phân loại và xử lý rác thải gia đình

Tuy nhiên, hầu hết rác thải sinh hoạt vẫn chỉ được chôn lấp tại các bãi đổ, là hình thức thô sơ nhất với nhiều nhược điểm như tốn diện tích đất, mùi hôi thối ảnh hưởng đến khu dân cư, có

quyết định làm đề tài “Phân loại và xử lý rác thải gia đình”, với mục đích

tuyên truyền đến các hộ gia đình nói riêng cũng như mọi người nói chung

về một số biện pháp xử lý rác thải hiệu quả, cũng như ý thức luôn luôn bảo

vệ môi trường

2

CHƯƠNG I: Ý TƯỞNG

Trong thời gian gần đây tình hình rác thải đã trở nên bức xúc, đặc biệt ở 3 thành phố lớn là Hà Nội, Hồ Chí Minh và Đà Nẵng Ví dụ tại Hà Nội, khối lượng rác thải sinh hoạt tăng trung bình 15% trong 1 năm, với tổng lượng ước tính 5.000 tấn/ngày đêm Riêng ở thành phố Hồ Chí Minh mỗi ngày có trên 7.000 tấn rác thải sinh hoạt, mỗi năm cần 235 tỷ đồng để xử lý Tuy nhiên, hầu hết rác thải sinh hoạt vẫn chỉ được chôn lấp tại các bãi đổ,

là hình thức thô sơ nhất với nhiều nhược điểm như tốn diện tích đất, mùi hôi thối ảnh hưởng đến khu dân cư, có thể trở thành nguồn phát sinh dịch bệnh, tác động nghiêm trọng tới môi trường và không tận dụng được các

nguyên liệu có thể tái sinh [1]

Dưới đây là một thống kê của “Công ty Môi Trường Đô Thị Thành phố Hồ

Chí Minh” về khối lượng rác sinh hoạt thải ra vào năm 2002 [2]

Quận/Huyện Rác sinh hoạt (tấn/năm)

4

Mặt khác, rác thải còn sinh ra khí CO2 – một loại khí gây nên hiệu ứng nhà kính, biến trái đất thành một các bẫy nhiệt khổng lồ, làm nó nóng lên, gây biến đổi khí hậu Thủ phạm chính ở đây không đâu khác chính là rác hữu

cơ

Do đó, nếu chúng ta biết cách xử lý rác thải một cách hợp lý thì chúng ta không những tiết kiệm được tiền của mà chúng ta cũng đã góp một phần nhỏ trong công cuộc bảo vệ môi trường

Thế nhưng hiện nay việc xử lý rác thải gia đình vẫn chưa được quan tâm đúng mức, mặc dù rác thải của gia đình cũng được bỏ đúng nơi quy định,

đa số người dân đều đóng tiền thu rác thải nhưng câu hỏi đặt ra là có bao nhiêu người dân khi bỏ rác thải thì phân ra đâu là rác thải vô cơ đâu là rác thải hữu cơ, hay nói cách khác là cái nào dễ phân hủy, cái nào khó phân hủy, cái nào có thể tái sử dụng lại Tất cả những thứ đó thường được đưa vào bọc nylon và bỏ vào thùng rác Chưa nói đến một bộ phận người dân vứt thẳng ra đường hay ném xuống sông, điều đó ảnh hưởng đến môi trường sống, sức khỏe cộng đồng và hơn thế nữa là nguồn tài nguyên nước

và đất bị ô nhiễm sẽ tác động đến con người và đây cũng là nguyên nhân góp phần vào biến đổi khí hậu

Vậy nên với thực trạng rác thải đã nêu trên nhóm quyết định nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng mô hình nuôi trùn tại nhà, cũng như thực hiện việc phân loại rác thải một cách hợp lý Đồng thời nhóm muốn giúp mọi người nhận thức được ưu điểm của mô hình này Từ đó nhân rộng mô hình cho từng hộ gia đình, nhằm giải quyết vần đề rác thải gia đình hiện nay

5

CHƯƠNG 2: HÀNH ĐỘNG

1 Tổng hợp thông tin

1.1 Thành phần rác thải trong gia đình

- Rác vô cơ (rác khô): gồm các loại phế thải thuỷ tinh, sành sứ, kim

loại, giấy, cao su, nhựa, vải, đồ điện, đồ chơi, cát sỏi

Hình 1: Thành phần rác vô cơ

- Rác hữu cơ (rác ướt): là những sản phẩm mà gia đình thải ra như

rau, củ, quả, vỏ trái cây, thức ăn thừa, cơm…

6

Hình 2: Thành phần rác hữu cơ 1.2 Lợi ích của việc phân loại rác

có khả năng tái sinh tái chế chiếm khoảng 25% Khối lượng chất thải rắn sinh hoạt thải ra hằng ngày ở thành phố Hồ Chí Minh chiếm khoảng 6.000 tấn Với tỉ lệ vừa nêu thì hằng ngày, khối lượng chất thải rắn thực phẩm chiếm khoảng 4.500 tấn Nếu biết tận thu rác thực phẩm, xã hội sẽ thu được hàng trăm tỉ đồng từ việc giảm chi phí chôn lấp rác và bán phân compost

Chi phí xử lý 1 tấn chất thải rắn sinh hoạt là 250.000 đồng Nếu mang 4.500 tấn rác thực phẩm đi chôn lấp, thành phố mất hơn 1.1 tỉ đồng cho

7

việc xử lý số rác này Giảm khối lượng rác mang đi chôn lấp, diện tích đất phục vụ cho việc chôn lấp rác cũng sẽ giảm đáng kể Bên cạnh đó, thành phố cũng sẽ giảm được gánh nặng chi phí trong việc xử lý nước rỉ rác cũng như xử lý mùi

b Lợi ích môi trường:

Ngoài lợi ích kinh tế có thể tính toán được, việc phân loại chất thải rắn tại nguồn còn mang lại nhiều lợi ích đối với môi trường Khi giảm được khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phải chôn lấp, khối lượng nước rỉ rác sẽ giảm Nhờ đó, các tác động tiêu cực đến môi trường cũng sẽ giảm đáng kể như giảm rủi ro trong quá trình xử lý nước rỉ rác, giảm ô nhiễm nguồn nước ngầm, nước mặt

Diện tích bãi chôn lấp thu hẹp sẽ góp phần hạn chế hiệu ứng nhà kính do khí của bãi chôn lấp Ở các bãi chôn lấp, các khí chính gây nên hiệu ứng nhà kính gồm CH4, CO2, NH3… Khí CH4 có khả năng tác động ảnh hưởng đến tầng ôzôn cao gấp 21 lần so với CO2 Việc giảm chôn lấp chất thải rắn

có thể phân hủy kéo theo việc giảm lượng khí làm ảnh hưởng đến tầng ôzôn

Việc tận dụng các chất thải rắn có thể tái sinh tái chế giúp bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên Thay vì khai thác tài nguyên để sử dụng, chúng ta có thể sử dụng các sản phẩm tái sinh tái chế này như một nguồn nguyên liệu thứ cấp Chẳng hạn, chúng ta có thể sử dụng lượng nhôm có trong chất thải rắn sinh hoạt thay vì khai thác quặng nhôm Nhờ đó, chúng ta vừa bảo tồn được nguồn tài nguyên, vừa tránh được tình trạng ô nhiễm do việc khai thác quặng nhôm mang lại

c Lợi ích xã hội:

Phân loại chất thải rắn tại nguồn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường Để công tác phân loại này đạt được

8

hiệu quả như mong đợi, các ngành các cấp phải triệt để thực hiện công tác tuyên truyền hướng dẫn cho cộng đồng Lâu dần, mỗi người dân sẽ hiểu được tầm quan trọng của việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt cũng như tác động của nó đối với môi trường sống

Lợi ích xã hội lớn nhất do hoạt động phân loại chất thải rắn tại nguồn mang lại chính là việc hình thành ở mỗi cá nhân nhận thức bảo vệ môi trường sống

1.3 Thực hiện phân loại rác

Hộ gia đình phân loại rác thải thành 2 loại: Rác tự phân hủy (rau, củ, quả, thức ăn thừa…) và rác khó phân hủy (phần còn lại) Thực hiện phân loại và thu gom riêng 2 loại rác thải này, có thể trang bị thùng rác 2 ngăn để dễ phân biệt, hoặc bỏ riêng vào 2 túi khác nhau

Hiện nay ở nhiều nơi được trang bị các thùng rác 2 ngăn, có 2 màu để phân biệt và có các xe đựng rác 2 ngăn đi thu gom rác tại các khu dân cư và các chợ

Hình 3: Thùng rác 2 ngăn trên đường Khánh Hội quận 4

9

Hình 4: Thùng rác 2 ngăn đƣợc trang bị trong công viên

1.4 Một số ví dụ ở những nơi thực hiện phân loại rác tại nguồn

- Năm 2006 mô hình phân loại rác tại nguồn ở thành phố Hồ Chí Minh được thực hiện thí điểm tại các địa bàn các quận 1, 4, 5, 6, 10 và huyện Củ Chi Các hộ dân, cơ quan, trường học được phát miễn phí 2 thùng đựng rác loại 15 lít, thùng màu xanh đựng rác thải hữu cơ và thùng màu kẽm đựng rác thải tái chế Kèm theo đó là đầu tư mới phương tiện thu gom của lực lượng rác dân lập, xây dựng các trạm phân loại rác tập trung và xây dựng các nhà máy chế biến phân compost… Kết quả, tỷ lệ chấp hành ở nhiều khu phố lên tới 80%

- Tại Hà Nội cũng triển khai phân loại rác tại nguồn, tất cả các hộ dân

ở phường Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội đều được trang bị 2 thùng đựng rác màu xanh lá cây đựng rác hữu cơ và màu vàng đựng rác vô cơ Điều này giúp phường tiết kiệm được 20 triệu đồng tiền xử lý rác mỗi

10

tháng Trước đó cũng có 2 địa bàn khác đã triển khai thí điểm mô hình này,

đó là địa bàn phường Nguyễn Du quận Hai Bà Trưng và phường Phan Chu Trinh quận Hoàn Kiếm

- Ở Mỹ, mỗi nhà dân có 3 thùng rác, thùng màu xanh lá cây đựng rác

dễ phân hủy, thùng màu nâu đựng bọc ni lông và các loại rác khó phân hủy, thùng màu xám chỉ để đưng giấy, vì giấy sau đó sẽ được tái chế lại, còn chai lọ và lon kim loại như lon bia, lon nước ngọt sẽ được thu gom vào bọc đựng riêng Nếu nhà nào không thực hiện tốt việc phân loại rác thì người thu gom sẽ nhắc nhở hoặc sẽ bị gữi giấy phạt tiền

- Tại Nhật Bản, rác thải sinh hoạt được chia thành 6 loại: rác đốt được (thực phẩm, vải sợi, da giày, giấy vụn, lá vụn, cỏ…), rác không đốt được (sản phẩm điện loại nhỏ, thủy tinh vỡ, đồ gốm…), rác thải nhựa, chai lọ, lon kim loại (lon đựng đồ uống, bình gas mini…) và rác thải cỡ lớn (chăn, nệm, bàn, ghế, tủ, giường, xe đạp…) Các loại rác thải này được thu gom riêng theo từng loại và có các cách xử lý khác nhau

- Tại Philippines, một nước có mức phát triển tương đương Việt Nam, việc bảo vệ môi trường và ý thức của người dân cũng rất cao Các điểm đổ rác ở cửa hàng, quán ăn hay trụ sở, văn phòng công ty đều được bố trí 3 thùng rác với màu sắc khác nhau để phân loại rác Chỉ cần nhìn vào màu sắc là người vứt rác có thể phân biệt được nên bỏ rác vào thùng nào

1.5 Cách xử lý

a Rác vô cơ

 Bán phế liệu

 Ta có thể sử dụng làm các vật dụng nuôi trùn hoặc làm vật dụng chứa đất để trồng cây cảnh, trồng rau sạch sử dụng trong gia đình

b Rác hữu cơ

11

Ta gom chúng vào xô nhựa có dung lượng từ 15 đến 120 lít, tùy mức độ thải rác của mỗi gia đình Cho chế phẩm sinh học có tác dụng kích hoạt phân hủy nhanh các chất hữu cơ Bỏ tro trấu rải lên trên một lớp mỏng khoảng 2 - 5cm lên phía trên, đậy nắp, để gọn ở góc nhà hoặc một nơi thích hợp, tránh bị nước mưa chảy vào Hàng ngày cho tiếp tục bổ sung rác hữu

cơ, men vi sinh và tro trấu, tập trung trong vòng 1 tuần Rác hữu cơ phân hủy trở thành phân vi sinh sau 20 - 25 ngày Dung phân rác đó để bón cho các loại hoa, cây cảnh, rau

Ƣu điểm: tạo ra được một nguồn phân bón tốt có thể sử dụng trồng cây mà

không cần phải mua phân, sử lý được một lượng rác của gia đình ít gây gánh nặng lên cho xã hội

Nhƣợc điểm: quá trình ủ sinh ra các khí NH3, CH4…có mùi hôi thối, khó chịu

Sử dụng sâu non của ruồi lính đen có thể phân hủy hầu hết các chất hữu cơ như phân gia cầm, gia súc, chất thải thực vật từ các trang trại, các cơ sở chế biến thực phẩm, rác sinh hoạt gia đình đến chất thải từ cống rãnh Quá trình phân hủy diễn ra rất nhanh, phụ thuộc vào loại rác Rác thải từ thức ăn thừa, rau cải hư được phân hủy trong 10-12 giờ Với chất thải có thành phần cellulose cao như giấy vụn, rơm, lá chuối cần đến 10-15 ngày

Sau đó thu hồi lại sâu non Sâu non là thức ăn hấp dẫn để nuôi gà, vịt, cá Phần rác còn lại sau khi đã phân hủy được dùng làm phân bón cho cây trồng hoặc dùng để nuôi trùn đất

Ƣu điểm: chuyển hóa sinh học này là không gây ra mùi hôi, không tạo ra

nguồn nước thải, không tạo ra hiệu ứng nhà kính, lại làm giảm thể tích chất

12

thải đến 90% Điều lý thú nữa là sâu non của ruồi "lính đen" còn tiết ra chất pheromone ức chế sự sinh sản của ruồi nhà, góp phần giảm sự phát triển của quần thể ruồi nhà

Nhƣợc điểm: phải tạo ra được nguồn nguyên liệu là kén ruồi Nhiều người không thiện cảm với loài ruồi… [3]

Chất thải hữu cơ ta cho vào thùng, sau đó thả trùn vào nuôi

Một thùng giun (cao 61cm, dài 51cm và rộng 30.5cm) có thể xử lý khoảng 2.25kg rác trong một tuần Quản lý một thùng giun tương đối đơn giản Thùng thoáng khí với độ ẩm và nhiệt độ thích hợp, có lớp lót bên dưới là báo, lá khô hoặc rơm, một lượng đất nhỏ và có lẽ là 0.5kg giun đỏ Vi khuẩn và các sinh vật khác phân huỷ thức ăn thừa Sau đó, giun bắt đầu làm việc, ăn mọi thứ trên đường đi - chất thải, sinh vật và lớp nền Sau đó, giun tiết ra một chất mùn màu tối, giống như đất

Ƣu điểm: có thể áp dụng cho tất cả mọi người từ sinh viên đến người nội

trợ để xử lý một lượng rác thải hữu cơ mà trong quá trình sinh hoạt thải ra Tận dụng được hết tất cả sản phẩm như giun thì bán, cho gà, vịt, chim ăn… phân giun thì đem trồng cây

Nhƣợc điểm: có sinh ra mùi chua, nhưng ở cự ly xa thì không nghe hoặc ta làm thùng có nắp, sau đó đậy nắp lại là hết [4]

2 Khảo sát nhận thức của hộ gia đình

2.1 Phiếu khảo sát

13

PHIẾU KHẢO SÁT

Nhằm mục đích tìm hiểu sự quan tâm và hiểu biết của mỗi người đối với rác thải và cách xử lý chúng Nhóm đã tiến hành đưa ra một số câu hỏi

để đánh giá sự quan tâm của mỗi gia đình đối với vấn đề trên

Để cuộc khảo sát đạt được kết quả tốt, xin bạn vui lòng cung cấp thông tin một cách chân thật nhất vào phiếu câu hỏi sau:

1 Anh (chị) biết gì về rác hữu cơ và rác vô cơ không?

a Có

b Không

c Không quan tâm

2 Anh (chị) có biết gì về phân loại rác không?

a Có

b Không

c Không quan tâm

3 Anh (chị) có phân loại rác tại nhà không?

a Có

b Không

c Không quan tâm

4 Anh (Chị) thấy việc phân loại rác tại nhà có dễ thực hiện và mất nhiều thời gian?

a Dễ dàng và không mất thời gian

b Phức tạp và mất thời gian

b Vừa có ích , vừa có hại

c Không quan tâm

8 Anh (chị) biết gì về phương pháp nuôi trùng để xử lý rác thải hữu cơ trong gia đình hay không?

a Có

b Không

c Không quan tâm

9 Nếu có, anh (chị) được biết về phương pháp đó qua phương tiện gì?

a Internet

10 Anh (Chị) có ứng dụng phương pháp nuôi trùng xử lý rác thải

hữu cơ tại nhà không?

a Có áp dụng

b Không áp dụng

c Đang quan tâm

11 Anh (chị) có ý kiến gì về tình trạng rác thải hiện nay?

12 Anh (chị) có đề xuất, giải pháp gì về việc xử lý rác thải về gia

đình hay không?

Xin chân thành cám ơn sự giúp đỡ và đóng góp nhiệt tình của anh (chị)!

 Về sự am hiểu rác thải hữu cơ và vô cơ thì:

 65% các hộ gia đình hiểu biết về rác hữu cơ và vô cơ

17

 10% không quan tâm đến vấn đề này

 Về cách thức phân loại rác thải tại nhà:

 50% hiểu biết về cách phân loại rác tại nhà

 15% không hề biết phân loại rác như thế nào

 35% không quan tấm đến vấn đề này

 Về việc thực hiện phân loại rác tại nhà:

 70% thực hiện phân loại rác tại nhà

 20% biết mà không thực hiện

 10% không quan tâm

 Về độ khó của quá trình phân loại rác:

 70% cho rằng việc này đơn giản, dễ làm và không mất thời gian

 30% cho rằng chúng phức tạp và mất nhiều thời gian

 Về việc xử lý rác thải hữu cơ:

 90% thức ăn thừa, rau quả hư hỏng… đem đổ bỏ

 10% cho vật nuôi ăn

 35% ý kiến khác (trồng các loại cây cảnh…)

 Về nhận thức về rác thải sinh hoạt:

 60% cho rằng rác là có hại

18

 30% cho rằng chúng vừa có lợi vừa có hại

 10% không quan tâm

 Về vấn đề nuôi trùng trong xử lý rác thải hữu cơ trong gia đình:

 10% có biết qua internet

 80% không biết đến vấn đề này

xử lý rác thải - vấn đề nóng bỏng hiện nay

Với trình độ dân trí nhìn chung tương đối cao như thành phố Hồ Chí Minh phần lớn hộ gia đình mà nhóm khảo sát đều nhận thức được tác hại của rác thải hiện nay và đều thực hiện phân loại rác tại nhà Nhờ có sự quan tâm của chính quyền địa phương, thường xuyên tuyên truyền và nhắc nhở các

hộ dân nên phần lớn hộ gia đình trong số những gia đình mà nhóm khảo sát, mỗi nhà đều có hai thùng rác để phân loại hai loại rác vô cơ và hữu cơ Với công nghệ truyền tin cao như hiện nay, vấn đề nóng bỏng về môi trường sống hiện nay đã được phổ biến rộng rãi tới cộng đồng, nhận được nhiều quan tâm và có nhiều giải pháp để cải thiện cũng như khắc phục