b Phạm vi nghiên cứu: Thực trạng về vấn đề học sinh lớp 6 gặp khó khăn trong quá trình làm quen với việc thực hành nói tiếng Anh ở trường THCS Long Hưng, Mỹ Tú, Sóc Trăng và một số kinh
Trang 1MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG NÓI Ở MÔN TIẾNG ANH LỚP 6.
I PHẦN MỞ ĐẦU:
1 Lý do cấp thiết của đề tài:
Ngày nay việc dạy và học môn tiếng Anh với mục đích giao tiếp là một nhu cầu không thể thiếu trong thời kỳ đất nước đang ở giai đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hóa Hơn nữa, đất nước ta cũng đã được gia nhập vào Tổ chức
thương mại thế giới (World Trade Organization) trong những năm gần đây, thì
vai trò mở rộng giao tiếp với các nước trên thế giới ngày càng được thúc đẩy mạnh mẽ hơn gấp nhiều lần và cũng không kém phần thách thức Chính vì lẽ đó,
là một giáo viên đảm nhận công việc giảng dạy bộ môn Tiếng Anh, tôi nhận thấy việc truyền đạt và nâng cao nhận thức cho học sinh về phát triển các kỹ năng giao tiếp như: nghe, nói, đọc, viết là một vấn đề rất cấp thiết Trong đó kỹ năng nói thực sự là một kỹ năng tương đối khó đối với những người mới tham gia vào quá trình học Tiếng Anh Nhất là đối với học sinh mới bắt đầu bước vào giai đoạn làm quen với bộ môn Tiếng Anh là một việc không phải dễ dàng Đặc biệt là đối với những học sinh ở vùng sâu, vùng xa thì việc nhận thức đúng và quan tâm về môn học này chưa được xem trọng và khắc sâu trong tâm thức của chúng
Vì vậy, trong quá trình giảng dạy Tiếng Anh người giáo viên phải có những kiến thức vững chắc, phương pháp phù hợp và sáng tạo nhằm giúp học sinh nâng cao khả năng nói trong các tiết học và giúp cho các em có khả năng giao tiếp với cả môi trường bên ngoài nhà trường, chẳng hạn như ở những khu vui chơi giải trí, mua sắm hay trao đổi với bạn bè, người thân Bên cạnh đó, trong quá trình tiếp thu học sinh phải được xem là nhân tố trung tâm góp phần làm cho việc dạy và học môn Tiếng Anh đạt được kết quả tốt hơn
2 Mục đích nghiên cứu:
Đưa ra một số biện pháp nhằm giúp học sinh phát triển kỹ năng nói ở môn
Trang 2tiếng Anh lớp 6
3 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 6 của trường THCS Long Hưng
4 Khách thể và phạm vi nghiên cứu:
a) Khách thể:
Dựa trên tình hình học tập thực tế môn tiếng Anh của học sinh trường THCS Long Hưng nơi tôi đang công tác
b) Phạm vi nghiên cứu:
Thực trạng về vấn đề học sinh lớp 6 gặp khó khăn trong quá trình làm quen với việc thực hành nói tiếng Anh ở trường THCS Long Hưng, Mỹ Tú, Sóc Trăng và một số kinh nghiệm tích lũy được trong quá trình giảng dạy
5 Các phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra, thăm dò
- Phương pháp kiểm tra
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
II Nội dung:
1 Cơ sở lý luận:
Trong việc học tiếng Anh, kỹ năng nói là một trong những kỹ năng cần thiết giúp học sinh có thể giao tiếp bằng tiếng Anh trong cuộc sống hàng ngày hoặc ứng dụng vào công việc trong tương lai Vì thế, trong quá trình giảng dạy, giáo viên có thể phát triển kỹ năng nói cho học sinh thông qua việc dạy từng đơn
vị bài học một cách phù hợp
Ở chương trình tiếng Anh lớp 6, tuy mức độ đòi hỏi học sinh thực hành nói không nhiều nhưng vì thấy được tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng nói trong việc dạy và học ngôn ngữ mà giáo viên cũng cần phải cho học sinh luyện tập và phát triển dần về kỹ năng này cho các em tùy theo mục đích, yêu
Trang 3bước đầu chuẩn bị tốt cũng như nâng cao nhận thức và hiệu quả về khả năng nói của học sinh ở từng lớp học, cấp học tiếp theo
2 Thực trạng:
Long Hưng là xã vùng nông thôn, đời sống người dân còn nhiều khó khăn nên phần lớn phụ huynh ít quan tâm đến việc học tập của con em, nhất là môn tiếng Anh Ngoài sách giáo khoa có thể mua hoặc mượn của trường, hầu hết các
em không có phương tiện nào khác để phục vụ cho việc học ngoại ngữ như: tự điển, băng đĩa, máy cassette… Hơn nữa, các em cũng không có điều kiện tiếp xúc và giao tiếp với người nước ngoài Qua thực tế nhiều năm giảng dạy và trong thời gian gần đây tôi nhận thấy rằng các em đang dần có tâm trạng chán học và buông xuôi do hạn chế về kiến thức cơ bản ở một số môn học nói chung
và môn tiếng Anh nói riêng Trong đó, đối với môn tiếng Anh học sinh cần phải nắm và vận dụng các kỹ năng một cách đồng bộ nhưng thực tế trong một lớp học chỉ có vài học sinh tham gia rèn luyện tích cực, số còn lại thì ngồi im, thường trở nên rụt rè, ít chịu phát biểu và thẩn thờ làm cho không khí lớp học rất buồn tẻ, thiếu sinh động, nhàm chán, ảnh hưởng lớn đến việc dạy và học môn tiếng Anh Đặc biệt là việc rèn luyện khả năng nói ở các em Điều này có ảnh hưởng rất lớn khi các em tiếp tục học ở các lớp học, cấp học tiếp theo
Mặt khác, đối với giáo viên giảng dạy đôi khi chưa chủ động lồng ghép, phối hợp và kết hợp tốt các phương pháp một cách có hiệu quả Giáo viên chưa nắm bắt được nhu cầu giao tiếp của người học và chưa tạo được môi trường giao tiếp thông qua việc sử dụng tiếng Anh Ngoài ra, một số giáo viên còn ít sử dụng tiếng Anh trong quá trình giảng dạy trên lớp nên chưa mạnh dạn tạo cơ hội cho học sinh thực hành nói
Vì vậy, để giúp các em có được tâm lý thoải mái, trạng thái phấn khích, thân thiện và tham gia tích cực vào các hoạt động trong giờ học tiếng Anh và rèn luyện kỹ năng nói ở mức độ ban đầu của học sinh lớp 6 đó là điều mà tôi rất quan tâm
Trang 43 Giải pháp đề ra:
Điều trước tiên cần làm trong một lớp học là phân tích nhu cầu nói của học sinh để từ đó giáo viên có thể lựa chọn ngữ liệu, thiết lập các tình huống thích hợp để soạn các bài tập tương ứng Hơn nữa, tùy theo mục đích yêu cầu của bài học mà giáo viên có thể lựa chọn một số kỹ thuật thích hợp để xây dựng các sinh hoạt học tập trong lớp và các bài tập giao tiếp giữa người giáo viên và học sinh, giữa học sinh và học sinh với nhau để mở rộng ra thành những ứng dụng giao tiếp thật sự trong cuộc sống, đáp ứng nhu cầu nói của học sinh Sau đây là một số kỹ thuật phát triển kỹ năng nói cho học sinh:
a Phát triển kỹ năng nói thông qua hoạt động trước khi vào bài học:
Giáo viên có thể cho học sinh luyện nói thông qua việc yêu cầu học sinh đóng góp ý kiến trước khi dẫn dắt vào bài học mới
Ở giai đoạn này, giáo viên có nhiều cách để làm cho học sinh đóng góp ý kiến từ những hiểu biết và kinh nghiệm sẵn có của học sinh bằng cách trả lời những câu hỏi của giáo viên, thảo luận với nhau về câu hỏi mà giáo viên đưa ra
để tìm ra câu trả lời, hoặc trình bày ý kiến của mình về một vấn đề nào đó
Ví dụ: Bài 7: Your house, phần B1, trang 76 Để nói về cuộc sống ở thành thị và ở miền quê, giáo viên có thể đưa ra hai bức tranh: một ở thành thị và một
ở miền quê Sau đó giáo viên đưa ra một số câu hỏi có liên quan đến bức tranh
và yêu cầu các em trả lời hoặc giáo viên có thể yêu cầu các em nhìn vào tranh và
mô tả những gì các em thấy trong tranh, chẳng hạn như giáo viên hỏi: “What can you see in the first/ second pictures?”, “Where is it?”, và học sinh có thể trả lời:
“A post office, a supermarket, a car, a zoo,…”, “It is in a town/ a country” Câu trả lời của học sinh không nhất thiết phải nói đúng ngữ pháp hay câu hoàn chỉnh
mà các em có thể sử dụng từ hoặc cụm từ để đóng góp ý kiến
b Phát triển kỹ năng nói thông qua việc xây dựng tình huống :
Giáo viên có thể xây dựng các tình huống có liên quan đến nội dung của bài học để tạo điều kiện cho học sinh nói
Trang 5Ví dụ: Bài 5: Things I do, phần A1, trang 52 Giáo viên có thể xây dựng tình huống như “Today you are talking about daily activities What do you often tell your friend about your daily activities ?” Ở hoạt động này, học sinh có thể làm việc theo cặp, để nói về hoạt động hàng ngày của mình Học sinh có thể sử dụng một số hoạt động ở các bài học trước đó để trình bày như: “I get up”, “I brush my teeth”, “I have breakfast”, “I go to school” Thông qua việc làm này, học sinh có thêm cơ hội để luyện nói
c Phát triển kỹ năng thông qua việc sử dụng vật thật:
Đối với những bài học mà ngữ liệu có liên quan đến vật thật Giáo viên chuẩn bị những vật dụng có thể mang đến lớp
Ví dụ: Bài 11: What do you eat?, phần B1, trang 119 Sau khi học sinh thực hành viết tên các loại đồ ăn, thức uống theo tranh, giáo viên có thể giúp học sinh ôn ngay một số từ trong số các bức tranh bằng hình thức nói Giáo viên đưa ra mỗi vật thật bất kỳ: trái chuối, hộp sữa, cà rốt, gói mì, chai nước mà đã được chuẩn bị và yêu cầu học sinh nói lên tên của chúng Khi học sinh nói đúng, giáo viên có thể cho điểm thi đua
d Phát triển kỹ năng nói thông qua việc sử dụng tranh ảnh:
Tranh ảnh có thể được sử dụng để phát triển kỹ năng nói của học sinh và cách làm này có thể giúp học sinh hứng thú hơn trong việc nói, vì tranh ảnh thường có màu sắc và hình ảnh sinh động Thủ thuật này thay thế những đồ vật không thể mang được đến lớp học, hoặc không có sẵn để làm đồ dùng dạy học
Ví dụ: Bài 6: Places, phần A5, trang 64 Sau khi học sinh thực hành viết về
vị trí một số nơi chốn như nhà cửa, hồ, công viên, trường học, khách sạn,… Giáo viên có thể đưa ra một số tranh ảnh gợi ý khác để cho học sinh luyện nói bằng nhiều cách khác nhau Giáo viên có thể chuẩn bị một số tranh ảnh có liên quan, dán lên bảng và cung cấp mẫu câu “There is/are ”, sau đó yêu cầu học sinh nói cá nhân hoặc giáo viên có thể chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ Kế đến giáo viên phát cho mỗi nhóm hai trong số các bức tranh về các địa điểm trên
và yêu cầu học sinh nói trong thời gian qui định từ 1 - 2 phút, sau đó các cá nhân
Trang 6hoặc nhóm sẽ lần lượt đổi tranh cho nhau để thực hành Cuối buổi thực hành giáo viên yêu cầu cá nhân học sinh trình bày những gì các em vừa nói theo bức tranh
e Phát triển kỹ năng nói thông qua một số trò chơi:
Đối với một số bài học, giáo viên có thể đưa ra cho học sinh một số trò chơi: đóng kịch, Bingo, đố ô chữ, để thông qua đó các em sẽ có cơ hội thực hành nói Đây cũng là một cách giúp cho học sinh hứng thú trong việc luyện nói
Ví dụ: Bài 3: At home, phần C2, trang 39 Sau phần thực hành nói về gia đình, giáo viên có thể cho học sinh đóng kịch câm trước lớp, diễn tả nghề nghiệp như bác sĩ, y tá, giáo viên,… và những học sinh còn lại sẽ đoán xem bạn mình đang diễn tả nghề gì bằng cách hỏi những câu hỏi như “Are you a teacher?”,
“Are you a doctor?”,… Học sinh được hỏi sẽ trả lời “Yes, I am.” hoặc “No, I am not.” Trước khi thực hành nói giáo viên nên cung cấp một số từ vựng liên quan
về nghề nghiệp như: doctor, nurse, teacher, student, và làm mẫu với một hoặc hai học sinh khá giỏi trong lớp
Hoạt động này nên được thực hiện ở hình thức cá nhân và luân phiên Học sinh thay phiên nhau diễn tả và đoán nghề nghiệp Việc làm này tạo cơ hội cho nhiều học sinh được thực hành nói hơn Hơn nữa, hoạt động này giúp cho lớp học sinh động hơn và tạo cho học sinh có thêm sự tự tin trong giao tiếp bằng tiếng Anh
f Phát triển kỹ năng nói thông qua dạng bài tập thay thế :
Giáo viên có thể cho học sinh luyện nói thông qua dạng bài tập thay thế
Đó là bài tập mà học sinh có thể dùng từ của riêng mình để thay thế vào vị trí cố định của một cấu trúc câu nào đó
Ví dụ: Bài 10: Staying healthy, phần C2 , trang 112 Sau khi giới thiệu cho học sinh cách sử dụng động từ “like” để nói về sở thích cá nhân, giáo viên có thể cho học sinh thực hành nói dạng thay thế như “I like [oranges].” Ở phần này, học sinh có thể nói theo nhóm và mỗi học sinh trong nhóm lần lượt nói về sở thích của bản thân Sau đó giáo viên yêu cầu học sinh trình bày trước lớp
Trang 7Trước khi học sinh thực hành nói, giáo viên nên cung cấp một số từ vựng hoặc tranh ảnh có liên quan đến chủ điểm nói của học sinh để việc nói được thực hiện dễ dàng hơn
g Phát triển kỹ năng nói thông qua dạy cấu trúc ngữ pháp:
Sau khi giới thiệu và cho học sinh thực hành cấu trúc ngữ pháp, giáo viên
có thể cho học sinh nói theo cặp hoặc nhóm, sử dụng cấu trúc ngữ pháp vừa mới học Cách làm này vừa giúp cho học sinh nhớ được cấu trúc ngữ pháp mới học vừa giúp cho học sinh phát triển kỹ năng nói
Ví dụ: Bài 3: At home, phần B4, trang 37 Sau khi học sinh thực hành xong cấu trúc ngữ pháp, giáo viên có thể tạo thêm cơ hội cho học sinh luyện nói bằng cách cho học sinh làm việc theo cặp hoặc nhóm, sử dụng cấu trúc “How many [pens] are there?”, hỏi và đáp về số lượng Để cho việc thực hành thú vị hơn, giáo viên có thể sử dụng thêm tranh ảnh cho học sinh nhìn vào và hỏi đáp với nhau hoặc yêu cầu học sinh nói về bản thân mình với cấu trúc trên Trước khi học sinh thực hành nói giáo viên cần làm mẫu với một hoặc hai học sinh khá giỏi trong lớp
Ngoài các kỹ thuật nêu trên, giáo viên cũng là một nhân tố rất quan trọng
để hỗ trợ việc nói của học sinh Trong quá trình giảng dạy giáo viên cần thường xuyên sử dụng tiếng Anh trong suốt quá trình giảng dạy trên lớp Giáo viên nói -học sinh nghe, nếu không hiểu các em có thể hỏi lại Trường hợp -học sinh hiểu được yêu cầu giáo viên đề ra, các em có thể nói lại với giáo viên hoặc với bạn
Rõ ràng, học sinh được tạo điều kiện để thực hành nói tiếng Anh Khi việc làm này diễn ra đều đặn trong các tiết học tiếng Anh sẽ làm cho học sinh luôn thực hiện nghe và nói, do đó quá trình giao tiếp thành công và việc học tích cực có kết quả tốt Khi giáo viên nói tiếng Anh, học sinh sẽ nhận thấy:
+ Chúng có thể bắt chước được và thực hành nói ngay
+ Tiếng Anh nói không hoàn toàn giống tiếng Anh viết trong sách hoặc các tài liệu in khác vì nó đơn giản và ngắn gọn hơn
Trang 8Nói tóm lại, việc phát triển kỹ năng nói cho học sinh có thể được thực hiện
ở bất cứ giai đoạn nào trong một tiết học
* Sau đây là phần đúc kết một số phương pháp và nguyên tắc phát triển kỹ năng nói của học sinh:
1 Giáo viên nên cung cấp và rèn luyện ngữ liệu trước khi dạy phát triển kỹ
năng nói của học sinh
2 Giáo viên nên sử dụng tối đa những thành tựu của công nghệ cao, thiết bị và
đồ dùng dạy học hỗ trợ cho phần phát triển kỹ năng nói
3 Nên khuyến khích học sinh mạnh dạn nói mà không sợ mắc lỗi vì việc này
là một điều không thể tránh được trong khi học ngoại ngữ
4 Trong phần nói, đối với những học sinh chưa quen tham gia luyện nói, cần
khuyến khích học sinh nói dù chỉ nói được những câu ngắn với ý tưởng riêng
lẻ Để học sinh tự tin hơn nên khuyến khích học sinh thuộc những từ trong bài học có liên quan đến phần luyện nói và biết vận dụng nó
5 Để cho học sinh có hứng thú trong việc luyện nói, giáo viên nên lựa các nội
dung nói phản ánh được những thực tế trong đời sống thường ngày và khuyến khích học sinh có cách nói tự nhiên, không những chỉ trả lời câu hỏi
mà còn chủ động đặt câu hỏi, gợi chuyện, yêu cầu được giải thích, làm sáng
tỏ một số vấn đề cụ thể, thay phiên nhau nói trong những bài tập thảo luận, trình bày,…
6 Học sinh phải hiểu rõ yêu cầu của bài tập thực hành nói để việc thực hành
được thành công Vì thế giáo viên nên có yêu cầu và chỉ dẫn rõ ràng trước khi học sinh thực hành nói
7 Việc sửa lỗi nói của học sinh chỉ nên thực hiện khi bài tập là nói chính xác.
Nếu bài tập là nói trôi chảy, giáo viên không nên sửa lỗi lúc học sinh đang nói vì như vậy sẽ làm cho người nói mất hứng thú và gây trở ngại cho việc tư duy
Trang 98 Có 3 hình thức thường gặp là nói theo cặp, thảo luận trong nhóm và cá nhân
nói trước lớp Học sinh phải mạnh dạn tập nói từng câu ngắn và xúc tích Phần này không đòi hỏi mỗi học sinh phải nói đầy đủ các nội dung Ý tưởng của từng người có khác nhau vẫn không sao vì phần nói có tính sáng tạo
9 Tổ chức các hoạt động giao tiếp của học sinh đa dạng: cá nhân, cặp, nhóm và
cả lớp
10 Các hình thức tương tác trong khi nói nên đa dạng: giáo viên học sinh, học sinh học sinh
III KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT:
1 Kết luận:
- Qua việc áp dụng một số phương pháp và các hoạt động nêu trên, tôi nhận thấy rằng kết quả mang lại rất khả quan và đã có những ưu điểm sau:
+ Học sinh khắc phục dần tình trạng e dè, thụ động trong việc đóng góp ý kiến + Học sinh tích cực và chủ động hơn trong việc tham gia vào quá trình rèn luyện kỹ năng nói
+ Tạo được nhiều cơ hội cho học sinh tham gia thể hiện và trình bày ý kiến cá nhân của mình
+ Có được sự tương tác giữa thầy và trò, trò và trò
+ Giờ học trở nên sinh động và hứng thú hơn
+ Giáo viên dễ dàng trong việc truyền thụ kiến thức và rèn luyện kỹ năng nói cho các em
+ Học sinh yếu – kém cũng có phần tự tin và mạnh dạn hơn trong việc trao đổi và thảo luận những ý kiến của tập thể và của cá nhân mình
- Với việc áp dụng một số biện pháp và hoạt động trên, kết quả cho thấy học sinh có tiến bộ qua từng thời điểm Hình thức đánh giá qua phần kiểm tra miệng và sự đóng góp phát biểu của học sinh thông qua hình thức nói
Lớp Số lượng HS
Điểm kiểm tra miệng và phát biểu (nói) Lần I Lần II
Dưới 5 Trên 5 Tỉ lệ% Dưới 5 Trên 5 Tỉ lệ%
Trang 102 Bài học kinh nghiệm:
Qua việc vận dụng các phương pháp và các hoạt động trên, tôi đã rút ra được một số kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình giảng dạy bộ môn tiếng Anh nói chung và quá trình rèn luyện kỹ năng nói cho học sinh nói riêng như sau:
a) Đối với giáo viên:
- Cần phải tìm tòi, sáng tạo những phương pháp mới phù hợp với điều kiện giảng dạy và khả năng học tập của học sinh nhằm làm giảm và khắc phục được những khó khăn và hạn chế trong tiết dạy
- Cần tạo ra bầu không khí học tập thoải mái, nhẹ nhàng, vui tươi, sinh động, đôi khi tạo ra một chút sự hài hước và mang lại sự thân thiện giữa thầy và trò
- Cần phải nắm bắt được những nhu cầu, tâm tư, tình cảm của học sinh để tạo ra các thủ thuật và các hoạt động phù hợp thì lúc đó kết quả mang lại mới thật sự như mong muốn
- Phải là người chủ động khơi dậy những tiềm năng sẵn có của bản thân
và của học sinh Phải giữ vai trò là người hướng dẫn và là người tạo điều kiện cho việc học tập để học sinh đạt được kết quả tốt
- Giáo viên cần thường xuyên sử dụng tiếng Anh trên lớp để dần tạo thói quen nói tiếng Anh trong giờ học của học sinh
- Giáo viên cần tỏ thái độ khen ngợi, động viên khi học sinh nói đúng
b) Đối với học sinh:
- Phải tham gia một cách tích cực và nhiệt tình thì mới cải thiện được
những mặt hạn chế và yếu kém trong quá trình học ngoại ngữ (tiếng Anh) nói chung và rèn luyện kỹ năng nói nói riêng
- Cần khắc phục những tư tưởng tham gia hay không tham gia cũng không sao
- Thường xuyên trau dồi những kiến thức đã lĩnh nhận từ thầy (cô) không chỉ ở trường mà còn ở nhà thì mới có thể trao đổi và đóng góp cho bài học Từ