BÀI 20. LỚP VỎ ĐỊA LÍ. QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ HOÀN CHỈNH CỦA LỚP VỎ ĐỊA LÍ

Kiến thức - Biết được khái niệm lớp vỏ địa lí - Hiểu và trình bày được khái niệm, một số biểu hiện và ý nghĩa thực tiễn của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí.. Hoạt độn

Ngày soạn: 12/10/2013

Tiết 21:

CHƯƠNG VII: MỘT SỐ QUY LUẬT CỦA LỚP VỎ ĐỊA LÍ

BÀI 20 LỚP VỎ ĐỊA LÍ QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ

HOÀN CHỈNH CỦA LỚP VỎ ĐỊA LÍ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau bài học, học sinh cần:

1.1 Kiến thức

- Biết được khái niệm lớp vỏ địa lí

- Hiểu và trình bày được khái niệm, một số biểu hiện và ý nghĩa thực tiễn của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

1.2 Kĩ năng

- Sử dụng hình vẽ, sơ đồ để trình bày về lớp vở địa lí và quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- Rèn luyện kĩ năng phát hiện mối liên hệ nhân - quả trong địa lí

1.3 Thái độ, hành vi

- Nhận thức đúng đắn về quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- Có hành động hợp lí để bảo vệ tự nhiên hợp với quy luật

* Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường

- Có ý thức bảo vệ môi trường từ đó có hành động thiết thực để hạn chế tác hại của lũ quét, sự nóng lên toàn cầu…

II THIẾT BỊ DẠY HỌC

2.1 Chuẩn bị của giáo viên

- Giáo án viết/ giáo án điện tử

- Sơ đồ lớp vỏ địa lí của Trái Đất

- Bộ tranh ảnh về chặt phá rừng, tác hại của việc phát thải khí thải công nghiệp

- Video về biến đổi khí hậu toàn cầu

2.2 Chuẩn bị của học sinh

- Đọc trước bài học

- Kiến thức cũ của bài trước: bài 7 - 19

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

3.1 Ổn định lớp (1 phút)

Ngày dạy Lớp dạy Tên HS vắng mặt Ghi chú

3.2 Tiến trình bài học

* Hoạt động 1: Khởi động

- Mục tiêu: Kiểm tra kiến thức cũ, giới thiệu dẫn dắt học sinh vào bài học

- Thời gian: 7 phút

- Phương pháp, kĩ thuật: Trò chơi, động não

- Hình thức: Cá nhân

- Tiến hành:

Bước 1: GV phổ biến luật chơi

Ô chữ ngày hôm nay gồm 10 chữ cái, để đi tìm hiểu ô chữ này, HS sẽ tham gia trả lời lần lượt 5 câu hỏi Trả lời được mỗi câu hỏi, HS sẽ có được các chữ cái gợi ý cho ô chữ, ai tìm được ô chữ đầu tiên sẽ là người chiến thắng

+ Câu 1: Đây là tính chất quan trọng nhất của đất? (từ hàng ngang này gồm

6 chữ cái)

Đáp án: TƠI XỐP

+ Câu 2: Vỏ Trái Đất là lớp… …., mỏng, có độ dày dao động từ 5 đến 70 km? (gồm 6 chữ cái)

Đáp án: VỎ CỨNG

+ Câu 3: Đất khác đá ở điểm nào? (gồm 5 chữ cái)

Đáp án: ĐỘ PHÌ

+ Câu 4: Đây là lớp vỏ ngoài cùng của Trái Đất, bao gồm toàn bộ lớp vỏ Trái Đất và phần trên của lớp Manti? (gồm 10 chữ cái)

Đáp án: THẠCH QUYỂN

+ Câu 5: Đây là lớp không khí ở độ cao từ 20 – 25km, có vai trò ngăn cản tia cực tím? ( gồm 7 chữ cái)

Đáp án: LỚP ÔDÔN

Bước 2: HS lần lượt trả lời các câu hỏi và tìm ra ô chữ

Bước 3: GV dẫn dắt vào bài thông qua sơ đồ nội dung bài học

LỚP VỎ ĐỊA LÍ QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ HOÀN CHỈNH

VÀ HOÀN CHỈNH

Khái niệm

Giới hạn

Khái niệm Biểu hiện

Ý nghĩa

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động 2: Tìm hiểu về lớp vỏ địa lí

- Mục tiêu: Giúp HS biết được khái

niệm, giới hạn của lớp vỏ địa lí

- Thời gian: 10 phút

- Phương pháp,kĩ thuật: Đàm thoại gợi

mở, khai thác kênh hình

- Hình thức: Cá nhân

- Tiến trình:

Bước 1: Tìm hiểu khái niệm

- GV chiếu sơ đồ lớp vỏ địa lí của Trái Đất,

yêu cầu HS quan sát và cho biết: Lớp vỏ

địa lí gồm những bộ phận nào?

- HS dựa vào sơ đồ trả lời: thạch quyển,

thủy quyển, thổ nhưỡng quyển, sinh quyển

và khí quyển

- GV nói: Trong tự nhiên bất cứ lãnh thổ

nào cũng gồm có các bộ phận trên, chúng

không tồn tại riêng rẽ mà xâm nhập, tác

động lẫn nhau Hãy lấy ví dụ về tác động

đó trong khuôn viên trường Nguyễn Trãi

- HS trả lời: Cây cảnh được trồng trong

vường trường, sống được nhờ đất, không

khí, nước tưới từ ao và công chăm sóc của

bác bảo vệ

- GV: Từ kiến thức, ví dụ đã tìm hiểu em

hãy nêu khái niệm lớp vỏ địa lí?

- HS dựa vào SGK rút ra khái niệm

- GV chuẩn kiến thức và đưa ra sơ đồ thể

hiện mối quan hệ giữa các thành phần trong

lớp vỏ địa lí

Bước 2: Tìm hiểu giới hạn của lớp vỏ địa

lí

- GV yêu cầu HS dựa vào hình 20.1, xác

định giới hạn của lớp vỏ địa lí

- HS trả lời (độ dày, giới hạn trên, dưới)

- GV chuẩn kiến thức

Bước 3: Phân biệt lớp vỏ địa lí và lớp vỏ

I Lớp vỏ địa lí

1 Khái niệm

Lớp vỏ địa lí hay còn gọi là lớp vỏ cảnh quan, là lớp bề mặt của Trái đất, ở đó có

sự xâm nhập và tác động lẫn nhau giữa các quyển (thạch quyển, thủy quyển, thổ nhưỡng quyển, sinh quyển và khí quyển)

2 Giới hạn

- Chiều dày: khoảng 30 – 35 km

- Giới hạn:

+ Giới hạn trên: Phía dưới của lớp Ô dôn + Giới hạn dươi: đáy vực thẳm đại dương

và hết lớp vỏ phong hóa ở lục địa

Trái Đất

- GV chiếu 2 sơ đồ: lớp vỏ Trái Đất và lớp

vỏ địa lí yêu cầu HS quan sát, về nhà so

sánh sự khác nhau giữa hai lớp vỏ trên theo

bảng sau:

Lớp vỏ TĐ Lớp vỏ ĐL Chiều dày

Thành phần

Giới hạn

- HS ghi yêu cầu bài tập

- GV đưa ra sơ đồ mối quan hệ giữa các

thành phần trong lớp vỏ địa lí và dẫn dắt

sang phần 2

Hoạt động 3: Tìm hiểu quy luật thống

nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- Mục tiêu: Giúp HS nêu được khái niệm,

biểu hiện, ý nghĩa thực tiễn của quy luật

Qua đó thấy được và ý thức của bản thân

đối với việc bảo vệ môi trường

- Thời gian: 20 phút

- Phương pháp, kĩ thuật: Thuyết trình, thảo

luận nhóm, khai thác kênh hình, đóng vai

- Hình thức: Cả lớp/nhóm/ cá nhân

- Tiến trình:

Bước 1: Tìm hiểu biểu hiện, khái niệm

- GV thuyết trình 1 ví dụ về tác động của

việc phát thải khí thải công nghiệp và sinh

hoạt tới sự nóng lên toàn cầu của Trái Đất

- GV chia lớp thành 6 nhóm Các nhóm dựa

vào các bức tranh được phát về nội dung

tác động của việc chặt phá rừng đầu nguồn,

hãy thảo luận để sắp xếp chúng theo thứ tự

phù hợp Dựa vào thứ tự các hình ảnh ấy,

hãy thuyết trình ngắn gọn về nội dung các

bức tranh

- Các nhóm thảo luận trong thời gian 5

II Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

1 Ví dụ

* Ví dụ 1:

- Khí thải công nghiệp, sinh hoạt→ hiệu ứng nhà kính → Trái Đất nóng lên

→Băng tan → nước biển dâng, gấu Bắc Cực, chim cánh cụt mất chỗ ở, VN nguy

cơ bị mất các cùng đất thấp ven biển

Ví dụ 2:

Rừng đầu nguồn bị chặt phá→động vật mất chỗ ở, mực nước ngầm bị hạ thấp, đất bị xói mòn, chế độ dòng chảy thay

đổi→lũ quét.

phút Đại diện các nhóm trình bày, nhóm

khác bổ sung:

Các nhóm sắp xếp và trình bày được: Rừng

đầu nguồn bị chặt phá→động vật mất chỗ

ở, mực nước ngầm bị hạ thấp, đất bị xói

mòn, chế độ dòng chảy thay đổi→lũ quét.

- GV nhận xét kết quả làm việc của các

nhóm và yêu cầu HS cho biết, thông qua 2

ví dụ trên, chúng ta rút ra được kết luận gì?

- HS thấy được: trong tự nhiên, 1 thành

phần thay đổi sẽ dẫn tới sự thay đổi của

các thành phần khác

- GV nhận xét, bổ sung biểu hiện của quy

luật

- GV yêu cầu HS từ biểu hiện, ví dụ hãy

nêu khái niệm về quy luật thống nhất và

hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- HS trình bày, GV chuẩn kiến thức

- GV yêu cầu HS cho biết nguyên nhân

hình thành quy luật

- HS trả lời: Các thành phần của lớp vỏ địa

lí cùng chịu tác động của nội lực và ngoại

lực → giữa chúng có mối quan hệ gắn bó

mật thiết, tạo thành một thể thống nhất và

hoàn chỉnh

Bước 3: Tìm hiểu ý nghĩa thực tiễn của

quy luật Tích hợp giáo dục ý thức bảo vệ

môi trường

- GV yêu cầu HS thông qua tìm hiểu khái

niệm, biểu hiện của quy luật cùng với kiến

thức thực tế hãy cho biết quy luật thống

nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí có ý

nghĩa thực tiễn như thế nào đối với bản

thân HS

- HS trả lời: biết được mối quan hệ giữa

các thành phần tự nhiên, nếu khai thác

2 Kết luận

* Biểu hiện

Trong tự nhiên, chỉ cần một thành phần thay đổi sẽ dẫn đến sự thay đổi của các thành phần còn lại và toàn bộ lãnh thổ

* Khái niệm

Là quy luật về mối quan hệ quy định lẫn nhau giữa các thành phần của toàn bộ cũng như của mỗi bộ phận lãnh thổ trong lớp vỏ địa lí

3 Ý nghĩa thực tiễn

không đi đôi với bảo vệ môi trường sẽ bị tự

nhiên trừng phạt

- GV : Để bảo vệ môi trường, hạn chế sự

nóng lên toàn cầu, lũ quét như 2 ví dụ đã

tìm hiểu em sẽ làm gì?

- HS trả lời: không chặt cây, không sử dụng

nhiên liệu hóa thạch, dùng túi sinh học, tắt

điện khi không dùng…

- GV: Đối với các nhà hoạch định chính

sách, quy luật này có vai trò quan trọng

GV nêu ý nghĩa

- GV đưa ra tình huống: nếu em là người ra

quyết định xây dựng một công trình thủy

điện ở thượng nguồn 1 con sông, em sẽ vận

dụng quy luật trên vào thực tiễn như thế

nào?

GV gợi ý HS đóng vai: 1 chủ tịch tỉnh, 1

giám đốc sở tài nguyên môi trường, giám

đốc sở xây dựng, đại diện bên thầu mở một

cuộc họp để đưa ra phương án xây dựng để

giảm thiểu tác động tiêu cực tới các thành

phần khác

- HS đóng vai và nêu được: cần khảo sát

chế độ dòng chảy, địa chất công trình, sự

phân bố dân cư trong cả lưu vực con sông,

sự phân bố của thảm thực vật và động vật

trong lưu vực, tính toán được cái được cái

mất khi xây dựng công trình từ đó xây dựng

kế hoạch xây dựng

- GV nhận xét, bổ sung: cần xây dựng được

bản đánh giá tác động môi trường

* Với các nhà hoạch định chính sách

- Cần nghiên cứu kỹ lưỡng, toàn diện các điều kiện địa lí của lãnh thổ trước khi khai thác

- Có thể dự báo trước về sự thay đổi của các thành phần tự nhiên khi chúng ta sử dụng một thành phần nào đó vào mục đích kinh tế, qua đó hạn chế các tác động tiêu cực

IV TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

4.1 Tổng kết (3 phút)

- Giáo viên sơ đồ hóa lớp vỏ địa lí và nội dung quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

Hình 1 Lớp vỏ địa lí Hình 2: Biểu hiện quy luật

thống nhất và hoàn chỉnh của

lớp vỏ địa lí

4.2 Hướng dẫn học tập (3 phút)

- Hoàn thành bài tập trong tập bản đồ

- Lấy thêm 1 ví dụ thể hiện quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí

- Đọc trước bài 21

KÍ DUYỆT CỦA

TỔ TRƯỞNG BỘ MÔN

LV ĐL

Khí

quyển

Sinh quyển

Thạch quyển

Thổ

nhưỡng

quyển

Thủy quyển

Đồng Thị Thu Hồng