Hệ số sử dụng thẻ (BALCredit) cho biết mức độ sử dụng thẻ cũng như khả năng chủ

thẻ thanh toán dư nợ hiện tại bằng hạn mức khả dụng của thẻ Thông thường, chủ thẻ

dùng thu nhập của mình đê thanh toán dư nợ thẻ tín dụng Tuy nhiên, có những trường

hợp chủ thẻ không thể dùng thu nhập để thanh toán khoản nợ này Khi đó, chủ thẻ có

thể sử dụng dịch vụ ứng tiền mặt bằng thẻ tín dụng để thanh toán dư nợ Hệ số sử dụng

thẻ thấp có nghĩa là chủ thẻ mới chỉ sử dụng một phần nhỏ trong hạn mức tín dụng và

ngược lại

- Thời gian sử dụng thẻ (DURATION) cho biết chủ thẻ có sử dụng thẻ thường xuyên

hay không, qua đó giúp xác định khoản nợ thẻ tín dụng mà chủ thẻ phải thanh toán khi

đến hạn Thời gian sử dụng thẻ tín dụng thấp chứng tỏ chủ thẻ thường xuyên có nhu

cầu vay vốn ngắn hạn từ ngân hàng và để được ngân hàng cấp phép cho các khoản vay

trong tương lai chủ thẻ bắt buộc phải thanh toán một phần hoặc toàn bộ dư nợ thẻ tín

dụng Ngược lai, đối với chủ thẻ có thời gian sử dụng thẻ cao, họ ít có nhu cầu sử dụng

thẻ tín dụng để vay vốn ngắn hạn từ ngân hàng Việc sử dụng thẻ tín dụng hay không

đối với họ không quan trọng, họ có thể sử dụng tiền mặt hoặc thẻ ghi nợ để chi trả hóa

đơn mua hàng hóa, dịch vụ; từ đó họ thiếu ý thức thanh toán đúng hạn dư nợ thẻ tín

dụng

- Hệ số ứng tiền mặt (CASHBalance) giúp trả lời câu hỏi chủ thẻ sử dụng thẻ tín dụng

để thanh toán hóa đơn mua hàng hay là để ứng tiền mặt Số lần chậm thanh toán dư nợ

thẻ tín dụng chịu tác động cùng chiều với hệ số ứng tiền mặt bằng thẻ tín dụng, cụ thể

cứ mỗi lần hệ số ứng tiền mặt tăng lên thì số lần chậm thanh toán dư nợ thẻ tín dụng

tăng lên Trong khi thực hiện giao dịch thanh toán hóa đơn mua hàng, chủ thẻ được

miễn phí sử dụng thẻ, miễn lãi phát sinh trong khoảng thời gian nhất định Chủ thẻ có

hệ số ứng tiền mặt cao hơn những gì họ đã sử dụng trước và rất có nguy cơ không thể

thanh toán các khoản phải trả đúng hạn

VI Kiểm định

VII Diễn dịch kết quả

Với bộ số liệu gồm 1969 thẻ tín dụng nội địa và sử dụng phân tích hồi quy, nghiên

cứu cho thấy 6 nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ tại

Việt Nam: thu nhập, đặc tính nghề nghiệp của chủ thẻ, hệ số sử dụng thẻ, thời gian sử

dụng thẻ bình quân và hệ số ứng tiền mặt Rủi ro tín dụng biến động ngược chiều với

thu nhập và đặc tính nghề nghiệp, bốn nhân tố còn lại có quan hệ đồng biến với rủi ro

tín dụng thẻ

Dựa vào kết quả nghiên cứu, đề tài đưa ra một số kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro tín

dụng trong hoạt động kinh doanh thẻ như sau:

Thứ nhất: tập trung phát triển mở rộng, có chính sách ưu đãi đối với phân khúc thị

trường khách hàng là nhân viên văn phòng hoặc người có thu nhập cao

Thứ hai: xây dựng chính sách xiết chặt trong việc quản lý khi phát hành thẻ tín dụng

đôi với khách hàng có thu nhập thấp mà không phải nhân viên văn phòng với các quy

định về phí, lãi, hạn mức tín dụng,…

Thứ ba: xây dựng chính sách giám sát hoạt động sử dụng thẻ, có cảnh báo về khả năng

trả nợ của khách hàng

Thứ tư: thiết kế, xây dựng chính sách phí lãi hợp lý để mở rộng đại lý, quy mô giao

dịch chấp nhận thẻ

Thứ năm: có chính sách ưu đãi khuyến khích khách hàng sử dụng thẻ thay vì tiền mặt

để thanh toán

Thứ sáu: nâng cao năng lực của cán bộ tín dụng.

Thứ bảy: có chính sách chăm sóc đối với từng nhóm khách hàng nhằm giữ chân khách

cũ, thu hút khách mới