Việc làm cho nông dân bị thu hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở thành phố Đà Nẵng

Nghiên cứu sinh: Đề tài luận án: Việc làm cho nông dân bị thu hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở thành phố Đà Nẵng Người hướng dẫn khoa học: Chuyên ngành: Kinh tế chính trị Mã số: 62 31 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh TÓM TẮT NHỮNG KẾT LUẬN MỚI CỦA LUẬN ÁN 1. Việc làm cho nông dân bị thu hồi đất, là hoạt động lao động của người nông dân trong độ tuổi lao động, là sự kết hợp giữa sức lao động với tư liệu sản xuất theo những điều kiện phù hợp nhất định, nhằm tạo ra sản phẩm hàng hóa và dịch vụ, đáp ứng lợi ích của người nông dân, cộng đồng và xã hội. Hoạt động lao động đó không bị luật pháp Việt Nam ngăn cấm. 2. Một số bài học bổ ích có khả năng vận dụng cho thành phố Đà Nẵng, đó là: 1) Tuyên truyền vận động để người dân bị thu hồi đất nhận thức đúng về nhu cầu việc làm và các hướng tiếp cận việc làm; 2) Chính quyền và các tổ chức đoàn thể cần sớm lựa chọn và phổ biến kịp thời những phương hướng chuyển đổi nghề phù hợp với yêu cầu của địa phương hoặc phù hợp với nhu cầu của bản thân người lao động theo hướng hội nhập; 3) Đẩy mạnh phát triển kinh tế địa phương nhằm gia tăng số lượng việc làm; 4) Tăng cường mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động để các doanh nghiệp có chính sách ưu tiên, thu hút và sử dụng lao động tại chỗ, nông dân bị thu hồi đất; 5) Sử dụng có hiệu quả nguồn vốn từ Quỹ quốc gia giải quyết việc làm. 3. Một số quan điểm về tạo việc làm cho nông dân bị thu hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở thành phố Đà Nẵng: 1) Phải dựa trên quan điểm toàn diện, bình đẳng, phát triển bền vững và đồng bộ; 2) là một trong những vấn đề có tính trung tâm, là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa; 3) là trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, của các ban ngành, các tổ chức chính trị xã hội, xã hội nghề nghiệp thành phố Đà Nẵng; 4) khuyến khích bản thân người lao động tự tạo việc làm là một trong những nhân tố đảm bảo tính ổn định việc làm cho nông dân bị thu hồi đất; 5) trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, phải phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh của địa phương, khai thác tối đa các tiềm năng về vốn, kỹ thuật và kinh nghiệm làm ăn của dân, đồng thời tranh thủ và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước vào các chương trình, dự án có mục tiêu. 4. Ba nhóm giải pháp lớn nhằm tạo việc làm cho nông dân bị thu hồi đất trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa ở thành phố Đà Nẵng: 1) Nhóm giải pháp về ban hành, thực hiện chủ trương, chính sách của Nhà nước; 2) Nhóm giải pháp đối với người nông dân bị thu hồi đất và đào tạo, chuyển đổi nghề cho họ; 3) Nhóm giải pháp đối với doanh nghiệp sử dụng đất thu hồi

NGUY N D NG ANH

VIÖC LµM CHO N¤NG D¢N BÞ THU HåI §ÊT

TRONG QU¸ TR×NH C¤NG NGHIÖP HãA, §¤ THÞ HãA

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u nêu trong lu n án là trung th c, có ngu n g c

rõ ràng Nh ng k t lu n khoa h c c a lu n án ch a c ai công b trong b t k công trình nào.

TÁC GI LU N ÁN

Nguy n D ng Anh

NÔNG DÂN B THU H I T TRONG QUÁ TRÌNH

2.1 C s lý lu n v vi c làm cho nông dân b thu h i t 242.2 Ph ng th c t o vi c làm và các nhân t nh h ng n t o vi c

2.3 Kinh nghi m c a m t s a ph ng v t o vi c làm cho nông

Ch ng 3: TH C TR NG VI C LÀM CHO NÔNG DÂN B THU H I

T TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHI P HÓA, Ô TH

trình công nghi p hóa, ô th hóa thành ph à N ng 102

Ch ng 4: QUAN I M VÀ GI I PHÁP V T O VI C LÀM CHO NÔNG

DÂN B THU H I T TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHI P

4.1 D báo nhu c u thu h i t và quan i m v t o vi c làm cho nông

dân b thu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa 1184.2 M t s gi i pháp ch y u nh m nâng cao hi u qu t o vi c làm cho

CNH, H H Công nghi p hóa, hi n i hóa

B ng 3.1 Phân lo i tài nguyên t theo t ng ki m kê n m 2010 74

B ng 3.2 Phân lo i tài nguyên t theo Thông t 19/2009/TT-BTNMT 74

B ng 3.3 GDP và c c u kinh t thành ph à N ng 75

B ng 3.4 Bi n ng t ai c a các h i u tra giai o n 2001-2005 77

B ng 3.5 Di n tích t thu h i bình quân m i h phân theo lo i t 78

B ng 3.6 Di n tích t nông nghi p b thu h i giai o n 2011-2013 79

B ng 3.7 T l di n tích t thu h i bình quân m i h phân theo m c

B ng 3.12 Tình hình ào t o ngh và t o vi c làm cho lao ng b thu

h i t nông nghi p trên a bàn thành ph à N ng 85

B ng 3.13 H tr c a chính quy n i v i h gia ình b thu h i t v

B ng 3.14 Nhu c u vi c làm c a lao ng b thu h i t nông nghi p 88

B ng 3.15 K t qu ào t o ngh giai o n 2010-2013 c a thành ph à N ng 94

B ng 3.16 S lao ng b thu h i t nông nghi p i xu t kh u lao ng 98

B ng 4.1 Di n tích chuy n m c ích s d ng t nông nghi p 118

B ng 4.2 K ho ch chuy n m c ích s d ng t nông nghi p giai

B ng 4.3 D báo c u lao ng theo ngành, giai o n 2015-2020 119

B ng 4.4 D báo c u lao ng qua ào t o n n m 2020 120

v quá trình phát tri n ô th và các khu kinh t , khu - c m công nghi p Vì v y,

có hàng ch c v n h gia ình nông nghi p, nông thôn ph i hy sinh nh ng quy n

l i c b n c a mình là nh ng t - t li u s n xu t quan tr ng nh t c a ng inông dân cho các d án tái nh c nh ng n i m i, d n n s có hàngtri u lao ng nông nghi p bu c ph i chuy n i ngh do b m t t s n xu t

b ng, ô nhi m môi tr ng Trong ó, v n gi i quy t vi c làm n nh i

s ng cho ng i lao ng sau khi b thu h i t nông nghi p n i lên nh m t hi n

t ng v a mang tính khách quan c a quá trình công nghi p hóa, ô th hóa, v amang tính c thù c a m t n c nông nghi p nh n c ta

V i th c tr ng thu h i t nông nghi p hi n nay c a c n c c ng v i

vi c nhi u t nh, thành ph không có qu t d phòng, s nhân kh u nông thônngày m t gia t ng ã d n n tình tr ng b c xúc v gi i quy t vi c làm khu

v c này, nh t là nh ng ng i nông dân tu i lao ng b thu h i t Th c

ti n cho th y ã có m t s nông dân b thu h i t r i vào c nh ba không: không

t, không ngh nghi p, không nhà c a V tình tr ng này, báo i n tVietnam.net ã ph n ánh: vì sao cho n gi nh ng ng i dân ã hy sinh chocông cu c H H l i ang ph i s ng nh nh ng k t n n trên chính quê h ng

b n quán c a mình

Riêng i v i thành ph à N ng, t n m 1997 n n m 2013, xây d ng

và phát tri n, thành ph ã tri n khai h n 3000 d án ng th i v i quá trình ó

có g n 100 ngàn h gia ình ph i di d i n các khu tái nh c , hàng ch c ngànhecta t nông nghi p ph i chuy n i m c ích s d ng, làm cho ngu n thu

nh p quan tr ng nh t c a ng i nông dân trong nông nghi p b nh h ngnghiêm tr ng Tuy r ng, chính quy n thành ph ã có nhi u cách th c h tr các

i t ng này có th nhanh chóng n nh cu c s ng, nh ng do nhi u y u tkhách quan, ch quan n nay nhi u lao ng b m t t v n ch a n nh n i

n, ch n , ch a th tìm ra cho mình m t cách m u sinh n nh lâu dài Th c

ti n s nghi p công nghi p hóa, ô th hóa th i gian qua cho th y, m t trong cáckhó kh n khi ti n hành công nghi p hóa, ô th hóa là vi c t o công n, vi c làmcho ng i lao ng các vùng b thu h i t phát tri n các KCN, khu ô th

Có th th y nh ng khó kh n, nan gi i ó qua d n ch ng có tính tiêu bi u sau:

à N ng, hàng v n ng i dân lao ng các qu n S n Trà, Liên Chi u,

Ng Hành S n, huy n Hòa Vang sau khi nh ng t xây d ng các KCN, khu

ô th c ng ng th i m t luôn vi c làm mà lâu nay nh ó m b o s sinh t n

c a h Khi n các khu tái nh c , do a s h ch y u là lao ng ph thông,

v i ngh thu n nông, ho c ng dân, ho c buôn bán nh l , nên h g p khó kh n,

v t v trong vi c tìm ki m ph ng cách m u sinh, và th c t , không ít trong s

h m u sinh t ng ngày gi i quy t vi c làm, an c , l c nghi p cho ng i dânvùng b thu h i t cho các d án phát tri n, UBND thành ph à N ng ã banhành nhi u quy nh nh m h tr chuy n i ngành ngh , n nh i s ng chocác i t ng trong di n thu h i t s n xu t, di d i, gi i t a trên a bàn, tuynhiên, các gi i pháp này v n ch a th gi i quy t d t i m bài toán n nh cu c

s ng lâu dài cho ng i dân b thu h i t Th c t cho th y, dù ch tr ng c athành ph là úng nh ng do ch a có nh ng cách th c t ch c th c hi n phù h p

v i t ng i t ng c th , nên khi th c hi n g p không ít v ng m c, d n n

vi c hoàn thành các yêu c u t ra còn h n ch

Cùng v i các v n nh v a nêu trên, do nh h ng c a kh ng ho ng vàsuy thoái kinh t t n m 2008 n nay, hàng lo t các doanh nghi p là các công

ty, các xí nghi p, c s s n xu t trên a bàn ã ph i t m ng ng s n xu t, ho cthu h p ho t ng s n xu t, kinh doanh c ng góp ph n làm cho hàng ngàn lao

ng các KCN c a thành ph b m t vi c làm

Th c t nêu trên ang gia t ng áp l c trong gi i quy t vi c làm cho nôngdân b thu h i t ph c v s nghi p công nghi p hóa, ô th hóa ây là m t

v n c p bách n u nhìn c tr c m t và lâu dài xét trên ph ng di n phát tri n

B i l , n u v n vi c làm cho ng i lao ng nói chung, nông dân b thu h i

t nói riêng không c gi i quy t t t s r t khó kh n trong th c hi n các m ctiêu phát tri n và s n y sinh nhi u v n xã h i ph c t p khó l ng Do ó,

tài: Vi c làm cho nông dân b thu h i t trong quá trình công nghi p hóa,

- Phân tích th c tr ng vi c làm cho nông dân b thu h i t trong quá trìnhcông nghi p hóa, ô th hóa thành ph à N ng Ch ra nh ng k t qu t

c và nh ng m t còn h n ch , y u kém trong t o vi c làm cho nông dân b thu

h i t thành ph à N ng trong th i gian qua

- xu t quan i m và gi i pháp nh m nâng cao hi u qu t o vi c làmcho nông dân b thu h i t thành ph à N ng

- Lu n án ch y u t p trung vào v n t o vi c làm cho nông dân trong

tu i lao ng b thu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa thành

ph à N ng Và v i th i gian nghiên c u c xác nh t n m 2001 n 2013

- a i m nghiên c u, kh o sát: Các qu n S n Trà, Ng Hành S n, LiênChi u, Thanh Khê, C m L , huy n Hòa Vang; c bi t tác gi i kh o sát th c t t i

qu n C m L là qu n có t l thu h i t nông nghi p cao, có ph ng di n tích tnông nghi p b thu h i lên n 100% t ng di n tích t nông nghi p hi n có

l ch s , ph ng pháp tr u t ng hóa khoa h c phân tích các v n lý lu n và

th c ti n v vi c làm cho nông dân b thu h i t;

- S d ng các ph ng pháp th ng kê, phân tích, lôgíc k t h p v i l ch s ,

t ng k t, ánh giá quá trình gi i quy t vi c làm cho nông dân b thu h i t thành ph à N ng;

- S d ng ph ng pháp i u tra b ng phi u i u tra và ph ng v n chuyênsâu m t s h nông dân t i m t s a i m mang tính i di n có t nôngnghi p b thu h i thu c qu n C m L (ph ng Hòa Xuân, Hòa Phát, Hòa ThTây) làm k t qu nghiên c u c a mình V i t ng, m c ích, n i dung

i u tra ã c tác gi trình bày trong ph l c 1 và ph l c 3 c a lu n án Tác

gi i u tra 150 h nông dân, tuy nhiên, trong quá trình x lý s li u, có nhi uphi u không c s d ng do các h nông dân không a ra ph ng án tr l i

y Do các phi u i u tra không c làm s ch tr c khi thu h i nên tác

gi không s d ng mô hình SPSS x lý s li u mà tác gi ch s d ng ph ngpháp th ng kê, phân tích s li u Khi tác gi x lý s li u b ng ph ng pháp

th ng kê, tùy t ng câu h i khác nhau s có s m u tr l i khác nhau Tuy v y,tác gi cho r ng v i ph m vi và i t ng nghiên c u c a mình, các s li u m u

i u tra c a tác gi mang tính i di n và tin c y cho k t qu nghiên c u Bên

c nh ó, làm rõ thêm các v n lý lu n và th c ti n liên quan n lu n án,tác gi có s d ng ph ng pháp chuyên gia, ph ng v n sâu 20 nhà lãnh othành ph , qu n, huy n, ph ng

5 óng góp m i c a lu n án

Th nh t, lu n án làm rõ h n c s lý lu n và th c ti n v vi c làm,

ph ng th c t o vi c làm cho nông dân b thu h i t trong quá trình côngnghi p hóa, ô th hóa

Th hai, trên c s phân tích, ánh giá quá trình t o vi c làm cho nông

dân b thu h i t thành ph à N ng qua các s li u báo cáo c a các c quan

có th m quy n và th c ti n i u tra b ng b ng h i c a tác gi , tác gi a ra

nh ng nh n nh khách quan v nh ng thành t u, h n ch và nguyên nhân c acác h n ch trong quá trình t o vi c làm cho nông dân b thu h i t thành ph

à N ng

Th ba, tác gi i sâu i u tra th c tr ng vi c làm và gi i quy t vi c làm

H th ng hoá c s lý lu n xây d ng khái ni m công c , khung lý thuy t

kh o sát th c tr ng vi c làm cho nông dân b thu h i t K t qu nghiên c u lý

lu n c a tài còn là c s cho nh ng nghiên c u ti p theo v v n này

ph ng v i chi n l c phát tri n các ngành kinh t , k thu t, các vùng kinh t

tr ng i m, các khu v c kinh t , KCN, khu ô th v i chi n l c phát tri n, phân

b và s d ng ngu n nhân l c, chi n l c ào t o ngành ngh chu n b m t

i ng lao ng phù h p v i yêu c u c a vi c thu h i t t ng a ph ng,

t ng vùng

- tài không nh ng góp ph n quan tr ng trong l nh v c nghiên c u màcòn phát huy vai trò t v n, là tài li u tham kh o cho cán b lãnh o thành phtrong xây d ng, ho ch nh chính sách v vi c làm cho nông dân b thu h i t

7 K t c u c a lu n án

Ngoài ph n m u, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o và ph l c, lu n

án c k t c u v i 4 ch ng, 10 ti t

Ch ng 1

T NG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U

LIÊN QUAN N TÀI LU N ÁN

1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN C U V VI C LÀM CHO NÔNG DÂN B THU

H I T

1.1.1 Khái quát m t s nghiên c u trong n c liên quan n tài

1.1.1.1 Các công trình nghiên c u liên quan n vi c làm

V n vi c làm nói chung, vi c làm c a ng i có t b thu h i nói riêng,

là m t v n r t quan tr ng trong phát tri n KT - XH, ng th i c ng r t nh y

c m và tác ng sâu r ng n thành công c a ti n trình CNH, H H, ô th hóanên là ch nh n c s quan tâm r ng rãi D i ây là các công trình nghiên

n c ta c ng ã chú ý u t nghiên c u tìm ki m các chính sách gi i quy t

vi c làm cho ng i lao ng ngày m t h u hi u h n [63]

Nh ng nghiên c u có tính c b n và h th ng u tiên ph i k n côngtrình nghiên c u V n vi c làm, t ng thu nh p, nâng cao a v ng i ph nnông thôn hi n nay c a Lê Thi [84] Trong nghiên c u này tác gi ã ch ra tính

b c xúc c a v n gi i quy t vi c làm khu v c nông thôn và v n vi c làmphát huy vai trò c a ng i ph n khu v c này

V n lao ng - Vi c làm chuy n d ch c c u lao ng nông nghi p,nông thôn trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa c chú ý nghiên c u tnhi u n m nay, c bi t là các công trình nghiên c u c a Vi n Khoa h c Lao

ng và Xã h i, B Lao ng - Th ng binh và Xã h i; Vi n Chi n l c pháttri n, B K ho ch và u t ; Vi n Nghiên c u Qu n lý kinh t Trung ng;

Tr ng i h c Lao ng - Xã h i; Tr ng i h c Kinh t qu c dân và nhi unhà nghiên c u khác M t s công trình tiêu bi u có th k n nh sau:

- tài c p Nhà n c KX 04.04 v "Lu n c khoa h c cho vi c xây d ngchính sách gi i quy t vi c làm n c ta khi chuy n sang n n kinh t hàng hóanhi u thành ph n" [23], ây là m t công trình l n trong Ch ng trình KX 04

n m trong h th ng 10 ch ng trình khoa h c công ngh c Nhà n c tri nkhai nghiên c u giai o n 1990-1995 K t qu nghiên c u c a tài này ã ónggóp m t s lu n c , c s khoa h c cho ng và Nhà n c ta trong vi c hìnhthành các ch tr ng, chính sách v gi i quy t v n vi c làm th i k y m nhCNH, H H t n c

- Ngân hàng th gi i (2011) C ch Nhà n c thu h i t và chuy n d ch

t ai t nguy n Vi t Nam: Ph ng pháp ti p c n, nh giá t và gi i quy tkhi u n i c a dân [56] n ph m là k t qu nghiên c u trong nhi u n m c aNgân hàng Th gi i t i Vi t Nam v i ch Xã h i và các xung t t ai

nh m h tr B Tài nguyên và Môi tr ng c i thi n chính sách và th c ti n vthu h i và chuy n d ch t ai t c s t ng tr ng b n v ng trong quátrình ô th hóa và CNH di n ra nhanh chóng hi n nay N i dung c a tác ph mbao g m ba báo cáo: xu t v hoàn thi n chính sách Nhà n c thu h i t và

c ch chuy n d ch t ai t nguy n Vi t Nam; Nghiên c u v c ch xác

nh giá t ph c v b i th ng, h tr và tái nh c t i Vi t Nam; Nghiên c uhoàn thi n c ch gi i quy t khi u n i v b i th ng, h tr , tái nh c khi Nhà

n c thu h i t t i Vi t Nam

- Công trình " i u tra v th c tr ng lao ng và vi c làm Vi t Nam"

c B Lao ng - Th ng binh và Xã h i ph i h p v i T ng c c Th ng kêtri n khai th c hi n [13], ã cung c p m t h th ng s li u, d li u v hi n tr nglao ng, vi c làm hàng n m trên bình di n qu c gia c ng nh t ng t nh (thành

ph ) trong c n c, qua ó, các nhà khoa h c, các nhà qu n lý, các nhà nghiên

c u có th tham kh o, ph c v cho các án, các công trình nghiên c u v các

v n lao ng, vi c làm m t cách thu n l i h n

- Nguy n Duy Ph ng (2013), Quan i m và gi i pháp gi i quy t vi c làm

n c ta hi n nay [62] Tác gi phân tích b n nguyên nhân d n n tình tr ng thi u

vi c làm n c ta, trong ó có nguyên nhân do vi c y nhanh công cu c CNH,

H H g n v i quá trình ô th hóa ang di n ra m nh m t t c các thành ph l n

và các vùng ph c n Tác gi cho r ng, vi c làm và gi i quy t vi c làm cho ng ilao ng ã tr thành m t chính sách xã h i quan tr ng hàng u c a ng và Nhà

n c ta th c hi n thành công m c tiêu gi i quy t vi c làm giai o n 2011-2020,theo tác gi c n quán tri t và th c hi n ng b b n quan i m và gi i pháp sau:

M t là, gi i quy t vi c làm ph i th c hi n m t nguyên t c c b n là m b o công

b ng xã h i; Hai là, c n c th hóa các qui nh t i i u 12, 13 và 14 B lu t Lao

lo ng i trong v n vi c làm và môi tr ng làm vi c t i các doanh nghi p nh :

Ch t l ng vi c làm áng lo h n tình tr ng th t nghi p? Nhu c u c a ng i lao

ng ang thay i? Ng i lao ng t p trung k v ng vào các l i ích ng n h n?Tác gi xu t n m gi i pháp c i thi n ch t l ng vi c làm trong doanh nghi p là:xây d ng môi tr ng làm vi c an toàn, n nh và thân thi n; khai thác và phát huy

hi u qu ngu n l c lao ng; doanh nghi p c n chú tr ng t i gây d ng th ng hi unhà tuy n d ng; không ng ng nâng cao trình tay ngh và ý th c c a ng i laong; m b o hài hòa l i ích gi a ng i lao ng, nhà u t và Nhà n c

1.1.1.2 Các công trình nghiên c u liên quan n vi c làm cho ng i b thu h i t

- Lê Du Phong (Ch biên), Thu nh p, i s ng, vi c làm c a ng i có t

b thu h i xây d ng các khu công nghi p, khu ô th , k t c u h t ng kinh t

-xã h i, các công trình công c ng ph c v l i ích qu c gia [60] N i dung cu n

sách nêu m t s v n lý lu n, th c tr ng v thu nh p, i s ng, vi c làm c a

ng i dân có t b thu h i xây d ng các KCN, khu ô th , k t c u h t ng

KT - XH, các công trình công c ng ph c v l i ích qu c gia trong th i gian qua

n c ta, ng th i cho th y nh ng khó kh n, t n t i Qua ó, tác gi a ra

nh ng quan i m, gi i pháp và ki n ngh nh m gi i quy t vi c làm, m b o thu

nh p và i s ng c a ng i dân có t b thu h i xây d ng các KCN, khu ô

th , k t c u h t ng KT - XH, các công trình công c ng ph c v l i ích qu c giatrong th i gian t i

- Nguy n Th Th m - ThS Phí Th H ng ( ng ch biên), Gi i quy t vi c làm cho lao ng nông nghi p trong quá trình ô th hóa [86] T nghiên c u

th c tr ng m t s t nh tr ng i m ng b ng sông H ng mà H i D ng là tiêu

bi u, các tác gi ã bàn sâu v quá trình CNH, H H, ô th hóa, các KCN, c mcông nghi p m c lên kh p n i ã làm cho t ai s n xu t nông nghi p b thu

h p Ng i nông dân m t t, m t t li u s n xu t ng ngh a v i m t ho c thi u

vi c làm Gi i quy t vi c làm cho lao ng nông nghi p lúc này là v n b cthi t t ra; t ó các tác gi a ra ph ng h ng và gi i pháp gi i quy t vi clàm cho lao ng nông nghi p trong quá trình ô th hóa H i D ng n n m

2010 và nh ng n m ti p theo

- tài khoa h c c p B (2010), Gi i quy t vi c làm cho nông dân b thu

h i t ngo i thành Hà N i [57]. tài tìm hi u th c tr ng thu h i t và gi iquy t vi c làm cho ng i dân b thu h i t ngo i thành Hà N i, phát hi n

nh ng nguyên nhân, mâu thu n n y sinh trong quá trình thu h i t và gi i quy t

vi c làm cho nông dân, trên c s ó tài xu t m t s gi i pháp nh m nângcao hi u qu gi i quy t vi c làm cho ng i dân b thu h i t

- tài khoa h c c p B (2010), Vi c làm và thu nh p c a nông dân vùng ông Nam b d i tác ng c a quá trình công nghi p hóa và ô th hóa [50].

tài phân tích, ánh giá nh ng tác ng c a quá trình công nghi p hóa, ô thhóa t i phát tri n KT - XH nói chung và t i vi c làm thu nh p c a ng i dân

nông thôn vùng ông Nam b nói riêng ánh giá úng th c tr ng v vi c làm

và thu nh p c a ng i dân nông thôn vùng ông Nam b trong quá trình côngnghi p hóa, ô th hóa, khó kh n và nh ng v n còn t n t i, phân tích nguyênnhân c a nh ng v n ó; làm rõ vai trò c a nhà n c, các ch th t o vi c làm

và ng i lao ng trong gi i quy t vi c làm cho lao ng nông thôn c a vùngông Nam b Phân tích tác ng c a m t s chính sách liên quan n t o vi clàm cho nông dân xu t ph ng h ng và gi i pháp gi i quy t vi c làm và

t ng thu nh p nh m h n ch nh ng khó kh n, nâng cao i s ng kinh t c a

ng i dân nông thôn trong quá trình y m nh CNH, H H, ô th hóa và h i

nh p kinh t qu c t vùng này

- Lu n án ti n s kinh t (2010) c a NCS Nguy n V n Nh ng: "Chínhsách an sinh xã h i i v i ng i nông dân sau khi thu h i t phát tri n các

c m công nghi p (nghiên c u t i B c Ninh) [59] Tác gi i sâu vào phân tích

nh ng n i dung lý lu n v chính sách an sinh xã h i i v i nông dân b thu h i

t xây d ng các KCN, ng th i ánh giá th c tr ng i s ng ng i dân bthu h i t nông nghi p xây d ng các KCN t i B c Ninh Qua vi c ch ra

nh ng thành t u, h n ch và nguyên nhân b ng s d ng mô hình SWOT, tác gi

xu t các gi i pháp xây d ng và hoàn thi n chính sách v an sinh xã h i i

v i ng i nông dân b thu h i t xây d ng các KCN

- Nguy n H u D ng (2004), Gi i quy t v n lao ng và vi c làm trong quá trình ô th hóa, CNH nông nghi p, nông thôn [26] Tác gi nêu lên th c

tr ng v lao ng và vi c làm nông thôn trong quá trình ô th hóa và a racác gi i pháp c b n gi i quy t v n này

- Nguy n H u D ng (2005), ô th hoá, công nghi p hoá, hi n i hoá v i

vi c m b o i u ki n s ng và làm vi c c a ng i lao ng [27] bài vi t này,

tác gi cho r ng CNH kéo theo quá trình ô th hóa và có tác ng hai m t: m t

m t, làm cho b m t c a các t nh, thành ph thay i theo h ng hi n i; m tkhác, làm cho m t s lao ng b m t vi c làm sau khi b thu h i t nôngnghi p và tác gi a ra các h ng gi i quy t cho v n nêu ra

- Ngô c Cát (2004), Th c tr ng thu h i t nông nghi p và nh h ng

c a nó t i lao ng nông nghi p [17] Tác gi c p n th c tr ng t nông

nghi p b thu h i t n c ta d n n nhi u lao ng nông nghi p không có

vi c làm, thu nh p th p, t n n xã h i

- T ng Minh L c, Nâng cao ch t l ng ngu n nhân l c nông thôn [53].

Tác gi ã khái quát và phân tích m t s nguyên nhân v s th p kém ch t l ngngu n nhân l c nông thôn Vi t Nam hi n nay Tác gi c ng cho r ng, trong cácnguyên nhân, tác ng c a quá trình m t t và s thi u chu n b vi c chuy n ingh cho nông dân ã làm nh h ng r t l n n i s ng c a nh ng ng i dân vùng b m t t Qua ó xu t m t s gi i pháp phát tri n ngu n nhân l c,trong các gi i pháp tác gi xu t, áng chú ý nh t là vi c huy ng các ngu n l c

xã h i t p trung cho vi c ào t o ngh , chuy n i vi c làm cho nh ng lao ngnói chung, lao ng vùng ph i nh ng t cho các d án phát tri n nói riêng

- Nguy n H u D ng (2008), Phát tri n khu công nghi p v i v n lao

ng vi c làm [28] Tác gi cho r ng, vi c phát tri n các KCN là m t kênh gi i

quy t vi c làm m t cách h u hi u nh t i v i lao ng nông thôn, c bi t làlao ng các vùng chuy n i m c ích s d ng t Bài vi t c ng cho r ng, lao ng nông thôn, trong ó có lao ng các vùng chuy n i m c ích s

d ng t có th ti p c n ho c làm vi c c các KCN c n ph i có hàng lo tcác chính sách tác ng, nh t là t o i u ki n phát tri n th tr ng s c lao

ng Mu n v y, v n ào t o ngh cho lao ng nông thôn c n c t lênhàng u N u không chuy n i c ngh thì lao ng các vùng b m t ttrong quá trình CNH, H H s luôn ph i b ng ngoài quá trình y Và do ó,

i s ng và thu nh p c a ng i lao ng nông thôn s không th c i thi n

- Hà Th H ng (2008), V n gi i quy t vi c làm cho nông dân sau khi thu

h i t n c ta hi n nay [40] Tác gi ã c p khái quát tình tr ng thu h i

t c a nông dân n c ta, phân tích s nh h ng c a vi c thu h i t n vi clàm, thu nh p c a nông dân t ó xu t các gi i pháp gi i quy t vi c làm cho

i t ng này trong th i gian t i

- Nguy n Ti p (2008), Vi c làm cho ng i lao ng trong quá trình chuy n

i m c ích s d ng t [93] Tác gi ã gi i thi u cho ng i c m t s néttrong nghiên c u v nh ng khó kh n trong gi i quy t vi c làm c a ng i dânvùng chuy n i m c ích s d ng t, và tác gi c ng cho r ng, nh ng khó

kh n ó r t khó tìm ra gi i pháp gi i quy t tho áng trong th i gian t i, vì theotính toán c a tác gi , trong vòng 5 n m t i s có kho ng 12 tri u lao ng thi u

vi c làm Tác gi c ng ã phân tích 5 khó kh n có tính khái quát trong gi i quy t

vi c làm i v i dân vùng chuy n i m c ích s d ng t, và cho r ng, nh ngkhó kh n trong gi i quy t vi c làm nhóm i t ng này là do vi c thu h i tnông nghi p ch a có s g n k t v i quy ho ch, k ho ch, chính sách và bi npháp chuy n i ngh , t o vi c làm m i, t ng thu nh p cho ng i lao ng; vi c

t ch c tri n khai còn thi u công khai, dân ch , minh b ch, thi u thông tin, tuyêntruy n ng i lao ng ch ng h c ngh , chuy n ngh và t t o vi c làm

T n t i này là c n nguyên x y ra nh ng ph c t p trong i s ng, gây h u qu n ng

n và m t lòng tin c a m t b ph n nhân dân vào ch tr ng l n, úng n c a

tr thành th dân m t cách b t c d ; t n n xã h i gia t ng; ô nhi m môi

tr ng s ng T ó tác gi xu t có nh ng i m i c n b n v th ch qu n lý t

ai, nh t là quy trình, cách th c thu h i, phân chia l i ích và kèm theo ó là th c

hi n ng b các gi i pháp v an sinh xã h i, m b o cu c s ng c a nhân dân

- Hà B c (2013), Th y gì sau 3 n m tri n khai mô hình thí i m d y ngh cho lao ng nông thôn [4] Tác gi cho r ng: Xu t phát t các yêu c u c a

án 1956, trong ó chú tr ng n ch t l ng u ra c a ng i h c ngh , kh n ng

gi i quy t vi c làm, t t o vi c làm m i và nâng cao n ng su t lao ng thì vi cxác nh các mô hình thí i m d a trên 6 tiêu chí: M t là, ngh c l a ch n là

nh ng ngh có nhu c u cao c a ng i h c và phù h p v i quy ho ch phát tri n

KT - XH t i a ph ng; Hai là, có tính c thù ho c cung ng nhân l c lao

ng cho các KCN t i a ph ng; Ba là, phù h p v i i u ki n v v n hóa,phong t c, t p quán và trình c a s ông lao ng nông thôn trong khu v c;

B n là, có kh n ng nhân r ng; N m là, u tiên các ngh mà ng i lao ng có

kh n ng t ch ng tìm vi c làm; Sáu là, có s vào cu c c a các c p lãnh o,chính quy n a ph ng, nh t là các t ch c chính tr , xã h i Tác gi nêu lên 3

mô hình t p trung xây d ng: Mô hình 1: Chính quy n a ph ng ch trì ph i

h p v i c s d y ngh , doanh nghi p t ch c ào t o ngh , gi i quy t vi c làm,bao tiêu s n ph m cho ng i h c ngh ; Mô hình 2: C s ào t o ch trì, ph i

h p v i chính quy n các c p và doanh nghi p trên a bàn t ch c ào t o, t

v n gi i thi u vi c làm cho ng i h c ngh ; Mô hình 3: Doanh nghi p ch trì

ph i h p v i c s ào t o và chính quy n a ph ng t ch c d y ngh , gi iquy t vi c làm t i ch , thu mua s n ph m cho ng i h c ngh

- Bùi S Tu n - TS Lê Thanh Tùng (2013), Phát tri n ào t o ngh cho lao

ng nông thôn - Chính sách h tr tích c c b o m an sinh xã h i [99] Các

tác gi c p n nh ng óng góp tích c c t ch tr ng, chính sách c a ng

và Nhà n c v phát tri n kinh t và an sinh xã h i cho dân c nông thôn Phântích nguyên nhân c a nh ng t n t i trong công tác d y ngh cho lao ng nôngthôn v n ch a áp ng yêu c u CNH, H H nông nghi p, nông thôn trong i u

ki n kinh t th tr ng và h i nh p qu c t T ó các tác gi xu t m t skhuy n ngh chính sách ào t o ngh lao ng nông thôn th c s phát huy

hi u qu h n n a, góp ph n tích c c m b o an sinh xã h i nông thôn nói riêng

và c n c nói chung

- Nh ng công trình khoa h c khác ã c công b liên quan n tài

nh : Kinh nghi m qu c t v nông nghi p, nông thôn, nông dân trong quá trình

công nghi p hóa c a tác gi ng Kim S n; Kinh nghi m c a Trung Qu ctrong ho t ng thu h i t nông nghi p c a tác gi Nguy n Thành L i, H

qu c a quá trình công nghi p hóa, thành th hóa nông thôn Trung qu c c a tác

gi Tr n Th Quang; V n vi c làm c a nông dân hi n nay - bài toán không

d gi i c a tác gi Ph m Th Tuý; Vi c làm cho h nông dân thi u t s n xu t

- v n và gi i pháp c a tác gi Bùi Ng c Thanh, Phát tri n KCN vùng ng

b ng sông H ng và v n nông dân m t t nông nghi p c a tác gi Nguy nSinh Cúc Nh ng công trình này ã phân tích nh h ng c a quá trình côngnghi p hóa, ô th hóa t i vi c làm và thu nh p c a ng i nông dân; b c u

xu t m t s gi i pháp cho v n này Bên c nh ó, m t s nghiên c u còn rút ra

nh ng bài h c kinh nghi m trong vi c gi i quy t các v n liên quan t i ng idân nông thôn trong quá trình CNH và ô th hóa m t s qu c gia trên th gi i,

c bi t là kinh nghi m c a Trung Qu c, qu c gia có nhi u nét t ng ng v i

Vi t Nam trong phát tri n nông nghi p, nông thôn

Nh ng công trình nghiên c u trên th hi n lu n i m, lu n ch ng c a cácnhà nghiên c u, nhà khoa h c và các c quan qu n lý nhà n c v bi n ng t

ai, xu h ng chuy n i c c u lao ng, xu h ng phát tri n ô th , côngnghi p trong th i gian qua M t s nghiên c u có i sâu phân tích v m c s ng,

vi c làm, thu nh p, lao ng c a nông dân m t s vùng, a ph ng

Nhìn chung, các công trình trên ã ph n nào ph n ánh c v n vi clàm và gi i quy t vi c làm, trong ó có lao ng nông nghi p n c ta hi n nay,

ó là v n không ch riêng m t a ph ng hay khu v c nào, mà ang di n

ra t t c m i mi n t n c trong ti n trình CNH, H H và ô th hóa Qua ócho th y, th c hi n m c tiêu t ng tr ng kinh t g n li n v i ti n b và công

b ng xã h i ngay trong t ng b c phát tri n nh ng ta ã ra là c m t quátrình chông gai, òi h i s ng tâm, th ng nh t c a toàn xã h i m i có th th c

hi n c, trong ó, Nhà n c là ng i nh c tr ng v i vai trò qu n lý và

i u hành, c n có nh ng c ch , chính sách huy ng xã h i tham gia m t cáchtích c c, có v trí quan tr ng nh t

Tóm l i, i v i các công trình trong n c trên bình di n chung c a qu cgia, vi c nghiên c u v v n lao ng, vi c làm c các tác gi c p trongcác tác ph m, tài khoa h c các c p, lu n án ti n s nêu lên nh ng quan ni m

c b n, nh h ng, kinh nghi m phát tri n vi c làm và gi i quy t vi c làm chocác i t ng khác nhau Nh ng quan ni m, nh h ng, kinh nghi m ó ãgiúp cho tác gi lu n án có nhi u c s khoa h c c ng nh th c ti n khi tri nkhai nghiên c u v n vi c làm cho nông dân b thu h i t trong quá trìnhcông nghi p hóa, ô th hóa thành ph à N ng c thu n l i h n

Tuy nhiên, nh ng công trình trong n c c p n nh ng v n có tính

hi n tr ng chung, nh m gi i thi u m t s k t qu nghiên c u các góc nh t

nh c a vi c th c hi n chính sách v lao ng, vi c làm trên m t s m t, trênbình di n chung c a c n c ho c m t vài a ph ng nh t nh; ch a phân tíchsâu nh ng c n nguyên c a tình hình bi n ng vi c làm và áp l c t o vi c làm cho

i t ng là nông dân b thu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa

1.1.2 Các công trình nghiên c u liên quan n mi n Trung và thành

ph à N ng

1.1.2.1 Các công trình nghiên c u liên quan n vi c làm mi n Trung

- tài c p B (2006), Các gi i pháp gi i quy t vi c làm cho ng dân các t nh duyên h i mi n Trung [97] tài ã ánh giá m t cách khái quát tình hình lao

ng, vi c làm vùng ng dân, trên c s ó, nhóm nghiên c u ã xu t m t s

gi i pháp có tính tình th trong vi c gi i quy t các v n v lao ng, vi c làm cho

ng dân vùng duyên h i mi n Trung, góp ph n cùng khu v c xây d ng, phát tri n

KT - XH, song các ánh giá và gi i pháp do nhóm nghiên c u xu t ch ph n ánh

có tính c c b , riêng l i v i lao ng làm ngh bi n, ch không th khái quát

c tình hình bi n ng vi c làm c a c khu v c m t cách h th ng, c n b n H n

n a, vi c ánh giá c a tài ch a làm rõ c b n ch t c a tình tr ng vi c làm

ch a nghiên c u s v n ng c a nó trong th c tr ng KT - XH c a khu v c

- tài thành ph à N ng (2012), Xây d ng chính sách khuy n khích chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p [5]. tài phân tích th c tr ng phát tri n

c a ngành nông nghi p thành ph à N ng th i gian qua và các y u t tác ng

n chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p ánh giá tác ng c a các chínhsách thúc y chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p i v i s thay i, pháttri n c a nông nghi p, nông thôn thành ph D a trên c s ó, k t h p v i vi c

nh n di n nh ng bi n i các v n kinh t - xã h i trong và ngoài n c trong

th i gian n ra nh h ng, xây d ng các chính sách nh m thúc ychuy n d ch c c u kinh t nông nghi p có hi u qu trên a bàn thành ph à

N ng n n m 2020

- Tr n ình Chín (2012), Vi c làm cho ng i lao ng các t nh Duyên

h i Nam Trung b Vi t Nam [19] Lu n án ã ánh giá th c tr ng khách quan,

khoa h c v vi c làm cho ng i lao ng các t nh Duyên h i Nam Trung b ;

v nh ng k t qu t c trong quá trình gi i quy t vi c làm, nh ng t n t i, y ukém, v n t ra và nguyên nhân c a th c tr ng ó T ó xu t h th ng

gi i pháp gi i quy t vi c làm phù h p v i khu v c áp ng yêu c u th i kCNH, H H và h i nh p qu c t

i m n i b t c a lu n án là làm rõ tính c thù c a vi c làm cho ng i lao

ng các t nh Duyên h i Nam Trung b trong i u ki n phát tri n hi n nay c a

t n c Ch ra nh ng v n c n gi i quy t tr c m t và lâu dài trong quá trình

t o vi c làm cho ng i lao ng c a vùng Duyên h i Nam Trung b T các ch

tr ng, chính sách c a ng và Nhà n c, có xu h ng v n d ng phù h p v i

th c t c a vùng

- Phan V n S n (2014), Liên k t ào t o ngh vùng duyên h i mi n Trung

[66] Tác gi phân tích th c tr ng liên k t vùng duyên h i mi n Trung trong ào

ngu n h tr ngân sách Trung ng, a ph ng, các doanh nghi p, các c s

d y ngh

1.1.2.2 Các công trình nghiên c u liên quan n vi c làm cho ng i lao

ng b thu h i t thành ph à N ng

- Nguy n Hoàng Long (2003), Gi i quy t vi c làm trong th i k y nhanh

t c ô th hoá à N ng [51] Tác gi bài vi t nêu lên th c tr ng và tác ng

c a ô th hóa n v n vi c làm, t ó a ra các gi i pháp gi i quy t vi clàm thành ph à N ng

- Lê Minh Hùng (2005), à N ng n l c chuy n i ngành ngh , gi i quy t vi c làm cho lao ng di n giao t [42] Tác gi c p n tình tr ng lao ng, vi c làm

c a các h n m trong di n thu h i t, trong ó có nhi u lao ng sau khi m t vi clàm không th tìm c vi c làm m i và không th chuy n i ngh nghi p và tác

gi c ng a ra m t s gi i pháp c b n tháo g nh ng khó kh n trên

- Nguy n Th Thanh H ng (2013), Ti p t c y m nh chính sách an sinh

xã h i [43] Tác gi cho r ng công tác an sinh xã h i c v ng ch c h n,ngành lao ng, th ng binh và xã h i thành ph à N ng ang ph i n l c huy

ng nhi u ngu n l c giúp các i t ng y u th trong xã h i n nh

cu c s ng gi i quy t t t các v n an sinh xã h i, trong ó có gi i quy t

vi c làm cho i t ng vùng nông thôn, vùng di d i gi i t a, tác gi xu t

n m gi i pháp, ó là: Th nh t, t ch c th c hi n y ch , chính sách ãban hành; tham m u, b sung m t s chính sách c thù phù h p v i tìnhhình th c t Th hai, t p trung y m nh công tác ào t o ngh , phát tri n d yngh trình cao áp ng nhu c u các ngành m i nh n c a thành ph Th ba,

s tri n khai án gi m nghèo trên a bàn thành ph giai o n 2013-2017 Th

t , y m nh các ho t ng tr giúp xã h i và các ho t ng nhân o t thi n

Th n m, th c hi n t t chính sách i v i ng i có công v i cách m ng

- Võ Xuân Ti n (2014), ào t o ngh v i chuy n d ch c c u lao ng t i

à N ng [92] Theo tác gi ào t o ngu n nhân l c nói chung và ào t o ngh

nói riêng có vai trò to l n trong vi c chuy n d ch c c u lao ng và phát tri n

ngu n nhân l c i v i m t a ph ng có nhi u l i th và ti m n ng v kinh

t , l i s h u m t h th ng các c s ào t o r t phát tri n nh à N ng, thìcông tác ào t o càng có nhi u thu n l i Nh ng áng ti c, th i gian qua côngtác ào t o, mà c bi t là ào t o ngh ây v n còn nhi u v n c n bàn nh :

t l ng i h c ngh th p, c c u ngành ngh ch a h p lý, ch t l ng ào t o

ch a cao, ch a chú tr ng ào t o ngh cho các ngành d ch v Trên c s phântích tình hình th c t , làm rõ nguyên nhân, tác gi nêu lên nh ng v n c n gi iquy t ( y m nh ào t o ngh , c bi t v i các ngành d ch v cao; xem xét l i

v n quy mô và ch t l ng ào t o i h c; coi tr ng công tác ào t o l i và

ào t o nâng cao) vi c ào t o ngh t i à N ng phát tri n, góp ph n thúc yquá trình chuy n d ch c c u lao ng, th c hi n có hi u qu quá trình chuy n

d ch và phát tri n kinh t c a thành ph

c bi t, th c hi n Ngh quy t s 25/2005/NQ-H ND ngày 26/7/2005 c a

H i ng nhân dân thành ph à N ng khóa VII, nhi m k 2004-2009, k h p

th 5 v th c hi n Ch ng trình xây d ng Thành ph 3 có: có nhà , có vi clàm, có n p s ng v n hóa - v n minh ô th , y ban nhân dân thành ph cóquy t nh s 142/2005/Q -UBND ngày 03/10/2005 ban hành án Gi iquy t vi c làm cho ng i trong tu i lao ng c a thành ph

Ngày 3/4/2012, y ban M t tr n T qu c Vi t Nam thành ph à N ng ã

ph i h p v i Vi n Nghiên c u Phát tri n Kinh t - Xã h i à N ng t ch c h i

th o v i ch Ch m lo sinh k cho các h thu c di n gi i t a, tái nh c nhìn t góc c ng ng

-ây là m t v n r ng và ph c t p, trong khuôn kh th i l ng cho phép,

h i th o ã t p trung trao i, th o lu n nh ng n i dung sau:

M t là, ánh giá khách quan th c tr ng các ngu n l c t nhiên, kinh t - xã

h i t i các khu v c gi i t a, tái nh c và ho t ng sinh k c a các h thu c

di n gi i t a, tái nh c trên a bàn thành ph à N ng

Hai là, k t qu th c hi n các chính sách c a Nhà n c v h tr gi i t a, tái

nh c , ào t o ngh và t o vi c làm cho các h thu c di n gi i t a, tái nh c

Ba là, các gi i pháp h tr sinh k c a c ng ng thông qua các d ch v h

tr tín d ng, gi i thi u vi c làm, ch m sóc s c kh e, an sinh xã h i, nh t là vi ctri n khai các ch ng trình 5 không, 3 có Trong ó, n nh nhà và có vi clàm là nh ng v n quan tr ng tr c m t c n s h tr nhi u nh t t c ng ng

B n là, các gi i pháp giúp các h thu c di n gi i t a, tái nh c ti p c n và

s d ng có hi u qu các chính sách h tr sinh k t Nhà n c và c ng ng.Ngày 9 tháng 4 n m 2012, y ban nhân dân thành ph à N ng ban hànhQuy t nh s 2644/Q -UBND phê duy t án Gi i quy t vi c làm cho ng ilao ng trên a bàn thành ph à N ng giai o n 2012-2015

Tóm l i, i v i thành ph à N ng ch a có công trình nghiên c u s v n

ng c a v n vi c làm c ng nh nhu c u v vi c làm i v i i t ng lànông dân b thu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa Th c ti nphát tri n KT - XH thành ph à N ng ang c n có công trình nghiên c u m tcách h th ng, toàn di n v v n vi c làm cho nông dân b thu h i t, ánhgiá xu h ng v n ng c a v n vi c làm và t o vi c làm cho i t ng này;trên c s ó tìm ki m, xu t h th ng gi i pháp khoa h c t o i u ki n gi iquy t t t h n v n vi c làm cho nông dân b thu h i t trong th i gian n

1.2 NH N XÉT CHUNG V TÌNH HÌNH NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN

N TÀI VI C LÀM CHO NÔNG DÂN B THU H I T TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHI P HÓA, Ô TH HÓA THÀNH PH À N NG

1.2.1 Nh ng v n có liên quan n vi c làm cho nông dân b thu h i

vi c n nh chính tr , KT - XH nhi u n i trong c n c

- Trong các công trình nghiên c u, các tác gi ã ánh giá s tác ng, s

c n thi t c ng nh các nhân t nh h ng c a thu h i t công nghi p hóa, ô

th hóa n vi c làm c a ng i nông dân b thu h i t; trên c s ó a ra h

th ng các gi i pháp và khuy n ngh nh m t o vi c làm cho h

- Nhi u công trình t p trung nghiên c u, xác nh m i quan h cung c ulao ng tác ng n vi c làm Nhi u công trình ch a làm rõ vai trò c a Chính

ph thông qua h th ng các chính sách kinh t k t h p v i chính sách xã h i

t o vi c làm n nh cho lao ng Vi t Nam nói chung và nông dân sau thu h i

t t i thành ph à N ng nói riêng Tuy nhiên, nó có tác d ng g i m khi phântích th c tr ng vi c làm và ra nh ng gi i pháp t o vi c làm cho nông dân bthu h i t

- M i công trình nghiên c u t ng th i i m c th , v i quy mô, ph ngpháp và cách ti p c n khác nhau c ng ã khai thác khá tri t b c tranh muônmàu, muôn v c a th c tr ng chuy n i m c ích s d ng t và các v n n ysinh sau thu h i t

- D i các góc nghiên c u khác nhau c a các tác gi khu v c mi nTrung và à N ng v v n vi c làm gi i quy t vi c làm, sinh k c a các hthu c di n gi i t a, tái nh c , chuy n d ch c c u kinh t , và vi c th c hi ncác chính sách liên quan n gi i t a, n bù, thu h i t, phát tri n kinh t , t o

vi c làm cho ng i lao ng, trong ó có i t ng là nông dân b thu h i t

ó là nh ng c n c khoa h c và th c ti n quan tr ng k th a và phát tri ncho quá trình nghiên c u th c hi n c a lu n án

1.2.2 Nh ng n i dung v vi c làm và t o vi c làm cho nông dân b thu

h i t à N ng c n c ti p t c nghiên c u

- Các nghiên c u trên ch a a ra quan ni m chung nh t v vi c làm chonông dân b thu h i t, t o vi c làm cho h ; c bi t ch a ch ra các nhân t nh

h ng n vi c làm và ph ng th c t o vi c làm cho nông dân b thu h i t

- i v i các nghiên c u ánh giá v chính sách, ph n l n các nghiên c unghiêng v góc qu n lý kinh t và cung c p các thông tin v thu h i t, trongkhi ó m ng nghiên c u, phân tích tr c di n v chính sách cho nông dân b thu

h i t l i khá hi m, c bi t v n ào t o, chuy n i ngành ngh - m ng then

ch t t o vi c làm cho nông dân b thu h i t hi n nay h u nh ch a có

- Mô t và phân tích các v n v th c tr ng vi c làm t o vi c làm c anông dân b thu h i t Nh ng thu n l i, khó kh n c a quá trình chuy n i

m c ích s d ng t n phát tri n KT - XH, vi c làm thu nh p và i s ng c anông dân thành ph à N ng hi n nay

- Phân tích quá trình th c hi n, chuy n i m c ích s d ng t t i à

N ng, các chính sách h tr c ng nh hi u qu c a các chính sách này i v i

vi c làm c a nông dân b thu h i t

- Nh ng nhu c u, nguy n v ng c a nông dân b thu h i t và nh ng

t, ki n ngh chính quy n các c p thành ph à N ng, nh m nâng cao hi u

qu c a chính sách phát tri n KT - XH nói chung và các chính sách i v i nôngdân b thu h i t nói riêng m b o th c hi n úng n i dung c a các quy t

nh v chuy n i m c ích s d ng t và phát tri n b n v ng

- C n ch ra nh ng khác bi t v tác ng c a các nhân t KT - XH t i à

N ng và các nhân t n y sinh t vi c h i nh p kinh t qu c t n quy mô, m c

c a vi c chuy n i m c ích s d ng t nông nghi p và các v n liênquan nh : vi c làm t o vi c làm cho lao ng c a thành ph trong th i gian t i

Chuy n i t nông nghi p sang t phi nông nghi p là h ng i t t y u

c a quá trình công nghi p hóa, ô th hóa nh ng c n ph i cân nh c t i nh ng

m t tích c c và tiêu c c c a quá trình này c bi t là vi c xem xét các nhân t

nh h ng n v n vi c làm t o vi c làm ào t o, chuy n i ngành ngh chonông dân b thu h i t tr nên b c thi t Nghiên c u i u tra, kh o sát v các

v n này s là nh ng lu n c khoa h c cho vi c ho ch nh, hoàn thi n, th cthi các chính sách m b o an sinh xã h i cho nông dân b thu h i t

Vi c nghiên c u v vi c làm t o vi c làm c ng nh các chính sách h trcho ng i nông dân b thu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa

à N ng là m t trong nh ng v n b c thi t, tuy nhiên v n ch a áp ng cyêu c u th c ti n t ra, c bi t trong i u ki n t c công nghi p hóa, ô thhóa di n ra nhanh Vì v y, v n này òi h i ph i c nh n th c rõ h n và cócác gi i pháp h u hi u t o vi c làm cho nông dân b thu h i t Do ó, tài

ti p t c nghiên c u v vi c làm t o vi c làm cho nông dân b thu h i t à

N ng và xu t h th ng các nhóm gi i pháp

Ch ng 2

C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V VI C LÀM CHO NÔNG DÂN

B THU H I T TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHI P HÓA,

Ô TH HÓA

2.1 C S LÝ LU N V VI C LÀM CHO NÔNG DÂN B THU H I T

2.1.1 Các khái ni m liên quan n vi c làm cho nông dân b thu h i t

2.1.1.1 Các quan ni m v vi c làm

T i H i ngh qu c t l n th 13 n m 1983, T ch c Lao ng qu c t(ILO) ã a ra khái ni m: Ng i có vi c làm là nh ng ng i làm m t vi c gì

ó, có c tr ti n công, l i nhu n ho c c thanh toán b ng hi n v t ho c

nh ng ng i tham gia vào các ho t ng mang tính ch t t t o vi c làm vì l iích hay vì thu nh p gia ình, không nh n c ti n công hay hi n v t [11].Theo quan ni m này thì ng i có vi c làm là nh ng ng i lao ng t t ccác khu v c công và t nhân, cá th , h gia ình em l i ngu n thu nh p nuôi

s ng b n thân, gia ình và xã h i Do ó, khái ni m này khá hoàn ch nh, phù h ptrong n n kinh t hi n i và n n kinh t th tr ng nh h ng xã h i ch ngh a

n c ta hi n nay Vì v y, khái ni m này c các qu c gia th a nh n và ã

c áp d ng nhi u n c trên th gi i

Quan ni m c a i t i n kinh t th tr ng: Vi c làm là hành vi c anhân viên, có n ng l c lao ng, thông qua hình th c nh t nh k t h p v i t

li u s n xu t, c thù lao ho c thu nh p kinh doanh [64] V i quan ni mnày, có r t nhi u ho t ng c a ng i lao ng s không c xem là vi c làm

Ví d nh nh ng ho t ng b o m s n nh phát tri n c a xã h i, h tr cho

nh ng ng i thân tham gia tr c ti p s n xu t, kinh doanh, có thu nh p n

nh không c tính n Chính nh ng ho t ng ó ã t o nên s n nh vcác i u ki n c n thi t cho các ho t ng s n xu t tr c ti p di n ra suôn s

Theo PGS.PTS Ph m c Thành, PGS Mai Qu c Chánh, vi c làm là

ph m trù dùng ch tr ng thái phù h p gi a s c lao ng v i t li u s n xu t

và nh ng i u ki n c n thi t s d ng s c lao ng ó [80, tr.262] Quan i mnày có m t tích c c là khái quát c b n ch t c a vi c làm th a nh n m i ho t

ng có ích u là vi c làm và ch ra c cách th c t o vi c làm Tuy nhiên,quan i m này d làm ng i ta l n l n gi a vi c làm h p pháp và không h ppháp, nh t là trong b i c nh n c ta hi n nay ang xu t hi n r t nhi u ho t ng

có ích cho cá nhân hay m t nhóm ng i nào ó nh ng gây nguy h i cho xã h i,không c xã h i th a nh n

M c dù có nhi u cách hi u khác nhau v vi c làm, song a s các tác gi

u th ng nh t quan i m mà Qu c h i n c C ng hoà xã h i ch ngh a Vi tNam khóa XIII, k h p th 3 thông qua ngày 18 tháng 6 n m 2012: Lu t s

10/2012/QH13 Kho n 1, i u 9, Ch ng II, B lu t Lao ng (s a i): Vi c làm là ho t ng lao ng t o ra thu nh p mà không b pháp lu t c m" Nh

v y, vi c làm là lao ng c a con ng i nh m t o ra thu nh p ho c l i ích cho

b n thân và gia ình không b pháp lu t ng n c m, bao g m:

- Nh ng ng i làm các công vi c c tr công d i d ng b ng ti n ho c

hi n v t (g i là vi c làm c tr công)

- Nh ng ng i làm các công vi c t làm ho c các công vi c gia ình thu

l i nhu n cho b n thân ho c t o ra thu nh p cho gia ình nh ng không c trcông b ng ti n ho c hi n v t cho các công vi c ó (g i là vi c làm không c

tr công)

Vi c làm là khái ni m mang tính ch t ng Vì v y, ng i ta chia vi c làmthành nh ng ph m trù xã h i - ngh nghi p khác nhau nh :

- Vi c làm chính th c: Là công vi c chính mang l i thu nh p chính ( i v i

nh ng vi c làm c tr công) và nh ng thu nh p v c a c i v t ch t cho b nthân và gia ình ( i v i nh ng vi c làm không c tr công)

- Vi c làm không chính th c: Là nh ng công vi c làm thêm ngoài công vi cchính Ch ng h n, i v i ng i nông dân, vi c làm chính c a h là s n xu tnông nghi p trong mùa v , còn vi c làm không chính th c là nh ng vi c làmthêm trong lúc nông nhàn

- Vi c làm b n v ng: Là vi c làm mà nó t o ra các c h i cho ng i lao

ng c làm vi c m t cách có hi u qu , có thu nh p công b ng, b o m antoàn t i n i làm vi c, t o i u ki n cá nhân phát tri n và khuy n khích hòa

nh p xã h i, cho phép m i ng i c t do bày t nh ng m i quan tâm c amình, c t do t ch c và tham gia vào các quy t nh nh h ng t i cu c

s ng c a h và b o m cho t t c m i ng i u có c h i bình ng và c

i x bình ng

Vi c làm c a lao ng nông thôn là nh ng ho t ng lao ng trong t t c các

l nh v c s n xu t, kinh doanh, d ch v và qu n lý KT - XH c a m t b ph n lao ngsinh s ng nông thôn mang l i thu nh p mà không b pháp lu t ng n c m

Vi c làm nông thôn g n li n v i môi tr ng, i u ki n sinh s ng, làm

vi c c a ng i lao ng nông thôn và có th phân thành hai lo i sau:

- Vi c làm thu n nông: là nh ng ho t ng trong l nh v c tr ng tr t và ch nnuôi d a trên c s k th a k n ng, kinh nghi m s n xu t c truy n qua các th

h Lo i vi c làm này th ng thi u s n nh và có m c thu nh p th p, b p bênh

- Vi c làm phi nông nghi p: ây là vi c làm trong các ngành ngh , l nh v cngoài s n xu t nông nghi p khu v c nông thôn (nh công nghi p, d ch v ,

qu n lý) ây là nh ng vi c làm òi h i ngu n lao ng c ào t o, rèn luy n

có tri th c, k n ng ngh nghi p t ng ng v i yêu c u công vi c

T nh ng phân tích các quan ni m v v n vi c làm xu t phát t th c ti nphát tri n KT - XH Vi t Nam th i k y m nh CNH, H H và ch ng, tích

c c h i nh p qu c t hi n nay, Lu n án cho r ng: Vi c làm là ho t ng lao ng

c a con ng i, là d ng ho t ng kinh t - xã h i, ó là s k t h p gi a s c lao

ng v i t li u s n xu t theo nh ng i u ki n phù h p nh t nh, nh m t o ra

s n ph m hàng hóa và d ch v , áp ng l i ích con ng i (cá nhân, gia ình,

c ng ng và xã h i) Ho t ng lao ng ó không b pháp lu t ng n c m

Vì v y, ho t ng c xem là vi c làm ph i áp ng các i u ki n sau ây:

Th nh t, là ho t ng lao ng c a con ng i ây là ho t ng có m c

ích c a con ng i, con ng i dùng s c c b p và th n kinh tác ng vào i

t ng lao ng thông qua công c lao ng, c i bi n nó phù h p v i nhu c u c achính mình.

Th hai, có vi c làm òi h i ph i có t li u s n xu t và s c lao ng

V i ý ngh a ó, ng i lao ng có vi c làm òi h i ph i u t phát tri n s n

2.1.1.2 M t s lý thuy t t o vi c làm

T o vi c làm chính là t o ra các c h i ng i lao ng có vi c làm thu

nh p, phù h p v i l i ích c a b n thân, gia ình, c ng ng và xã h i Có nhi u

lý thuy t t o vi c làm c a các nhà kinh t , c th nh sau:

- Lý thuy t t o vi c làm b ng gia t ng u t - t ng tr ng kinh t Mu n

nhiên và ngu n nhân l c giá r thu hút v n u t (hi u theo ngh a r ng, bao

g m v n b ng ngo i t , thi t b , ph ng ti n k thu t, công ngh , tri th c qu n

lý kinh t hi n i) t bên ngoài nh m t o ra cú huých , t ó t o thêm nhi u

vi c làm Theo lý thuy t này, t c và quy mô c a v n u t t ng s thúc y

tr c ti p t c và quy mô c a vi c thu hút ngu n nhân l c vào ho t ng kinh

t , t o nhi u vi c làm m i

- Lý thuy t t o vi c làm c a W.Athur Lewis Ông ã a ra mô hình kinh t

nh nguyên, sau ó c các nhà kinh t h c John Fei, Gustar Ranis, Harris áp

d ng phân tích quá trình t ng tr ng các n c ang phát tri n T t ng c

b n c a lý thuy t này là chuy n s lao ng d th a t khu v c nông nghi psang khu v c công nghi p do h th ng t b n n c ngoài u t vào các n cang phát tri n Quá trình này s t o ra nhi u vi c làm b i vì, trong khu v cnông nghi p t ai ch t h p, lao ng d th a, s lao ng này không có vi clàm nên không có thu nh p Vì v y, khi có m t m c l ng cao h n trong khu

v c này thì các nhà u t s s d ng ngay ngu n lao ng d th a t nôngnghi p chuy n sang Do chi tr l ng theo n ng su t c n biên nên ph n còn l i

s thu c v các nhà u t , t ó các nhà u t s thu h i v n nhanh, có nhi u

l i nhu n và ti p t c tái s n xu t m r ng

Lý thuy t c a W.Athur.Lewis c nhi u nhà kinh t n i ti ng khác ti p t cnghiên c u và phân tích Lu n c c a h xu t phát t kh n ng phát tri n và ti p

nh n lao ng c a khu v c công nghi p hi n i Khu v c này có nhi u kh

n ng l a ch n công ngh s n xu t, trong ó có công ngh s d ng nhi u lao

ng nên có th thu hút h t l ng lao ng d th a c a khu v c nông nghi p

Nh ng vi c di chuy n lao ng c gi nh là do chênh l ch v thu nh p gi alao ng c a hai khu v c trên quy t nh Khu v c công nghi p ch có th thuhút lao ng nông nghi p khi có s d th a lao ng nông nghi p và chênh l ch

ti n công gi a hai khu v c l n Nh ng khi ngu n lao ng nông nghi p d

th a ngày càng c n d n thì kh n ng duy trì s chênh l ch v ti n l ng s ngày

m t khó kh n n khi ó, vi c ti p t c di chuy n lao ng nông nghi p sang

khu v c công nghi p s làm gi m s n l ng nông nghi p, làm cho giá c nông s n

t ng lên và kéo theo ó là m c t ng ti n công t ng ng trong khu v c côngnghi p S t ng ti n công c a khu v c công nghi p này t ra gi i h n v m c c u

t ng thêm i v i lao ng c a khu v c này Nh v y, m c dù khu v c công nghi p

có th thu hút không h n ch l ng lao ng d th a t khu v c nông nghi pchuy n sang, nh ng xét v m t thu nh p và co giãn cung c u, thì kh n ng ti p

nh n lao ng t khu v c nông nghi p c a khu v c công nghi p là có gi i h n

- Lý thuy t t o vi c làm b ng di chuy n lao ng c a Torado Lý thuy t nàyphân tích kh n ng di chuy n lao ng t nông thôn ra thành th Theo ó, quátrình d ch chuy n lao ng ch di n ra suôn s khi t ng cung v lao ng t nôngnghi p phù h p v i t ng c u khu v c công nghi p S di chuy n lao ng nàykhông nh ng ph thu c vào chênh l ch thu nh p mà còn d a vào xác su t tìm

c vi c làm i v i lao ng nông nghi p và s di chuy n lao ng trên c s

th c hi n i u ti t thu nh p, ti n l ng gi a các khu v c kinh t Theo Torado,lao ng nông thôn có thu nh p th p, vì th h quy t nh di chuy n ra khu v cthành th có thu nh p cao h n Quá trình này mang tính t phát, ph thu c vào

s l a ch n, quy t nh c a các cá nhân Vì th , làm cho cung c u v lao ng

t ng vùng không n nh, gây khó kh n cho Chính ph trong qu n lý lao ng

và nhân kh u

Lý thuy t này cho th y, các n c nông nghi p mu n y m nh t ng

tr ng kinh t c n ph i t p trung vào vi c phát tri n ngành nông nghi p và kinh

t nông thôn, t o ra th tr ng cho công nghi p và d ch v phát tri n

- Lý thuy t t o vi c làm c a Harry Toshima Theo Harry Toshima, lý thuy t

c a W.Athur.Lewis không có ý ngh a th c t v i tình tr ng d th a lao ngtrong nông nghi p các n c châu Á gió mùa B i vì, n n nông nghi p lúa n c

v n thi u lao ng trong mùa v và ch d th a lao ng lúc nông nhàn Vì v y,Harry Toshima cho r ng c n gi l i lao ng nông nghi p và ch t o thêm vi clàm trong nh ng lúc nông nhàn b ng cách thâm canh, t ng v , a d ng hóa cây

tr ng, v t nuôi, ng th i, s d ng lao ng nhàn r i trong nông nghi p vào

các ngành công nghi p c n nhi u lao ng B ng cách ó, s t o vi c làm y cho m i thành viên gia ình nông dân trong nh ng tháng nông nhàn nâng caothu nh p hàng n m c a h và s m r ng c th tr ng trong n c cho các ngànhcông nghi p và d ch v Nh v y, l c l ng lao ng s c s d ng h t.

T ó ông cho r ng, s phát tri n c a các n c châu Á gió mùa ph i b t u

t nông nghi p Ph i t o ra công n vi c làm cho nông dân trong lúc nông nhàn

b ng cách phát tri n các ngành ngh trong kinh t nông thôn, ngành công nghi p s

d ng nhi u lao ng Có nh v y m i nâng cao c thu nh p c a nông dân và m

r ng th tr ng n i a cho các ngành công nghi p, d ch v phát tri n

Các lý thuy t v t o vi c làm nêu trên u t p trung lu n gi i các xu h ng,

bi n pháp nh m t o vi c làm M c dù các lý thuy t ch a làm rõ vai trò c aChính ph trong vi c k t h p các chính sách kinh t v i chính sách xã h i thúc y chuy n d ch c c u kinh t g n v i chuy n d ch c c u lao ng, t onhi u vi c làm Song nó có tác d ng g i m nh ng ph ng th c, bi n pháp

t o nhi u vi c làm cho lao ng nông nghi p, trong ó có b ph n nông dân bthu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa

Lu n án cho r ng: t o vi c làm không n thu n là s k t h p gi a t li u

s n xu t v i s c lao ng, mà nó còn bao g m c y u t Nhà n c thông qua cácchính sách và nh ng y u t xã h i Mu n s k t h p ó di n ra và không ng ngphát tri n ph i t o ra c s phù h p c v s l ng, ch t l ng s c lao ng

v i t li u s n xu t, trong môi tr ng kinh t , chính tr , xã h i thu n l i, m

b o cho ho t ng ó di n ra Nói cách khác, t o vi c làm bao g m nh ng v n liên quan n vi c phát tri n và s d ng có hi u qu các ngu n l c (lao ng,

v n, khoa h c công ngh , tài nguyên thiên nhiên và qu n lý)

T o vi c làm chính là t o ra các c h i ng i lao ng, trong ó có i

t ng là nông dân b thu h i t (thi u ho c không có t li u s n xu t ch y u

-t ai), có vi c làm và -t ng -thu nh p, phù h p v i l i ích c a b n -thân ng i lao

ng, gia ình, c ng ng và xã h i

Tóm l i, t o vi c làm là quá trình:

M t là, t o ra s l ng và ch t l ng t li u s n xu t S l ng và ch t

l ng t li u s n xu t ph thu c vào i u ki n t nhiên, v n u t , ti n b khoa

h c k thu t áp d ng trong s n xu t và kh n ng khai thác, qu n lý, s d ng i

v i các t li u s n xu t ó

Hai là, t o ra s l ng và ch t l ng s c lao ng S l ng s c lao ng

ph thu c vào quy mô, t c t ng dân s , các quy nh v tu i lao ng và

s di chuy n c a lao ng; ch t l ng s c lao ng ph thu c vào s phát tri n

c a giáo d c, ào t o, ph c p ngh nghi p, v n hóa, y t , th d c th thao và

ch m sóc s c kh e c ng ng

Ba là, t o ra nh ng i u ki n kinh t , chính tr , xã h i nh các chính sách c a

Nhà n c, các gi i pháp m r ng th tr ng tiêu th s n ph m, th tr ng hàng hóa

s c lao ng, các gi i pháp duy trì vi c làm n nh và t hi u qu cao,

B n là, c n ph i c xem xét c t ba phía: ng i lao ng, ng i s d nglao ng và Nhà n c

Vì v y, t o vi c làm theo ngh a r ng là t ng th nh ng m c tiêu, quan i m,

c ch , chính sách, bi n pháp kinh t - xã h i c a Nhà n c, c ng ng và b nthân ng i lao ng tác ng n m i m t c a i s ng kinh t - xã h i t o i u

ki n thu n l i m b o cho m i ng i có kh n ng lao ng có vi c làm

m c ích s d ng, do ó s có hàng ch c v n lao ng không còn c h i clàm vi c trên m nh t c a mình S lao ng ó ho c ph i chuy n sang các

ngành ngh m i, ho c ph i ch p nh n c nh không có vi c làm m b o n

nh cu c s ng cho nh ng ng i nh ng t, t o vi c làm cho lao ng vùng bthu h i t là i u ki n tiên quy t cho vi c th c hi n thành công s nghi p côngnghi p hóa, ô th hóa t n c; ng th i là nhân t quan tr ng trong vi c ph n

u t c m c tiêu thúc y t ng tr ng kinh t g n li n v i ti n b và công

b ng xã h i

T nh ng phân tích các lý thuy t, quan ni m v vi c làm t o vi c làm trên

c s th c ti n phát tri n KT - XH c a Vi t Nam và thành ph à N ng th i k

y m nh CNH, H H và tích c c, ch ng h i nh p qu c t hi n nay, lu n áncho r ng: Vi c làm cho nông dân b thu h i t, là ho t ng lao ng c a ng inông dân trong tu i lao ng, là s k t h p gi a s c lao ng v i t li u s n

Th hai, có vi c làm òi h i ph i có t li u s n xu t và s c lao ng

V i ý ngh a này, ng i nông dân trong tu i lao ng b thu h i t có vi clàm òi h i ph i u t phát tri n s n xu t, ph i t o ra m t s l ng t li u s n

xu t có kh n ng áp ng yêu c u c a ng i nông dân ng th i, ph i ào t ongh , chuy n i ngh cho nông dân b thu h i t nh m nâng cao ch t l ng, s

l ng s c lao ng, có th s d ng hi u qu t li u s n xu t có c

Th ba, trình c a t li u s n xu t ph i phù h p v i trình và n ng l clao ng c a ng i nông dân b thu h i t Hay nói cách khác, s c lao ng

có th k t h p c v i t li u s n xu t, thì ng i nông dân trong tu i lao

ng b thu h i t ph i có m t trình chuyên môn k thu t phù h p s

pháp ng n c m ây xác nh rõ tính pháp lý c a vi c làm cho nông dân trong

tu i lao ng b thu h i t Tính h p pháp ó cho phép ng i nông dân trong

tu i lao ng b thu h i t c t do l a ch n vi c làm cho mình trongkhuôn kh pháp lu t quy nh Ng i nông dân trong tu i lao ng b thu h i

t c t do hành ngh , t do liên doanh, liên k t, t do thuê m n lao ng,

t do kí k t h p ng lao ng trong khuôn kh pháp lu t và s h ng d n c aNhà n c có th t o vi c làm cho mình

2.1.2 Tác ng c a thu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa n vi c làm c a nông dân

2.1.2.1 Tác ng tích c c

- T o s c ép m nh m trong chuy n d ch c c u kinh t theo h ng CNH, H H

+ Trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa, m t b ph n t nôngnghi p b thu h i xây d ng, c i t o, phát tri n h th ng k t c u h t ng kinh t

- k thu t và KT - XH g n v i vi c hình thành các KCN, khu kinh t , khu ô th ,KCX, khu th ng m i, du l ch Th c t cho th y h th ng k t c u h t ng kinh t

- k thu t và KT - XH càng hi n i thì s kích thích gia t ng h i t các ngu n

l c u t cho phát tri n s n xu t, thúc y các ngành công nghi p, xây d ng,

th ng m i, d ch v phát tri n T ó t o ra ngày càng nhi u vi c làm m i trongcông nghi p, xây d ng, th ng m i, d ch v có giá tr gia t ng cao Tuy nhiên, i

li n v i quá trình này là s c ép m nh m i v i c n c c ng nh t ng a

ph ng trong chuy n d ch c c u kinh t theo h ng CNH, H H

+ Thu h i t ph c v công nghi p hóa, ô th hóa còn thúc y quátrình CNH, H H nông nghi p, nông thôn, c bi t là s phát tri n công nghi p

ch bi n và a d ng hóa các ngành ngh ti u, th công nghi p T ó, thu hút

m t b ph n lao ng nông nhàn, lao ng d dôi t nông nghi p (do không còn

t nông nghi p canh tác ho c chuy n m c ích s d ng t) vào làm vi c và

t ng th i gian lao ng khu v c nông thôn Do v y, t o s c ép chuy n d ch c

c u kinh t nông nghi p, nông thôn theo h ng CNH, H H

- Góp ph n chuy n d ch c c u lao ng, thay i c c u vi c làm

Thu h i t trong quá trình công nghi p hóa, ô th hóa góp ph n t o ra schuy n d ch c c u kinh t t d a vào nông nghi p là ch y u sang công nghi p,

th ng m i và d ch v , do ó c c u lao ng, vi c làm c a ng i lao ng c ng có sthay i m nh m Hi n nay c c u lao ng, vi c làm thay i theo các xu h ng:+ Gia t ng lao ng, vi c làm trong l nh v c công nghi p, xây d ng, d ch

v nh ng gi m lao ng, vi c làm trong l nh v c nông nghi p

+ Gia t ng lao ng, vi c làm có trình chuyên môn cao, lao ng ph c

t p (lao ng c ào t o, có chuyên môn, nghi p v ) nh ng gi m lao ng,

vi c làm có trình chuyên môn th p, c bi t là lao ng gi n n ch a qua

ào t o, lao ng ph thông

+ Gia t ng lao ng, vi c làm có n ng su t, thu nh p cao, t o nhi u giá trgia t ng nh ng gi m lao ng, vi c làm có n ng su t, thu nh p th p

Có th th y, s thay i c c u vi c làm trong quá trình công nghi p hóa,

ô th hóa theo các xu h ng trên ây là do xu t phát t s gia t ng, h i t các

ho t ng kinh t phi nông nghi p ô th khi mà ó nh ng l i th v cácngu n l c d i dào ô th ngày càng c t n d ng khai thác t i a nh : Chiphí giao d ch th p, giao thông v n t i thu n l i, c s h t ng hi n i, ngu n

v n u t , thông tin, ti n b khoa h c - k thu t, ng th i, s m r ngkhông gian ô th , c i t o, nâng c p c s h t ng k thu t, xây d ng các khu

th ng m i, d ch v t p trung, s thay th lao ng th công b ng c khí, t

ng hóa nhi u l nh v c, ngành ngh c ng là nh ng nhân t tr c ti p làmthay i c c u lao ng, vi c làm c a ng i lao ng

- Thúc y kh n ng t t o vi c làm và tìm ki m vi c làm i v i ng i lao

ng, c bi t, i t ng là nông dân b thu h i t.

+ Trình ng i lao ng ngày càng c nâng cao Do xu h ng gi m lao

ng, vi c làm có trình chuyên môn th p và t c gia t ng dân s nên m t

b ph n ng i lao ng, nh t là nông dân trong tu i lao ng khi chuy n m cích s d ng t nông nghi p, bu c ph i t trang b cho mình ki n th c, trìnhchuyên môn k thu t nh t nh Vì v y, thu h i t cho công nghi p hóa, ô th hóa

ã t ng h ng m t b ph n lao ng tham gia vào các ch ng trình giáo d c,

ào t o, chuy n i ngh nghi p ng th i làm chuy n bi n nh n th c c a ng idân trong vi c th c hi n k ho ch hoá gia ình, th hi n thông qua vi c xã h ichuy n t mô hình i gia ình nhi u th h ông con c a xã h i nông thôn truy n

th ng, sang mô hình gia ình ít con theo ki u ô th i u này giúp cho nh ng

ng i lao ng có i u ki n thu n l i h n v th i gian, ti n b c, công s c, utiên u t cho giáo d c, ào t o, nâng cao trình chuyên môn k thu t, v a làm

gi m áp l c v nhu c u ph i gi i quy t vi c làm hi n t i ô th , v a nâng cao kh

n ng t t o vi c làm ho c tìm ki m vi c làm cho b n thân và con em h

+ Th tr ng lao ng ho t ng sôi ng h n T c chuy n i m c ích

s d ng t sang công nghi p hóa, ô th hóa càng cao thì t c t ng tr ng

vi c làm và t c h i t dân s , lao ng ô th có quy mô càng l n S gia

t ng v c hai phía cung và c u lao ng cùng v i môi tr ng kinh t n ng ng

nh ô th chính là nh ng i u ki n c b n phát tri n m nh m các ho t ng

t v n, gi i thi u vi c làm giáo d c, ào t o ngh , d ch v thông tin th tr ng

s c lao ng, Do ó, ng i lao ng có i u ki n thu n l i h n ti p c n các

d ch v vi c làm thi t l p, m r ng các m i quan h làm n và th c hi n các giao

d ch trên th tr ng s c lao ng

- T o c h i chuy n i vi c làm cho ng i lao ng nông nghi p, c bi t

là nông dân trong tu i lao ng khi chuy n m c ích s d ng t nông nghi p sang các l nh v c khác.

Nh ã phân tích, thu h i t công nghi p hóa, ô th hóa t o thêm nhi u

vi c làm m i, làm thay i c c u lao ng, vi c làm góp ph n nâng cao trình