Cổ phần hóa và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước tại thành phố Hồ Chí Minh

Khuy n ngh chính sách ..... Thêm vƠo đó, Jones và.

A A

Tôi cam đoan r ng lu n v n nƠy ắC ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a

doanh nghi p nhà n c t i Thành ph H Chí Minh” lƠ bƠi nghiên c u c a

chính tôi

Ngoài tr nh ng tài li u tham kh o đ c trích d n trong lu n v n nƠy, tôi cam đoan r ng toàn ph n hay nh ng ph n nh c a lu n v n nƠy ch a t ng đ c công

b ho c đ c s d ng đ nh n b ng c p nh ng n i khác

Không có s n ph m hay nghiên c u nào c a ng i khác đ c s d ng trong lu n

v n nƠy mƠ không đ c trích d n theo đúng quy đ nh

Lu n v n nƠy ch a bao gi đ c n p đ nh n b t k b ng c p nào t i các tr ng

đ i h c ho c c s đƠo t o khác

TP H Ch Minh, N m

ầầầầầầầầầầ

Trong quá trình th c hi n lu n v n, đ hoàn thi n em đƣ nh n đ c r t nhi u s giúp đ t quý Th y Cô, gia đình vƠ b n bè Thông qua lu n v n nƠy, em xin đ c g i l i c m n sơu s c t i t t c Quý Th y Cô, gia đình vƠ b n bè đƣ giúp

đ em trong quá trình th c hi n lu n v n

Em xin chân thành g i l i c m n t i Cô Võ Th QuỦ đƣ nhi t tình h tr

em trong vi c thu th p s li u, đ nh h ng vƠ h ng d n cho em, Cô c ng lƠ ngu n

đ ng viên tinh th n r t l n giúp em nhanh chóng hoàn thi n lu n v n

Em xin c m n Th y ng V n Thanh, Th y đƣ h tr em r t nhi u trong quá trình thu th p s li u vƠ đ ng viên tinh th n trong quá trình em th c hi n lu n

v n

Em xin c m n Th y Lê Thái Th ng Quơn đƣ cung c p cho em tài li u

h ng d n x lý d li u b ng, giúp em hoàn thành đ c vi c phân tích s li u cho

lu n v n

Xin đ c g i l i c m n t i B , M , anh Ph m V n HoƠng Tu n đƣ h

tr , t o đi u ki n v th i gian, đ ng viên em trong su t quá trình th c hi n lu n v n

Em c ng xin g i l i c m n t i Ch Lê Th Minh Nguyên, Th y Ph m

T n Nh t đƣ h ng d n cho em trong vi c x lý d li u nghiên c u

Em xin kính chúc Quý Th y Cô, gia đình vƠ b n bè s c kh e và thành công!

ị

Lu n v n ti n hành nghiên c u v hi u qu ho t đ ng c a 63 doanh nghi p nhƠ n c t i Thành ph H Ch Minh đ c c ph n hóa ch y u vƠo n m

2004 b ng ph ng pháp ki m đ nh phi tham s Wilconxon k t h p v i ph ng pháp

h i quy đa bi n K t qu cho th y r ng hi u qu c a các doanh nghi p sau c ph n hóa đƣ đ c c i thi n v hi u qu tài chính, hi u su t ho t đ ng, s n l ng, thu nh p cho ng i lao đ ng Lu n v n không tìm th y có s c t gi m lao đ ng trong các doanh nghi p này sau c ph n hóa Ngoài ra, k t qu h i quy cho th y tuy quá trình

c ph n hóa đƣ mang l i hi u qu cao h n cho các doanh nghi p nhƠ n c nh ng

hi u qu thay đ i nh th nào còn b nh h ng b i qui mô, l nh v c ho t đ ng c a doanh nghi p, t l s h u nhƠ n c còn l i trong các doanh nghi p sau c ph n hóa

là cao hay th p và cu i cùng ng i đ ng đ u các doanh nghi p lƠ ng i c a nhà

n c hay t nhơn

Trang L I CAM OAN i

L I C M N ii

TÓM T T iii

M C L C iv

DANH M C B NG vii

DANH M C T VI T T T viii

CH NG : GI I THI U T NG QUAN NGHIÊN C U 1

t v n đ nghiên c u 1

1.2 Lý do nghiên c u 6

1.3 Câu h i nghiên c u 10

1.4 M c tiêu nghiên c u 11

1.5 Ph m vi nghiên c u 11

6 Các b c nghiên c u 12

1.7 óng góp c a nghiên c u 13

1.8 K t c u lu n v n nghiên c u 13

CH NG : T NG QUAN QUÁ TRÌNH C PH N HÓA DOANH NGHI P NHÀ N C T I VI T NAM 15

2.1 Quá trình c ph n hóa DNNN vi t nam 15

2.2 M c tiêu c ph n hóa 16

c đi m c ph n hóa t i thành ph h chí minh 18

CH NG : C S LÝ THUY T NGHIÊN C U 21

3.1 Lý thuy t c ph n hóa DNNN 21

3.2 Lý thuy t hi u qu ho t đ ng 23

3.3 C ph n hóa và hi u qu ho t đ ng trong các ki m đ nh phi tham s

wilconxon 24

Tác đ ng c a c ph n hóa t i hi u qu ho t đ ng 24

3.3.2 C ph n hóa và hi u qu tài chính 26

3.3.3 C ph n hóa trong m i quan h v i hi u su t ho t đ ng và s n l ng 27

3.3.4 C ph n hóa và thu nh p trung bình 28

3.3.5 C ph n hóa và vi c làm 29

3.3.6 C ph n hóa và các y u t nh h ng đ n hi u qu c a c ph n hóa 31

3.4 Các y u t quy t đ nh s khác bi t hi u qu c a c ph n hóa 31

CH NG 4: XÂY D NG GI THUY T VÀ PH NG PHÁPNGHIÊN C U33 4.1 Xây d ng gi thuy t nghiên c u 33

4.1.1 Gi thuy t nghiên c u v m i quan h gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p c ph n hóa 33

4.1.2 Gi thuy t nghiên c u v m i quan h tác đ ng gi a các y u t khác và hi u qu doanh nghi p đƣ c ph n hóa 35

4 Ph ng pháp nghiên c u 36

4.2.1 D li u nghiên c u 36

4 o l ng v m i quan h gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p c ph n hóa 37

4.2.4 Mô hình nghiên c u m i quan h gi a các y u t tác đ ng và hi u qu doanh nghi p sau c ph n hóa 40

4.3 Th ng kê mô t và l a ch n ph ng pháp c l ng h i quy 47

4.3.1 Th ng kê mô t 47

4.3.2 L a ch n ph ng pháp c l ng h i quy 48

CH NG 5: K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 49

5.1 Ki m đ nh gi thuy t và th o lu n nh ng nh h ng c a c ph n hóa đ i v i hi u qu ho t đ ng doanh nghi p 49

5.1.1 K t qu cho m u đ y đ 49

5.1.2 K t qu cho m u ph - Lo i hình doanh nghi p 53

5.1.3 K t qu cho m u ph - L nh v c ho t đ ng 56

5.1.4 K t qu cho m u ph - T l s h u nhà n c 58

5.1.5 K t qu cho m u ph - G c c a ng i đ ng đ u doanh nghi p 60

5.1.6 Th o lu n v k t qu nghiên c u Vi t Nam và trên th gi i 62

5.2 Các y u t nh h ng đ n hi u qu c a c ph n hóa 66

5.2.1 Ki m đ nh các gi thuy t nghiên c u 67

5.2.2 Th o lu n k t qu nghiên c u 69

CH NG 6: K T LU N VÀ KI N NGH 71

6.1 Nh ng n i dung chính trong nghiên c u 71

6.2 K t lu n nghiên c u 71

6.3 Khuy n ngh chính sách 72

6.4 Nh ng khó kh n, h n ch vƠ h ng nghiên c u ti p theo 73

6.4.1 Nh ng khó kh n vƠ h n ch 73

6 4 xu t h ng nghiên c u ti p theo 74

6.5 K t lu n 74

TÀI LI U THAM KH O 75

PH L C A 83

PH L C B 84

ROA : Return on asset

ROE : Return on equity

ROS : Return on sales

SHNN : S h u nhƠ n c

TNTB : Thu nh p trung bình

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

1: Q A Ê

1.1 t v n đ nghiên c u

C ph n hoá (t nhơn hóa) doanh nghi p nhƠ n c là m t bi n pháp h u

hi u trong c i cách c c u doanh nghi p nhƠ n c, đ ng th i góp ph n c c u l i n n kinh t m t cách hi u qu h n C ph n hóa giúp c i thi n hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p nhƠ n c, giúp kh c ph c, gi i quy t v n đ thâm h t ngân sách đ c

bi t là các qu c gia đang phát tri n Theo Cook và Kirkpatrick (1995), t l c ph n hóa di n ra vƠo n m 988 t i các n c đang phát tri n chi m 94%, nh ng sau đó t l này gi m xu ng còn 58% vƠo n m 99 Nh ng l i ích t c ph n hóa đƣ đ c nhìn

nh n t r t s m

Adam Smith đ c xem lƠ ng i có cái nhìn tiên phong v t nhơn hóa Vào

n m 776, trong tác ph m ắBƠn v tài s n qu c gia” (tác ph m này chính là n n t ng cho Kinh t h c hi n đ i sau nƠy) Adam Smith đƣ vi t: N u đem bán nh ng vùng đ t thu c s h u c a nhà vua ch đ quân ch c a Châu Âu thì ch c ch n thu đ c m t kho n ti n vô cùng l n và nó s chi tr đ c m i kho n n công N u đem chúng đi

r t nhi u sau c ph n hóa Bên c nh đó, D‟Souza và ctg (2000) khi nghiên c u hi u

qu ho t đ ng c a 118 doanh nghi p đƣ đ c t nhơn hóa 29 qu c gia t n m 96

ậ 1995 c ng cho th y, các doanh nghi p sau khi c ph n hóa, khi có s tham gia s

h u c a t nhơn đƣ lƠm cho hi u qu ho t đ ng t ng đáng k Thêm vƠo đó, Jones và

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u ctg (1999) nghiên c u v phát hành c phi u c a 630 doanh nghi p c ph n hóa t 59

qu c gia t n m 977 -1997 cho th y, các doanh nghi p nhƠ n c khi c ph n hóa thu

đ c l i nhu n t bán c phi u l n h n r t nhi u l n so v i doanh nghi p t nhơn Không nh ng v y, Dewenter và ctg (2000) ti n hành nghiên c u trên 500 doanh nghi p l n đ c c ph n hóa bên ngoƠi n c M t n m 975, 985, 995 cho th y, các doanh nghi p sau khi c ph n hóa đƣ đ t đ c l i nhu n l n h n nhi u so v i các doanh nghi p nhƠ n c và ít thâm d ng lao đ ng h n

Trong s các qu c gia ti n hành c i cách doanh nghi p nhƠ n c thông qua

c ph n hóa thì Nga, Trung Qu c, và m t s n c Châu Âu đ c xem lƠ đi n hình

Châu Âu

Tình tr ng thi u v n, l i ích chính tr , ngu n nhân l c khan hi m, các Chính ph thì luôn ph i tr c p và b o v cho các doanh nghi p nhƠ n c nh ng chúng l i ho t đ ng r t kém hi u qu là nh ng v n đ nh c nh i các n c Châu Âu

th i b y gi , bu c các Chính ph các n c này ph i thúc đ y quá trình c ph n hóa (Cartselos, 1994)

Pohl và ctg (1997) phân tích d li u c a h n 6 doanh nghi p t b y

n c Châu Âu (Bulgaria, C ng hòa Séc, Hungary, Ba Lan, Romania, Slovakia, và Slovenia) t n m 99 ậ 995 đ đo l ng hi u qu t chính sách khuy n khích các doanh nghi p tái c c u thông qua c ph n hóa K t qu là, c ph n hóa có nh h ng

l n đ n tái c c u doanh nghi p nhƠ n c B ng ch ng đ a ra lƠ, m t doanh nghi p

c ph n hóa trong 4 n m s đ t đ c hi u qu g p 3 ậ 5 l n so v i m t doanh nghi p

t ng t nh ng v n thu c s h u nhƠ n c

Frydman và ctg (1997) nghiên c u d a trên m t m u l n các doanh nghi p

c trung bình t i C ng hòa Séc, Hungary và Ba Lan Tác gi so sánh hi u qu ho t

đ ng c a các doanh nghi p c ph n hóa và doanh nghi p nhƠ n c Nghiên c u đ a

ra đ c b ng ch ng m nh m r ng, s h u t nhơn (ngo i tr s h u c a công nhân) làm c i thi n đáng k hi u su t c a doanh nghi p đ ng th i lƠm gia t ng vi c làm cho

xã h i

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u VƠo n m 998, Frydman vƠ ctg ( 998) th c hi n m t nghiên c u khác v các doanh nghi p nhƠ n c, c ph n hóa vƠ t nhơn có quy mô trung bình Czech Republic, Hungary and Poland Nghiên c u cho th y, các doanh nghi p nhƠ n c đ i

di n có r i ro tín d ng cao h n đáng k so v i các doanh nghi p t nhơn vƠ c ph n hóa Nguyên nhân là do các doanh nghi p nhƠ n c luôn đ t hi u su t v doanh thu kém đ ng th i b h n ch v ngân sách m m t các Chính ph (chính sách tr c p và

b o v cho doanh nghi p nhƠ n c)

Ti p t c v i nghiên c u khác v c ph n hóa, Frydman và ctg (1999) nghiên c u trên s li u t 218 doanh nghi p s n xu t có quy mô v a t i C ng hòa Séc, Hungary vƠ Ba Lan trong đó có 9 doanh nghi p nhƠ n c, 128 doanh nghi p c

ph n hóa Nghiên c u ti n hành so sánh hi u qu ho t đ ng c a hai nhóm này (thông qua doanh thu, vi c lƠm, n ng su t lao đ ng, chi ph lao đ ng và nguyên v t li u) K t

qu là, các doanh nghi p c ph n hóa khi có s tham gia đi u hành t bên ngoƠi đ t

Boardman và ctg (2000) nghiên c u xem xét hi u su t c a chín doanh nghi p t nhơn hóa c a Canada t n m 988 đ n n m 995 cho th y l i nhu n t bán hƠng t ng g p đôi sau khi t nhơn hóa, gi m thâm d ng lao đ ng

Kay và Thompson (1986) trong bài t ng quan v c ph n hóa Anh đƣ k t

lu n r ng c ph n hóa đƣ tr thành m t ph ng th c ph bi n nh t đ t ng hi u qu

ho t đ ng cho các doanh nghi p nhƠ n c tr c đơy, t ng kh n ng c nh tranh và

đi u nƠy đ c bi t đúng đ i v i ngành công nghi p Anh

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

Nga

T i Nga, c ph n hóa luôn đ c xem là m c tiêu hƠng đ u trong c i cách doanh nghi p nhƠ n c, c i cách kinh t Các nghiên c u v c ph n hóa c a Nga cho

th y Chính ph Nga đƣ áp d ng các ph ng pháp c ph n hóa khác nhau đ đ t đ c

m c tiêu, đ c bi t trong các giai đo n khác nhau c a ch ng trình c ph n hóa k t

n m 99 đ n nay (Patokina và Baranov,1999)

Vào n m 99 ậ 994, Nga đƣ th c hi n hàng lo t các ch ng trình c

ph n hóa, ti n hành thoái v n 15 ngàn doanh nghi p nhƠ n c, nh ng th c ch t quy n ki m soát l i r i vƠo các phe phái ch nh tr , vì v y không mang l i k t qu gì

Và c ph n hóa Nga th i đi m đó đ c xem là sai l m (Nellis, 1999)

Black và ctg (2000) ti n hành m t nghiên c u đ mô t l ch s c ph n hóa Nga qua vi c phân tích chi ti t m t s tr ng h p c ph n hóa c th cho th y r ng,

c ph n hóa Nga v i m c đ ch t o ra m t k t qu đ c s c nh ng đƣ th t b i Nghiên

c u nh n m nh vi c Chính ph nên t b nh ng u đƣi cho doanh nghi p c ph n hóa

đ h t kinh doanh khi thi t k các ch ng trình v c ph n hóa

Earle và John (1998), trong m t nghiên c u v c c u s h u vƠ tác đ ng

c a nó đ i v i n ng su t lao đ ng trong các doanh nghi p công nghi p c a Nga Nghiên c u đ c th c hi n trên m t m u g m 86 doanh nghi p nhƠ n c, 299 doanh nghi p c ph n hóa và 45 doanh nghi p đƣ đ c c ph n hoàn toàn K t qu là, n ng

Djankov (1999a) nghiên c u v m i quan h gi a c c u s h u và chuy n

dch c c u cho 960 doanh nghi p c ph n hóa c a sáu qu c gia m i đ c l p trong đó

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

có Nga K t qu cho th y s h u n c ngoƠi vƠ t nhơn cao (> %) có tác đ ng tích

c c đ n chuy n d ch c c u vƠ t ng n ng su t lao đ ng

Djankov (1999b) trong m t nghiên c u t ng t s d ng l i d li u c a Djankov (1999a) cho k t qu là: c ph n hóa thông qua qu n lý mua bán doanh nghi p m t cách minh b ch có tác đ ng tích c c đ n tái c c u doanh nghi p nhà

n c; ng c l i, khi nh ng quan ch c giành l y quy n s h u c ph n, hƠnh đ ng này đƣ tác đ ng x u đ n quá trình tái c c u doanh nghi p, vì l i nhu n c a h không

ch d a trên s thành công c a doanh nghi p

Trung Qu c và m t s n c Châu Á

Tian (2000) nghiên c u m i quan h gi a s h u nhƠ n c và hi u qu c a

825 doanh nghi p trong n m 998, trong đó có doanh nghi p đƣ c ph n hóa hoàn toàn (doanh nghi p t nhơn) Nghiên c u cho th y, hi u qu c a các doanh nghi p t nhơn t t h n h n so v i doanh nghi p mƠ nhƠ n c còn n m gi c ph n Nghiên c u c ng ch ra, giá tr doanh nghi p t ng cao khi s h u nhƠ n c b t đ u

nh h n 5 %

Wei và ctg (2003) ki m tra hi u qu tr c và sau c ph n hóa c a 208 doanh nghi p c ph n hóa Trung Qu c t n m 99 ậ 1997 Thông qua vi c nghiên

c u nh ng tác đ ng c a t l s h u nhƠ n c còn l i đ i v i hi u qu c a doanh nghi p, nghiên c u cho th y hi u qu c a các doanh nghi p sau c ph n hóa đ c c i thi n rõ r t B ng ch ng đ a ra là doanh thu bán hàng th c t , l i nhu n t ng lên đáng

k trong khi đòn b y tài chính (vay n ) gi m và s d ng lao đ ng hi u qu h n

Huang và Wang (2010) kh o sát nh h ng c a c ph n hóa t i hi u su t

c a 127 doanh nghi p niêm y t Trung Qu c Nghiên c u ch ra r ng, hi u qu ho t

đ ng c a doanh nghi p đ c c i thi n đáng k sau khi có c đông chi ph i m i là

ng i c a t nhơn, hay vi c chuy n giao quy n ki m soát sang ch s h u t nhơn lƠm t ng hi u qu ho t đ ng và l i nhu n

Majumdar (1996) trong m t nghiên c u đánh giá v hi u qu gi a doanh nghi p nhƠ n c, doanh nghi p c ph n và doanh nghi p t nhơn c a n đƣ k t

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

lu n: các doanh nghi p t nhơn luôn đ t hi u qu cao nh t và đ t hi u qu th p nh t là các doanh nghi p nhƠ n c; nghiên c u đ c bi t nh n m nh r ng các doanh nghi p nhƠ n c khi có s pha tr n c a s h u t nhơn (doanh nghi p c ph n) thì hi u qu cao h n h n so v i doanh nghi p nhƠ n c

Junki Kim và Hongkyou Chung (2007) ti n hành so sánh hi u qu c a 22 doanh nghi p nhƠ n c Hàn Qu c tr c, trong và sau c ph n hóa, qua đó đƣ tìm ra

m i quan h có Ủ ngh a gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a nh ng doanh nghi p này Nghiên c u c ng khuy n ngh , khi tìm cách c ph n hóa doanh nghi p nhƠ n c, ho ch đ nh chính sách c n ph i liên t c áp d ng c ph n hóa, bi n pháp này

s làm gi m áp l c ngân sách

Galal và ctg (1994) th c hi n nghiên c u v hi u qu ho t đ ng c a 12 doanh nghi p l n, đƣ đ c c ph n hóa thu c ngành b u ch nh vi n thông c a b n

n c trong đó có Malaysia cho th y, sau khi c ph n hóa các doanh nghi p này nâng cao đ c ch t l ng d ch v , chính sách giá c h p lỦ, t ng kh n ng c nh tranh và

nh đó hi u qu đ c c i thi n rõ r t (đ u t t ng, doanh thu, l i nhu n t ng) so v i

tr c c ph n hóa

Có th nh n th y, đƣ có r t nhi u nghiên c u t p trung vào vai trò c a c

ph n hóa trong vi c c i thi n hi u qu doanh nghi p nhƠ n c Tuy nhiên, so v i

nh ng nghiên c u đƣ đ c p thì Vi t Nam nh ng nghiên c u th c nghi m và bán

th c nghi m đ y đ v m i quan h gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p là r t ít M t khác, do t m quan tr ng c a quá trình c ph n hóa ngày cƠng t ng đ i v i h u h t các qu c gia, v y nên r t c n thi t ph i xác đ nh vai trò c a

c ph n hóa trong vi c c i thi n hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p Chính vì

v y, lu n v n h ng đ n nghiên c u “C ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a

doanh nghi p nhà n c t i Thành ph H Chí Minh”

1.2 Ủ do nghiên c u

ƣ có r t nhi u nghiên c u bán th c nghi m và th c nghi m v m i quan

h gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p nhƠ n c nhi u qu c

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

gia v i nhi u l nh v c và quy mô khác nhau M c dù các tác gi ti n hành nghiên c u

c ph n hóa trên nh ng qu c gia khác nhau nh ng đ u cho k t qu t ng đ ng nhau

Megginson, Nash, Randenborgh là nh ng nhà nghiên c u s m nh t và đ y

đ nh t v c ph n hóa C ng trong nghiên c u này các tác gi đƣ đ a ra đ c

ph ng pháp m i nh t và h p lý nh t đ đánh giá hi u qu c a c ph n hóa: nghiên

c u dùng ki m đ nh th b c Willcoson đ so sánh trung bình t l hi u qu giai đo n

tr c ( n m) vƠ giai đo n sau c ph n hóa ( n m) c a các doanh nghi p nhƠ n c

ơy c ng ch nh lƠ ph ng pháp đ c công nh n vƠ đ c s d ng r ng rãi trên toàn

th gi i trong l nh v c nghiên c u v hi u qu c a c ph n hóa và g i t t lƠ ph ng pháp MNR

MNR (1994) th c hi n m t nghiên c u v i s li u đ y đ c a 61 doanh nghi p nhƠ n c c ph n hóa 18 qu c gia t n m 96 ậ 1989 Nghiên c u k t

lu n, các doanh nghi p sau khi c ph n hóa có s gia t ng đáng k v s n l ng, hi u

su t ho t đ ng, l i nhu n, đ u t , gi m n vay và không tìm th y s thay đ i đáng k trong lao đ ng

D‟Souza, Nash, vƠ Megginson ( ) th c hi n nghiên c u t ng t MNR (1994) v i s li u c a 118 doanh nghi p nhƠ n c đ c c ph n hóa 29 qu c gia và

28 ngành công nghi p giai đo n t 1961 ậ 1995 Nghiên c u c ng tìm th y nh ng thay đ i t ng đáng k v doanh thu, l i nhu n, s n l ng, nh ng gi m đòn b y Ngoài

ra nghiên c u còn tìm th y l i nhu n l n h n nhi u nh ng doanh nghi p có t l s

h u c a nhân viên cao và hi u qu đ t đ c cao h n khi có t l s h u c a n c ngoài cao

Phát tri n t ph ng pháp MNR còn có các nghiên c u đi n hình nh D‟Souza vƠ Megginson ( ), Megginson và Netter (2001), Boubakri và Cosset ( 998) c ng cho k t qu t ng t MNR (1994)

Vi t Nam, CPH đƣ b t đ u đ c tri n khai cách đơy h n n m v i

nh ng b c đi th nghi m vƠ sau đó lƠ s tri n khai r ng kh p trên c n c Tuy nhiên do nhi u lí do khác nhau, CPH v n ch a th c hi n đúng ti n đ và k t qu

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

mang l i gây nhi u tranh cãi C ng có nh ng nghiên c u v c ph n hóa Vi t Nam

t i nh ng th i đi m khác nhau và s d ng nh ng ph ng pháp đánh giá khác nhau,

k t qu thu đ c c ng có ph n mâu thu n v i nhau

Gainsborough ( 5) đƣ ti n hành các cu c ph ng v n chuyên sâu v i tám doanh nghi p c ph n hóa t i b n t nh c Mi n B c và Mi n Nam Vi t Nam (H i Phòng, Lào Cai, Tây Ninh, C n Th ) vƠ đ a ra k t lu n là không có s khác bi t gi a

tr c và sau c ph n hóa Theo báo cáo c a Ban Ch đ o i m i và Phát tri n doanh nghi p nhƠ n c, t nh đ n th i đi m 31-12-2005, c n c đƣ th c hi n c ph n hóa

đ c 2.242 doanh nghi p nhƠ n c Nh ng nghiên c u ch ti p c n đ c s li u c a tám doanh nghi p, m t m u quá nh đ đ i di n cho m t t ng th r t l n Ông th

hi n đ ng quan đi m m t cách m nh m v i Hibou (2004) r ng: C ph n hóa ch là hình th c t ng c ng quy n l c chính tr c a phe này hay phe kia b ng cách chi m

đo t các ngu n l c kinh t hay chuy n ti n cho các doanh nghi p mà các v nƠy đ ng tên c ph nầ Cu i cùng trong ph n k t lu n ông kh ng đ nh, nghiên c u này ch đúng cho d li u c a tám doanh nghi p mƠ ông đƣ ph ng v n đ c

Katariina Hakkala và Ari Kokko (2007), trong m t nghiên c u v c ph n hóa Vi t Nam, góp ph n kh ng đ nh hi u qu mà khu v c t nhơn mang l i là r t

l n, l n h n nhi u t khu v c nhƠ n c Nghiên c u xem xét s phát tri n c a khu

v c t nhơn t i Vi t Nam, t p trung đ c bi t vào m i quan h gi a nhƠ n c và khu

v c t nhơn, nghiên c u s d ng các s li u có s n trong các nghiên c u tr c (Kokko và Zejan 1996, Ljunggren 1996, Mallon 1996, Fredrik Sjöholm 2006, UNDP 996) vƠ trong các báo cáo th ng niên c a World Bank, IMF và b ng nh ng nh n

đ nh c ng nh lu n đi u c a mình đ so sánh v : kh n ng ti p c n th tr ng, ti p

c n v n, ti p c n đ t đai, ngu n nhân l c và công ngh Nghiên c u cho th y b t k

l nh v c nào trên, khu v c nhƠ n c đ u có l i th , đ u đ c u tiên h n nh ng

hi u qu mang l i cho n n kinh t l i không x ng t m, ng c l i khu v c t nhơn tuy

ph i ch u nhi u thi t thòi nh ng l i đ t đ c hi u qu cao

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u Fredrik Sjöholm ( 6) đƣ nói rõ trong nghiên c u c a mình r ng ắkhông

có m t qu c gia nào tr nên giàu có nh vào các doanh nghi p nhƠ n c”, Ông kh ng

đ nh th t không may, h u nh không có nghiên c u chi ti t nào c g ng ki m tra các

k t qu kinh t c a c ph n hóa Vi t Nam và nghiên c u c a ông c ng không ph i

là m t ngo i l

Tran Tien Cuong vƠ ctg ( 7) đƣ ti n hành nghiên c u kh o sát trên m t

m u g m 500 doanh nghi p sau c ph n hóa t vƠ đ a ra k t lu n c ph n hóa

Vi t Nam đƣ đ t đ c nhi u k t qu t t v s n l ng, c c u th tr ng, công ngh và

ch t l ng s n ph m Vì ch ti n hành nghiên c u trên các doanh nghi p sau c ph n nên ch a đi vƠo đánh giá đ c hi u qu c a các doanh nghi p sau c ph n hóa có thay đ i so v i tr c c ph n hóa hay không, do đó ch a th hi n đ c li u quá trình

c ph n hóa Vi t Nam có đ t đ c hi u qu hay ch a

T ng t , Long Pham (2011) ti n hành nghiên c u v i s li u kh o sát v

m i quan h gi a qu n tr nhân s và hi u qu tài chính c a các doanh nghi p c ph n hóa Vi t Nam Sau đó, tác gi đƣ đ a ra khuy n ngh nên có m t nghiên c u th c nghi m đ kh ng đ nh s t n t i c a m i quan h trên

Truong Dong Loc và ctg (2006) có th xem là nghiên c u đ u tiên Vi t Nam s d ng ph ng pháp MNR đƣ đ c ph bi n trong các nghiên c u trên th gi i (Boubakri và Cosset, 1998; D'Souza và Megginson, 2001; Harper, 2002) k t h p v i

ph ng pháp h i quy cho giai đo n sau c ph n hóa đ so sánh hi u qu doanh nghi p

tr c và sau c ph n hóa Nghiên c u đƣ s d ng các bi n s ph thu c t ng t MNR đ đo l ng hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p c ph n hóa Nghiên c u

s d ng k t h p hai ph ng pháp khác nhau đ x lý và ti n hƠnh hai b c ki m

đ nh: m t là so sánh hi u qu gi a các doanh nghi p tr c và sau c ph n hóa b ng

ph ng pháp ki m đ nh phi tham s ; hai là s d ng ph ng pháp h i quy đ ki m

ch ng l i hi u qu c a c ph n hóa vƠ đánh giá xem y u t nào th c s tác đ ng làm thay đ i hi u qu c a nh ng doanh nghi p c ph n hóa C hai ph ng pháp cho cùng

k t qu có Ủ ngh a v c i thi n hi u qu c a các doanh nghi p sau c ph n hóa vƠ đ c

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

bi t các doanh nghi p còn s h u nhƠ n c th p h n so v i các doanh nghi p khác Tuy nhiên, nghiên c u v n b h n ch v s li u nh nh ng nghiên c u tr c v c

ph n hóa Vi t Nam, tác gi đƣ đ c p trong nghiên c u c a mình ắkhông có cách nƠo đ ti p c n đ c s li u” Cu i cùng nghiên c u ch thu th p đ c s li u c a m t

n m tr c và m t n m sau c ph n hóa thông qua vi c ph ng v n m t s cá nhân liên quan các doanh nghi p này nên làm k t qu nghiên c u b nh h ng nhi u v m t

th ng kê theo c ph ng pháp MNR vƠ ph ng pháp h i quy

G n đơy nh t, Thi Quy Vo (2012) th c hi n nghiên c u s d ng ph ng pháp ki m đ nh T-test, phân tích Anova cho ba nhóm có t l s h u nhƠ n c khác nhau và h i quy v i bi n gi , d li u g m 22 doanh nghi p nhƠ n c và 21 doanh nghi p t nhơn vƠ c ph n Nghiên c u cho th y, có s khác nhau v hi u qu gi a các doanh nghi p có t l s h u nhƠ n c khác nhau t % đ n 100% Nghiên c u cho k t qu là khi t l s h u t nhơn cƠng th p và có s tham gia đi u hành c a

nh ng ng i ngoƠi nhƠ n c (t nhơn) lƠm cho hi u qu doanh nghi p đ c c i thi n

V y, xu t phát t nh ng nghiên c u v tác đ ng c a quá trình c ph n hóa

đ i v i vi c c i thi n hi u qu c a doanh nghi p nhƠ n c đ c xem lƠ khá đ y đ

các n c nh ng còn nhi u h n ch Vi t Nam, lu n v n th c hi n nghiên c u ắ

ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p nhƠ n c t i Thành ph H

hí inh” là r t th c t và c n thi t

1.3 Câu h i nghiên c u

Các nhà nghiên c u nh MNR ( 994), Boubakri và Cosset (1998), D‟Souza

và Megginson (1999), Megginson và Netter (1998), Zuobao Wei và ctg (2003), Earle

và ctg (1998), Earle và John (1998) k t lu n r ng, c ph n hóa làm thay đ i theo chi u h ng t ng hi u qu c a doanh nghi p nhƠ n c Nh ng c ng t nh ng nghiên

c u trên cho th y, thay đ i m nh hay y u là tùy thu c vào t ng b i c nh chính tr và

b i c nh n n kinh t c a t ng qu c gia V nh Nga, k t qu c a s thay đ i là r t

y u so v i các n c còn l i đ c th hi n qua nghiên c u c a Earle và ctg (1998), Earle và John (1998) Vi t Nam, nghiên c u v c ph n hóa là r t nhi u nh ng b

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

h n ch v ti p c n và thu th p s li u nên ch a có nghiên c u nào đ a ra đ c b ng

ch ng đ y đ v vai trò c a quá trình c ph n hóa Vi t Nam Do đó, v n t n t i r t nhi u nghi v n xoay quanh m i quan h gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p c ph n hóa

V y, qua th c t đƣ nêu, lu n v n s quan tâm làm rõ nh ng nghi v n trên

thông qua vi c tr l i cho câu h i nghiên c u sau: C ph n hóa có th c s làm thay

- Nh n d ng các y u t khác có tác đ ng đ n hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p c ph n hóa

1.5 h m vi nghiên c u

- N m 5, Gainsborough m t tác gi n c ngoài khi nghiên c u v c

ph n hóa Vi t Nam v i các s li u thu th p các t nh l phía B c và phía Nam đƣ cho th y: C ph n hóa ch là hình th c t ng c ng quy n l c chính tr c a phe này hay phe kia b ng cách chi m đo t các ngu n l c kinh t hay chuy n ti n cho các doanh nghi p mà các v nƠy đ ng tên c ph n i u này ph n nào nói lên m t th c

tr ng không m y t t đ p Do đó, d li u t các t nh phía B c c ng nh các t nh l phía Nam đ c gi s là nh ng quan sát ngo i lai

- M t khác, đ n n m , Thành Ph H Ch Minh đƣ c ph n hóa đ c

h n 7 DNNN thu c qu n lý c a thành ph chi m h n / so v i c n c cùng giai đo n, đ c xem là thành ph d n đ u c n c v c ph n hóa và mang l i ngu n thu l n nh t cho ngơn sách nhƠ n c Trong s này có nh ng doanh nghi p đ c c

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

ph n hóa m t ph n, toàn ph n, sát nh p vào nh ng doanh nghi p c ph n, và b gi i

th - phá s n (Báo cáo t ng k t c a y Ban Nhân Dân Thành Ph H Chí Minh v c

ph n hóa giai đo n 1992 ậ 2011) K t qu này có th đ i di n t t cho quá trình c

ph n hóa Vi t Nam

Bên c nh đó, vì lu n v n s d ng d li u nghiên c u ph i g m ít nh t 3

n m tr c vƠ ba n m sau c ph n hóa, ph i cùng th i gian cho nhóm doanh nghi p

đ c nghiên c u, đ ng th i ph i lo i b nh ng doanh nghi p c ph n hóa trong giai

đo n kh ng ho ng (t 2008 tr l i đơy ậ vì lu n v n không h ng đ n nghiên c u trong giai đo n kh ng ho ng) mà v n đ m b o đ c đ l n yêu c u c a m u nghiên

c u

Xu t phát t nh ng nguyên nhân trên, lu n v n ch th c hi n nghiên c u

v i s li u c a nh ng ắdoanh nghi p c ph n hóa Thành ph H Ch Minh” Ch l y

nh ng doanh nghi p có quy t đ nh c ph n hóa n m nh ng b t đ u c ph n trong n m 4, nh ng doanh nghi p có quy t đ nh c ph n vƠ đ c c ph n n m

2004, m t s doanh nghi p có quy t đ nh c ph n hóa n m 2005

1.6 ác b c nghiên c u

Tr c tiên lu n v n ti n hành l c kh o các nghiên c u lý thuy t liên quan

đ n v n đ nghiên c u, m c tiêu nghiên c u c a đ tài

Ti p theo là ti n hành thu th p d li u nghiên c u k t h p v i vi c xây

d ng các gi thuy t nghiên c u và mô hình nghiên c u phù h p v i ph m vi nghiên

c u đ ra Trong b c xây d ng mô hình nghiên c u ti n hƠnh xác đ nh các bi n đ c

l p và ph thu c đ m b o th c hi n đ c m c tiêu nghiên c u

Cu i cùng là dùng ph n m m SPSS, Stata đ đo l ng m i quan h , tác

đ ng gi a các bi n vƠ đ a ra k t lu n ch p nh n hay bác b gi thuy t nghiên c u

c ng nh gi i thích m i quan h tác đ ng th a mƣn đ c nh ng m c tiêu nghiên c u

đƣ đ ra

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

Lu n v n cung c p thêm đ c nh ng k t lu n m i v m i quan h gi a c

ph n hóa và hi u qu doanh nghi p c ph n hóa Vi t Nam, đi u này là h u ích cho các nhà ho ch đ nh chính sách và nh ng ng i quan tơm đ n v n đ c ph n hóa DNNN Vi t nam

Cu i cùng, lu n v n lƠ m t s ti p n i đ khuy n khích các nhà nghiên c u

ti p t c quan tâm và m r ng nghiên c u v c ph n hóa DNNN Vi t Nam

1.8 K t c u lu n v n nghiên c u

Lu n v n nghiên c u g m sáu ch ng đ c trình bày theo b c c nh sau:

h ng 1: Gi i thi u t ng quan nghiên c u

ch ng nƠy thông qua vi c gi i thi u, th o lu n k t qu và nh ng đóng góp t nh ng nghiên c u tr c trên th gi i và Vi t Nam đ th hi n rõ h ng nghiên c u và m c tiêu nghiên c u mà lu n v n h ng đ n

h ng 2: T ng quan v quá trình c ph n hóa DNNN Vi t Nam

Trong ch ng nƠy c a lu n v n s gi i thi u các giai đo n, các chính sách

c ng nh thƠnh qu đ t đ c trong quá trình c ph n hóa DNNN c a Vi t Nam qua các báo cáo c a Liên Hi p Qu c, c a Chính ph , c a Ngân hàng th gi i, và c a y ban nhân dân Thành ph H Chí Minh

Ch ng : Gi i thi u t ng quan nghiên c u

h ng 4: Xây d ng gi thuy t vƠ ph ng pháp nghiên c u

Trong ch ng 4 g m có các ph n: Xây d ng gi thuy t nghiên c u, ph ng pháp nghiên c u Trong ph ng pháp nghiên c u lu n v n s trình bày c th v bi n nghiên c u, thu th p d li u vƠ ph ng pháp x lý d li u nghiên c u và mô hình nghiên c u

Ch ng 2: T ng quan quá trình c ph n hóa doanh nghi p nhƠ n c Vi t Nam

nh m cung c p các h ng d n đ i v i vi c chuy n DN 100% v n NhƠ n c thành CTCP Cùng v i đó lƠ vi c thành l p và chính th c ho t đ ng c a T ng doanh nghi p

u t vƠ kinh doanh v n NhƠ n c (SCIC)

Quá trình CPH DNNN b t đ u th đi m n m 99 vƠ tr i qua các giai đo n Giai đo n 1 (1990-4/ 996): ơy lƠ giai đo n th đi m, c ph n hóa t nguy n K t qu

lƠ có 7 DNNN đ c c ph n hóa

Giai đo n 2 (5/1996-6/ 998): Sau khi đánh giá k t qu c a ch ng trình th

đi m, Chính ph quy t đ nh m r ng ch ng trình nƠy K t qu lƠ có 5 DNNN đ c CPH, và m t l n n a không đáp ng đ c k v ng

Giai đo n 3 (7/1998-2001): k ho ch CPH kiên quy t h n v i s ban hành Ngh đ nh s 44/ 998/N -CP vƠ các v n b n có liên quan ơy có th nói là khuôn

kh pháp lỦ đ u tiên v c ph n hóa Vi t Nam, 745 DNNN đ c CPH S l ng DNNN CPH giai đo n nƠy đƣ b ng 149 l n so v i giai đo n th đi m và b ng g n 30

l n so v i giai đo n m r ng th đi m CPH các DNNN

Giai đo n 4 (2002-2005): Chính ph ra Ngh đ nh s 87/ 4/N -CP v chuy n doanh nghi p NhƠ n c thành doanh nghi p c ph n T nh đ n 31/5/2005, c

n c đƣ CPH đ c 2935 DNNN

Ch ng 2: T ng quan quá trình c ph n hóa doanh nghi p nhƠ n c Vi t Nam

Giai đo n 5 ( 6 đ n nay): S p x p, chuy n đ i s h u DNNN mà tr ng tơm lƠ CPH DNNN đ c coi lƠ x ng s ng c a công cu c đ i m i v kinh t Giai

đo n 6 đ n nay đ c đánh d u b ng vi c ban hành Ngh đ nh s 9/ 7/N -CP ngày 26/6/2007, s 59/ /N -CP c a Chính ph v vi c chuy n doanh nghi p Nhà

n c thành doanh nghi p c ph n T nh đ n n m , c n c đƣ CPH đ c 3953 DNNN, còn l i 1309 DNNN

V qui mô v n c a các DNNN đ c CPH, n u nh giai đo n đ u n m

2002 ch có 37% DN có qui mô v n t 10 t đ ng tr lên thì n m lƠ 5%, n m

4 lƠ 4 %, n m 5 lƠ 44%, n m 6 lƠ 5 % trong nh ng DNNN đ c CPH

có v n đi u l trên 1000 t đ ng thì giai đo n n m sau khi ch nh th c th đi m

ch ng trình CPH, 99 -2002, ch có DNNN đ c CPH có v n đi u l trên 1000 t

đ ng (chi m %) Giai đo n 2006-2010, tuy s l ng các DNNN đ c CPH gi m

m nh nh ng qui mô c a các DNNN l i l n h n r t nhi u

2.2 c tiêu c ph n hóa

Trong đi u ki n n n kinh t th tr ng, s t n t i hàng lo t các doanh nghi p NhƠ n c ho t đ ng kém hi u qu đ c đi m đem l i gánh n ng l n cho Ngân sách NhƠ n c và kìm hãm s phát tri n c a n n kinh t , do v y quá trình C ph n hoá doanh nghi p NhƠ n c theo xu h ng chung đ u nh m vào nh ng m c tiêu sau đơy:

- T o đi u ki n đi u ki n đ doanh nghi p ho t đ ng có hi u qu

- Gi m b t gánh n ng cho Ngơn sách NhƠ n c

- Góp ph n làm chuy n dch c c u các ngành kinh t

- T o kh n ng thu hút v n, k thu t, công ngh m i

- Thúc đ y phát tri n hoàn thi n th tr ng v n

Tuy nhiên do đ c đi m vƠ đi u ki n th c t c a t ng n c khác nhau, và

tu thu c vào t ng giai đo n c th mà C ph n hoá doanh nghi p NhƠ n c c ng có

nh ng m c tiêu khác nhau Theo quy t đ nh Q 202/Doanh nghi p ngày 8/6/1992 thì

vi c ti n hành C ph n hoá doanh nghi p NhƠ n c nh m vào 3 m c tiêu chính sau:

Ch ng 2: T ng quan quá trình c ph n hóa doanh nghi p nhƠ n c Vi t Nam

- Chuy n m t ph n s h u NhƠ n c sang s h u c a các c đông nh m nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p

- Huy đ ng đ c m t kh i l ng v n l n trong vƠ ngoƠi n c cho s n xu t kinh doanh nh m m c tiêu phát tri n kinh t ậ xã h i

- T o đi u ki n đ ng i lao đ ng tr thƠnh ng i ch th c s trong doanh nghi p

- Thay đ i ph ng th c qu n lý trong doanh nghi p

Sau m t th i gian ti n hƠnh th đi m C ph n hoá, Chính ph đƣ có s nghiên c u và s a đ i n i dung m c tiêu C ph n hoá cho phù h p v i đi u ki n kinh

- T o đi u ki n đ ng i lao đ ng trong doanh nghi p có c ph n và nh ng

ng i góp v n đ c th c s làm ch ; thay đ i ph ng th c qu n lý, t o đ ng l c thúc

đ y doanh nghi p kinh doanh có hi u qu ; t ng tƠi s n cho NhƠ n c; nâng cao thu

nh p cho ng i lao đ ng, góp ph n t ng tr ng kinh t đ t n c

- Hai m c tiêu trên đ c đ a ra sau m t th i gian ti n hành th nghi m,

đ c đúc rút t kinh nghi m th c t nên mang tính xác th c cao, đ ng th i v i vi c

th c hi n hai m c tiêu trên đƣ thúc đ y vi c th c hi n các m c tiêu khác nh :

- Gi m b t đ c gánh n ng cho ngơn sách NhƠ n c vì gi m b t đ c s

l ng doanh nghi p NhƠ n c

Vi c đa d ng hoá quy n s h u trong doanh nghi p NhƠ n c s hình thành

đ c s liên k t ch t ch gi a các doanh nghi p NhƠ n c v i các thành ph n kinh t

Ch ng 2: T ng quan quá trình c ph n hóa doanh nghi p nhƠ n c Vi t Nam

khác, do v y đƣ t o ra s c m nh vƠ đ ng l c thúc đ y các doanh nghi p Vi t nam tham gia vào th tr ng th gi i m t cách b o d n, ch đ ng và tích c c h n ơy chính là m c tiêu chi n l c dài h n c a m i doanh nghi p nói riêng và c a n n kinh

t ậ xã h i nói chung

Vi c huy đ ng v n c a doanh nghi p C ph n s là s i dây liên k t ch t

ch gi a nh ng con ng i, nh ng doanh nghi p có quy n l i chung thông qua s

đ ng s h u các C ph n trong m t doanh nghi p, nh v y s mang l i m t s c m nh

t p th l n h n

2.3 c đi m c ph n hóa t i thƠnh ph h chí minh

Quá trình c ph n hóa doanh nghi p nhƠ n c t i Thành ph H Chí Minh

đ c th c hi n song song và không xa r i v i m c tiêu c ph n hóa mà Chính ph đƣ

đ ra Quá trình c ph n hóa t i Thành ph H Chí Minh có th chia thành các giai

đi u ki n cho vi c gi i thi u và chào bán c phi u

Giai đo n 6 đ n nay, t c đ c ph n hóa ch m l i ch c ph n đ c trên

30 doanh nghi p

Theo báo cáo c a Thành ph H Chí Minh thì các doanh nghi p sau khi c

ph n hóa ho t đ ng hi u qu h n, t ng l i nhu n, t ng doanh thu vƠ t ng thu nh p cho

ng i lao đ ng

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

Trong ch ng nƠy, các nghiên c u lý thuy t s đ c trình bày nh m th

hi n rõ các đi m sau: lý thuy t v c ph n hóa, lý thuy t v hi u qu ho t đ ng, lý thuy t v m i quan h tác đ ng gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng

VƠo n m 776, Adam Smith đƣ vi t: N u đem bán nh ng vùng đ t thu c s

h u c a nhà vua ch đ quân ch c a Châu Âu thì ch c ch n thu đ c m t kho n

ti n vô cùng l n và nó s chi tr đ c m i kho n n công N u đem chúng đi c m c thì s thu đ c m t s ti n l n h n r t nhi u so v i t t c nh ng vùng đ t khác và quan tr ng h n lƠ n u bi n chúng thành s h u t nhơn thì chúng ngay l p t c đ c

c i t o và canh tác hi u qu

Theo Eytan và Luis (2003) c ph n hóa là m t ph n quan trong c a tr ng trình c i cách c c u trong c n n kinh t phát tri n vƠ đang phát tri n M c đ ch lƠ đ

đ t đ c hi u qu kinh t vi mô cao h n vƠ thúc đ y t ng tr ng kinh t c ng nh

vi c gi m nhu c u vay v n t khu v c nhƠ n c thông qua vi c lo i b các kho n tr

c p không c n thi t Các tác gi c ng trình bƠy Lý thuy t kinh t vi mô cho th y r ng,

v n đ u đƣi vƠ giao khoán doanh nghi p nhƠ n c t o ra s thi u hi u qu , các nhà qu n lý doanh nghi p nhƠ n c (DNNN) luôn theo đu i các m c tiêu khác v i

nh ng doanh nghi p t nhơn đó lƠ, m c tiêu chính tr c ng nh ph i ch u ít s giám sát h n Bên c nh đó, không ch là m c tiêu qu n lý b bóp méo, các nhà qu n lý

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u DNNN c ng không ph i đ i m t v i v n đ h n ch ngơn sách vƠ luôn đ c đ m b o không b phá s n B ng các b ng ch ng th c nghi m các tác gi đƣ ch ng minh ý ngh a c a lý thuy t c ph n hóa m t cách thuy t ph c r ng c ph n hóa lƠm t ng l i nhu n và hi u qu trong c hai l nh v c c nh tranh vƠ đ c quy n

Nh ng b t n t n n kinh t v mô đ c bi t là thâm h t ngơn sách đƣ thúc

đ y quá trình c ph n hóa doanh nghi p công, thâm h t ngân sách càng cao thì quá trình c ph n hóa doanh nghi p công cƠng nhanh i u nƠy đƣ đ c ch ng minh b i Serven và ctg (1994) và López-De-Silanes và ctg (1997)

Vi t Nam, vi c chuy n đ i quy n s h u các doanh nghi p nhƠ n c

đ c g i là c ph n hóa v i m c đ ch lƠ huy đ ng v n c a các nhƠ đ u t t nhơn,

nh m t ng c ng ngu n l c tƠi ch nh, đ u t vƠo công ngh m i và cho phép nhân viên đ c h ng c ph n Vi c nhân viên tr thành c đông ch nh lƠ đƣ thay đ i quy n s h u doanh nghi p và có kh n ng c i thi n hi u su t c a doanh nghi p M t cách chính th c c ph n hóa Vi t Nam đ c đ nh ngh a lƠ quá trình trong đó doanh nghi p nhƠ n c phát hành c ph n đ huy đ ng v n đ u t vƠo công ngh m i ho c

m r ng ho t đ ng kinh doanh (Thi Quy Vo 2012)

Van Arkadie và Mallon (2003), Fforde (2004), Vu Thanh Tu Anh (2005), UNDP (2006), l i cho r ng so v i nh ng khái ni m v c ph n hóa c a th gi i nh lƠ

m t ph ng ti n đ chuy n m t ph n hay toàn b quy n đi u hành sang các c đông

t nhơn thì khái ni m v c ph n hóa Vi t Nam có nhi u khác bi t nh ng v b n

ch t thì g n nh nhau C ph n hóa Vi t Nam đ c hi u d i các hình th c sau: 1

Gi nguyên v n nhƠ n c hi n có t i doanh nghi p và có th phát hành thêm c phi u

m i n u doanh nghi p mu n t ng v n đi u l ; 2 Bán m t ph n v n nhƠ n c hi n có

t i doanh nghi p; 3 K t h p v a bán b t m t ph n v n c a nhƠ n c v a phát hành thêm c phi u ra bên ngoƠi; 4 Bán đ t toàn b v n nhƠ n c hi n có t i doanh nghi p

và có th phát hành thêm c phi u m i (th ng áp d ng v i các DNNN b thua l )

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

3.2 Ủ thuy t hi u qu ho t đ ng

Hi u qu ho t đ ng là bi u hi n c a s phát tri n kinh t theo chi u sâu, nó

ph n ánh trình đ khai thác và s d ng các ngu n l c trong quá trình tái s n xu t

nh m th c hi n các m c tiêu kinh doanh v i chi phí b ra ít nh t mƠ đ t hi u qu cao

nh t Trên th c t có r t nhi u ph ng pháp đo l ng hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p

MNR ( 994), Baubaki vƠ Cosset ( 998), D‟Souza vƠ Megginson ( 999), Megginson và Netter (1998), Megginson và Netter (2000), dùng m i m t ch tiêu (t ng ng v i m i m t bi n) đ c chia làm b y nhóm đ đo l ng hi u qu ho t

đ ng c a doanh nghi p bao g m: Hi u qu tài chính (ROS, ROA, ROE), Hi u su t

ho t đ ng (doanh thu trên lao đ ng - DTL , l i nhu n trên lao đ ng - LNTD), V n

đ u t (V n đ u t trên doanh thu ậ CESA), V n đ u t trên tài s n - CETA), S n

l ng (Doanh thu), Vi c làm (T ng lao đ ng), òn b y (leverage), C t c trên doanh thu (Dividend to sales)

Zuobao Wei và ctg (2003) khi nghiên c u v hi u qu c ph n hóa c a các doanh nghi p Trung Qu c theo ph ng pháp MNR nh ng có s đi u ch nh các bi n, các tác gi ch dùng n m nhóm bi n thay vì b y nhóm bi n nh MNR là: hi u qu tài chính, doanh thu (Output), Vi c làm (employment), hi u su t ho t đ ng (Operating efficiency), đòn b y (leverage) nhóm hi u qu tài chính các tác gi dùng bi n ROS (thu nh p ròng trên doanh thu) và NPL (Thu nh p ròng sau thu ) thay cho ROA và ROE nh MNR đƣ dùng, nhóm s n l ng (Output) ngoài y u t doanh thu th c (Real sales) tác gi còn dùng thêm y u t tài s n th c (Real assets) đ đo l ng

Claessens và ctg (1997) khi nghiên c u v hi u qu c a 706 doanh nghi p Sec đƣ đ c c ph n hóa giai đo n 1991 ậ 1992 theo m t ph ng pháp khác v i

ph ng pháp MNR, tác gi s d ng Tobins ậ Q đ đo l ng hi u qu

Dewenter và Malatesta (1987) trong m t nghiên c u v c ph n hóa dùng giá tr IPO c a các doanh nghi p c ph n hóa 8 qu c gia Canada, Pháp, Hungary,

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

Nh t B n, Malaysia, Ba Lan, Thái Lan vƠ Anh đ đánh giá hi u qu mà các doanh nghi p nƠy đem l i

Bernal và Winsome (1999) dùng hai ch tiêu đ đo l ng hi u qu ho t

đ ng c a các doanh nghi p c ph n hóa là hi u su t s d ng tài s n đ c đo l ng

b ng doanh thu trên tài s n và hi u su t s d ng v n c ph n đo l ng b ng doanh thu trên v n c ph n

Truong Dong Loc và ctg (2006), trong nghiên c u v tác đ ng c a c ph n hóa đ n hi u qu ho t đ ng doanh nghi p nhƠ n c trong n n kinh t chuy n đ i

Vi t nam có khác so v i MNR trong cách s d ng bi n đ đo l ng hi u qu ho t

đ ng nh : tác gi đƣ lo i bi n c t c trên doanh thu, đ ng th i s d ng thu nh p tr c thu thay vì thu nh p sau thu nh MNR đƣ s d ng

T ng t , Thi Quy Vo (2012), nghiên c u hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p nhƠ n c, c ph n vƠ t nhơn c a Vi t Nam ngoài vi c s d ng các ch tiêu tƠi ch nh nh ROA, ROS, l i nhu n, doanh thu thì tác gi còn dùng thêm ch tiêu

s hài lòng c a khách hàng và s hài lòng c a nhơn viên đ đo l ng

3.3 C ph n hóa và hi u qu ho t đ ng trong các ki m đ nh phi tham s

wilconxon

Theo nguyên t c th ng kê đ so sánh bi n đ nh l ng gi a hai nhóm có th

th c hi n phép ki m đ nh t ph ng sai hai nhóm b ng nhau ho c phép ki m đ nh phi tham s Wilconxon rank sum test (hay còn g i là phép ki m U Mann-Whitney) Tuy nhiên, do ki m đ nh t ch th c hi n đ so sánh đ l n c a s khác bi t gi a hai nhóm

bi n s vƠ đòi h i các các bi n s ph i có phân ph i bình th ng (phân ph i chu n) nên khi th c hi n nghiên c u v hi u qu c ph n hóa không dùng ki m đ nh t mà

ph i dùng ki m đ nh phi tham s Wilconxon (MNR, 1994)

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

ph n hóa c a các doanh nghi p Nghiên c u có Ủ ngh a v m t kinh t và th ng kê,

k t lu n c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng doanh nghi p có m i quan h ch t ch ,

c th là c ph n hóa đƣ lƠm cho hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p nƠy t ng đáng k

Galal và ctg (1994) đƣ th c hi n m t nghiên c u t ng t MNR cho 12 doanh nghi p c ph n hóa l n Mexico, b ng các bi n pháp so sánh tr c và sau khi

c ph n hóa, tác gi đƣ kh ng đ nh m nh m r ng: hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p này sau khi c ph n hóa t ng v t tr i so v i tr c

Ti p theo là hàng lo t các nghiên c u th c nghi m v c ph n hóa và hi u

qu ho t đ ng nh Martin vƠ Parker ( 995), Newberry vƠ Pollitt ( 997), Eckel vƠ ctg (1997), Barberis và ctg (1996), Claessens và ctg (1997), LaPorta và López-de-Silanes ( 997), Ramamurti ( 997), D‟Souza vƠ Megginson ( 998), đ u tìm th y m i quan h

ch t ch gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng, c ph n hóa đƣ lƠm thay đ i hi u

qu ho t đ ng

Bên c nh nh ng nghiên c u th c nghi m còn có nh ng nghiên c u bán

th c nghi m v c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng các doanh nghi p trong ngành công nghi p nh Wasserfallen vƠ Muller (1998), Bortolotti và ctg (1998), các n c

nh Caves ( 99 ), Dyck ( 997), Cragg và Dyck (1998), Cragg và Dyck (1999), khu v c M La Tinh nh Ramamurti ( 996), Bennell ( 997), Molz vƠ Hafsi ( 997), hay nhi u n c phát tri n nh Kikeri và ctg (1992), Nellis (1999), các nghiên c u

đ u ng h m nh m k t lu n c ph n hóa làm thay đ i hi u qu ho t đ ng và thay

đ i theo h ng t ng hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p sau c ph n hóa

Boubakri vƠ Cosset ( 998) c ng ti n hành m t nghiên c u t ng t MNR (1994) 79 doanh nghi p thu c 21 qu c gia đang phát tri n và 32 ngành công nghi p

t n m 98 đ n 1992 Nghiên c u th c hi n các th nghi m v s thay đ i t l các giá tr trung bình cho th y, c ph n hóa làm cho hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p t ng đáng k , đ c bi t k t qu thu đ c cao h n nhi u so v i MNR (1994)

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

Megginson vƠ ctg ( ) đƣ vi t: Các ch ng trình t nhơn hóa trong hai

m i n m qua đƣ lƠm gi m vai trò c a doanh nghi p nhƠ n c trong n n kinh t h u

h t các n c Và các n c đang phát tri n thì m i th c s di n ra t nh ng n m

1990 Các doanh nghi p nhƠ n c đóng góp vƠo GDP toƠn c u gi m t 10% n m

1979 xu ng còn 6% hi n t i (2001) Các doanh nghi p t nhơn đ t hi u qu và l i nhu n cao h n nhi u so v i các doanh nghi p nhƠ n c Có r t nhi u b ng ch ng

th c nghi m v đi u nƠy, đ c bi t là t Trung Qu c khi áp d ng các bi n pháp c i cách nh bƣi b quy đ nh giá, t do hóa th tr ng, đ ng th i t ng c ng các bi n pháp khuy n khích có th nâng cao hi u qu DNNN nh ng l i đ t hi u qu cao h n nhi u khi áp d ng cho các doanh nghi p c ph n hóa

Boubakri vƠ Cosset ( ) đƣ nghiên c u 50 doanh nghi p t 10 qu c gia châu Á đ c c ph n hóa trong giai đo n 1980-1997 Nghiên c u cho th y r ng, c

ph n hóa làm t ng l i nhu n, hi u su t ho t đ ng, và doanh thu các doanh nghi p t nhân hóa t châu Á Ngoài ra, h c ng nh n th y nh ng c i ti n cao h n trong ho t

đ ng liên quan đ n qu n tr doanh nghi p vƠ môi tr ng kinh t

Thông qua nh ng nghiên c u v m i quan h tác đ ng gi a c ph n hóa và

hi u qu ho t đ ng luôn đi đ n m t k t lu n th ng nh t là, c ph n hóa đƣ lƠm thay

đ i hi u qu ho t đ ng theo chi u h ng t ng lên

Nh trên đƣ trình bƠy, hi u qu ho t đ ng đ c đo l ng b ng nhi u ch tiêu khác nhau (MNR, 1994), vì v y nh ng tác đ ng c a c ph n hóa lên hi u qu

ho t đ ng s đ c th hi n vƠ đo l ng c th qua t ng m i quan h tác đ ng gi a c

ph n hóa và các ch tiêu đo l ng hi u qu ho t đ ng

3.3 2 ph n hóa vƠ hi u qu tƠi chính

Theo Eugene và Joel (2009), hi u qu tài chính là ch tiêu đánh giá kh

n ng s d ng ngu n l c tài chính c a doanh nghi p trong vi c t o ra l i nhu n Hi u

qu tƠi ch nh đ c th hi n qua ba t s tài chính: t su t sinh l i trên tài s n (ROA),

t su t sinh l i trên v n c ph n (ROE) và t su t sinh l i trên doanh thu (ROS)

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

M đ u cho nh ng nghiên c u v m i quan h này là MNR (1994), dùng nhóm ch tiêu ROS, ROA, ROE đ đo l ng hi u qu tài chính c a các doanh nghi p sau c ph n hóa v i k v ng t t c các ch tiêu đ u t ng lên sau đ i v i các doanh nghi p sau c ph n hóa Tuy nhiên, ch có ROS lƠ t ng v i m c Ủ ngh a cao %, ROA t ng v i m c Ủ ngh a % vƠ ROE thì không tìm th y có s thay đ i so v i

tr c c ph n K t qu đ c tìm th y t ng t trong các nghiên c u c a Boardman và Vining ( 989), D‟Souza vƠ Megginson ( 999), Boubakri vƠ Cosset ( 998)

LaPorta và López-de-Silanes (1997), khi nghiên c u v hi u qu c a 218 doanh nghi p c ph n hóa Mexico vƠo n m 99 th c hi n so sánh trên s li u c a

n m 99 sau khi c ph n hóa m t n m ch dùng ROS đ đo l ng hi u qu tài chính

K t qu cho th y ROS n m 99 c a nh ng doanh nghi p nƠy t ng v i m c Ủ ngh a 5% so v i n m 99

3.3.3 C ph n hóa trong m i quan h v i hi u su t ho t đ ng và s n l ng

Hi u su t ho t đ ng đ c đo l ng qua hai t s là, t s doanh thu trên

t ng lao đ ng và t s l i nhu n trên t ng lao đ ng cho th y, kh n ng s d ng ngu n nhân l c lƠ con ng i c a các doanh nghi p trong vi c t o ra doanh thu và l i nhu n (Harper, 2002)

Nghiên c u c a Nellis và John (1994) cho r ng, c ph n hóa là c n thi t Ông l p lu n r ng có m t s lý do t i sao doanh nghi p t nhơn th c hi n t t h n so

v i doanh nghi p nhƠ n c Có m t th tr ng nhân s c p cao giúp cho ch t l ng

qu n lỦ cao h n, vi c s d ng th tr ng v n c a doanh nghi p c ph n ch u s giám sát cao h n, có nhi u ngu n đ huy đ ng h n DNNN, các ch nh tr gia can thi p ít

h n vƠo ho t đ ng c a h , các doanh nghi p c ph n đ c s h u b i nhi u c đông nên không có chuy n quan ch c v l i, c ng có m s cách đ kh c ph c nh ng v n

đ c a DNNN mà không c n thay đ i quy n s h u Tuy nhiên, tác gi l p lu n r ng quy n s h u v n là cách t t nh t đ c i thi n hi u su t ho t đ ng Trong khi v n có

th t n t i m t s v n đ ch ng chéo khi th c hi n nh ng quy đ nh c a Chính ph cho doanh nghi p c ph n và DNNN nh ng nhìn chung doanh nghi p c ph n v n làm t t

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

h n DNNN Các nghiên c u th c nghi m đƣ ch ng minh hi u su t ho t đ ng c ng

nh các y u t khác đ c c i thi n t t lên rõ r t sau khi c ph n hóa nh Galal vƠ ctg (1992), Pinto và ctg (1993), Vining và Boardman (1992), MNR (1994)

Pohl vƠ ctg ( 997) đƣ so sánh m c đ chuy n d ch c c u c a h n 6 doanh nghi p c ph n hóa vƠ nhƠ n c, s d ng các bi n pháp ki m tra hi u su t cho

th y: c ph n hóa lƠm t ng đáng k kh n ng thƠnh công c a vi c tái c c u doanh nghi p nhƠ n c; doanh nghi p c ph n hóa đ t hi u su t ho t đ ng cao g p 3 - 5 l n

so v i các doanh nghi p nhƠ n c t ng t , đi u này b tác đ ng b i quy n s h u và tái c u trúc tài chính

D‟Souza vƠ ctg ( ) s d ng m t m u g m 118 doanh nghi p d ch v công c ng t 29 qu c gia và 28 ngành công nghi p đƣ đ c c ph n hóa t n m 96 -

1995 Nghiên c u đánh giá hi u su t ho t đ ng c a doanh nghi p qua hai t s là doanh thu tính trên m i lao đ ng và l i nhu n tính trên m i lao đ ng Nghiên c u

kh ng đ nh r ng, có s gia t ng đáng k v hi u su t lao đ ng, nh ng quan tr ng h n

là khi nhìn vào các y u t quy t đ nh nh ng c i ti n trên h th y r ng: l i nhu n t ng cao h n nh ng doanh nghi p có v n s h u nhƠ n c cao h n, nh ng s n l ng l i

t ng m nh h n nh ng doanh nghi p có t l s h u n c ngoài là cao h n

Bernal và Winsome (1999) khi nghiên c u v hi u qu c a các doanh nghi p c ph n hóa tiêu bi u Jamaica dùng hai ch tiêu hi u su t s d ng tài s n và

hi u su t s d ng v n c ph n cho th y, c hai ch tiêu t ng lên sau c ph n hóa góp

ph n làm t ng tr ng kinh t , gi m thâm h t ngân sách

3.3.4 ph n hóa vƠ thu nh p trung bình

Thu nh p trung bình là ch tiêu đo l ng chi phí nhân công trung bình đ c

đ nh ngh a lƠ t ng ti n l ng trên t ng s lao đ ng, ch tiêu nƠy đo l ng kh n ng

ti t ki m chi ph d th a lao đ ng c a các doanh nghi p c ph n hóa (Boycko và ctg, 1996)

Boycko vƠ ctg ( 996) đƣ k t lu n trong nghiên c u đ a ra lý thuy t c ph n hóa r ng, c ph n hóa luôn đi kèm v i s kh c ph c chi ph d th a lao đ ng, các

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

doanh nghi p c ph n hóa luôn th c hi n t t vi c c t gi m chi ph nƠy đ có đ c l i nhu n ròng cao h n i u nƠy đ ng ngh a v i vi c TNTB c a ng i lao đ ng các doanh nghi p c ph n hóa s gi m đi so v i tr c đó

Tr ng h p c a Vi t Nam trong nghiên c u c a Truong Dong Loc và ctg (2006) cho k t qu ng c l i v i Boycko và ctg (1996), nghiên c u c a ông cho th y TNTB c a ng i lao đ ng t ng cao h n sau c ph n hóa

3.3.5 ph n hóa vƠ vi c lƠm

Vi c lƠm đ c đ nh ngh a trong các nghiên c u v c ph n hóa là ch tiêu cho th y m c đ thâm d ng lao đ ng c a các doanh nghi p c ph n hóa, nó đ c th

hi n qua t ng s lao đ ng mà doanh nghi p s d ng (MNR, 994; D‟Souza vƠ Megginson, 1999; Megginson và ctg, 2001; Harper, 2002)

Dewenter vƠ ctg đƣ nghiên c u xem m c đ l i nhu n, c ng đ lao đ ng

và n c a doanh nghi p nhƠ n c thay đ i nh th nào sau khi c ph n hóa Các tác

gi s d ng m u 500 doanh nghi p l n ngoƠi n c M ba n m 975, 985 vƠ 995 Sau khi t nh toán đ n nh h ng c a chu k kinh doanh, nghiên c u cho k t qu các doanh nghi p c ph n hóa đ t l i nhu n cao h n, nh ng l i s d ng n t h n vƠ s

d ng lao đ ng t đi (gi m thâm d ng lao đ ng)

Nghiên c u c a D‟Souza vƠ Megginson ( 999) ti n hành thu th p các

ch ng t v đi u kho n, ph ng th c bán hƠng, c c u s h uầ c a 78 doanh nghi p

c ph n hóa ch y u t vi n thông t 10 qu c gia đang phát tri n vƠ 5 n c phát tri n trong giai đo n 1990 - 1994 Nghiên c u so sánh t l tài chính trung bình ba

n m sau c ph n hóa v i ba n m tr c c ph n hóa cho m t m u ph 26 doanh nghi p Nghiên c u k t lu n sau khi c ph n hóa s n l ng bán hàng th c t , hi u

su t ho t đ ng l i nhu n t ng, gi m đòn b y tƠi ch nh nh ng vi c làm gi m đáng k

LaPorta và López-de-Silanes (1999) nghiên c u trên s li u c a 218 DNNN sau khi c ph n hóa Mexico t n m 98 ậ 1991 thông qua vi c quan sát v l i nhu n t ng cao đi kèm v i nh ng t n th t c a xã h i thông qua hai kênh là: các doanh nghi p t n d ng s c m nh c a th tr ng đ t ng giá t o l i nhu n cao nh ng gơy t n

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

h i cho xã h i; hai là sa th i nhân viên ho c ký l i h p đ ng lao đ ng v i m c l ng

th p h n nhi u, đi u nƠy c ng gơy t n h i cho xã h i Nghiên c u k t lu n, 33% c a

s gia t ng lƠ do nh ng ph n l i t sa th i công nhân, hay gi m lao đ ng mang l i

Steven (2000) th c hi n m t nghiên c u đi u tra tác đ ng c a c ph n hóa lên hi u qu tài chính và các y u t v mô GDP vƠ vi c làm Nghiên c u k t lu n doanh thu t c ph n hóa đƣ lƠm t ng ngu n tài chính cho ngơn sách, lƠm t ng GDP

và làm gi m t l th t nghi p

Macquieira và Zurita (1996) ti n hành nghiên c u v i m c tiêu so sánh

hi u qu ho t đ ng c a 22 doanh nghi p c ph n hóa Chile t n m 984 - 1989 b ng

ph ng pháp MNR (Megginson, Nash vƠ van Randenborgh, 1994) đ th c hi n phân tích mà không c n đi u ch nh nh ng di n bi n chung c a th tr ng nh ng đi u ch nh

v cùng th i đi m Nghiên c u c ng cho k t qu h u nh gi ng v i MNR nh gia

t ng đáng k v s n l ng, l i nhuân, vi c lƠm, đ u t vƠ chi tr c t c

T ng t , Verbrugge và ctg (1999) ti n hành nghiên c u trên 65 ngân hàng nhƠ n c và c ph n m t ph n t n m 98 - 1996, so sánh k t qu ho t đ ng tr c

và sau c ph n cho th y, sau c ph n t l v n an toƠn t ng đáng k , đòn b y tài chính

gi m Boubakri vƠ Cosset ( 998), MNR ( 994), D‟Souza vƠ ctg ( ) c ng cho k t

qu gi m đ i v i nh ng doanh nghi p c ph n hóa

D‟Souza vƠ Megginson ( 999) tìm th y b ng ch ng thuy t ph c r ng, m c

đ trung bình, trung v c a l i nhu n, doanh thu th c t , hi u su t ho t đ ng và chi tr

c t c c a các doanh nghi p thu c m u t ng m t cách đáng k sau khi c ph n hóa Trong th c t , m c đ Ủ ngh a c a các bi n l i nhu n, s n l ng, hi u su t l n h n nhi u so v i MNR (1994) hay Boubakri và Cosset (1998) Nghiên c u c ng ghi nh n

t l đòn b y th p h n đáng k Ng c l i v i Macquieira và Zurita (1996), MNR (1994), Megginson và ctg ( 999), Boubakri vƠ Cosset ( 998), D‟Souza vƠ ctg ( 999) cho k t lu n r ng, vi c lƠm t ng lên ho c không thay đ i, là nh ng thay đ i không đáng k trong vi c làm

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

Qua ph n l c kh o các nghiên c u lý thuy t trên cho th y, h u nh không có s mâu thu n trong k t lu n v hi u qu c ph n hóa cho dù có s khác bi t

v m t đ a lý, th i gian, quy mô và s li u nghiên c u H u h t đ u có chung quan

đi m c ph n hóa đƣ lƠm c i thi n hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p thông qua các ch tiêu c th là t ng hi u qu tài chính, t ng hi u su t ho t đ ng, t ng hi u su t

s d ng v n và tài s n, ti t ki m chi phí nhân công (gi m thu nh p trung bình) và làm

gi m thâm d ng lao đ ng

3.3.6 ph n hóa vƠ các y u t nh h ng đ n hi u qu c a c ph n hóa

Nh ng nghiên c u v c ph n hóa nh MNR ( 994), Boubakri vƠ Cosset ( 998), D‟Souza vƠ Megginson (1999), Verbrugge và ctg (1999), LaPorta và López-de-Silanes ( 999) đ u ch ng minh đ c r ng c ph n hóa đƣ th c s đƣ lƠm c i thi n

hi u qu c a các doanh nghi p nhƠ n c Nh ng bên c nh đó c ng có các y u t tác

đ ng d n đ n hi u qu khác bi t c a c ph n hóa nh l nh v c ho t đ ng, qui mô doanh nghi p, c c u v n (đ i di n là t l s h u nhƠ n c còn l i), qu n tr doanh nghi p C th các nghiên c u đ u cho th y nh ng doanh nghi p sau c ph n hóa có

t l s h u nhƠ n c d i 5 %, đ ng đ u doanh nghi p lƠ ng i c a t nhơn, qui mô doanh nghi p nh và ho t đ ng trong ngƠnh th ng m i d ch v s linh ho t h n trong vi c thích nghi v i nh ng thay đ i, hay đ t đ c hi u qu cao h n sau c ph n hóa

3.4 ác y u t quy t đ nh s khác bi t hi u qu c a c ph n hóa

ch ng th c các cu c th nghi m phi tham s và ki m tra nh ng gì quy t

đ nh s khác bi t v tác đ ng c a c ph n hóa, có nh ng nghiên c u đƣ th c hi n h i quy trên s li u giai đo n sau c ph n hóa c a các doanh nghi p

Happer (2002), Truong Dong Loc vƠ ctg ( 6) đƣ s d ng các nhóm bi n

ph thu c đ c dùng đ đo l ng hi u qu ho t đ ng c a doanh nghi p nh hi u qu tài chính (ROA, ROE, ROS), các bi n đo l ng hi u su t ho t đ ng nh (doanh thu trên lao đ ng, l i nhu n trên lao đ ng), s n l ng (doanh thu), thu nh p trung bình và

vi c làm c a các doanh nghi p sau c ph n hóa; các bi n đ c l p đ c s d ng đ gi i

Ch ng 3: C s lý thuy t nghiên c u

thích nh ng thay đ i v hi u qu c a các doanh nghi p sau c ph n hóa nh bi n qui

mô, t l s h u nhƠ n c còn l i, qu n tr doanh nghi p, doanh nghi p niêm y t, l nh

v c ho t đ ng, n m c ph n hóa K t qu là h u h t các y u t đ u tác đ ng có ý ngh a v m t th ng kê lên hi u qu c a nh ng doanh nghi p sau c ph n hóa

Thi Quy Vo (2012), dùng ba nhóm bi n đ đo l ng hi u qu ho t đ ng

c a nh ng doanh nghi p c ph n có t l s h u nhƠ n c t % đ n 100% là hi u

qu tài chính, s hài lòng c a nhân viên, s hài lòng c a khách hàng và dùng t l s

h u nhƠ n c nh bi n đ c l p đ xem m c đ nh h ng c a nó lên hi u qu c a

nh ng doanh nghi p nh th nào K t qu lƠ đƣ nh h ng có Ủ ngh a th ng kê lên t t

c các bi n s đo l ng hi u qu c a doanh nghi p, đ c bi t lƠ đ i v i nh ng doanh nghi p có t l s h u nhƠ n c trên 50%

Ch ng 4: Xây d ng gi thuy t vƠ ph ng pháp nghiên c u

Ê

D a trên nh ng c s lỦ thuy t đƣ đ c đ a ra ch ng , trong ch ng 4

s trình bƠy cách thu th p d li u, ph ng pháp x lỦ d li u theo t ng bi n đo l ng

vƠ cu i cùng lƠ đ t các gi thuy t nghiên c u

4.1 Xơy d ng gi thuy t nghiên c u

D a trên nh ng nghiên c u lỦ thuy t đƣ l c kh o ch ng , lu n v n

đ a ra khung ti p c n nghiên c u th hi n t ng quát cho vi c xơy d ng gi thuy t nghiên c u nh sau

4.1.1 G i thuy t nghiên c u v m i quan h gi a c ph n hóa vƠ hi u qu

ho t đ ng c a doanh nghi p c ph n hóa

Gi thuy t nghiên c u đ c đ t ra nh m t d đoán cho k t qu nghiên c u

v m i quan h gi a hai bi n trong nghiên c u (Harper, 2002), c th trong ph n này

gi thuy t nghiên c u s giúp hình thành nh ng nh n đ nh s b v k t qu c a m i quan h gi a c ph n hóa và hi u qu ho t đ ng c a các doanh nghi p