skkn gia đình với vấn đề giáo dục trẻ trong độ tuổi thiếu niên ở xã, huyện

Trong tiến trình vận động và phát triển của lịch sử nhân loại, gia đình với tưcách là một thiết chế xã hội đặc thù có vai trò quan trọng trong việc giữ gìn và bảo vệ các giá trị văn hóa

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong ý thức cộng đồng của các dân tộc Việt Nam, gia đình luôn được coi là

tổ ấm, là môi trường đầu tiên phát sinh và nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp, tạonên nhân cách người Việt Nam Gia đình có một vị trí quan trọng trong cuộc đờicủa mỗi con người Trong bất kì xã hội nào, gia đình luôn giữ một vai trò, vị tríquan trọng trong tiến trình phát triển của xã hội Ngày nay, gia đình đã trở thànhmối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Quantâm đến gia đình là đúng, vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốtthì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt hơn, hạt nhân của xã hội là giađình” Trong tiến trình vận động và phát triển của lịch sử nhân loại, gia đình với tưcách là một thiết chế xã hội đặc thù có vai trò quan trọng trong việc giữ gìn và bảo

vệ các giá trị văn hóa của dân tộc, gia đình là nơi tiếp nhận, kế thừa và chuyển giaonhững truyền thống tốt đẹp của dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác Những biếnđổi về cơ cấu và quy mô của gia đình luôn gắn liền với những biến đổi về kinh tế –

xã hội Trong những năm cuối thế kỉ 20, gia đình ở nước ta và nhiều nước trongkhu vực có sự thay đổi nhanh chóng, những thay đổi ấy được thể hiện qua tỉ lệ lyhôn gia tăng, không ít gia đình tan vỡ, hầu hết các giá trị gia đình đang bị thử tháchtrước những thay đổi kinh tế – xã hội Ở nước ta mặt trái của nền kinh tế thị trườngXHCN đã làm ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thế hệ trẻ đặc biệt là lớp thanhthiếu niên

Bảo vệ thế hệ trẻ - đó là trách nhiệm không chỉ của toàn xã hội mà trước hết

là của mỗi gia đình

Là giáo viên giảng dạy bậc THCS, đối tượng là thanh thiếu niên, các em cóđặc điểm tâm sinh lí phát triển – lứa tuổi đang tập làm người lớn tôi nhận thấy: các

em dễ bị ảnh hưởng của các tác động xã hội Để làm tốt công tác giáo dục trên địabàn, mỗi nhà trường rất cần đến sự phối hợp của gia đình trong việc giáo dục trẻ

Qua học tập, nghiên cứu lí luận Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vềvấn đề Gia đình, đồng thời qua thực tiễn ở địa phương, xuất phát từ môi trường

công tác, tôi đã chọn đề tài: “Gia đình với vấn đề giáo dục trẻ trong độ tuổi thiếu niên ở xã , huyện ”.

Kết cấu của đề tài bao gồm:

- Đặt vấn đề

- Phần I: Cơ sở lí luận

- Phần II: Thực trạng gia đình và giáo dục gia đình đối với tuổi thiếu niên ở

xã X

- Phần III.Bài học kinh nghiệm

- Phần IV: Kiến nghị và kết luận

PHẦN I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Định nghĩa gia đình.

Gia đình là hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì vàcủng cố trên cơ sở hôn nhân và huyết thống Yếu tố tình cảm là nét bản chất nhấtcủa gia đình Nhưng xét rộng hơn và đầy đủ hơn, gia đình không chỉ là một đơn vịtình cảm, tâm lí mà còn là một tổ chức kinh tế – tiêu dùng, một môi trường giáodục – văn hoá, một cơ cấu – thiết chế xã hội

2 Mối quan hệ gia đình – xã hội.

Khi nói đến xã hội thì phải nói đến gia đình bởi gia đình chính là tế bào của

xã hội, gia đình hạnh phúc thì xã hội phồn vinh Gia đình luôn giữ vai trò vị tríquan trọng trong tiến trình phát triển của xã hội

Mác - Ăng ghen đã dựa trên quan điểm duy vật để khẳng định vai trò của gia

đình trong sự phát triển của xã hội: Ph.Ăngghen đã nhận định: “Theo quan điểm duy vật, nhân tố quyết định trong lịch sử, quy cho đến cùng, là sản xuất và tái sản xuất ra đời sống trực tiếp Nhưng bản thân sự sản xuất đó lại có hai loại Một là sản xuất ra tư liệu sinh hoạt: thực phẩm, quần áo, nhà ở và những công cụ cần thiết để sản xuất ra những thứ đó, mặt khác là sự sản xuất ra bản thân con người,

là sự truyền nòi giống Những trật tự xã hội, trong đó những con người của một thời đại lịch sử nhất định và của một nước nhất định đang sống, là do hai loại sản xuất đó quyết định; một mặt là do trình độ phát triển của lao động và mặt khác là

do trình độ phát triển của gia đình” (C.Mác và PH.Ăngghen: Toàn tập, NXB

CTQG, H, 1996, T21, tr 44)

Sự ổn định và phát triển của gia đình có ý nghĩa rất quan trọng cho sự ổnđịnh và phát triển của xã hội và quốc gia Quan niệm biện chứng đó được thể hiện

cô đọng qua câu nói: “Dân giàu thì nước mạnh”, “Nước mất thì nhà tan”

Như vậy gia đình gắn liền với sự phát triển của xã hội, nó giữ vai trò quyết địnhtrong việc xây dựng và phát triển nền kinh tế, văn hoá và ổn định xã hội Giữa giađình và xã hội có mối quan hệ gắn bó hữu cơ

Trước hết, gia đình có vai trò đối với sự phát triển kinh tế, mỗi gia đình tựsản xuất ra của cải vật chất cho xã hội Họ tự làm ra từ các sản phẩm đơn giản, đếnsản phẩm phức tạp, tinh xảo, tuỳ theo nhu cầu và sự phát triển của xã hội đòi hỏi.Các nhà máy, xí nghiệp, doanh nghiệp tư nhân hay trang trại, cũng đều do cácthành viên của từng gia đình tham gia dưới sự điều tiết của nhà nước Có thể nói,không có sự tham gia sản xuất của từng cá nhân, của từng gia đình thì xã hội khôngthể tồn tại và phát triển được Mặt khác gia đình còn là nơi tiêu thụ các sản phẩm

Vì vậy nó thúc đẩy nền kinh tế của xã hội phát triển

Về mặt văn hoá, nền văn hoá của một dân tộc, một quốc gia hình thành vàphát triển đều bắt nguồn từ nền văn hoá của mỗi gia đinh, tất nhiên có sự loại trừnhững cái không phù hợp, chắt lọc những cái đẹp từ những tinh hoa đó, nó bồi đắpnên nền văn hoá của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia Đứng về góc độ văn hoá thì mỗi

gia đình là một nhóm nhỏ tâm lí xã hội được thông qua các mối quan hệ huyếtthống đã phản ánh trình độ văn hoá của xã hội.

Gia đình góp phần cho sự phát triển của xã hội, đồng thời sự phát triển mọimặt của xã hội quyết định sự biến đổi của gia đình cả về nội dung lẫn hình thức.Trong xã hội nguyên thuỷ, trình độ lực lượng sản xuất phát triển thấp kém, cá nhânkhông tách rời tập thể, đã tạo nên hình thức gia đình tập thể quần hôn Gia đình tậpthể quần hôn có đặc trưng là: Kinh tế cộng đồng nguyên thuỷ, chế độ mẫu hệ,không có áp bức và bất bình đẳng giữa vợ và chồng cũng như giữa các thành viên,quan hệ tính giao bừa bãi

Trong xã hội nô lệ, lực lượng sản xuất phát triển, xã hội nảy sinh hình thứcgia đình cá thể một vợ một chồng Đó là kết quả trực tiếp của việc hình thành sởhữu tư nhân và sự phân hoá giai cấp Gia đình cá thể là gia đình đầu tiên nên khôngdựa trên những điều kiện tự nhiên mà dựa trên những điều kiện kinh tế tức là trênthắng lợi của sở hữu tư nhân đối với sở hữu công cộng nguyên thuỷ Tất nhiên kếtquả này cũng vẫn còn của quy luật đào thải tự nhiên và ở đây cần nói thêm mộtnguyên nhân của quy luật tình cảm Người phụ nữ ngày càng cảm thấy ê chề vớikiểu tính giao quá rộng rãi và họ dần tiến tới nhu cầu chỉ sống với một người đànông nhất định Từ đó gia đình trở thành một đơn vị kinh tế riêng lẻ kết cấu và quy

mô thu hẹp hơn, quan hệ vợ chồng, bố mẹ với con cái mang tính phục tùng bất bìnhđẳng, nạn ngoại tình và mại dâm phát triển Trong xã hội phong kiến, gia đình 1 vợ

1 chồng nhưng gia trưởng, độc đoán, trọng nam khinh nữ

Trong xã hội phong kiến đó là giai đoạn vua – tôi, nó ảnh hưởng tới gia đình,xuất hiện tính trọng nam khinh nữ, con cái phải phục tùng theo sự sắp đặt của cha

mẹ có nghĩa là cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy

Trong xã hội tư bản, sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuấtđược khẳng định, hôn nhân có tính toán không dựa trên cơ sở tình yêu

Trong xã hội XHCN gia đình đã có nhiều tiến bộ và khởi sắc, không có sựbất bình đẳng, các thành viên trong gia đình tôn trọng lẫn nhau, lắng nghe ý kiến bổsung cho nhau để cùng hoàn thiện

3 Các chức năng của gia đình.

- Chức năng sinh đẻ – tái sản xuất ra con người là chức năng đặc thù nhất củagia đình Chức năng này đáp ứng nhu cầu tình cảm riêng rất tự nhiên của cánhân về sinh con đẻ cái, đồng thời mang ý nghĩa chung lớn lao là cung cấpnhững công dân mới, bảo đảm sự phát triển liên tục và trường tồn của loàingười Việc sinh đẻ diễn ra ở từng gia đình, nhưng lại quyết định mật độ dân

cư của quốc gia và quốc tế – một yếu tố vật chất cấu thành của tồn tại xã hội,liên quan chặt chẽ đến phát triển mọi mặt của đời sống xã hội

Tuỳ theo từng vùng, vấn đề sinh đẻ được khuyến khích hay hạn chế về sốlượng Nhưng, giảm tốc độ tăng dân số, nhằm nâng cao chất lượng sống là hướngphấn đấu của nhiều quốc gia hiện nay Điều đáng lưu ý là việc sử dụng ngày càngnhiều thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại tác động vào chức năng sinh đẻ

của gia đình đã đem lại nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng gây ra nhiều vấn đềphức tạp và tiêu cực.

Trong gia đình mới, coi trọng chức năng sinh đẻ của gia đình là phải trựctiếo quan tâm đến điều kiện vật chất và tinh thần thuận lợi, sử dụng hợp lí cácthành tựu khoa học – công nghệ cho việc mang thai và sinh nở tốt hơn cho các bà

mẹ Sinh đẻ có kế hoạch là một nội dung trong toàn bộ kế hoạch phát triển kinh tế– xã hội của xã hội XHCN Mục đích sinh đẻ có kế hoạch là nhằm thực hiện việctái sản xuất con người phù hợp và hài hoà với những điều kiện đảm bảo cụ thể, đểlớp người mới ra đời, có khả năng phát triển trí lực và thể lực, đưa lại niềm vui vàhạnh phúc cho gia đình

- Chức năng kinh tế Khi hình thành gia đình cá thể hôn nhân một vợ mộtchồng thì chức năng kinh tế đóng vai trò là cơ sở cho các chức năng khác củagia đình

Tất nhiên, cùng với quá trình lực lượng sản xuất xã hội hoá, ở trong từnglúc, từng nới, kinh tế gia đình biến đổi với nhiều dạng phong phú và có vị tríkhác nhau Trong thời kì quá độ lên CNXH còn sản xuất hàng hoá, còn nhiềuthành phần kinh tế và khi kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể chưa đáp ứng đầy

đủ nhu cầu phong phú của cuộc sống thì kinh tế cá thể và tiểu chủ, hoạt độngphần lớn dưới hình thức kinh tế hộ gia đình, có tiềm năng to lớn, lâu dài Hoạtđộng kinh tế hộ gia đình có những mức độ và hình thức khác nhau ở mỗi dạnggia đình cụ thể, nhưng đều vì mục đích tăng thu nhập, làm giàu chính đáng, tạonên điều kiện vật chất để thúc đẩy các chức năng khác của gia đình, góp phầnphát triển gia đình và xã hội Do đó, Đảng và Nhà nước cần có chính sách giúp

đỡ để các hộ gia đình làm ăn có hiệu quả; đồng thời hướng dẫn, vận động kinh

tế cá thể, tiểu chủ từng bước đi vào làm ăn hợp tác trên nguyên tắc tự nguyện

- Chức năng tiêu dùng là hoạt động thường xuyên của gia đình Chức năng nàyhướng vào mua sắm những sản phẩm phục vụ đời sống vật chất và tinh thầncủa gia đình Thông qua chức năng này, tiêu dùng gia đình, trước hết để tái tạothể chất và tinh thần cho các thành viên, sau nữa góp phần định hướng và kíchthích sản xuất xã hội Thường thì chức năng tiêu dùng phụ thuộc nhiều vàothu nhập và đóng góp chung từ kết qủa lao động của các thành viên trong hoạtđộng kinh tế gia đình hoặc xã hội

Xã hội ngày càng phát triển thì càng thúc đẩy chức năng tiêu dùng giađinh Thực tế cho thấy, việc tiêu dùng vật chất và tinh thần của con ngườingày càng được mở rộng và đa dạng bằng hệ thống các dịch vụ phúc lợi xãhội Nhưng điều đó tuyệt nhiên không thay thế hoàn toàn chức năng tiêu dùngcủa gia đình Tổ chức tiêu dùng cho đời sống vật chất và tinh thần của gia đình

sẽ đi vào chiều sâu, đáp ứng nhu cầu phong phú, duy trì sắc thái và sở thíchsinh hoạt riêng của từng gia đình và của các thành viên

Trong CNXH, phát triển kinh tế đi đôi với thực hiện bình đẳng xã hội,tạo thuận lợi cho gia đình nghỉ ngơi, hưởng thụ hợp lí và chính đáng các thành

quả lao động của mình Động viên các gia đình nâng cao thu nhập, trên cơ sở

đó thực hiện tiêu dùng lành mạnh, nâng cao kiến thức khoa học cho công việcnội trợ, sử dụng thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại để nâng cao chấtlượng cuộc sống

- Chức năng nuôi nấng, giáo dục

“Con người muốn trở thành con người cần phải có giáo dục” Đó là

một chân lí đã được đúc kết trong lịch sử phát triển của nhân loại Từ nhỏ,con người không được giáo dục, lớn lên không khác gì cây hoang, cỏ dại ởngoài đồng và nếu không được sống trong môi trường gia đình và xã hội thìcũng không khác mấy các loài động vật Trong lịch sử hơn 30 trường hợp trẻcon bị lạc vào rừng được sói nuôi dưỡng đã trở thành “người sói” Nhàtruyền giáo Xinh (ấn độ) đã phát hiện ra trong một đàn Sói có hai bé gái làAmala và Camala đã được cứu sống Nhưng chẳng bao lâu sau Amala bịchết, còn Camala được bà nuôi dưỡng thêm 9 năm, lúc đầu chỉ có thể đi bằng

4 chân, ban đêm đi lang thang, hú vang như chó sói, dần dần đi được bằnghai chân, tập uống nước bằng cốc Nhưng dù kiên trì, chăm sóc, dạy dỗ,nhưng bà cũng chỉ làm cho “cô sói” biết 30 từ, không thể thêm nữa

Tất cả những trường hợp của “đứa trẻ hoang dã” dù sau khi được trởlại với xã hội người, đều có kết quả tương tự, khó lòng trở thành một conngười thực thụ

Vậy, quá trình nuôi dưỡng, giáo dục con người bắt đầu từ trong bào

thai của mẹ (thai giáo) và khi cất tiếng chào đời là ở trong môi trường giađình Sứ mệnh nuôi dưỡng, giáo dục đứa trẻ từ khi mới ra đời không thểgiao phó, chuyển nhượng cho ai có trách nhiệm hơn, tốt đẹp hơn là gia đình.Gia đình là “trường học” đầu tiên đối với cuộc đời của mỗi con người Từkhi cất tiếng khóc chào đời, việc nuôi dưỡng để phát triển thể chất, chốngmọi bệnh tật không ai có thể thay được ”thiên sứ” là người mẹ bằng nhữngdòng sữa ngọt ngào, ấm áp, bằng sự vuốt ve ân ái, bằng sự thấu cảm tinh tế,

kì diệu của người mẹ với con

Những nghiên cứu của các nhà tâm lí học và giáo dục học cho rằng,trong những năm đầu của cuộc đời, hệ thần kinh của trẻ là mềm mại hơn cảnên thường rất dễ hình thành những phản xạ có điều kiện, tức là những nét

cơ bản của cá tính, những thói quen nhất định Trên cơ sở đó những phẩmchất tâm lí, những yếu tố nhân cách của con người dần dần được định hình

Theo A.C.Makarenkô:”Những gì mà bố mẹ đã làm cho con trước 5 tuổi, đó

là 90% kết quả của quá trình giáo dục ” Kinh nghiệm giáo dục truyền thống

của nhân dân ta cũng khẳng định:

“Uốn cây từ thuở còn non Dạy con từ thuở con còn trẻ thơ”

Giáo dục gia đình không những có tác dụng mạnh mé, có ý nghĩa sâusắc đối với tuổi trẻ thở, mà còn có ý nghĩa đối với cả cuộc đời của con người

lúc trưởng thành cho đến lúc tuổi già Nói cách khác là những phẩm chấtđạo đức, tính cách, cũng như năng lực chuyên biệt của bố mẹ thường ảnhhưởng rất lớn đối với con cái trong gia đình Vì vậy, nhiều nhà khoa học đãnhận định:”Có một thực tế lạ lùng là phần lớn những thiên tài đều có bà mẹtuyệt vời và họ nhận được ở người mẹ nhiều hơn là người cha”.

Việc chăm lo nuôi nấng, giáo dục của cha mẹ đối với trẻ ở trong giađình trước hết là nhằm giữ gìn và phát triển thể chất, không để trẻ lâm vàotình trạng đói, rét, suy dinh dưỡng, sống lay lắt, ốm đau bệnh tật ảnh hưởngđến thể trạng của người dân tương lai, đến nòi giống dân tộc Hơn thế nữa,cha mẹ phải thường xuyên tạo ra môi trường sống có ý nghĩa và tác dụnggiúp con cái hình thành và phát triển toàn diện nhân cách người công dânchân chính tương lai Thực chất của việc tổ chức giáo dục này là xã hội hoáđứa trẻ, biến sinh thể tự nhiên thành một thực thể có khả năng hoà nhập,thích ứng, sống, học tập, làm việc theo yêu cầu biến đổi của xã hội Quá trình

xã hội hoá đứa trẻ trong gia đình về đại thể diễn ra như sau:

+ Ngay lúc còn thai nhi, đặc biệt từ thuở lọt lòng, đứa trẻ đã được tiếp xúcvới nền văn hoá gia đình mà tiêu biểu là trân trọng vị trí, công lao của chamẹ(“Công cha như núi Thái Sơn; Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảyra”), yêu thương quý mến những người có quan hệ máu mủ ruột rà: ông,

bà, anh em, chú bác, cô dì, (một giọt máu đào hơn ao nước lã; anh emnhư chân với tay); đề cao tình nghĩa vợ chồng, đạo lí giữa cha mẹ và concái; giữa gia đình và họ hàng, làm xóm, cộng đồng (một con ngựa đau cảtàu bỏ cỏ); tiếp thu những kinh nghiệm về mọi mặt, nhất là về nghềnghiệp, về lao động sản xuất (đời cha cho chí đời con, đẽo vuông rồi lạiđẽo tròn mới nên , hoặc: nước, phân, cần, giống, )

+ Từ nền văn hoá gia đình, đứa trẻ càng trưởng thành càng tiếp xúc vớinền văn hoá rộng lớn hơn, phong phú hơn qua giao tiếp, học tập, laođộng, vui chơi giải trí, hoạt động xã hội, hoạt động tập thể, Nó dần dầnchiếm lĩnh một cách chọn lọc, sáng tạo nền văn hoá xã hội ở mức độ cầnthiết, nhất định

+ Từ đứa trẻ ở trong gia đình biết vị trí của mình là con, là cháu, ngườianh, người chị dần dần ý thức được là người công dân tương lai của đấtnước với những nghĩa vụ, quyền lợi được xã hội chấp nhận

Tất nhiên, quá trình xã hội hoá đứa trẻ không hoàn toàn do giáo dục giađình quyết định Giáo dục gia đình – cha mẹ với tư cách là nhà giáo dụcđầu tiên khơi nguồn, mở mang cho việc hình thành và phát triển nhữngyếu tố nhân cách gồc, tạo cơ sở rất quan trọng cho đứa trẻ tiếp thu có hiệuquả giáo dục của nhà trường, đoàn thể xã hội

Giáo dục gia đình có những nét đặc thù mà giáo dục nhà trường, giáodục xã hội không thể có, đó là tình cảm yêu thương tràn trề của cha mẹ đốivới con cái, nên họ sẵn sàng hi sinh các điều kiện vật chất và tinh thần, dành

mọi thuận lợi cho quá trình giáo dục, miễn sao con cái nên người Đồng thời,giáo dục gia đình là một nền giáo dục toàn diện, cụ thể hoá và cá biệt hoá rấtcao: cha mẹ giáo dục cho con cái cách đi, đứng, nói năng, chào hỏi ngườicao tuổi, ông bà, cô, dì, chú bác, cho con trai, con gái cũng khác nhau,mang đặc điểm giới tính.

Từ những vấn đề đã được trình bày ở trên, chúng ta thấy rằng nuôinấng và giáo dục con cái là chức năng đặc biệt quan trọng của gia đình,không có một đơn vị, tổ chức nào có thể thay thế được Do đó, việc hoànthiện và nâng cao hiệu quả giáo dục gia đình luôn luôn là một vấn đề thời sự

có ý nghĩa rất mới mẻ, rất cấp thiết của mọi dân tộc, mọi quốc gia Chính vìvậy mà còn phải chống lại những quan điểm cho rằng, trong xã hội hiện đạichức năng giáo dục trẻ của gia đình đã được chuyển giao cho các thiết chế xãhội như nhà trẻ, trường lớp mẫu giáo và phổ thông, còn gia đình chỉ có chứcnăng sinh đẻ và liên kết tình cảm

Trong hiện tượng của một nền kinh tế theo cơ chế thị trường còn bềbộn, nhiều tệ nạn xã hộ phát triển lan tràn, tác động xấu đến mọi lứa tuổi.Giáo dục gia đình cũng không tránh khỏi những ảnh hưởng cực kì nguy hiểm

đó Nếu các bậc cha mẹ lơ là không quan tâm đến việc nuôi dạy con cái;không biết cách giáo dục con cái; hoặc lao vào con đường làm ăn kinh tế phipháp, thiếu gương mẫu trong cách sống, lối sống của một người công dânchân chính, tất yếu sẽ đem lại những hậu quả thảm hại đối với con cái tronggia đình

- Chức năng cân bằng những nhu cầu tâm sinh lí cho các thành viên của mình.Nhiều vấn đề tâm – sinh lí thuộc giới tính, thế hệ, cần được bộc lộ và giảiquyết trong phạm vi gia đình giữa những người thân Sự hiểu biết tâm – sinh lí

cá nhân, sở thích của nhau để ứng xử phù hợp, chân thành và tế nhị, tạo bầukhông khí tinh thần ổn định trong gia đình, làm cho các thành viên yên tâmsống và làm việc

Đáp ứng hợp lí nhu cầu tình dục vợ chồng là nội dung đáng quan tâmcủa tâm – sinh lí gia đình Điều này góp phần đáng kể củng cố hôn nhân vàhạnh phúc gia đình

Tôn trọng tính đa dạng, phong phú của cá nhân mỗi thành viêc trong

sự hoà thuận của gia đình, giáo dục giới tính, xây dựng quan điểm tình dụclành mạnh – hợp với đạo đức, với sức khoẻ và kế hoạch hoá gia đình, lànhững nhiệm vụ thời sự, mang tính xã hội – nhân văn sâu sắc của sự nghiệpxây dựng gia đình mới

Gia đình là thiết chế đa chức năng và những chức năng trên đây lànhững chức năng cơ bản nhất Thông qua việc thực hiện những chức năngnày mà gia đình tồn tại và phát triển, đồng thời tác động đến tiến bộ chungcủa xã hội Các chức năng được thực hiện trong sự thúc đẩy, hỗ trợ lẫn nhau.Việc phân chia những nội dung của chúng chỉ là tương đối Nhiều khi, các

chức năng được thể hiện đan xen trong một công việc hoặc nhiều hoạt độngcủa gia đình Ở từng nơi và các giai đoạn lịch sử khác nhau, nội dung và vịtrí của mỗi chức năng có sự biến đổi phù hợp Mọi thành viên – không kểtuổi tác, thế hệ, đều có trách nhiệm vun đắp cho tổ ấn gia đình và tuỳ theocương vị và thoả thuận vụ thể mà tham gia vào thực hiện các chức năng củagia đình.

4 Quan điểm của Đảng và nhà nước ta về vấn đề gia đình và việc xây dựng gia đình mới XHCN.

* Quan điểm 1: Vận dụng sáng tạo các định hướng xây dựng gia đình XHCN.

Phải thực hiện xây dựng gia đình mới khác về nhiều mặt so với gia đình cũtrước đây Gia đình mới hình thành gắn liền với những biến đổi toàn diện củaCNXH Trong thời kì quá độ lên CNXH, các điều kiện hình thành gia đình mớikhông xuất hiện và có tác dụng đầy đủ ngay lập tức, do vậy gia đình mới cũng rađời và hoàn chỉnh dần từng bước Nhiều yếu tố của gia đình cũ còn ảnh hưởngtrong các tầng lớp dân cư Xây dựng gia đình mới bắt đầu từ việc cải tạo những giađình cũ theo tinh thần CNXH và song song với việc giáo dục lớp thanh niên đếnvới tình yêu và hôn nhân tiến bộ Do xã hội đang tồn tại nhiều thành phần kinh tếviệc chuyển biến hình thành yếu tố mới sẽ ở mức độ khác nhau trong các gia đình ởtừng cụm dân cư, tuy vậy trong thời kì quá độ lên CNXH vẫn cần thiết những địnhhướng chủ yếu để xây dựng mới như sau:

- Gia đình mới của CNXH ra đời kế thừa những nét đẹp của gia đình truyền thốngđồng thời tiếp thu những tiến bộ của thời đại về gia đình – gia đình truyền thốngđược hun đúc lâu đời trong lịch sử dân tộc

Phải ngăn chặn được những hiện tượng tiêu cực, mạnh dạn lựa chọn và sử

lí hợp lí những yếu tố mới nảy sinh và quan trọng hơn là biết tiếp thu những nộidung tiến bộ của thời đại không phải là cách tân giản đơn mà phải phù hợp vớitruyền thống dân tộc của gia đình và sự phát triển chung của xã hội

- Phương hướng quan trọng để hình thành ngày càng nhiều các gia đình mới làthực hiện hôn nhân tiến bộ Coi tình yêu chân chính là cơ sở tinh thần chủ yếu,

là yếu tố quyết định của hôn nhân

- Các thành viên trong gia đình có quan hệ bình đẳng và nề nếp thương yêu và cótrách nhiệm với nhau là phương hướng chủ yếu của việc xây dựng gia đình mới

- Xây dựng gia đình mới trong XHCN là bảo đảm quyền tự do li hôn, Lênin đã

viết:”Thiếu quyền tự do ấy là một sự ức hiếp lớn đối với giới bị áp bức đối với phụ nữ”

* Quan điểm 2: Đảng coi chính sách gia đình là một bộ phận chính của chính

sách xã hội.

Đại hội VI của Đảng đã mở ra giai đoạn đổi mới toàn diện đất nước theođịnh hướng XHCN Việc khắc phục tình trạng quan liêu bao cấp mở rộng dân chủ

tinh thần “Tất cả vì con người“ nhất là việc đổi mới chính sách kinh tế trong đó chú

ý thích đáng đến kinh tế gia đình, đã tác động trực tiếp đến xây dựng gia đình, ý

thức xây dựng gia đình của mọi thành viên, mọi tầng lớp xã hội được nâng lên Đặcbiệt lợi ích gia đình nhất là lợi ích kinh tế, làm giàu chính đáng cho gia đình đã trởthành động lực mạnh mẽ, các chính sách xã hội – dân số kế hoạch hoá gia đình –giáo dục – y tế đã được cụ thể hoá tới từng địa phương Luật hôn nhân gia đìnhđược bổ sung sửa đổi được Quốc hội nước ta thông qua có hiệu lực từ 01/01/2001gồm 13 chương và 110 điều quy định chi tiết từng điều khoản thi hành từ đó nângcao trách nhiệm của mọi người trong việc xây dựng gia đình đảm bảo văn minhtiến bộ.

* Quan điểm 3: Xây dựng gia đình mới gia đình văn hoá phải là trách nhiệm của

mọi người mọi lực lượng và mọi tổ chức chính trị xã hội

* Quan điểm 4: Xây dựng gia đình mới phải gắn liền với kế hoạch phát triển kinh

tế xã hội của từng vùng từng địa phương và trong cả nước

* Quan điểm 5: Phải trang bị kiến thức xây dựng hạnh phúc cho mọi người dân

đặc biệt là tầng lớp thanh thiếu niên theo từng lứa tuổi, với những nội dung và hìnhthức sao cho phù hợp với từng vùng từng địa phương nhất là vùng sâu vùng xa

PHẦN II – THỰC TRẠNG CỦA GIA ĐÌNH VÀ GIÁO DỤC

Hiện nay, vấn đề giáo dục gia đình đang gặp những khó khăn cơ bản, đó là :Nền kinh tế thị trường tạo cho các gia đình nâng cao thu nhập, cải thiện đờisống vật chất, tinh thần cho mọi người song cũng bộc lộ những mặt tiêu cực đếnviệc hình thành và phát triển nhân cách con người theo định hướng XHCN, trướchết là đối với vấn đề giáo dục gia đình

Chức năng kinh tế cuốn hút các thành viên trong gia đình, ảnh hưởng đếnviệc chăm sóc con cái, nhiều gia đình làm ăn thua lỗ phá sản, thậm chí tan vỡ.Môi trường xã hội vây quanh gia đình và nhà trường bị ô nhiễm trầm trọng: Cácluồng văn hoá dâm ô, kích dục,bạo lực từ nước ngoài đã len lỏi vào trong nhiềutầng lớp dân cư ở thành phố và nông thôn Các tệ nạn xã hội, hành vi sùng bái đồngtiền đã làm đảo lộn nhiều giá trị nhân văn vốn có từ xưa trong các gia đình Theokết quả điều tra ở một số địa phương trong cả nước thì có 82% các bà mẹ cho rằngnguyên nhân dẫn đến trẻ hư là do ảnh hưởng của các tệ nạn xã hội bắt đầu từ ngườilớn

Điều kiện kinh tế vật chất của đại bộ phận gia đình không theo kịp gia tốcphát triển của xã hội đã tạo ra mâu thuẫn thường xuyên giữa sự tăng tốc về mọi mặtmang tính xã hội và khả năng thích ứng có hạn của từng gia đình, từng cá nhân

Trình độ học vấn, kiến thức của đa số các bậc cha mẹ không còn đáp ứngđược cho con cái theo yêu cầu của việc giáo dục con người của xã hội mới Giađình chuyển giao một số chức năng cho nhà trường, xã hội do đó gia đình ít có điềukiện theo dõi, giám sát giúp đỡ con cái