Công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện văn chấn tỉnh yên bái giai đoạn 2010 2013

Bảo hiểm xã hội là chính sách quan trọng trong hệ thống các chính sách của Đảng và Nhà nước ta. Thực hiện tốt chính sách bảo hiểm xã hội, chăm sóc tốt cho người dân sẽ góp phần đảm bảo an sinh xã hội, ổn định chính trị, từ đó đẩy mạnh sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Trong các khâu của bảo hiểm xã hội thì công tác thu là một khâu quan trọng, đảm bảo sự cân đối của quỹ bảo hiểm xã hội. Và để quỹ bảo hiểm xã hội được cân đối và ổn định lâu dài thì làm tốt công tác thu là một trong những giải pháp mang tính cơ bản nhất, quyết định đến sự hình thành và phát triển của cả hệ thống bảo hiểm xã hội. Trong thời gian qua, công tác quản lý thu BHXH đã có những chuyển biến tích cực như: số đối tượng tham gia BHXH tăng nhanh, tổng số thu tăng qua các năm, vượt kế hoạch đã đặt ra góp phần cân đối quỹ…Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều bất cập hạn chế trong công tác quản lý thu như : tình trạng nợ đọng vẫn thường xuyên xảy ra, tốc độ tăng trưởng quỹ không ổn định, còn nhiều thủ tục hành chính phức tạp, số lượng cán bộ chuyên ngành chưa đáp ứng được yêu cầu… Từ những lý do trên em đã chọn đề tài: “ Công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 2013” để làm bài báo cáo chuyên đề thu. Với hy vọng bài viết sẽ đánh giá được kết quả và thực trạng công tác quản lý thu BHXH, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại BHXH huyện Văn Chấn trong thời gian tới. Kết cấu của chuyên đề ngoài lời mở đầu, danh mục các từ viết tắt, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo gồm có 3 chương: Chương 1: Một số vấn đề về quản lý thu bảo hiểm xã hội Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu bhxh bắt buộc tại bhxh huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 – 2013 Chương 3: Một số giải pháp và khuyến nghị để thực hiện tốt quản lý thu bhxh bắt buộc tại bhxh huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái.

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Chữ cái viết tắt/ký hiệu Cụm từ đầy đủ

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Bảng 11:Tình trạng nợ đọng BHXH bắt buộc tại BHXH tại BHXH huyện Văn Chấn giai đoạn 2010 – 2013 40

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI 3 1.1.Một số khái niệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội 3

1.1.1 Khái niệm bảo hiểm xã hội 3

1.1.2 Khái niệm thu bảo hiểm xã hội 3

1.1.3 Khái niệm quản lý 3

1.1.4 Khái niệm quản lý thu bảo hiểm xã hội 4

1.2.Vai trò của quản lý đối với hoạt động thu bảo hiểm xã hội 4

1.2.1 Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH 4

1.2.2 Đảm bảo hoạt động thu BHXH ổn định, bền vững, hiệu quả 5

1.2.3 Kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH 5

1.3.Nội dung công tác quản lý thu 6

1.3.1 Quản lý đối tượng tham gia BHXH 6

1.3.2 Quản lý tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH 7

1.3.3 Quản lý mức đóng và phương thức đóng BHXH 7

1.3.4 Tổ chức thu bảo hiểm xã hội 9

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội 12

1.4.1 Chính sách tiền lương 12

1.4.2 Lực lượng lao động 12

1.4.3 Sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước 13

1.4.4 Nhận thức của xã hội về lĩnh vực Bảo hiểm xã hội 13

1.4.5 Trình độ của cán bộ Bảo hiểm xã hội 13

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC TẠI BHXH HUYỆN VĂN CHẤN TỈNH YÊN BÁI GIAI ĐOẠN 2010 - 2013 15

2.1 Khái quát đặc điểm và tình hình chung về Bảo hiểm xã hội huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái 15

2.1.1 Giới thiệu chung về huyện Văn Chấn 15 2.1.2 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của BHXH huyện Văn Chấn.15

2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức bộ máy của BHXH huyện

Văn Chấn 16

2.2 Thực trạng công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 – 2013 18

2.2.1 Quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái 18

2.2.2 Quản lý tiền lương tiền công làm căn cứ đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại BHXH huyện Văn Chấn giai đoạn 2010 – 2013 26

2.2.3 Quản lý mức thu và phương thức thu tại bảo hiểm xã hội bắt buộc tại BHXH huyện Văn Chấn giai đoạn 2010 – 2013 30

2.2.4 Thực trạng công tác tổ chức thu bảo hiểm xã hội bắt buộc tại BHXH huyện Văn Chấn 31

2.3 Đánh giá về công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại BHXH huyện Văn Chấn giai đoạn 2010 – 2013 41

2.3.1 Kết quả đạt được 41

2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại 42

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế 44

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ ĐỂ THỰC HIỆN TỐT QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC TẠI BHXH HUYỆN VĂN CHẤN TỈNH YÊN BÁI 46

3.1 Định hướng phát triển BHXH nói chung và công tác quản lý thu BHXH nói riêng tại BHXH huyện Văn Chấn trong thời gian tới 46

3.1.1 Định hướng phát triển BHXH 46

3.1.2 Định hướng về công tác quản lý thu BHXH 47

3.2 Một số giải pháp nhằm thực hiện tốt quản lý thu BHXH tại BHXH huyện Văn Chấn 48

3.2.1 Tăng cường quản lý và mở rộng đối tượng tham gia BHXH 48

3.2.2 Tiếp tục quản lý chặt chẽ mức lương làm căn cứ đóng BHXH 50

3.2.3 Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền các chính sách BHXH 51

3.2.4 Tăng cường đào tạo nâng cao năng lực, chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ 52

3.2.5 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về BHXH53 3.2.6 Ứng dụng công nghệ thông tin, đầu tư cơ cơ vật chất, trang thiết bị phục vụ tốt công tác quản lý thu BHXH 54

3.2.7 Tăng cường phối hợp với các tổ chức khác để thực hiện tốt quản lý thu

55

3.3 Một số khuyến nghị 56

3.3.1 Đối với cơ quan Nhà nước 56

3.3.2 Đối với cơ quan BHXH Việt Nam 56

3.3.3 Đối với BHXH tỉnh Yên Bái 57

3.3.4 Đối với các ban ngành có liên quan 57

KẾT LUẬN 59

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 60

MỞ ĐẦU

Bảo hiểm xã hội là chính sách quan trọng trong hệ thống các chính sách củaĐảng và Nhà nước ta Thực hiện tốt chính sách bảo hiểm xã hội, chăm sóc tốt chongười dân sẽ góp phần đảm bảo an sinh xã hội, ổn định chính trị, từ đó đẩy mạnh

sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước Trong các khâu của bảo hiểm xã hội thìcông tác thu là một khâu quan trọng, đảm bảo sự cân đối của quỹ bảo hiểm xã hội

Và để quỹ bảo hiểm xã hội được cân đối và ổn định lâu dài thì làm tốt công tác thu

là một trong những giải pháp mang tính cơ bản nhất, quyết định đến sự hình thành

và phát triển của cả hệ thống bảo hiểm xã hội

Trong thời gian qua, công tác quản lý thu BHXH đã có những chuyển biếntích cực như: số đối tượng tham gia BHXH tăng nhanh, tổng số thu tăng qua cácnăm, vượt kế hoạch đã đặt ra góp phần cân đối quỹ…Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫncòn tồn tại nhiều bất cập hạn chế trong công tác quản lý thu như : tình trạng nợđọng vẫn thường xuyên xảy ra, tốc độ tăng trưởng quỹ không ổn định, còn nhiềuthủ tục hành chính phức tạp, số lượng cán bộ chuyên ngành chưa đáp ứng được yêucầu…

Từ những lý do trên em đã chọn đề tài: “ Công tác quản lý thu Bảo hiểm

xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hội huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái giai đoạn

2010 - 2013” để làm bài báo cáo chuyên đề thu Với hy vọng bài viết sẽ đánh giá

được kết quả và thực trạng công tác quản lý thu BHXH, từ đó đưa ra một số giảipháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội tại BHXH huyện VănChấn trong thời gian tới

Kết cấu của chuyên đề ngoài lời mở đầu, danh mục các từ viết tắt, kết luận,danh mục tài liệu tham khảo gồm có 3 chương:

Chương 1: Một số vấn đề về quản lý thu bảo hiểm xã hội

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thu bhxh bắt buộc tại bhxh huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 – 2013

Chương 3: Một số giải pháp và khuyến nghị để thực hiện tốt quản lý thu bhxh bắt buộc tại bhxh huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái.

Mặc dù em đã cố gắng rất nhiều trong quá trình thu thập tài liệu để hoànthiện chuyên đề nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi thiếu sót Em rất mong nhậnđược sự góp ý xây dựng của thầy để bài viết của em được hoàn thiện hơn

CHƯƠNG 1:

MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI1.1 Một số khái niệm về quản lý thu bảo hiểm xã hội

1.1.1. Khái niệm bảo hiểm xã hội

Ở Việt Nam, ngay từ khi mới ra đời thì BHXH đã được nghiên cứu ở nhiều góc

độ khác nhau Có nhiều định nghĩa khác nhau về BHXH Theo Luật BHXH số 71/2006/QHH ngày 29 tháng 06 năm 2006 của Quốc hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ NghĩaViệt Nam thì: “ Bảo hiểm xã hội là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhậpcủa người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn laođộng - bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết , trên cơ sở đóng góp

và sử dụng một quỹ tài chính tập trung, nhằm đảm bảo ổn định đời sống cho họ và antoàn xã hội.”(Theo Luật BHXH số 71/2006/QH 11 ngày 29/06/2006)

1.1.2 Khái niệm thu bảo hiểm xã hội

Với chức năng cai trị, Nhà nước sử dụng quyền lực của mình thông qua cácthể chế chính trị bao gồm hệ thống pháp luật và các thiết chế chính trị để tổ chứcthực hiện công tác thu BHXH dưới hai hình thức bắt buộc và tự nguyện Vì vậy ta

có thể hiểu:

Thu BHXH là việc Nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đối tượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép một số đối tượng được tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình Trên cơ sở đó hình thành một quỹ tiền tệ tập trung nhằm mục đích bảo đảm cho các hoạt động BHXH.

1.1.3 Khái niệm quản lý

Ta có thể hiểu: “ Quản lý là sự tác động có kế hoạch, sắp xếp tổ chức, chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn, kiểm tra của các chủ thể quản lý (cá nhân hay tổ chức)

đối với các quá trình xã hội và hoạt động của con người, để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra của tổ chức và đúng với ý chí của nhà nước quản lý với chi phí thấp nhất”.

1.1.4 Khái niệm quản lý thu bảo hiểm xã hội

Trong hoạt động sự nghiệp BHXH, thu BHXH có vai trò vô cùng quan trọng,

vì thu hình thành quỹ BHXH, quỹ này là quỹ tập trung, thống nhấtvà độc lập vớiNgân sách Nhà nước Việc thu BHXH căn cứ vào quy định của pháp luật và liênquan với việc giải quyết chính sách, chế độ Nếu thu BHXH và quản lý việc đónggóp không đạt yêu cầu thì sẽ xảy ra nhiều hậu quả như không đảm bảo việc cân đốiquỹ, không đảm bảo quyền lợi người tham gia…

Quản lý thu BHXH chính là quản lý hoạt động thu, nộp BHXH, xác nhận việc thực hiện nghĩa vụ của người lao động tham gia BHXH và đồng thời việc xác nhận đó là căn cứ để thực hiện chính sách, chế độ BHXH đảm bảo đối với quyền lợi đối tượng tham gia BHXH đúng, đủ, kịp thời khi đáp ứng mọi yêu cầu, quy định của pháp luật.

1.2 Vai trò của quản lý đối với hoạt động thu bảo hiểm xã hội

1.2.1 Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH.

Hoạt động thu BHXH có tính chất đặc thù, khác với các hoạt động khác do:đối tượng thu rất đa dạng và phức tạp đòi hỏi phải có sự chỉ đạo thống nhất thì hoạtđộng thu mới đạt kết quả cao

Quản lý thu BHXH thông qua công tác lập kế hoạch cũng đã quy định rõ sựphân công trách nhiệm thu cho các cấp trong hệ thống BHXH, tuy nhiên đẻe hoạtđộng thu được thống nhất cần sự hợp tác giữa các bộ phận tài chính, tuyên truyền,ngân hàng Như vậy, thông qua hoạt động quản lý thống nhất được những nội

dung quan trọng của hoạt động thu: đối tượng thu, biểu mẫu, hồ sơ, quy trình thu,nộp BHXH

1.2.2 Đảm bảo hoạt động thu BHXH ổn định, bền vững, hiệu quả

Tính ổn định, bền vững, hiệu quả của hoạt động thu BHXH là những mụctiêu mà bất kỳ hệ thống BHXH của quốc gia nào cũng mong muốn đạt được Bởi

vì, khi mục tiêu này đạt được cũng có nghĩa là hệ thống ASXH được đảm bảo, đây

là điều kiện tiền đề để phát triển kinh tế- xã hội Những mục tiêu này chỉ đạt đượckhi:

- Hoạt động thu được định hướng một cách đúng đắn, phù hợp với điềukiện kinh tế xã hội của mỗi quốc gia trong mỗi thời kỳ

Thông qua quá trình quản lý đã định hướng công tác thu BHXH trên cơ sởxác định mục tiêu chung của hoạt động thu BHXH đó là: thu đúng, thu đủ, khôngthất thu, từ đó hướng mọi nỗ lực của cá nhân, tổ chức và mục tiêu chung đó

- Hoạt động thu BHXH được điều hòa, phối hợp nhịp nhàng

Tạo động lực cho mọi cá nhân trong tổ chức

- Hoạt động thu BHXH được định hướng một cách đúng đắn, phù hợp vớinền kinh tế xã hội của mỗi quốc gia trong mỗi thời kỳ đó là: thu đúng, thu đủ,không để thất thu…Hoạt động thu phải được phối hợp nhịp nhàng Như vậy, khi có

sự quản lý thì mọi hoạt động sẽ được ổn định, hiệu quả công việc tốt hơn và pháthiện nhanh những sai sót, đồng thời sửa chữa kịp thời

1.2.3 Kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH

Thu BHXH là một nội dung của tài chính BHXH, mà bất kỳ một hoạt độngnào liên quan đến tài chính đều rất dễ mắc phải tình trạng gây thất thoát, vô ý, hoặc

cố ý làm sai Do đó, với nhiệm vụ mà người quản lý phải đảm nhiệm đó là: kiểmtra, đánh giá hoạt động thu một cách kịp thời và toàn diện Nhờ có hoạt động quản

lý sát sao mà công tác kiểm tra, đánh giá luôn được giám sát thực tiễn với quá trìnhthu, hoạt động thu sẽ được kịp thời sau khi có sự đánh giá.

1.3 Nội dung công tác quản lý thu.

1.3.1 Quản lý đối tượng tham gia BHXH

Theo quy định của Luật BHXH, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc baogồm :

- Người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là công dân Việt Nambao gồm:

+ Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồnglao động có thời hạn từ đủ ba tháng trở lên:

+ Cán bộ, công chức, viên chức;

+ Công nhân quốc phòng, công nhân công an;

+ Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quannghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làmcông tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân đội nhân dân, công an nhân dân;

+ Hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân và hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhândân phục vụ có thời hạn;

+ Người làm việc có thời hạn ở nước ngoài mà trước đó đã đóng BHXH bắtbuộc;

- Người sử dụng lao động bao gồm các đối tượng sau:

+ Cơ quan Nhà nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân;

+ Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội nghềnghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác

+ Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ ViệtNam;

+ Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cánhân có thuê mướn, sử dụng và trả công cho người lao động.

1.3.2 Quản lý tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH

Đối tượng tham gia BHXH rất đa dạng, phong phú với nhiều ngành nghề và mứcthu nhập khác nhau Để quản lý TLTC làm căn cứ đóng BHXH thì trước tiên BHXHphải đưa ra được tiêu thức để quản lý và tiêu thức đó là:

Đối với lao động làm việc do Nhà Nước quy định tiền lương thì tiền lương tiềncông làm căn cứ đóng BHXH là mức tiền lương, tiền công theo ngạch, bậc của thangbảng lương theo quy định của Nhà Nước

Đối với lao động làm việc do người sử dụng lao động quy định tiền lương thìmức tiền lương - tiền công làm căn cứ đóng BHXH là mức tiền lương, tiền côngghi trong hợp đồng lao động

Đối với người sử dụng lao động thì tiền lương - tiền công làm căn cứ đóngBHXH là tổng quỹ tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của doanh nghiệp

Sau khi xác định được mức tiền lương - tiền công làm căn cứ đóng của cácđối tượng thì cơ quan BHXH cần phải quản lý, theo dõi chặt chẽ diễn biến thu nhậpcủa từng cá nhân NLĐ trong từng đơn vị sử dụng lao động Đặc biệt là theo dõidiễn biến tiền lương - tiền công của các đối tượng do người NSDLĐ quy định tiềnlương Thường xuyên kiểm soát đối chiếu quỹ tiền lương của đơn vị Trên cơ sở đótính số tiền phải đóng vào quỹ BHXH của các đơn vị sao cho đúng, đủ…để đảmbảo quỹ BHXH luôn tăng trưởng và phát triển

- Căn cứ đóng và tỷ lệ hưởng Vì hoạt động bảo hiểm xã hội không nhằmmục tiêu kinh doanh để thu lợi nhuận cho nên mục tiêu lớn nhất của nó là thực hiệnviệc cân đối quỹ

Hiện nay, mức đóng góp BHXH của NLĐ và người SDLĐ được thựchiện theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội và các văn bản quy phạm pháp luậthướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm xã hội (Nghị định số 152/2006/NĐ-CP ngày22/12/2006 của Chính phủ, Nghị định số 68/2007/NĐ-CP ngày 19/4/2007 củaChính phủ )

Đóng 26% tổng quỹ tiền lương, tiền công của những người thuộc diệnbắt buộc tham gia BHXH của đơn vị, trong đó:

+ NSDLĐ đóng 18%/ tổng quỹ TLTC làm căn cứ đóng BHXH Trong đó14% vào quỹ hưu trí, tử tuất; 3% vào quỹ ốm đau, thai sản; 1% vào quỹ tai nạn laođộng- bệnh nghề nghiệp

+ NLĐ đóng 8% TLTC thánglàm căn cứ đóng BHXH

1.3.3.2 Quản lý phương thức đóng BHXH

Hằng tháng, chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng, NSDLĐ đóngBHXH, trên quỹ tiền lương, tiền công của những người lao động tham gia BHXH,đồng thời trích từ tiền lương, tiền công tháng của từng người lao động theo mứcquy định để đóng cùng một lúc vào tài khoản chuyên thu của cơ quan BHXH mởtại ngân hàng hoặc kho bạc Nhà nước

Hàng tháng, NSDLĐ được giữ lại 2% số phải nộp vào quỹ ốm đau, thaisản để chi trả kịp thời 2 chế độ ốm đau, thai sản cho người lao động Hằng quý,NSDLĐ thực hiện quyết toán với cơ quan bảo hiểm xã hội, trường hợp tổng số tiềnquyết toán nhỏ hơn số tiền giữ lại thì NSDLĐ phải nộp chênh lệch này vào thángđầu quý sau

NSDLĐ tham gia BHXH, đóng trụ sở chính ở địa bàn nào thì đăng kýtham gia đóng BHXH tại địa bàn theo phân cấp của cơ quan BHXH Trường hợpđơn vị không có tư cách pháp nhân, không có tư cách pháp nhân không có tàokhoản, con dấu riêng thì đóng theo đơn vị quản lý cấp trên.

NSDLĐ đóng BHXH bằng hình thức chuyển khoản Trường hợpNSDLĐ hoặc NLĐ đóng BHXH băng tiền mặt thì cơ quan BHXH phải hướng dẫnthủ tục nộp tiền vào tài khoản chuyên thu của BHXH Nếu NSDLĐ hoặc NLĐ nộptiền mặt trực tiếp vào cơ quan BHXH thì chậm nhất sau 3 ngày làm việc, cơ quanBHXH phải nộp tiền vào tài khoản chuyên thu mở tại ngân hàng hoặc Kho bạc Nhànước

1.3.4 Tổ chức thu bảo hiểm xã hội

1.3.4.1 Phân cấp thu bảo hiểm xã hội.

- BHXH Việt Nam:

Có nhiệm vụ chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra tình hình thực hiện công tácthu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT trong toàn ngành bao gồm cả BHXH Bộ Quốcphòng, Bộ Công an, và Ban Cơ yếu Chính phủ Xác định mức lãi suất bình quântrong năm của hoạt động đầu tư quỹ BHXH và thông báo cho BHXH tỉnh

bản thẩm định số liệu thu BHXH, BHYT y tế bắt buộc”.

- BHXH huyện:

Tổ chức hướng dẫn thực hiện thu BHXH, BHYT; cấp sổ BHXH, thẻBHYT, đối với người người SDLĐ và NLĐ theo phân cấp quản lý

- BHXH bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Ban Cơ yếu Chính phủ:

Trực tiếp thu BHXH, cấp sổ BHXH đối với NLĐ do Bộ Quốc phòng, BộCông an và Ban Cơ yếu Chính phủ quản lý; xây dựng kế hoạch thu và báo cáoquyết toán thu BHXH, cấp sổ BHXH hàng năm với cơ quan BHXH hàng năm

1.3.4.2 Lập và giao kế hoạch thu hàng năm

- BHXH huyện:

Căn cứ tình hình thực hiện năm trước và khẳ năng mở rộng NLĐ thamgia BHXH, BHYT trên địa bàn, lập hai bản “kế hoạch thu BHXH, BHYT bắtbuộc” năm sau, gửi một bản đến BHXH tỉnh trước ngày 05/11 hàng năm

- BHXH tỉnh:

+ Lập hai bản dự toán thu BHXH, BHYT đối với người SDLĐ do tỉnhquản lý, đồng thời tổng hợp toàn tỉnh, lập hai bản “kế hoạch thu BHXH, BHYT bắtbuộc” năm sau, gửi BHXH Việt Nam một bản trước ngày 15/11 hàng năm

+ Căn cứ dự toán thu của BHXH Việt Nam, tiến hành phân bổ dự toánthu BHXH, BHYT cho các đơn vị trực thuộc BHXH tỉnh và BHXH huyện trướcngày 20/01 hàng năm

- BHXH Bộ Quốc phòng, bộ công an, Ban Cơ yếu Chính phủ:

Lập kế hoạch thu BHXH gửi BHXH Việt Nam trước ngày 15/11 hàngnăm

- BHXH Việt Nam:

Căn cứ tình hình thực hiện kế hoạch năm trước và khả năng phát triển laođộng năm sau của các địa phương, tổng hợp, lập và giao dự toán thu BHXH,BHYT cho BHXH tỉnh và BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Ban Cơ yếu Chínhphủ trước ngày 10/01 hàng năm.

1.3.4.3 Quản lý tiền thu Bảo hiểm xã hội

BHXH tỉnh và BHXH huyện không được sử dụng tiền thu BHXH,BHYT vào bất cứ mục đích gì (trường hợp đặc biệt phải được Tổng Giám đốcBHXH Việt Nam chấp thuận bằng văn bản)

Hàng quỹ, BHXH tỉnh (phòng Kế hoạch – Tài chính) và BHXH huyện cótrách nhiệm quyết toán số tiền 2% đơn vị được giữ lại, xác định số tiền chênh lệchthừa, thiếu; đồng thời gửi thông bảo quyết toán cho phòng thu hoặc bộ phận thu đểthực hiện thu kịp thời số tiền người SDLĐ chưa chi hết vào tháng đầu của quý sau

BHXH Việt Nam thẩm định số thu BHXH, BHYT định kỳ sáu thánghoặc hàng năm đối với BHXH tỉnh, BHXH thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an,Ban Cơ yếu Chính phủ

1.3.4.4 Thông tin, báo cáo

- BHXH tỉnh, huyện: mở sổ chi tiết thu BHXH, BHYT bắt buộc; thựchiện ghi sổ theo hướng dẫn sử dụng biểu mẫu

- BHXH tỉnh, huyện: thực hiện chế độ báo cáo tình hình thu BHXH,BHYT bắt buộc; định kỳ 6 tháng, quý, năm như sau:

+ BHXH huyện: báo cáo tháng trước ngày 22 tháng; báo cáo quý trướcngày 20 tháng đầu của quý sau

+ BHXH tỉnh: báo cáo trước ngày 25 hàng tháng; báo cáo trước ngàycuối tháng của tháng đầu quý sau

- BHXH Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Ban Cơ yếu Chính phủ: thực hiện

báo cáo thu BHXH 6 tháng đầu năm trước ngày 30/07 và báo cáo năm trước ngày15/02 năm sau.

1.3.4.5 Quản lý hồ sơ, tài liệu

BHXH tỉnh, huyện: cập nhật thông tin, dữ liệu của người tham giaBHXH BHYT để phục vụ cho công tác nghiệp vụ và quản lý

BHXH tỉnh: xây dựng hệ thống mã số đơn vị tham gia BHXH áp dụngtrong địa bàn tỉnh theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam Thực hiện ứng dụngCNTT để quản lý người tham gia BHXH, BHYT bắt buộc

1.4 Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội

1.4.1 Chính sách tiền lương

Giữa chính sách tiền lương và chính sách BHXH nói chung và công tác quản

lý thu BHXH có mối quan hệ chặt chẽ với nhau chính sách tiền lương là tiền đề và

cơ sở cho việc thực hiện chính sách BHXH, bởi vì đối với khu vực có mức lương

do Nhà nước quy định thì cơ sở tính mức đóng và mức hưởng BHXH hiện nay phụthuộc nhiều vào tiền lương tối thiểu, các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niênnghề, phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) Do đó khi Nhà nước tăng lương tốithiểu đồng nghĩa với việc mức đóng BHXH tăng lên nờn cỏc cán bộ thu BHXHphải tính lại mức đóng và đối chiếu lại căn cứ đóng BHXH

1.4.2 Lực lượng lao động

Người lao động là những người trong độ tuổi lao động, những người trực tiếptạo ra của cải cho xã hội và cũng là đối tượng tham gia Bảo hiểm Như vậy, nếumột quốc gia có dân số già, số người trong độ tuổi lao động chiếm tỷ lệ thấp trongtổng dân số sẽ dẫn đến việc mất cân đối quỹ BHXH Bởi vì số người tham gia đóng

góp vào quỹ ngày càng ít trong khi số người hưởng chế độ BHXH, đặc biệt là chế

độ hưu trí ngày càng tăng Và ngược lại, nếu lực lượng lao động dồi dào, số ngườitham gia vào hệ thống BHXH càng lớn, số thu và quỹ ngày càng tăng từ đó quỹBHXH được cân đối và ổn định

Khi người lao động và người sử dụng lao động cũng như toàn xã hội nhậnthức được tầm quan trọng và vai trò của chính sách BHXH thì họ sẽ có ý thức tựgiác trong việc tham gia BHXH Vì vậy, đối tượng tham gia và thụ tăng lên sẽ làmcho số thu BHXH tăng lên Ngoài ra, cú cũn đảm bảo cho việc thụ hưởng củangười tham gia

1.4.3 Sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Khi nền kinh tế - xã hội của đất nước phát triển, đòi hỏi hệ thống an sinh xãhội của quốc gia đó cũng phải không ngừng phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu pháttriển kinh tế - xã hội đó, trong đó quan trọng nhất là hệ thống chính sách về BHXH.Chính vì vậy, chính sách này không ngừng được mở rộng cả về phạm vi bao phủđối tượng tham gia, đối tượng thụ hưởng và cả về quy mô các chế độ thực hiện.Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế sẽ làm cho thu nhập của người lao động tăng, nhờ

đó người lao động sắn sàng tham gia BHXH và đóng góp ở mức cao hơn, dẫn tớithu BHXH tăng Đảm bảo cho việc tăng trưởng và cân đối quỹ BHXH

1.4.4 Nhận thức của xã hội về lĩnh vực Bảo hiểm xã hội

Khi người lao động và người sử dụng lao động cũng như toàn xã hội nhậnthức được tầm quan trọng và vai trò của chính sách BHXH thì họ sẽ có ý thức tựgiác trong việc tham gia BHXH Vì vậy, đối tượng tham gia tăng lên sẽ làm cho sốthu BHXH tăng lên Ngoài ra, cú cũn đảm bảo cho việc thụ hưởng của người thamgia

1.4.5 Trình độ của cán bộ Bảo hiểm xã hội

Đội ngũ cán bộ BHXH là nhân tố rất quan trọng tác động đến hiệu quả côngtác thu BHXH Để người dân nói chung, chủ SDLĐ và NLĐ nói riêng hiểu về cácchính sách BHXH, trước hết cán bộ bảo hiểm phải có trình độ, nắm chắc kiến thứcchuyên môn, từ đó mới có thể giải đáp khúc mắc kịp thời cho mọi người, đặc biệt

là khi phát sinh các sự kiện BHXH Mặt khác, cơ quan cần xây dựng quy trình thu

có hiệu quả, giúp cho đối tượng tham gia BHXH không những hiểu mà còn thamgia và đóng BHXH một cách tự giác, đầy đủ

CHƯƠNG 2:

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH BẮT BUỘC

TẠI BHXH HUYỆN VĂN CHẤN TỈNH YÊN BÁI

GIAI ĐOẠN 2010 - 20132.1 Khái quát đặc điểm và tình hình chung về Bảo hiểm xã hội huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái.

2.1.1 Giới thiệu chung về huyện Văn Chấn

Huyện Văn Chấn là huyện miền núi, tổng diện tích tự nhiên 120.758,5 ha,chiếm 17% diện tích toàn tỉnh Huyện nằm ở phía Tây Nam tỉnh Yên Bái, phía Bắcgiáp huyện Mù Cang Chải, phía Đông giáp huyện Văn Yên và Trấn Yên, phía Tâygiáp huyện Trạm Tấu, phía Nam giáp tỉnh Sơn La Văn Chấn cách trung tâm chínhtrị – kinh tế – văn hoá tỉnh 72 km; cách thị xã Nghĩa Lộ 10 km; cách Hà Nội 200

km, có đường quốc lộ 32 chạy dọc theo chiều dài của huyện, là cửa ngõ đi vào thị

xã Nghĩa Lộ, huyện Trạm Tấu, Mù Cang Chải, huyện Phù Yên, Bắc Yên tỉnh Sơn

La và tỉnh Lai Châu Đường quốc lộ 37 chạy qua 4 xã, đây là điều kiện thuận lợicho giao lưu phát triển kinh tế với các huyện trong tỉnh và các tỉnh Sơn La, PhúThọ, Lai Châu

Với vị trí địa lí và địa hình như vậy, trong tương lai Văn Chấn sẽ là một khucông nghiệp, khu kinh tế phát triển, thu hút nhiều lao động Vì vậy, chính sáchBHXH ngày càng mang một ý nghĩa quan trọng và thiết thực đối với đời sống củangười dân, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng tới người lao động hưởng chế độBHXH nói riêng cũng như toàn thể nhân dân huyện Văn Chấn nói chung

2.1.2 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của BHXH huyện Văn Chấn.Bảo hiểm xã hội Việt Nam được thành lập ngày 16/02/1995 theo Nghị định

số 19/CP của Chính phủ Ngày 22 tháng 8 năm 1995 BHXH huyện Văn Chấn đượcthành thành lập theo quyết định 128/QĐ của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam Làđơn vị sự nghiệp thực hiện chính sách lớn của Đảng và Nhà nước về BHXH tại địaphương, góp phần bảo đảm ổn định đời sống người lao động, ổn định chính trị, trật

tự an toàn xã hội, thúc đẩy sự nghiệp xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc

Khi mới thành lập, BHXH huyện gặp không ít khó khăn, cơ sở vật chất chưa

có, nhiệm vụ chuyên môn hoàn toàn mới, cán bộ công chức ở các cơ quan khácnhau được bàn giao về Song được sự quan tâm lãnh đạo của Hội đồng nhân dân,

Uỷ ban nhân dân huyện đã tạo mọi điều kiện nơi ở và làm việc, từ trụ sở đến trangthiết bị phục vụ cho BHXH sớm đi vào ổn định về tổ chức và bắt tay vào thực hiệnnhiệm vụ Đặc biệt ban giám đốc BHXH tỉnh, các phòng chức năng đã trực tiếp chỉđạo sát sao, hướng dẫn để đội ngũ cán bộ huyện sớm tiếp cận công việc chuyênmôn Do vậy trong những năm qua, BHXH huyện Văn Chấn đã thực hiện tốt chứcnăng nhiệm vụ, quyền hạn được giao, phấn đấu hoàn thành tốt các mặt công tác

2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ và hệ thống tổ chức bộ máy của BHXH huyện VănChấn

2.1.3.1 Vị trí, chức năng của BHXH huyện Văn Chấn

Bảo hiểm xã hội huyện là cơ quan trực thuộc Bảo hiểm xã hội tỉnh đặt tạihuyện, có chức năng giúp giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh tổ chức thực hiện chế độchính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, quản lý thu, chi bảo hiểm xã hội, bảohiểm y tế trên địa bàn huyện theo phân cấp quản lý của Bảo hiểm xã hội Việt Nam

và quy định của pháp luật

Bảo hiểm xã hội huyện chịu sự quản lý trực tiếp, toàn diện của giám đốcBảo hiểm xã hội tỉnh và chịu sự quản lý hành chính nhà nước của Uỷ ban nhân dân

Bảo hiểm xã hội huyện có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản vàtrụ sở riêng

2.1.3.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của BHXH huyện Văn Chấn

- Xây dựng, trình giám đốc Bảo hiểm xã hội tỉnh kế hoạch phát triển Bảohiểm xã hội huyện dài hạn, ngắn hạn và chương trình công tác hàng năm; tổ chứcthực hiện kế hoạch, chương trình sau khi được phê duyệt

- Tổ chức thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến các chế độ,chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; tổ chức khai thác, đăng ký,quản lý các đối tượng tham gia và hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tếtheo phân cấp

- Tổ chức cấp sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế cho những ngườitham gia bảo hiểm theo phân cấp

- Tổ chức thu các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với cáctổ chức và cá nhân theo phân cấp

- Hướng dẫn và tổ chức tiếp nhận hồ sơ, giải quyết các chế độ bảo hiểm

xã hội, bảo hiểm y tế theo phân cấp

- Tổ chức chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo phâncấp; từ chối việc đóng hoặc chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tếkhông đúng quy định

- Quản lý và sử dụng các nguồn kinh phí và tài sản theo phân cấp

- Tổ chức ký hợp đồng với các cơ sở khám, chữa bệnh có đủ điều kiện,tiêu chuẩn chuyên môn, kỹ thuật theo phân cấp; giám sát thực, hiện hợp đồng vàgiám sát việc cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh, bảo vệ quyền lợi người có thẻ bảohiểm y tế và chống lam dụng quỹ bảo hiểm y tế

- Tổ chúc ký hợp đồng với tổ chức, cá nhân làm đại lý do ủy ban nhândân xã, phường, thị trấn giới thiệu và bảo lãnh để thực hiện chế độ, chính sách bảo

hiểm xã hội, bảo hiểm y tế ở xã, phường, thị trấn theo chỉ đạo, hướng dẫn của Bảohiểm xã hội tỉnh.

- Kiểm tra, giải quyết các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo về việc thực hiệnchế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đối với các tổ chức, cá nhântham gia bảo hiểm, cơ sở khám chữa bệnh bảo hiểm y tế theo quy định của phápluật

- Tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch cải cách hành chính theo chỉđạo, hướng dẫn của Bảo hiểm xã hội tỉnh; tổ chức bộ phận tiếp nhận, trả kết quảgiải quyết chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo cơ chế ''một cửa'' tại cơ quanBảo hiểm xã hội huyện

- Tổ chức quản lý, lưu trữ hồ sơ các đối tượng tham gia và hưởng các chế

độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định

- Tổ chức hướng dẫn nghiệp vụ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho các tổchức và cá nhân tham gia bảo hiểm

- Chủ trì, phối hợp với các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xãhội ở huyện, với các tổ chúc, cá nhân tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế đểgiải quyết các vấn đề có liên quan đến việc thực hiện các chế độ bảo hiểm xã hội,bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật

- Đề xuất, kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền thanh tra, kiểmtra các tổ chúc và cá nhân trong việc thực hiện bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

- Cung cấp đầy đủ và kịp thời thông tin về việc đóng, quyền được hưởngcác chế dộ bảo hiểm, thủ tục thực hiện bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế khi tổ chức,

cá nhân tham gia bảo hiểm hoặc tổ chức công đoàn yêu cầu Cung cấp đầy đủ vàkịp thời tài liệu, thông tin liên quan theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩmquyền

- Quản lý và sử dụng công chức, viên chúc, tài chính, tài sản của Bảohiểm xã hội huyện

- Thực hiện chế độ thông tin, thống kê, báo cáo theo quy định.

2.2 Thực trạng công tác quản lý thu Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại Bảo hiểm xã hội huyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái giai đoạn 2010 – 2013.

2.2.1 Quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại bảo hiểm xã hộihuyện Văn Chấn tỉnh Yên Bái

Quản lý đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là một trong những nội dungquan trọng của công tác quản lý thu BHXH Hiện nay, BHXH huyện Văn Chấnđang thực hiện quản lý các đối tượng thu BHXH bao gồm NLĐ và NSDLĐ

2.2.1.1.Quản lý người lao động tham gia Bảo hiểm xã hội

- Về biến động đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Về biến động đối tượng tham gia BHXH bắt buộc trên địa bàn huyệnVăn Chấn giai đoạn 2010 - 2013 được thể hiện dưới bảng số liệu sau:

Bảng 1: Số lượng lao động tham gia BHXH bắt buộc tại BHXH

Số lượng(người)

Tốc độ tăngliên hoàn(%)

Số lượng(người)

Tốc độtăngliên hoàn(%)

( Nguồn: BHXH huyện Văn Chấn)

Như vậy có thể thấy cả số lượng NLĐ thuộc diện tham gia và đã thamgia BHXH bắt buộc đều tăng dần qua các năm

Qua 4 năm, có thể thấy số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộctăng khá nhanh, từ 6427 người (2010) tăng lên 7593 người (2013), tăng 1166người, gấp 1,18 lần cùng lúc thì số lao động đã tham gia BHXH bắt buộc cũng giatăng nhanh chóng, từ 6190 người (2010) lên 7505 người (2013), tăng 1315 người,gấp 1,2 lần Đây là kết quả khả quan trong việc mở rộng đối tượng tham gia BHXHbắt buộc của huyện Văn Chấn, cho thấy tiềm năng phát triển kinh tế, khả năng thuhút vốn đầu tư của huyện nhà, cũng như công tác quản lý đối tượng tham giaBHXH bắt buộc được thực hiện khá tốt

Năm 2013 là năm có số lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc làcao nhất tương ứng có tỷ lệ tham gia tăng tăng rất cao đạt 98,8% Song số lao độngtham gia BHXH bắt buộc chưa có năm nào đạt 100% và thường tập trung chủ yếu

ở khu vực DN ngoài quốc doanh và DN có vốn đầu tư nước ngoài

Lý giải cho điều này có thể thấy nguyên nhân xuất phát từ cả 2 phía:

- Nguyên nhân từ phía đơn vị SDLĐ:

Do việc điều chỉnh mức lương tối thiểu người lao động khiến mức đóngBHXH tăng lên khá nhiều, doanh nghiệp không xoay sở kịp Phần lớn doanhnghiệp ngoài quốc doanh chưa thích nghi kịp với cơ chế thị trường, làm ăn kémhiệu quả, thu nhập của NLĐ thấp

- Nguyên nhân từ phía NLĐ:

Nhiều NLĐ do chưa có kiến thức pháp luật cần thiết để tự bảo vệquyền,lợi ích chính đáng của mình, tình trạng vị nể trong ký kết hợp đồng vô tình

đã tiếp tay cho chủ doanh nghiệp vi phạm pháp luật.Một thực tế hiện nay, NLĐtrong điều kiện kinh tế eo hẹp, sức ép việc làm và thu nhập lớn như hiện nay, do dù

biết quyền lợi hợp pháp của mình bị xâm phạm nhưng không dám đấu tranh.

- Về cơ cấu lao động tham gia BHXH:

Bảng 2: Cơ cấu số lao động tham gia BHXH theo khối tại BHXH

( Nguồn: Báo cáo thu BHXH huyện Văn Chấn)

Qua bảng số liệu trên cho thấy, số người tham gia BHXH tăng dần quacác năm:

Lao động trong khối Hành chính sự nghiệp, Đảng : có số người tham gia

BHXH cao nhất, luôn chiếm tỉ trọng cao nhất ( năm 2013 chiếm 44,33%) Nhìnchung 100% lao động thuộc diện phải tham gia BHXH của khu vực này đều đãđược tham gia BHXH, tuy nhiên đang có xu hướng giảm dần về tỷ trọng Do đây

là khu vực có đội ngũ lao động có trình độ tương đối cao, nhận thức của họ vềquyền lợi và trách nhiệm tham gia BHXH tốt hơn cá khu vực khác Các quy định

về HĐLĐ được thực hiện nghiêm túc hơn các khu vực khác Hơn nữa lao độngtrong khu vực này đều là những đối tượng được hưởng lương từ ngân sách nhànước do đó việc tham gia BHXH được bảo đảm hơn

Khối Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có số người tham gia

BHXH cao thứ 2 chỉ sau lao động trong khối Hành chính sự nghiệp, Đảng Năm

2010 là 1612 người và tăng lên 1917 người năm 2013, tăng lên 305 người, gấp 1,19lần Sở dĩ khu vực này có mức gia tăng nhanh như vậy là do trong những năm gầnđây chính sách kinh tế của nước ta có những thay đổi, Huyện ủy, UBND huyệncũng những chính sách ưu tiên phát triển các doanh nghiệp nên số doanh nghiệptăng lên nhanh và thu hút thêm nhiều lao động vào làm việc cũng như tham gia bảohiểm xã hội

Khối HTX, phường, xã: Khu vực này có số lao động tham gia BHXH đầy

đủ 100% Năm 2010, lao động khối xã được tham gia BHXH là 610 người, đếnnăm 2013 là 765 người, tăng 155 người tương ứng với tăng 25,41%

Khối DNNN: Năm 2010 khối này có 340 đối tượng tham gia bảo hiểm xã

hội chiếm 5,49% tổng số lao động tham gia BHXH của toàn huyện trong năm Đếncuối năm 2013 số lao động tham gia BHXH của khối này là 478 người, chiếm6,37% tổng số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, tăng 138 người, tương ứng tăng40,58% so với cùng kỳ năm 2010

Khối DNNQD: Số đối tượng tham gia BHXH trong khối này cũng có xu

hướng tăng nhanh, năm 2010 có 362 người, đến năm 2013 đã tăng lên 526 người,tăng 164 người tương ứng tăng 45,3%

Khối ngoài CL: Số đối tượng tham gia BHXH trong khối này tăng từ 320

người năm 2010, đến năm 2013 đã tăng lên 492 người, tăng 53,75%

2.2.1.2 Quản lý người sử dụng lao động tham gia Bảo hiểm xã hội

Việc quản lý đơn vị tham gia BHXH về cơ bản thuận lợi hơn việc quản

lý người lao động tham gia BHXH vì phần lớn họ đều là những đơn vị đã đăng ký

và được cấp phép hoạt động, có tư cách pháp nhân Tuy nhiên đối với các đơn vị,

cơ sở tự tạo việc làm thì việc kiểm tra nắm bắt cũng gặp nhiều hạn chế

- Về biến động số lượng đơn vị tham gia BHXH bắt buộc

Theo thống kê và rà soát các đơn vị SDLĐ trên địa bàn huyện Văn Chấnthì những biến động về số lượng đơn vị tham gia BHXH bắt buộc giai đoạn 2010 –

2013 được thống kê như sau:

Bảng 3: Số lượng đơn vị tham gia BHXH bắt buộc tại BHXH huyện Văn Chấn giai đoạn 2010 - 2013:

Số lượng( đơn vị)

Tốc độ tăng(%)

Số lượng( đơn vị)

Tốc độtăng(%)

( Nguồn: BHXH huyện Văn Chấn)

Qua bảng số liệu cho thấy số đơn vị đã tham gia BHXH bắt buộc tăng

vị tham gia, tăng nhanh đến 237 đơn vị vào năm 2013, tăng 1,26 lần Điều này chothấy tiềm năng phát triển kinh tế của huyện Văn Chấn ngày càng cao, việc thựchiện công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ngày càng được cải thiện và các đơn vịtrên địa bàn huyện đã có ý thức thực hiện Luật BHXH tốt hơn Tuy nhiên vẫn tồntại nhiều đơn vị không thực hiện nghĩa vụ tham gia BHXH của mình Nguyên nhân

là do các đơn vị này chưa có ý thức tham gia BHXH cho NLĐ, thậm chí có đơn vịkhông chịu tham gia mặc dù đã được tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật

về BHXH Họ cố tình vi phạm nhằm giảm các chi phí cho công đoạn sản xuất, kinhdoanh hoặc chiếm dụng vốn Nhiều chủ doanh nghiệp đã cố tình thiếu trách nhiệm,lợi dụng kẽ hở của Luật pháp cố trây ỳ nhằm chiếm dụng vốn

- Xét về cơ cấu đơn vị SDLĐ tham gia BHXH:

Bảng 4: Cơ cấu số đơn vị SDLĐ tham gia BHXH theo khối tại BHXH huyện

Văn Chấn giai đoạn 2010 - 2013

Năm

Khối

Số ĐV (đơn vị)

Tỷ lệ (%)

Số ĐV (đơn vị)

Tỷ lệ (%)

Số ĐV (đơn vị)

Tỷ lệ (%)

Số ĐV (đơn vị)

Tỷ lệ (%)

( Nguồn: Báo cáo thu BHXH huyện Văn Chấn)

Qua bảng số liệu ta thấy, số đơn vị tham gia BHXH tăng liên tục, nămsau cao hơn năm trước Cụ thể như sau:

Khối DNNN: Có thể thấy tỉ lệ các DNNN trên địa bàn tăng rất chậm Cụ

thể tốc độ tăng năm 2010 có 7 đơn vị, chiếm tỷ trọng 3,72% và đến năm 2013 tănglên 13 đơn vị chiếm tỷ trọng 5,48% Nguyên nhân,trong những năm gần đây các

DN này thường làm ăn kém hiệu quả và phá sản hoặc chuyển sang hình thức công

ty cổ phần hay công ty trách nhiệm hữu hạn

Khối DN có vốn đầu tư nước ngoài: Năm 2010 trên địa bàn huyện có 35

DN có vốn đầu tư nước ngoài, tăng dần đến năm 2013 có 48 DN Số đơn vị củakhối này chiếm một tỷ trọng tương đối (chiếm 20,25% năm 2013) Trong tương lai

số đơn vị trong khối này có thể tăng lên nhanh chóng do đây là là huyện đang trongquá trình công nghiệp hóa, có tiềm năng phát triển kinh tế cao, khả năng thu hútvốn đầu tư của nước ngoài tốt

Khối DN ngoài quốc doanh: Gồm các Công ty tư nhân và Công ty cổ

phần Trước đây khu vực DN ngoài quốc doanh chưa được quan tâm đúng mức,nay được Đảng và Nhà nước ta khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để pháttriển Cùng với xu hướng chung của cả nước, khối DN ngoài quốc doanh huyệnVăn Chấn cũng đạt được nhiều chuyển biến đáng kể Năm 2010 có 17 đơn vị đếnnăm 2011 lên 28 đơn vị, tăng 64,71 % so vơi scungf ký năm 2010

Khối HCSN, Đảng, Đoàn thể: Gồm các đơn vị: Cơ quan huyện, các

trường đại học, cao đẳng, tiểu học, trung học Đõy là khối có số đơn vị và số laođộng tham gia BHXH ổn định luôn chiếm tỷ trọng cao về số đơn vị ( năm 2010chiếm 41,49%, năm 2013 chiếm 35,86%) Số đơn vị và số lao động tăng qua cácnăm, nhưng tỷ trọng lại giảm dần Nguyên nhân là do sự gia tăng mạnh của khốiDN

Khối HTX, phường, xã: Số đơn vị tham gia BHXH của khối này chiếm tỷ

trọng khá cao, nhưng tăng ít và tương đối ổn định, năm 2010 có 36 đơn vị tham giaBHXH, và đến năm 2013 có 42 đơn vị, chỉ tăng 16,67% so với năm 2010 Nguyênnhân là vì đây là khối ngành hoạt động ổn định nhất trong tất cả các khối ngành

Khối ngoài công lập: Số đơn vị tham gia BHXH của các khối này tương

đối ổn định ) Nguyên nhân dẫn đến cơ cấu tỉ lệ số lao động và đơn vị chiếm một tỉ

lệ khá nhỏ là do huyện đang trong giai đoạn phát triển, sự phát triển của khối doanhnghiệp tăng lên nhanh chóng

2.2.2 Quản lý tiền lương tiền công làm căn cứ đóng Bảo hiểm xã hội bắt buộc tại BHXH huyện Văn Chấn giai đoạn 2010 – 2013

Như ta đã biết một trong những nguyên nhân làm quỹ lương thay đổi là do mức lương trích nộp tăng thông qua các Quyết định tăng lương của Chính phủ Cơ

sở để tính toán mức đóng BHXH phụ thuộc vào tiền lương tối thiểu do Nhà nước quy định, nên khi nâng lương tối thiểu đồng nghĩa với việc mức đóng BHXH cũng tăng lên

Bảng 5: Tình hình biến động của lương tối thiểu chung(2010 - 2013)

Giai đoạn Lương tối thiểu chung (đ)

quản lý quỹ lương trích nộp BHXH được thể hiện qua bảng sau

Bảng 6: Tổng quỹ tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH của các đơn vị tại BHXH huyện Văn Chấn giai đoạn 2010 - 2013

Chỉ tiêu

Năm

Tổng quỹ

lương(triệu đồng)

Lượng tăng(giảm) tuyệtđối (trđ)

Tốc độ tănggiảm liênhoàn (%)

TL-TC bìnhquân 1 tháng(trđ/ng/tháng)

(Nguồn: BHXH huyện Văn Chấn)

Nhìn vào bảng số liệu ta có thể thấy: tổng quỹ lương có xu hướng tăng nhanhqua các năm , chỉ trong vòng 4 năm (2010 - 2013) tổng quỹ lương đã tăng thêmđược 75.868 triệu đồng, tương đương tăng 49,93% Tốc độ tăng (giảm) liên hoànqua các năm tương đối cao song không ổn định, năm 2011 tổng quỹ lương tăng10,69% so với năm 2010, tương đương tăng 16.242 triệu đồng; năm 2012, tổng quỹlương tăng 16,777%, tương đương tăng 28,207 triệu đồng Năm 2013 tổng quỹlương tăng tăng 15,99 %, tương đương tăng 31.419 triệu đồng

Một trong những nguyên nhân chính làm cho tổng quỹ lương thay đổi là domức lương trích nộp BHXH tăng thông qua các Quyết định tăng lương của Chínhphủ Cơ sở để tính đóng BHXH là căn cứ vào mức tiền lương tối thiểu chung doNhà nước quy định nên khi tăng tiền lương tối thiểu chung thì quỹ lương trích nộpBHXH cũng tăng theo Cụ thể, trong 4 năm 2010 - 2013 có nhiều đợt điều chỉnhmức lương tối thiểu chung Ngoài ra, đối với những lao động đóng BHXH theothang bảng lương Nhà nước, mức đóng còn phụ thuộc vào hệ số lương, các loại phụcấp như: phụ cấp thâm niên nghề, phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung.Khi Nhà nước điều chỉnh thang bảng lương và các loại phụ cấp thì mức đóngBHXH cũng tăng theo