tổng hợp đề thi học sinh giỏi môn văn lớp 9 kèm đáp án năm 2014-2015

Cháu bỏ vào đó để cô chú phát chung chocông bằng.” Dẫn theo báo Dân trí điện tử Câu 3 : 12 điểm Nói về hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến, người ta hay nhắc đến bài thơ “Bá

Phòng GD &ĐT Thanh Oai

Trình bày sự cảm nhận của em về hình ảnh cánh buồm trong những câu thơ sau:

Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng Rướn thân trắng bao la thâu góp gió

( Quê hương – Tế Hanh )

Suy nghĩ của em về câu chuyện sau:

“Sau trận động đất và sóng thần kinh hoàng ở Nhật Bản (Ngày 11/3/2011), tại một trườngtiểu học, người ta tổ chức phân phát thực phẩm cho những người bị nạn Trong những ngườixếp hàng, tôi chú ý đến một em nhỏ chừng chín tuổi, trên người chỉ mặc một bộ quần áomỏng manh Trời rất lạnh mà em lại xếp hàng cuối cùng, tôi sợ đến lượt em thì chắc chẳngcòn thức ăn nên đến gần và trò chuyện với em

Em kể thảm họa đã cướp đi những người thân yêu trong gia đình: cha, mẹ và đứa em nhỏ

Em bé quay người lau vội dòng nước mắt

Thấy em lạnh, tôi cởi chiếc áo khoác choàng lên người em và đưa khẩu phần ăn tối củamình cho em:“Đợi tới lượt cháu chắc hết thức ăn rồi, khẩu phần của chú đó, chú ăn rồi, cháu

ăn đi cho đỡ đói” Cậu bé nhận túi lương khô, khom người cảm ơn Tôi tưởng em sẽ ăn ngấu

nghiến ngay lúc đó, nhưng thật bất ngờ, cậu mang khẩu phần ít ỏi ấy đi thẳng đến chỗ nhữngngười đang phân phát thực phẩm, để túi thức ăn vào thùng rồi quay lại xếp hàng.

Ngạc nhiên vô cùng, tôi hỏi tại sao cháu không ăn mà lại đem bỏ vào đó Cậu bé trảlời:“Bởi chắc còn có nhiều người bị đói hơn cháu Cháu bỏ vào đó để cô chú phát chung chocông bằng.”

(Dẫn theo báo Dân trí điện tử)

Câu 3 : ( 12 điểm )

Nói về hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến, người ta hay nhắc đến

bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương:

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son”

Có mối liên tưởng nào giữa bài thơ “Bánh trôi nước” với hai tác phẩm

“Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ và “Truyện Kiều” (qua các đoạn trích

đã học) của Nguyễn Du?

Hãy viết một bài văn trình bày suy nghĩ của em

Hết

Hướng dẫn chấm

Câu 1 : (4 điểm)

Yêu cầu :

* Về nội dung : Học sinh cảm nhận hình ảnh cánh buồm trong những câu thơ trên :

- Được miêu tả theo cách so sánh (bài Quê hương) và ẩn dụ (bài Đoàn thuyền đánh cá)

- Cánh buồm thiêng liêng khi so sánh với "mảnh hồn làng"và thơ mộng khi là "buồm trăng" (Học sinh phân tích )

- Cánh buồm gắn với cuộc sống, công việc của người dân chài, mang vẻ đẹp tâm hồn người dân chài : Cần cù, dũng cảm, phóng khoáng và có chút thơ mộng lãng mạn

* Về hình thức :

Bài viết có bố cục đầy đủ rõ ràng : MB-TB-KB Đảm bảo sự phân tích chặt chẽ trong bài viết

* Biểu điểm :

- Điểm 4 : Đáp ứng tất cả các yêu cầu trên, không mắc lỗi

- Điểm 3 : Đáp ứng 2/3 yêu cầu, còn mắc một số lỗi

- Điểm 2 : Đủ 1/2 yêu cầu , còn mắc một số lỗi diễn đạt

- Điểm 1: Đạt dưới 1/2 yêu cầu, mắc nhiều lỗi

Câu 2: (4,0 điểm)

I Yêu cầu:

1 Về kĩ năng:

- Thí sinh thể hiện tốt kĩ năng làm văn nghị luận xã hội

- Bố cục rõ ràng, diễn đạt trôi chảy, lập luận chặt chẽ, không mắc lỗi ngữ pháp, dùng từ, chính tả

2 Về kiến thức:

Thí sinh có thể trình bày theo những cách khác nhau song cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

* Nêu được ý nghĩa của câu chuyện:

- Thể hiện tình yêu thương ấm áp, sự đồng cảm, sẻ chia giữa những con người đang ở trong hoàn cảnh éo le Điều này có thể thấy qua nghĩa cử cao đẹp của nhân vật “tôi” đối với em nhỏ cũng như suy nghĩ, việc làm đáng trân trọng của em bé bất hạnh

* Bàn luận về vấn đề tình yêu thương giữa con người với con người trong cuộc sống:

- Trong cõi đời, tình yêu thương giữa con người với con người là một giá trị cao quý, là điều cần thiết mà ai cũng phải hướng tới

- Trong hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn, lòng nhân ái càng cần thiết để sưởi ấm những mảnh đời bất hạnh

- Phê phán những kẻ sống vô cảm, ích kỉ, thờ ơ với cộng đồng

* Rút ra bài học

- Mỗi người cần biết sống yêu thương, gắn bó, có trách nhiệm với cộng đồng; đặc biệt là cầnquan tâm, giúp đỡ những kiếp đời kém may mắn

II Cách cho điểm

- Điểm 4:Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên, văn viết giàu hình ảnh, bố cục rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi dùng từ, ngữ pháp, chính tả

- Điểm 3:Đáp ứng tương đối đầy đủ các yêu cầu trên, bố cục rõ ràng, văn viết giàu hình ảnh,

có thể mắc một vài lỗi về diễn đạt, chính tả

- Điểm 2 : Đáp ứng 1/2 yêu cầu,mắc lỗi diễn đạt và chính tả

- Điểm 1:Bài viết còn sơ sài, diễn đạt chưa tốt sai nhiều lỗi chính tả

- Điểm 0: Hoàn toàn lạc đề

*Lưu ý: Thí sinh có thể có những suy nghĩ, kiến giải khác với đáp án; nếu hợp lí, lập luận chặt chẽ, giám khảo vẫn linh hoạt cho điểm

Câu 3: (12 điểm)

1 Yêu cầu về kĩ năng:

- Có kĩ năng nghị luận về một vấn đề văn học( trình bày thành hệ thống luận điểm, phân tích- tổng hợp, so sánh- đánh giá…); lập luận chặt chẽ, thuyết phục

- Bố cục hợp lí, rõ ràng, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

- Văn viết trong sáng, có cảm xúc

2 Yêu cầu về kiến thức:

Bài viết có thể trình bày theo những cách khác nhau nhưng đại thể có các ý cơ bản sau:

a Luận điểm 1: Giới thiệu giá trị nội dung bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương: Trong hoàn cảnh bị phụ thuộc, người phụ nữ vẫn khẳng định vẻ đẹp hình thức lẫn vẻ đẹp tâm hồn của mình, đặc biệt là “tấm lòng son”

Từ hình ảnh trên gợi những liên tưởng về người phụ nữ trong hai tác phẩm “Chuyên người con gái Nam Xương” và “Truyện Kiều”

b Luận điểm 2: Những người phụ nữ ấy có tài sắc vẹn toàn nhưng đều là nạn nhân của xã hội phong kiến (giá trị hiện thực)

- Vũ nương đẹp người đẹp nết, hiếu thảo, đảm đang nhưng phải chịu bao bất công, oan khuất(dẫn chứng – phân tích)

- Thúy Kiều tài sắc vẹn toàn nhưng đành sống kiếp trôi nổi, đoạn trường (dẫn chứng – phân tích)

- Họ luôn bị ràng buộc trong lễ giáo phong kiến, chịu sự áp chế bất công của chế độ “trọng nam khinh nữ”, của thế lực đồng tiền (dẫn chứng – phân tích – đánh giá)

c Luận điểm 3: Trong hoàn cảnh đó, mỗi tác phẩm là lời khẳng định giá trị, phẩm chất của người phụ nữ với những ước mơ, khát vọng chân chính (giá trị nhân đạo)

- Họ luôn tìm cách đấu tranh vượt thoát khỏi hoàn cảnh của số phận để khẳng định phẩm chất trong sạch, khẳng định “tấm lòng son” của mình (dẫn chứng – phân tích)

- Họ luôn khao khát về hạnh phúc lứa đôi, hạnh phúc gia đình; ước mơ công lý, công bằng

xã hội (dẫn chứng – phân tích – đánh giá)

3 Biểu điểm:

- Điểm 11 - 12: Đáp ứng đầy đủ các yêu cầu trên; văn viết giàu hình ảnh; phân tích, chứng

minh sâu sắc, diễn đạt tốt, chữ viết rõ ràng

- Điểm 9 - 10: Bài viết đã đáp ứng phần lớn các yêu cầu trên nhưng có chỗ chưa sâu sắc

- Điểm 7 - 8: Bài viết đáp ứng 2/3 yêu cầu , có lỗi diễn đạt

- Điểm 5 - 6: Bài viết đáp ứng 1/2 yêu cầu của đề bài nhưng mắc nhiều lỗi diễn đạt

- Điểm 3 - 4: Bài viết lộn xộn, bố cục chưa rõ ràng, mắc nhiều lỗi dùng từ và diễn đạt

- Điểm 1 - 2: Nội dung bài viết quá sơ sài, lan man chưa có trọng tâm

- Điểm 0 hoàn toàn lạc đề

Phòng GD&ĐT Thanh Oai

Trường THCS Phương Trug

ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9

Năm học : 2014-2015 Môn thi :Ngữ văn

Thời gian làm bài :150 phút(Không kể thời gian giao đề)

Câu 1 ( 4đ ) Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:

“Câu hát căng buồm cùng gió khơi Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi ” (Đoàn thuyền đánh cá- Huy Cận, SGK Ngữ văn 9, tập 1)

- Còn ông tớ cực kì tốt! – Riêng Ngọc Anh trịnh trọng tuyên bố

Lời nói ngây thơ của cô bé Ngọc Anh kia đã chứa đựng một triết lí Đó là triết lí gì?

Em có suy nghĩ gì về triết lí ấy?

Câu 3(12đ)

Hình tượng người phụ nữ Việt Nam qua các tác phẩm văn học trung đại mà em đượchọc ở THCS

HƯỚNG DẪN CHẤM THI HỌC SINH GIỎI LỚP 9

NĂM HỌC 2014-2015 Môn thi : Ngữ văn Câu 1(3đ)

* Yêu cầu về kiến thức: Trên cơ sở hiểu về tác giả, tác phẩm, học sinh cần làm rõ:

+ Nội dung: Hình ảnh đoàn thuyền đánh cá trở về lúc bình minh

+ Nghệ thuật: Cảm hứng lãng mạn, hình ảnh tráng lệ, âm hưởng khỏe khoắn, sôi nổi, biệnpháp nhân hóa, khoa trương đặc sắc

* Yêu cầu về kĩ năng: Học sinh trình bày cảm nhận bằng một bài văn ngắn, bố cục rõràng, diễn đạt trong sáng có cảm xúc, hạn chế mắc các lỗi về câu và chính tả

* Đáp án và biểu điểm cụ thể:

+ Giới thiệu khái quát bài thơ và đoạn thơ (0,5đ)

+ Bằng cảm hứng về thiên nhiên vũ trụ và cảm hứng lãng mạn, nhà thơ đã gợi ra trướcmắt người đọc bức tranh đoàn thuyền đánh cá trở về lúc bình minh thật hào hùng, tránglệ.(0,5đ)

+ Hình ảnh đoàn thuyền căng buồm lướt sóng trở về bến trong niềm vui phơi phới: cá đầykhoang lấp lánh ánh mai hồng Hình ảnh thực và mộng, lung linh, bay bổng biểu hiệnniềm vui say sưa hào hứng của con người trong cuộc sống mới đã được làm chủ biển trờiquê hương (0,5đ)

+ Bức tranh rực rỡ tráng lệ ấy được tạo ra không chỉ bởi cảm hứng lãng mạn, bay bổng

mà còn do nhiều biện pháp nghệ thuật: khoa trương, ẩn dụ, nhân hóa, cùng âm vang âmvang của bài ca lao động ngân nga suốt dọc bài thơ, khiến bức tranh thêm sống động, hấpdẫn (0,75đ)

+ Đây là đoạn thơ đặc sắc tạo sự hô ứng đầu- cuối của cả bài thơ về cả hình ảnh, khônggian, thời gian, khép kín một chu trình lao động trên biển của ngư dân.(0,25đ)

+ Niềm vui, khí thế phấn khởi không chỉ của người lao động mà đó cũng là niềm vui củanhà thơ trước khung cảnh thiên nhiên và cuộc sống mới của nhân dân đất nước.(0,5đ)

Câu 2: 4 điểm

Yêu cầu chung:

* Về kĩ năng: Hs biết làm bài văn nghị luận xã hội có bố cục ba phần rõ ràng, lập luận chặtchẽ, văn viết có cảm xúc…

* Về Nội dung: Học sinh có nhiều cách diễn đạt khác nhau nhưng phải đảm bảo các ý sau:

- Nêu được triết : Lòng tốt là của cải (vấn đề nghị luận)

- Giải thích: Lòng tốt là gì? Nhận diện người có lòng tốt và biểu hiện?

+ Lòng tốt là những hành động, việc làm cao đẹp xuất phát từ tấm lòng nhằm giúp đỡ ngườikhác

+ Người có lòng tốt sẵn sàng cảm thông, chia sẻ, nhường nhịn…không bao giờ tranh dànhquyền lợi hay ghen ghét, đố kị, nói xấu cho ai…

+ Biểu hiện của lòng tốt: nhặt được của rơi trả người đánh mất, làm việc thiện…

Nói lòng tốt là của cải nghĩa là so sánh lòng tốt với của cải, quý giá, quan trọng và cần thiếtnhư của cải

- Khẳng định tính đúng đắn của quan niệm: Đây là một quan niệm đúng vì lòng tốt đem lạigiá trị vật chất và tinh thần cho cá nhân và cộng đồng xã hội

+ Lòng tốt là của cải vật chất: Hs có thể lấy dẫn chứng trong những câu chuyện cổ như

truyện Cây khế ( nhờ có lòng tốt mà người em được chim đại bàng mang đến đảo hoang lấy

được

Câu 3: 12 điểm

Yêu cầu chung:

Thể loại:phân tích kết hợp chứng minh

Vấn đề nghị luận: Vẻ đẹp, những phẩm chất cao quý và số phận bi kịch của

người phụ nữ Việt Nam thể hiện trong các tác phẩm thuộc dòng văn học

trung đại đã học trong chương trình Ngữ văn THCS

Phạm vi dẫn chứng: Các tác phẩm văn học trung đại đã được học và đọc

thêm

( THCS)

Yêu cầu cụ thể: HS vận dụng kĩ năng của văn nghị luận để viết bài văn nghị

luận văn học thuộc dạng tổng hợp

HS có những cách dẫn dắt vấn đề khác nhau, tuy nhiên phải đảm bảo được

những yêu cầu sau

I/ Mở bài;

Dẫn dắt vấn đề nghị luận: Phụ nữ là trung tâm của cái đẹp, chính vì vậy hình

1đ

ảnh người phụ nữ đã trở thành đề tài quen thuộc trong văn học từ xưa đến

nay…

Nêu vấn đề: VHTĐ Việt Nam đã có không ít những tác phẩm viết về người

phụ nữ ( Chuyện người con gái Nam Xương, Chinh phụ ngâm khúc,Bánh trôi

nước, Truyện Kiều…)

- Họ đều là những người phụ nữ đẹp vẹn toàn nhưng số phận lại đầy đau khổ,

bi thương…

1/ Trước hết ta bắt gặp trong các tác phẩm một điểm chung ở người phụ

nữ: họ đều là hiện thân của cái đẹp.

- Nhân vật Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương là người phụ

nữ có “ tư dung tốt đẹp” Nguyễn Dữ không đặc tả rõ nét nhưng ta có thể

hình dung ra vẻ đẹp thuần khiết, bình dị, dân dã, đôn hậu của người thôn nữ

chất phác…

- Nhân vật trữ tình trong Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương: “ Thân em

vừa trắng lại vừa tròn”-> vẻ đẹp trắng trẻo, đầy đặn, tròn trịa, căng tràn sức

sống…

- Thúy Vân trong Truyện Kiều:

Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang Hoa cười ngọc thốt đoan trang Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da

Vẻ đẹp của Thúy Vân là hội tụ tất cả những chuẩn mực về cái đẹp của thiên

Vẻ đẹp của Kiều được Nguyễn Du khéo léo gợi lên qua đôi mắt: đôi mắt đẹp trong veo như nước mùa thu, đôi lông mày thanh tú như nét núi mùa xuân

Vẻ đẹp tuyệt mĩ của Kiều đến mức cả hoa, liễu những tạo vật xinh đẹp của

thiên nhiên phải hờn ghen Không chỉ đẹp Kiều còn đa tài: cầm, kì, thi, họa…

và ở tài nào Kiều cũng đạt đến độ xuất chúng Trong số những tài đó tài đàn

là tài nổi trội hơn cả: Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương

2đ

2 Họ là những người phụ nữ có những phẩm chất đáng quý: thủy chung,

hiếu thảo, khát tình yêu và hạnh phúc……

3đ

- Vũ Nương: ba năm xa cách chồng, nàng ở nhà chăm sóc mẹ, nuôi con Sự

chăm sóc tận tâm của nàng khiến mẹ chồng không khỏi xúc động Câu trăng

trối của bà đã khẳng định lòng hiếu thảo của Vũ Nương: xanh kia quyết

chẳng phụ con cũng như con đã chẳng phụ mẹ…Khi bị chồng nghi oan, nàng

đã phân trần, giải thích “ cách biệt ba năm giữ gìn một tiết Tô son điểm phấn từng đã nguôi lòng, ngõ liễu tường hoa chưa hề bén gót…” Để rồi cuối cùng

nàng đã phải tìm đến cái chết để minh chứng cho lòng chung thủy của

mình…Mặc dù ở dưới thủy cung nhưng Vũ Nương vẫn không nguôi nhớ về gia đình, chồng con…

- Nhân vật trữ tình trong Bánh trôi nước: mặc cho số phận đưa đẩy “ Mà em vẫn giữ tấm lòng son”…

- Thúy Kiều: sau khi gặp Kim Trọng nàng đã quên đi mọi lễ giáo phong kiến

tự tìm đến chàng Kim để gặp gỡ và đính ước… Phải bán mình chuộc cha

nhưng Kiều vẫn một lòng chung thủy với Kim Trọng, đau đáu nhớ về người

yêu, cảm thấy có lỗi với chàng Kim “Tấm son gột rửa bao giờ cho phai”

Mười năm năm lưu lạc, nàng vẫn luôn nghĩ về người yêu và nghĩ đến các bậcsinh thành…

- Kiều Nguyệt Nga: Nghe lời cha về Hà Khê định bề gia thất , giữa đường

gặp toán cướp, được Vân Tiên cứu, nàng đã tự nguyện gắn bó cuộc đời mình với Vân Tiên Nghe tin Vân Tiên đã chết Nguyệt Nga thề sẽ thủ tiết suốt

đời…Bị đem cống nạp cho giặc Nguyệt Nga đã ôm bức hình của Vân Tiên

nhảy xuống sông tự vẫn…

- Người vợ trong Chinh phụ ngâm khúc trong buổi chia li với chồng, nàng đã

có những cảm xúc bịn rịn, lưu luyến

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu Ngàn dâu xanh ngắt một màu Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai

3/ Họ có vẻ đẹp vẹn toàn nhưng số phận lại bất hạnh, bi thương 3đ+Nạn nhân của chế độ phong kiến nam quyền

- Vũ Nương vì người chồng độc đoán nàng đã phải nhẩy xuống sông Hoàng Giang tự vẫn

- Thúy Kiều tài sắc ven toàn nhưng lại là nạn nhân của XHPK: Thanh lâu hai lượt, thanh y hai lần

- Người phụ nữ trong Bánh trôi nước số phận long đong, lận đận “Rắn nát mặc đầu tay kẻ nặn”….

+Nạn nhân của chiến tranh phi nghĩa

- Chiến tranh đã khiến cho cuộc sống vợ chồng Vũ Nương phải xa cách, là

nguyên nhân gián tiếp gây nên bi kịch trong cuộc đời nàng

- Chiến tranh đã khiến bao gia đình phải li tán, người vợ phải ngày đêm

ngóng trông chồng ( Chinh phụ ngâm khúc)

Tóm lại: Người phụ nữ trong các tác phẩm văn học trung đại đều là những

người phụ nữ tài sắc với những phẩm chất đáng quý song bị XHPK chà đạp, cuộc sống không hạnh phúc

1đ

- Viết về những người phụ nữ các tác giả đã đề cao, ca ngợi vẻ đẹp của họ

đồng thời còn dành cho họ sự trân trọng, cảm thông, yêu mến…

- Qua hình tượng người phụ nữ các tác giả đã lên án chế độ PK nam quyền, lên án cuộc chiến tranh phi nghĩa….Bày tỏ những ước mơ, khát vọng chính đáng của họ.

* Liên hệ với hình tượng người phụ nữ trong các tác phẩm VHHĐ, trong

cuộc sống ngày nay…

1đIII Kết bài

-Khẳng định những nét đẹp của người phụ nữ trong VHTĐ nói riêng, trong

nền VH nói chung

- Nêu cảm nghĩ của bản thân…

1đ

Biểu điểm cụ thể:

 Điểm 11-12: đáp ứng tốt các yêu cầu trên Thể hiện tư duy tổng hợp,

đánh giá vấn đề một cách khái quát, cách lập luận sắc sảo Diễn đạt tốt,mạch lạc, trình bày sạch đẹp, không mắc lỗi chính tả

 Điểm 9-10: Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức, kĩ năng, dẫn chứng

mang tính toàn diện tuy nhiên cách viết thiếu sắc sảo hoặc chưa thật

cảm xúc, còn sai lỗi chính tả

 Điểm 7-8:

 Điểm 2-3: Đảm bảo các yêu cầu về kiến thức, kĩ năng Khả năng đánh giá vấn đề còn chưa tốt, dẫn chứng sơ sài, trình bày chưa sạch đẹp, cònsai lỗi chính tả

 Điểm 1: Bài viết chưa đảm bảo về kiến thức và kĩ năng, chưa rõ bố

Môn thi: Ngữ văn

Thời gian làm bài :150 phút (Không kể thời gian giao đề)

Câu 1(4 đ):

Cảm nhận của em về khổ thơ sau:

“Không có kính, rồi xe không có đèn,

Không có mui xe, thùng xe có xước,

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:

Chỉ cần trong xe có một trái tim.”

( Bài thơ về tiểu đội xe không kính- Phạm Tiến Duật)

* Nội dung và nghệ thuật phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Khổ thơ cuối của bài thơ cho chúng ta thấy ý chí chiến đấu vì giải phóng miền Nam,

thống nhất đất nước (0,5đ)

- Trải qua mưa bom bão đạn, những chiếc xe ban đầu đã không có kính, nay càng trở nên hư

hại hơn, vật chất ngày càng thiếu thốn (0,5đ)

- Điệp ngữ “không có” được nhắc lại ba lần không chỉ nhấn mạnh sự thiếu thốn đến trần trụicủa những chiếc xe mà còn cho ta thấy mức độ ác liệt của chiến trường Nhưng không có gì

có thể cản trở được sự chuyển động kì diệu của những chiếc xe không kính ấy (0,5đ)

- Bom đạn quân thù có thể làm biến dạng chiếc xe nhưng không đè bẹp được tinh thần, ý chíchiến đấu của những chiến sĩ lái xe Xe vẫn chạy không chỉ vì có động cơ máy móc mà còn

có một động cơ tinh thần “Vì miền Nam phía trước” (0,5đ)

- Đối lập với tất cả những cái “không có” ở trên là một cái “có” Đó là trái tim - sức mạnh

của người lính Sức mạnh con người đã chiến thắng bom đạn kẻ thù (0,5đ)

- Trái tim ấy thay thế cho tất cả những thiếu thốn “không kính”, “không đèn”, “không mui ”hợp nhất với người chiến sĩ lái xe thành một cơ thể sống để tiếp tục tiến lên phía trước

hướng về miền Nam thân yêu (0,5đ)

- Trái tim yêu thương, trái tim can trường của người chiến sĩ lái xe trở thành nhãn tự bài thơ,

cô đúc ý toàn bài, hội tụ vẻ đẹp của người lính và để lại cảm xúc sâu lắng trong lòng người

đọc (0,5đ)

- Trái tim người lính toả sáng rực rỡ mãi đến mai sau khiến ta không quên một thế hệ thanh

niên thời kỳ chống Mỹ oanh liệt của dân tộc (0,5đ)

* Ý nghĩa của câu nói: ( 1đ)

- Ngọn lửa và ánh sáng là cách nói bóng bẩy, hình ảnh để diễn tả ý thức tự vận động, ý thức phấn đấu vươn lên, tính kiên trì, lòng đam mê, khát vọng cháy bỏng của bản thân trong công

việc, trong cuộc đời mới đạt được những thành công rực rỡ (0,5đ)

-Bản chất của thành công trước hết phải do sự cố gắng vươn lên của chính bản thân chứ

không phải do người khác đem lại cho mình (0,5đ)

*Bình luận: (2,5đ)

- Câu nói xác đáng cũng có thể xem như một chân lí cuộc sống Thành công của mỗi người

là kết quả của quá trình đổ mồ hôi, sôi giọt máu, công sức, thời gian, bản lĩnh, trí tuệ, gian

nan, vất vả, thậm chí phải nếm trải nhiều thất bại mới có được (0,5đ)

-Song chỉ chăm chỉ, cần cù thôi chưa đủ, ta phải biến mình thành ngọn lửa – ngọn lửa của sức mạnh, niềm tin, tình yêu, sự đam mê cháy bỏng, nhiệt huyết của tuổi trẻ mới có thể làm

bừng sáng lên ánh sáng của thành công (0,5đ)

-Người khác có công chỉ bảo, dẫn dắt ta trên con đường đến với thành công, song điều quan trọng, căn bản phải ở chính ta Ta tự đốt cháy ta, nhóm lên lửa trong ta mới tỏa sáng được

chính ta (0,5đ)

-Ai đó cho rằng thành công là do sự may mắn hay phần lớn do người khác giúp đỡ, đem lại

là chưa hoàn toàn đúng Cái chính phải dựa vào sức của mình (0,5đ)

-Những người lười biếng, ăn bám, ỷ lại thì trên con đường thành công chẳng có bước chân

của họ (0,5đ)

* Chứng minh: (1,5 đ)

- Lấy dẫn chứng trong thực tế cuộc sống để chứng minh

* Bài học : (1đ)

- Ánh sáng của thành công không phải do người khác tỏa sáng, soi chiếu mà nó được chiếu

sáng từ chính ngọn lửa nhiệt huyết, say mê, ý thức trách nhiệm ở trong ta.(0,5đ)

- Lười biếng chẳng những không có thành công nào mà còn là nguyên nhân của đói nghèo,

buồn chán và mọi thói xấu khác (0,5đ)

Câu 3 (10 đ):

*Yêu cầu về kỹ năng:

- Biết cách làm bài văn nghị luận văn học về tác phẩm thơ

- Kết cấu chặt chẽ bố cục ba phần rõ ràng, diễn đạt lưu loát, trình bày sạch sẽ, ít mắc lỗi về

từ, câu, lỗi chính tả

* Yêu cầu về kiến thức:

1 Mở bài (1đ): Giới thiệu vấn đề bàn luận truyền thống ân tình, thủy chung của con người

Việt Nam qua hai bài thơ Bếp lửa và Ánh trăng

2.Thân bài (8đ):

*Đôi nét về truyền thống ân tình, thủy chung của con người Việt Nam (0,5đ)

* Nét đẹp ân tình, thủy chung trong bài “ Bếp lửa” của Bằng Việt

- Trong bài thơ Bếp lửa, truyền thống ân tình, thủy chung được thể hiện trong tấm lòng của người cháu yêu thương và nhớ ơn bà khi đã khôn lớn trưởng thành Nơi đất khách quê người nhưng anh vẫn đau đáu nhớ về bà, nhớ về năm tháng tuổi thơ xa cha mẹ, gắn bó với

bà Những năm tháng đói mòn đói mỏi được bà che chở nâng niu chăm sóc…( dẫn chứng)

chứng) (0, 5đ)

- Bếp lửa- lòng bà thật thiêng liêng, kì diệu, nó luôn nhắc nhở cháu nhớ và biết ơn cội nguồn

sinh dưỡng của mình đó là gia đình, quê hương, Tổ quốc ( dẫn chứng) (0, 5đ)

* Nét đẹp ân tình, thủy chung trong bài “Ánh trăng” của Nguyễn Duy

- Trong bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy, truyền thống ân tình thủy chung thể hiện qua

lời tâm tình người chiến sĩ (0, 5đ)

-Anh kể hồi tuổi thơ sống với đồng, với sông, với bể, đến hồi chiến tranh anh là người lính

ở rừng, suốt những năm tháng tuổi thơ và trưởng thành anh gắn bó với trăng, với thiên nhiên Vầng trăng đã thành tri kỉ, ngỡ không bao giờ quên vầng trăng tình nghĩa.( dẫn

chứng) (0, 5đ)

- Nhưng từ khi về thành phố- chiến tranh đã qua đi, cuộc sống quen với ánh điện cửa gương anh đã vô tình, lãng quên quá khứ, những năm tháng gian lao, sâu nặng nghĩa tình ( dẫn

chứng) (0, 5đ)

-Anh giật mình thức tỉnh lương tâm khi trăng- người đối diện .( dẫn chứng) (0, 5đ)

- Những suy ngẫm sâu sắc và triết lí của nhà thơ, lời nhắn nhủ mọi người luôn độ lượng, vịtha Hãy sống ân tình thủy chung với quá khứ với lịch sử, với nhân dân, với đất nước

( dẫn chứng) (0, 5đ)

* Vài nét về nghệ thuật (1đ)

+ Bếp lửa:

- Thể thơ tám chữ, âm hưởng giọng điệu thiết tha, tràn trề cảm xúc.(0,25đ)

- Hình ảnh thơ bình dị và gợi cảm, có sức lay động tâm hồn người Việt (0,25đ)

+ Ánh trăng:

- Thể thơ năm chữ, giọng điệu tâm tình nhẹ nhàng sâu lắng chất chứa suy tư .(0,25đ)

- Hình tượng vầng trăng, ánh trăng mang biểu tượng gợi suy tư sâu xa .(0,25đ)

* Đánh giá: Ân tình thuỷ chung luôn là truyền thống tốt đẹp của dân tộc, truyền thống ấy

bao trùm cách sống, cách ứng xử của con người Việt Nam trong mọi quan hệ Quan hệ với

quá khứ, với lịch sử, với nhân dân và đất nước (1đ)

3 Kết bài (1đ).

- Mỗi bài thơ một nét đẹp ân tình, chung thủy Đó là nét đẹp truyền thống đạo lí của dân tộc

- Tuổi trẻ cần rèn luyện bản thân và giữ gìn truyền thống tốt đẹp ấy, nhất là trong cuộc sống hiện đại hôm nay

Thời gian:150 phút( Không kể thời gian giao đề)

Ngày thi: 25 tháng 11 năm 2014 Câu 2 (4,0 điểm)

Giá trị của biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ sau:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa.

Sóng đã cài then, đêm sập cửa.

Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi, Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

(Đoàn thuyền đánh cá, Huy Cận, Ngữ văn 9 tập I)

Hình ảnh đó bất chợt làm tôi nghĩ rằng tại sao mình không thể học loài kiến bé nhỏ kia, biến trở ngại, khó khăn của ngày hôm nay thành hành trang quý giá cho ngày mai tươi sáng hơn.

( Hạt giống tâm hồn 5- Ý nghĩa cuộc sống, NXB Tổng hợp TP HCM) Hãy nêu suy nghĩ của em về ý nghĩa của văn bản trên và rút ra bài học cho bản thân

Câu 3: (10 điểm)

Nhận xét về truyện “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long, có ý kiến cho rằng:

“Tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống và suy nghĩ của con người lao động bình thường mà cao cả, những mẫu người của một giai đoạn lịch sử có nhiều gian khổ

và hi sinh nhưng cũng thật trong sáng, đẹp đẽ Từ hình ảnh những con người ấy gợi lên cho

ta những suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống, của lao động tự giác, về con người và về nghệ thuật”.

Qua truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”, em hãy làm sáng tỏ nhận xét trên

Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm

Họ và tên thí sinh: SBD:

PHÒNG GD&ĐT

THANH OAI

HƯỚNG DẪN CHẤM HSG MÔN NGỮ VĂN 9 Năm học 2014 - 2015

Câu 1: (4 điểm) Học sinh có thể viết thành bài văn ngắn hoặc đoạn văn nhưng bài làm trả

lời đươc các ý sau:

- Xác định biện pháp tu từ: 1,5 điểm

+ Biện pháp tu từ so sánh: Mặt trời như hòn lửa

+ Biện pháp tu từ nhân hoá, ẩn dụ: Sóng cài then; đêm sập cửa, câu hát căng buồm

- Giá trị của biện pháp tu từ : 2,5 điểm

+ Gợi lên khung cảnh hoàng hôn rực rỡ, tráng lê, kỳ vĩ Vũ trụ như một ngôi nhà lớn đi

vào trạng thái nghỉ ngơi 1 điểm

+ Hình ảnh con người đẹp khỏe khoắn, niềm vui, niềm lạc quan của người lao động trước cuộc sống mới 1,5 điểm

Câu 2: ( 6 điểm)

A Về kỹ năng

- Kiểu bài: Nghị luận xã hội

- Bài viết cần có bố cục đủ 3 phần, luận điểm sáng rõ, lập luận chặt chẽ, thuyết phục, dẫn chứng cụ thể sinh động, lời văn trong sáng

B Về kiến thức

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Từ ý nghĩa câu chuyện “ Vết nứt và con kiến” , rút ra vấn đề nghị luận: con người cần phải biết biến những khó khăn trở ngại trở ngại trong cuộc sống thành hành trang quý giá cho ngày mai

Nội dung chính:

- Tóm tắt khái quát được vấn đề từ câu chuyện: cần kiên trì, bền bỉ, sáng tạo… vượt qua những trở ngại, những áp lực, thách thức trong cuộc sống và biến nó thành những trải nghiệm thú vị, vô giá cho chính bản thân con người

- Trên đường đời, con người luôn gặp những khó khăn, trở ngại, thử thách Đây là một tất yếu của cuộc sống

- Thái độ và hành động của con người: tìm những cách thức, biện pháp cụ thể để vượt qua nó hay né tránh, bỏ cuộc…( dẫn chứng cụ thể)

- Lựa chọn đối mặt với khó khăn, thử thách và vượt qua nó là một lựa chọn đúng đắn, cần thiết, để nó thành hành trang quý giá cho tương lai…( dẫn chứng cụ thể)

- Phê phán những thái độ và hành động sai: bi quan, chán nản, than vãn, bỏ cuộc,…

- Củng cố thái độ, hành động đúng cho bản thân và kêu gọi cộng đòng: rèn luyện sự quyết tâm, kiên trì, sự sáng tạo, niềm tin, hi vọng, lạc quan,… trong khi giải quyết các vấn

đề khó khăn trong cuộc sống

Biểu điểm:

- Điểm 5 - 6:

Hiểu rõ yêu cầu của đề bài, đảm bảo các yêu cầu về kĩ năng và kiến thức, có lập luậnchặt chẽ, có sự kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác lập luận, bài viết có cảm xúc, diễn đạt lưuloát

* Về kỹ năng: Hiểu đúng yêu cầu của đề bài Biết cách làm bài văn nghị luận bố cục rõ ràng,

kết cấu hợp lí Diễn đạt tốt, không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp

* Về nội dung :

Học sinh có thể sắp xếp trình bày theo nhiều cách khác nhau, có thể có những ý kiến riêngmiễn sao phải phù hợp với yêu cầu của đề bài Dù triển khai theo trình tự nào cũng cần đạtđược những ý chính sau đây

A/ Tác phẩm như một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống và suy nghĩ của con người lao

động bình thường mà cao cả, những mẫu người của một giai đoạn lịch sử có nhiều gian khổ và hi sinh nhưng cũng thật trong sáng, đẹp đẽ.

Qua các nhân vật với những công việc và lứa tuổi khác nhau, nhà văn muốn khái quát những phẩm chất cao đẹp của con người mới trong thời kì xây dựng Chủ nghĩa xã hội và chống Mĩ cứu nước Họ có những suy nghĩ đúng đắn, lặng lẽ cống hiến cho tổ quốc, tâm hồntrong sáng và giàu lòng nhân ái

1/ Vẻ đẹp cao cả chung của các nhân vật.

+ Ý thức trách nhiệm trước công việc : anh thanh niên, đồng chí cán bộ khoa học

+ Sống có lý tưởng, sẵn sàng cống hiến : anh thanh niên, cô kỹ sư trẻ (cô kĩ sư trẻmới ra trường lần đầu tiên xa Hà Nội, dũng cảm lên nhận công tác tại Lai Châu Cô là lớp

thanh niên thề ra trường đi bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì…)

+ Nhận thức sâu sắc ý nghĩa công việc: anh thanh niên, ông kỹ sư vườn rau, người cán

bộ nghiên cứu khoa học…

+ Yêu thích, say mê công việc, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, dám chấp nhận cuộcsống cô độc để làm việc, làm việc một cách kiên trì, tự giác bất chấp hoản cảnh : anh thanhniên, ông kỹ sư vườn rau, người cán bộ nghiên cứu khoa học

2/ Vẻ đẹp trong cuộc sống bình thường.

Tiêu biểu là nhân vật anh thanh niên

+ Đó là con người sống, làm việc một mình trên đỉnh núi cao mà không cô đơn Anh

tổ chức sắp xếp cuộc sống của mình trên trạm khí tượng thật ngăn nắp, chủ động, giản dị(căn nhà nhỏ, giường cá nhân…) Anh sống lạc quan yêu đời- trồng hoa, nuôi gà, đọc sách

+ Đó là một người khiêm tốn: lặng lẽ hoàn thành công việc, không tự nhận thành tích

về mình, luôn nhận thức được công việc của mình làm là những đóng góp nhỏ bé cho đấtnước; ham mê học hỏi, phấn đấu bởi xung quanh anh có biết bao con người, bao tấm gương,bao điều đáng học (những ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ nghiên cứu sét )

+ Một con người sống cởi mở, tốt bụng, luôn quan tâm đến mọi người một cách chânthành, chu đáo: việc đi tìm củ tam thất cho vợ bác lái xe, đón ông hoạ sĩ già và cô kỹ sư trẻthân tình, nồng hậu; hồn nhiên, yêu cuộc sống: thèm người, thèm chuyện trò

+ Khẳng định, khái quát: Tác phẩm thật sự là một bài thơ về vẻ đẹp trong cách sống

và suy nghĩ của người lao động bình thường mà cao cả Họ chính là những thế hệ tiêu biểucho lớp người mới, cho thanh niên Việt Nam thời chống Mĩ cứu nước Tuy không trực tiếpchiến đấu, song họ đã góp phần không nhỏ để xây dựng cuộc sống mới và góp phần vàothắng lợi của cuộc kháng chiến của dân tộc Họ nối tiếp nhau xứng đáng là chủ nhân của đấtnước này

( Học sinh có thể trình bày trên cơ sở phân tích từng nhân vật để làm nổi bật ý tưởng chung, tuy nhiên, cần tập trung vào nhân vật trung tâm là anh thanh niên)

B/ Tác phẩm gợi lên những suy nghĩ về ý nghĩa của cuộc sống, của lao động tự giác về con người và về nghệ thuật”.

- Cuộc sống của mỗi người chỉ thực sự ý nghĩa khi mọi việc làm , hành động của họ đềuxuất phát từ tình yêu cuộc sống, yêu con người, yêu và tự hào về mảnh đất mình đang sống

- Con người biết sống có lý tưởng, say mê với công việc, hiểu được ý nghĩa của công việcmình làm Con người cần tự nhìn vào chính bản thân để sống tốt đẹp hơn

- Thông qua suy nghĩ của người hoạ sĩ : vẻ đẹp của con người và của cuộc sống chính lànguồn cảm hứng vô tận để người nghệ sĩ sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật có giá trị

Tân Ước, ngày 18 tháng 10 năm 2014

Nguyễn Hồng Trang

Xác nhận của Ban giám hiệu

PHÒNG GD & ĐT THANH OAI ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN

TRƯỜNG THCS THANH CAO Năm học 2014-2015

Môn: Ngữ văn - Lớp 9

Thời gian: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)

Câu 1 (2.0 điểm):

Cảm nhận của em về câu thơ:

Cỏ non xanh tận chân trời, Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.

(Nguyễn Du, Truyện Kiều - SGK Ngữ văn 9, tập 1)

Câu 2: (3 điểm)Có một câu danh ngôn:

“Người bạn tốt nhất bao giờ cũng là người đến với ta trong những giây phút khó khăn,cay đắng nhất của cuộc đời”

(M.Gorki)

Em hãy viết một văn bản nghị luận ngắn (khoảng 1 trang giấy thi) trình bày những suynghĩ của em về quan niệm trên

Câu 3 (5.0 điểm):

“Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long- Một bài ca ca ngợi những con người có lẽ

sống cao đẹp đang lặng lẽ quên mình cống hiến cho Tổ quốc

Từ hiểu biết của em về tác phẩm hãy làm sáng tỏ nhận định trên

-HẾT -PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN TRƯỜNG THCS THANH CAO Năm học 2014-2015

- Trên nền xanh non ấy điểm xuyết vài bông hoa trắng, tạo ra sự hài hòa về màu sắc(0.5 đ)

- Một bức tranh thiên nhiên về mùa xuân: mới mẻ, tinh khôi, giàu sức sống; khoáng đạt,

trong trẻo; nhẹ nhàng, tinh khiết(1,0 đ)

Câu 2: (3 điểm)

“Người bạn tốt nhất bao giờ cũng là người đến với ta trong những giây phút khó khăn,

cay đắng nhất của cuộc đời” (M.Gorki)

Viết văn bản nghị luận ngắn(khoảng 1 trang giấy thi), trình bày những suy nghĩ của em vềquan niệm trên

a.Yêu cầu về kỹ năng(1đ)

Học sinh tạo lập được một văn bản nghị luận ngắn(khoảng 1 trang giấy thi), trình bàynhững suy nghĩ của mình về vấn đề nêu ở đề bài

Bố cục ba phần rõ ràng, lập luận chặt chẽ, thuyết phục Văn viết trong sáng, diễn đạt lưuloát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp; chữ viết cẩn thận

b.Yêu cầu về kiến thức: (2đ)

Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần làm rõ các ý chính sau:

* Giải thích, chứng minh: (1đ)

- Trong cuộc sống, con người thường có nhiều bạn bè nhưng không phải ai cũng là người

dám đến với ta trong những thời điểm khó khăn nhất của cuộc đời ta

- Người bạn tốt nhất là người sẵn sàng cùng ta đối mặt với khó khăn, hoạn nạn, giúp ta

vượt qua khó khăn, giữ vững niềm tin để vươn lên

(Học sinh lấy dẫn chứng trong đời sống để chứng minh)

* Nhận định, đánh giá: (1đ)

Quan niệm của M Gorki là một quan niệm đúng đắn về tình bạn Quan niệm đó giúp mỗi người chúng ta hiểu rõ hơn sự đẹp đẽ của tình bạn, xây dựng được cách nhìn đúng đắn về một người bạn tốt.

1 Yêu cầu về kĩ năng:

- Học sinh phải xác định được đây là kiểu bài nghị luận văn học nhằm làm

sáng tỏ một nhận định

- Bố cục phải rõ ràng, chặt chẽ, văn phong trôi chảy và có chất văn

2 Yêu cầu về kiến thức:

- Dẫn dắt vấn đề một cách trôi chảy, ấn tượng, khái quát được vẻ đẹp chung của những

con người thầm lặng cống hiến (1.0đ)

- Làm sáng tỏ vẻ đẹp của từng con người trong sự thầm lặng cống hiến

(3.0đ)

+ Anh thanh niên là một con người yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao đối với

công việc khi thấy công việc của mình gắn liền với công việc của nhiều người khác; Anhbiết quan tâm đến mọi người, sống chân thành, cởi mở, khiêm tốn…

+ Ông kĩ sư vườn rau âm thầm tìm xem cách ong thụ phấn để rồi tự tay mình thụphấn để cho rau su hào được nhiều hơn, ngon hơn …

+ Người cán bộ nghiên cứu sét cũng sẵn sàng hi sinh hạnh phúc riêng tư của đời

mình, 11 năm mà không dám xa cơ quan một ngày, mải mê trên hành trình đi tìm bản đồ sét