Thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ

Đặc biệt, vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước hiệu quảcòn thấp, tình trạng thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng diễn ra ở nhiều dự án công trình, trong các khâu như: chủ trươ

Thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của

tỉnh Phú Thọ

Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 6

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thanh tra sử dụng vốn đầu tư xâydựng từ ngân sách nhà nước 61.2 Nguyên tắc, mục tiêu, nội dung thanh tra sử dụng vốn đầu tư xâydựng từ ngân sách nhà nước 111.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra sử dụng vốn đầu tư xâydựng từ ngân sách nhà nước 211.4 Những kinh nghiệm của một số tỉnh về thanh tra sử dụng vốn đầu tưxây dựng từ ngân sách nhà nước 25

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA TỈNH PHÚ THỌ THỜI KỲ 2005-2010 30

2.1 Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội ảnh hưởng đến sử dụng ngânsách nhà nước 302.2 Thực trạng đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọthời kỳ 2005 - 2010 362.3 Thực trạng hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngânsách nhà nước ở tỉnh Phú Thọ từ 2005 -2010 512.4 Đánh giá chung 60

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA TỈNH PHÚ THỌ TRONG THỜI GIAN TỚI 64

3.1 Phương hướng thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sáchnhà nước của tỉnh Phú Thọ đến năm 2015 643.2 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thanh tra về sử dụng vốn đầu

tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ thời gian tới 69

KẾT LUẬN 97 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

Bảng 2.4 Bảng tổng hợp vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

trong lĩnh vực giao thông của tỉnh Phú Thọ thời kỳ 2005-2010 45Bảng 2.5 Một số dự án trọng điểm trong lĩnh vực giao thông được đầu

Bảng 2.6 Bảng tổng hợp vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp của tỉnh Phú Thọ thời kỳ2005-2010

47

Bảng 2.7 Một số dự án trọng điểm trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp

Bảng 2.8 Bảng tổng hợp vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

trong lĩnh vực công nghiệp, giáo dục đào tạo, văn hóa thể thao,xây dựng dân dụng của tỉnh Phú Thọ thời kỳ 2005-2010

49

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

STT Từ viết tắt Tên đầy đủ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư có một vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển kinh tế-xãhội của bất cứ quốc gia nào Đầu tư nhằm tăng khả năng tích lũy vốn, tăngsản lượng, đảm bảo tăng trưởng bền vững Do đó vốn đầu tư nói chung vàvốn đầu tư xây dựng nói riêng luôn là một vấn đề quan trọng, cần đượcquản lý chặt chẽ, hợp lý; hạn chế tối đa tình trạng thất thoát, lãng phí vàtham nhũng mới mang lại hiệu quả, đáp ứng mục tiêu đặt ra

Trong những năm qua, đầu tư xây dựng luôn được Nhà nước ta chútrọng và ưu tiên hàng đầu, rất nhiều công trình về các lĩnh vực như: nănglượng, công nghiệp khai thác, chế biến, cơ sở hạ tầng, nông, lâm nghiệp đượcđầu tư xây dựng đã làm thay đổi nhanh chóng về kết cấu hạ tầng, đóng gópđáng kể làm tăng GDP, tạo tiền đề cho việc tăng trưởng, phát triển kinh tế củađất nước Tuy nhiên, trong quản lý vốn đầu tư xây dựng vẫn còn nhiều hạnchế, bất cập Đặc biệt, vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước hiệu quảcòn thấp, tình trạng thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng diễn ra ở nhiều

dự án công trình, trong các khâu như: chủ trương đầu tư; lập dự án, thiết kế;thi công xây dựng; quản lý khai thác , đã trở thành một trong những vấn đềbức xúc của toàn xã hội, cần phải được tăng cường thanh tra, kiểm tra, kiểmtoán làm rõ, nhằm phát hiện những sơ hở trong quản lý sử dụng vốn đầu tư đểkiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục, đồng thời pháthiện và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện dự án

Cũng như nhiều địa phương khác trong cả nước, hoạt động thanh tra vềđầu tư xây dựng luôn là nhiệm vụ trọng tâm, được triển khai thường xuyêntrong ngành Thanh tra tỉnh Phú Thọ thời gian qua, đã đạt được những kết quảnhất định Nhiều dự án công trình qua thanh tra đã phát hiện và kiến nghị xử

lý những vi phạm pháp luật, thu hồi về ngân sách nhà nước những sai phạm

kinh tế, kiến nghị chấn chỉnh những thiếu sót, khuyết điểm, điều chỉnh nhữngbất cập trong quản lý đầu tư xây dựng và góp phần nâng cao chất lượng hoạtđộng của các chủ đầu tư, các nhà thầu tham gia trên địa bàn tỉnh Tuy vậy,hoạt động thanh tra về đầu tư xây dựng chưa tương xứng với yêu cầu vềtăng cường công tác kiểm tra, giám sát chất lượng, hiệu quả đầu tư xâydựng của tỉnh, ngân sách tỉnh hàng năm đã dành một khoản chi khá lớn trongtổng chi ngân sách để chi cho đầu tư, nhưng hiệu quả sử dụng đồng vốn đầu

tư chưa cao, còn tình trạng thất thoát lãng phí, chất lượng công trình kém

Xuất phát từ những yêu cầu mang tính cấp bách như trên, việc địnhhướng và đề ra những giải pháp thiết thực để hoạt động thanh tra về đầu tưxây dựng đáp ứng yêu cầu về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chấtlượng, hiệu quả đầu tư xây dựng, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu

tư xây dựng của tỉnh Phú Thọ trong những năm tiếp theo là cần thiết Là cán

bộ đang công tác trong ngành Thanh tra tỉnh Phú Thọ, với những kiến thức đã

được học và kinh nghiệm qua công tác thực tế, tôi lựa chọn đề tài: " Thanh tra

sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ"

làm luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý kinh tế

2 Tình hình nghiên cứu

Từ năm 2000 đến nay, ở nước ta đã có nhiều bài viết, nhiều công trìnhkhoa học nghiên cứu về tăng cường công tác quản lý, sử dụng và các giảipháp chống thất thoát lãng phí vốn đầu tư xây dựng Có thể nêu ra một sốcông trình, bài viết tiêu biểu như:

- Luận văn Thạc sỹ kinh tế "Những giải pháp chủ yếu khắc phục thấtthoát trong đầu tư xây dựng cơ bản" của tác giả Trịnh Đình Dũng, Học việnChính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2000

- Bài viết: “Đề án chống thất thoát lãng phí trong đầu tư xây dựng của

Bộ Xây Dựng”, tháng 9 năm 2004

- Bài viết trong Tạp chí Lý luận chính trị, số 6/2005 “Thất thoát trongđầu tư phát triển: nguyên nhân và giải pháp khắc phục" của tác giả GS.TSTrần Văn Chử.

- Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành quản lý kinh tế “Một số giải phápchống thất thoát lãng phí trong đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách nhànước trên địa bàn tỉnh Đắc Lắc” của tác giả Phan Xuân Lĩnh năm 2006

- Bài viết trên Tạp chí Kinh tế và Phát triển, Trường Đại học Kinh tếquốc dân, số 3/năm 2006 "Biện pháp góp phần chống thất thoát lãng phí trongđầu tư xây dựng" của tác giả TS Lê Hùng Sơn

- Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế “Phòng chống thấtthoát lãng phí trong đầu tư xây dựng từ nguồn ngân sách nhà nước ở nước tahiện nay” của tác giả Ngô Văn Quý năm 2007

Qua nghiên cứu các bài viết, công trình khoa học nêu trên đã làm rõthực trạng thất thoát, lãng phí và tổng hợp hoạt động chống thất thoát, lãngphí trong đầu tư xây dựng thuộc phạm vi nghiên cứu, đề xuất các nhóm giảipháp tăng cường chống thất thoát lãng phí trong trong đầu tư xây dùng từnguồn ngân sách nhà nước nói chung, mà chưa đi sâu nghiên cứu các hoạtđộng cụ thể, đề ra các giải pháp cho các hoạt động đó nhằm tăng cườngchống thất thoát, lãng phí vốn trong đầu tư xây dựng từ ngân sách nhànước Đề tài thanh tra sử dụng vốn trong đầu tư xây dựng từ ngân sách nhànước chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu ở tỉnh phú Thọ

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích:

Mục đích nghiên cứu của luận văn là nâng cao chất lượng, hiệu quảthanh tra về sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước, đáp ứngyêu cầu về tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chất lượng, hiệu quả,chống thất thoát lãng phí tại các dự án công trình xây dựng, nhằm phát huy

hiệu quả sử dụng vốn đầu tư của nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng củatỉnh Phú Thọ thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu:

Luận văn nghiên cứu việc thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ

* Phạm vi nghiên cứu:

Trong khuôn khổ giới hạn của luận văn, tác giả chỉ tập trung nghiêncứu hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nướccủa tỉnh Phú Thọ từ năm 2005 đến năm 2010 Tập trung vào các đối tượng sửdụng vốn: Chủ đầu tư, các Nhà thầu tư vấn thiết kế, Nhà thầu tư vấn giám sát,Nhà thầu thi công xây lắp

5 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được áp dụng như: Phương pháp khảo sát hiện trạng tại địa bàn tỉnh Phú Thọ để thẩm tra, đánh giá tình hình và có giải pháp phù hợp; phương pháp thu thập và xử lý thông tin để nắm thêm về tình hình, kết

quả thanh tra về sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của một

số địa phương thông qua thông tin trong ngành thanh tra, các phương tiện

khác như: sách, báo, tạp chí… giúp cho việc nhận định, phân tích tình hình và giải pháp có tính bao quát hơn; kết hợp với các phương pháp khác như: thống

kê, phân tích, so sánh… Luận văn còn vận dụng các quan điểm lý luận của

Đảng và Nhà nước ta về xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội trong sựnghiệp đổi mới

6 Những đóng góp mới về khoa học của luận văn

- Hệ thống hoá các vấn đề về vốn ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng

và hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

- Phân tích và làm rõ những hạn chế của các cuộc thanh tra sử dụngvốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ từ năm 2005đến năm 2010

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả cáccuộc thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnhPhú Thọ trong thời gian tới

7 Ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo phục vụ cho các cuộc thanh tra sửdụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước; là cơ sở khoa học để tác giả tiếptục tham gia hoàn thiện và nâng cao chất lượng, hiệu quả các cuộc thanh tra sử dụngvốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dungluận văn gồm có 3 phần chính, được kết cấu theo 3 chương như sau:

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước.

Chương 2: Thực trạng thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ thời kỳ 2005-2010.

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Phú Thọ thời gian tới.

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU

TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm "Thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước"

Theo Từ điển tiếng Việt, “Thanh tra là kiểm soát xem xét tại chỗ việclàm của địa phương, cơ quan, xí nghiệp” Theo nghĩa này, Thanh tra bao hàm

cả nghĩa kiểm soát, xem xét và phát hiện ngăn chặn những gì trái với quyđịnh Hoạt động thanh tra thường được tiến hành bởi các cơ quan chuyêntrách (điều này khác với kiểm tra do cơ quan tự tiến hành trong nội bộ) Cơquan thanh tra tiến hành xem xét, đánh giá sự việc một cách khách quan, đánhgiá việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch của nhà nước, tổchức và cá nhân

Theo Luật Thanh tra năm 2010: “Thanh tra là việc xem xét, đánh giá,

xử lý của cơ quan nhà nước đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật,nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự quản lý theo thẩm quyền,trình tự, thủ tục được quy định trong Luật Thanh tra và các quy định khác củapháp luật”

Từ một số quan niệm trên, cho thấy: Thanh tra là một loại hình đặc biệtcủa hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan quản lý nhà nước, mục đích củathanh tra nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật;góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước; bảo vệlợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cánhân Chủ thể của thanh tra là các cơ quan quản lý nhà nước, các cuộc thanhtra được tiến hành thông qua Đoàn thanh tra và Thanh tra viên

Tùy vào các đối tượng khác nhau thì hoạt động thanh tra cũng cónhững nội dung khác nhau phù hợp với các đối tượng đó.

Vốn đầu tư xây dựng sử dụng từ NSNN là khoản vốn Ngân sách đượcNhà nước dành cho việc đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh

tế – xã hội mà không có khả năng thu hồi vốn cũng như các khoản chi đầu tưkhác theo quy định của Luật NSNN

Vậy có thể đưa ra khái niệm chung nhất về thanh tra sử dụng vốn đầu

tư xây dựng từ NSNN là: “Thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ NSNN

là hoạt động xem xét, đánh giá, xử lý theo trình tự thủ tục do pháp luật quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn được giao và việc chấp hành pháp luật, quy định về chuyên môn-kỹ thuật, quy tắc quản lý trong đầu tư xây dựng của cơ quan, tổ chức, cá nhân trực thuộc và liên quan trong quá trình sử dụng vốn ”.

1.1.2 Đặc điểm thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Là hoạt động của thanh tra nhà nước, thanh tra sử dụng vốn đầu tư xâydựng từ ngân sách nhà nước có một số đặc điểm cơ bản sau:

- Hoạt động thanh tra vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước đượctiến hành trong phạm vi quản lý nhà nước về: xây dựng, vật liệu xây dựng,nhà ở và công sở, kiến trúc, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựngđiểm dân cư nông thôn, hạ tầng kỹ thuật đô thị theo quy định của pháp luật sửdụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước

- Hoạt động thanh tra vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước luôngắn với hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước và phục vụ cho quản lý nhànước trong lĩnh vực xây dựng

- Hoạt động thanh tra vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước docác cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trong đó tổ chức thanh tra thuộc cấpngành đó tiến hành xây dựng và thực hiện quyền thanh tra

- Hoạt động thanh tra vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước làthanh tra các tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý trực tiếp của cơ quanquản lý nhà nước về đầu tư xây dựng và các tổ chức, cá nhân tham gia hoạtđộng xây dựng sử dụng vốn từ ngân sách của nhà nước.

Trong lĩnh vực khác nhau thì hoạt động thanh tra tập trung vào các đốitượng khác nhau Đối với hoạt động thanh tra lĩnh vực đầu tư xây dựng sửdụng vốn từ ngân sách nhà nước thì đối tượng thanh tra chính là các tổ chức,

cá nhân tham gia vào việc sử dụng nguồn vốn xây dựng từ ngân sách nhànước Cụ thể đó là các đối tượng chính như: chủ đầu tư dự án, nhà thầu, cácđơn vị tư vấn, thiết kế, giám sát, đơn vị thi công…

1.1.3 Vai trò của thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Với vị trí, đặc điểm đã nêu trên, thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng

từ ngân sách nhà nước có một số vai trò quan trọng sau đây:

Thứ nhất, thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà

nước góp phần đảm bảo thi hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật vàchính sách của nhà nước trong hoạt động xây dựng, vật liệu xây dựng, nhà ở

và công sở, kiến trúc, quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểmdân cư nông thôn, hạ tầng kỹ thuật đô thị…Trong hoạt động Nhà nước, côngtác thanh tra nói chung và thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sáchnhà nước nói riêng có một ý nghĩa rất quan trọng Thông qua hoạt động thanhtra xây dựng, những quy định pháp luật về xây dựng được trở thành hiện thực,đảm bảo trật tự văn minh đô thị Thông qua các quy định cụ thể, chặt chẽ vềquyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong quá trình thực hiện các quy định vềthanh tra xây dựng, pháp luật về thanh tra xây dựng tạo ra hành lang pháp lýbảo đảm cho cơ quan thanh tra và Thanh tra viên thực hiện đúng chức năng,nhiệm vụ của mình, các tổ chức, cá nhân liên quan thực hiện đầy đủ các

quyền và nghĩa vụ được quy định làm cho các quy định về xây dựng đượcthực thi trên thực tế Nếu công tác thanh tra xây dựng không được quan tâmđầy đủ và không có hiệu quả thì sẽ ảnh hưởng tiêu cực, tác động đến toàn bộhoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng, đô thị của các cơ quan

có thẩm quyền; trật tự kỷ cương xã hội bị vi phạm, quyền lực Nhà nước bịxem thường, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân bị xâm phạm Kể từ khiNhà nước ta thực hiện chủ trương xây dựng và phát triển nền kinh tế thịtrường, định hướng xã hội chủ nghĩa, bộ mặt kinh tế - xã hội của đất nước ta

đã có những chuyển biến đáng kể, nhất là sự phát triển hạ tầng kỹ thuật đô thị,kiến trúc đang có những đóng góp lớn vào sự đổi thay của đất nước Song bêncạnh đó, cũng có những cảnh báo về sự phức tạp, mất cân đối và không đồng

bộ trong quá trình xây dựng cơ sở vật chất cho sự phát triển đời sống kinh tế,văn hoá, xã hội Đó là sự đô thị hóa không đúng quy hoạch, thiếu tổng thể, sự

vi phạm các quy định về trật tự quản lý đô thị đang là những vấn đề bức xúctrong nhân dân Chính vì vậy, để đảm bảo sự phát triển bền vững, hài hoà vàđúng pháp luật, thanh tra xây dựng góp phần đảm bảo trật tự pháp luật tronglĩnh vực xây dựng và văn minh đô thị, ngăn ngừa các vi phạm pháp luật vàtăng cường pháp chế trong lĩnh vực xây dựng và quản lý đô thị, mang lại niềmtin cho nhân dân, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật

Thứ hai, thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

góp phần nâng cao ý thức pháp luật của nhân dân Đặc thù của thanh tra sửdụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước một lĩnh vực nóng của đấtnước thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và đô thị hoá - là sự kết hợp chặtchẽ giữa vai trò chủ động, phát huy trách nhiệm của Thanh tra viên, cơ quanthanh tra và sự chỉ đạo của chính quyền địa phương, sự phối hợp của các cơquan tổ chức có liên quan, sự đồng tình của quần chúng, tạo ra sức mạnh tổnghợp, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong việc đảm bảo trật tự

xây dựng đô thị, nhất là những nơi đang trong quá trình đô thị hoá Thanh tra

sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước không chỉ là hoạt độngnghiệp vụ riêng của cơ quan thanh tra, Thanh tra viên mà còn là trách nhiệmcủa các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương, đoàn thể xã hội và mọi thànhviên trong cộng đồng Thông qua các quy định của pháp luật về thanh tra xâydựng và áp dụng trong việc xử lý các hành vi vi phạm trật tự xây dựng, quản

lý đô thị, mọi người dân thấy được thái độ cụ thể của pháp luật đối với nhữngngười cố ý vi phạm từ đó nhận thức pháp luật được nâng lên, ý thức pháp luậtcủa nhân dân, vai trò, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức được nâng cao,niềm tin của mọi tầng lớp nhân dân vào tính nghiêm minh của pháp luật vàsức mạnh của Nhà nước ngày càng được củng cố vững chắc

Thứ ba, thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tưxây dựng Những chính sách, quy định của pháp luật về xây dựng mới chỉ lànhững quy định đòi hỏi sự tuân thủ của các cơ quan, tổ chức Tuy nhiên, nếukhông có hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng sử dụng từ ngânsách nhà nước thì những quy định đó khó có thể được tuân thủ trên thực tếbởi vì lĩnh vực xây dựng liên quan nhiều vấn đề quản lý nhà nước khác nhưđất đai, giao thông, cảnh quan môi trường Thông qua hoạt động thanh tra sửdụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước, các quy định pháp luật vềthanh tra xây dựng mới có thể tạo sự đồng bộ, thống nhất có hiệu lực trênthực tế Với ý nghĩa đó, thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sáchnhà nước là một hoạt động không thể thiếu được của quá trình quản lý nhànước trong lĩnh vực xây dựng Thông qua thanh tra sử dụng vốn đầu tư xâydựng từ ngân sách nhà nước, hiệu lực quản lý nhà nước được tăng cường, cácquy định pháp luật về xây dựng được bảo đảm, đồng thời thanh tra đầu tư xâydựng còn là sự kiểm nghiệm thực tiễn những quy định pháp luật về xây dựng

có thực sự phù hợp với thực tiễn hay không để trên cơ sở đó có sự điều chỉnh,sửa đổi phù hợp.

1.2 NGUYÊN TẮC, MỤC TIÊU, NỘI DUNG THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.2.1 Nguyên tắc thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

1.2.1.1 Nguyên tắc đúng thẩm quyền:

Khi nói đến thẩm quyền là nói đến quyền hạn và trách nhiệm Trongcông tác quản lý nhà nước nói chung và trong hoạt động thanh tra nói riêng,việc sử dụng đúng quyền hạn và làm hết trách nhiệm là một vấn đề có tínhnguyên tắc cực kỳ quan trọng mà các cán bộ công chức Nhà nước cũng nhưcác cán bộ Thanh tra viên cần phải nắm chắc Nguyên tắc này nhằm bảo đảmcho hoạt động thanh tra đúng pháp luật và đạt hiệu quả cao Nó xác địnhnhững tổ chức, cá nhân nào được sử dụng những quyền gì, sử dụng trongnhững trường hợp nào và sử dụng như thế nào, đối với những đối tượng nào

là đúng quy định của pháp luật

Khi nhận xét, đáng giá, kết luận một vấn đề phải xem xét một cách toàndiện các mối liên hệ của nó trong một hoàn cảnh lịch sử - cụ thể Đồng thờiphải có cách nhìn biện chứng, xem xét theo quan điểm phát triển, tránh sự

máy móc, xơ cứng…Có như vậy ta mới nhìn nhận sự vật được hoàn chỉnh vàkhách quan, đưa ra những nhận xét đánh giá đúng đắn, chính xác về đối tượngthanh tra, tránh sự bảo thủ, dập khuôn máy móc… gây nên sự bất bình và làmcản trở việc thực hiện nhiệm vụ của đơn vị.

1.2.1.3 Nguyên tắc công khai:

Nguyên tắc này vừa bảo đảm tính hợp pháp của hoạt động thanh tra,vừa là phương thức thực hiện quyền dân chủ của nhân dân trong hoạt độngkiểm tra, giám sát Nó có tác dụng giáo dục, thuyết phục, động viên quầnchúng tích cực tham gia giám sát, đấu tranh với những sai trái, góp phần nângcao hiệu quả của công tác thanh tra

Để thực hiện nguyên tắc công khai, trước hết cần thực hiện ngay trongnội bộ Đoàn thanh tra Mọi hoạt động của Đoàn đều được bàn bạc thống nhất

và chuẩn bị trước khi thực hiện

1.2.1.4 Nguyên tắc không làm cản trở đến hoạt động bình thường của đối tượng thanh tra:

Đây là một nguyên tắc mới, một quan niệm mới về vai trò và mối quan

hệ giữa Nhà nước và các thành viên trong xã hội Nhà nước không chỉ là bộmáy để quản lý xã hội mà nhà nước còn là một loại hình dịch vụ đặt biệt đểphục vụ cho xã hội Để thực hiện nguyên tắc này, Đoàn thanh tra cần thựchiện tốt các công việc sau:

- Làm việc phải có kế hoạch khoa học, phải thống nhất về phương pháp

và lịch trình làm việc với đối tượng thanh tra

- Khi thực hiện một quyền nào đó, nếu thấy cần thiết phải thông báocho đối tượng rõ về thời gian, địa điểm, nội dung làm việc…

- Trong quá trình thanh tra tuyệt đối không được gây khó khăn, phiền

hà cho đơn vị, đồng thời cũng không được gợi ý, de dọa, vòi vĩnh đối tượng

- Khi đơn vị gặp khó khăn đoàn sẵn sàng chia sẽ, giúp đỡ họ trongthẩm quyền và khả năng cho phép…

1.2.2 Mục tiêu thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ NSNN

- Phát hiện và kết luận những sai phạm trong chấp hành trình tự, thủ tụcđầu tư xây dựng cơ bản, việc áp dụng các định mức đơn giá và nghiệm thuthanh quyết toán khối lượng xây dựng cơ bản hoàn thành, việc quyết toán vốnđầu tư và bàn giao công trình để đưa vào khai thác sử dụng

- Xác định nguyên nhân sai phạm, quy trách nhiệm cụ thể cho từng cánhân, tập thể có liên quan đến những sai phạm đó

- Kiến nghị các giải pháp chấn chỉnh, khắc phục và xử lý sai phạm,kiến nghị sửa đổi bổ, sung cơ chế chính sách

1.2.3 Nội dung thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ NSNN

1.2.3.1 Đối tượng thanh tra

- Chủ đầu tư: Chủ đầu tư trong hoạt động xây dựng công trình là người

sở hữu vốn hoặc là người được giao quản lý và sử dụng vốn để đầu tư xâydựng công trình

- Nhà thầu thi công xây lắp: Nhà thầu thi công xây lắp là tổ chức, cá

nhân có đủ năng lực hoạt động xây dựng, năng lực hành nghề xây dựng khitham gia quan hệ hợp đồng trong hoạt động xây dựng

- Đơn vị tư vấn, thiết kế: Đơn vị tư vấn, thiết kế trong hoạt động xây

dựng là tổ chức, cá nhân có đủ năng lực về hoạt động tư vấn thiết kế tronghoạt động xây dựng, có năng lực hành nghề về tư vấn thiết kế khi tham giaquan hệ hợp đồng trong hoạt động xây dựng

- Đơn vị giám sát: Đơn vị giám sát trong hoạt động xây dựng là tổ

chức, cá nhân có đủ năng lực giám sát trong hoạt động xây dựng, có nănglực hành nghề về tư vấn giám sát khi tham gia quan hệ hợp đồng trong hoạtđộng xây dựng

1.2.3.2 Nội dung thanh tra

* Thanh tra về trình tự, thủ tục đầu tư và xây dựng:

+ Hồ sơ pháp lý:

Yêu cầu đơn vị cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý của dự án

Cần đối chiếu danh mục văn bản pháp lý và các quy định có trong hồ

sơ của dự án so với quy định hiện hành của Nhà nước, như: Luật Xây dựng;Luật Đấu thầu và các văn bản hướng dẫn thi hành để xác định các bước tiếnhành chuẩn bị đầu tư không đúng quy định Ví dụ: không có báo cáo tiền khảthi hoặc báo cáo khả thi; không có quyết định đầu tư; chưa có dự toán, thiết

kế được duyệt; chưa có quyết định chỉ định thầu hoặc quyết định phê duyệtkết quả đấu thầu của cơ quan có thẩm quyền đã ký hợp đồng thi công hoặctiến hành thi công…

+ Nội dung các văn bản pháp lý của dự án:

Cần tập trung thanh tra một số văn bản pháp lý chính của dự án sau:

- Thanh tra việc lập dự án đầu tư xây dựng cũng như các yêu cầu đốivới dự án đầu tư; nội dung dự án; điều kiện đối với tổ chức, cá nhân lập dự án,điều chỉnh dự án; quyền và nghĩa vụ của chủ đầu tư, của nhà thầu tư vấn lập dự

án đầu tư; chi phí quản lý dự án; nội dung, hình thức quản lý dự án đầu tư

- Khảo sát, thiết kế xây dựng, được quy định từ điều 46 đến điều 61Luật Xây dựng

- Xem xét việc thực hiện theo quy định của Luật Xây dựng về xin phép

và tuân thủ theo giấy phép xây dựng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền từđiều 62 đến điều 68 Luật Xây dựng

- Xem xét việc đền bù, giải phóng mặt bằng công trình xây dựng, cácchi phí cần thiết cho việc giải phóng mặt bằng và xử lý những tài sản trên đó

- Khởi công xây dựng: xem các điều kiện khởi công, thi công đã đầy đủchưa, các quyền và nghĩa vụ của chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng, tư vấn giám

sát; nghiệm thu, bàn giao công trình; thanh quyết toán, bảo hành, xử lý cáctình huống xảy ra trong quá trình xây dựng.

- Thanh tra trình tự thời gian ban hành văn bản: Đối chiếu với thời gianban hành văn bản quyết định đầu tư, duyệt dự toán, thời điểm ký kết hợp đồngthi công xây lắp, thời gian khởi công, nghiệm thu, kết thúc để xem xét cáctrường hợp không chấp hành trình tự, thủ tục về thời gian hoặc có sự mâuthuẫn về trình tự thời gian Từ đó, giúp chúng ta phát hiện ra các nội dung vănbản còn chưa phù hợp để tìm ra nguyên nhân và biện pháp xử lý; có cơ sởxem xét, kết luận các sai phạm như: Ký kết hợp đồng khi chưa có sự phêduyệt của cơ quan có thẩm quyền; thi công khi chưa có dự toán thiết kế đượcduyệt; nghiệm thu thanh toán trước khi có khối lượng hoàn thành

* Thanh tra việc thực hiện pháp luật về đấu thầu:

Để thanh tra phát hiện các sai phạm dạng này cần nắm vững các quyđịnh tại Luật Đấu thầu ngày 29/11/2005, các văn bản hướng dẫn thi hành vàcác văn bản của Bộ, ngành có liên quan quy định về việc mua sắm hàng hoá,theo đó xác định được các dự án như thế nào cần phải tổ chức đấu thầu,trường hợp nào được chỉ định thầu

Nếu là chỉ định thầu phải xem xét nó có đúng thuộc đối tượng đượcphép chỉ định thầu hay không, thẩm quyền chỉ định thầu có đúng theo quyđịnh không

Kiểm tra việc đấu thầu và chỉ định thầu gồm các khâu cơ bản sau:

- Lập, phê duyệt phương án đấu thầu;

- Tổ chức mời thầu, xét thầu, chấm thầu, phê duyệt kết quả đấu thầu;

- Thương thảo ký kết hợp đồng thầu thi công

* Thanh tra việc chấp hành quy định về trình tự và nguyên tắc phê duyệt dự toán; lập thẩm định và phê duyệt thiết kế, dự toán:

Để phát hiện các sai phạm dạng này cần nắm vững các quy định vềthiết kế xây dựng công trình; thẩm định thiết kế, tổng dự toán; phê duyệt thiết

kế và tổng dự toán được quy định trong Luật Xây dựng và các văn bản hướngdẫn việc lập và quản lý chi phí xây dựng các công trình đầu tư.

Khi thanh tra cần yêu cầu cung cấp hồ sơ pháp lý cụ thể như: tài liệu khảosát chi tiết, báo cáo tiền khả thi hoặc báo cáo nghiên cứu khả thi, quyết định đầu

tư, thiết kế dự toán được duyệt, các tập đơn giá riêng từng công trình

* Thanh tra sự phù hợp giữa tổng dự toán và tổng mức đầu tư:

Đối chiếu giữa tổng dự toán và tổng mức đầu tư để phát hiện cáctrường hợp tổng dự toán vượt mức đầu tư sai so với quy định Tổng dự toánkhông được lớn hơn tổng mức đầu tư được duyệt; giá trị tổng dự toán kể cảthiết bị phải phù hợp với quyết định đầu tư

Đối chiếu nội dung công việc trong quyết định đầu tư có tương ứng với

dự toán chi tiết trong dự toán được duyệt, từ đó phát hiện các trường hợp cótrong dự toán nhưng không có trong nội dung quyết định đầu tư hoặc ngược lại

* Thanh tra sự đầy đủ, chính xác của thiết kế kỹ thuật:

Xem xét đối chiếu giữa bản vẽ thiết kế kỹ thuật với dự toán và các quychuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng, quy cách chủng loại vật liệu sử dụng đểphát hiện các trường hợp thiết kế, dự toán không đầy đủ, thiếu cụ thể, không rõràng, dễ dẫn đến sai phạm trong thi công, gây khó khăn cho quản lý, giám sát

* Thanh tra tính chính xác của tổng dự toán được duyệt:

Kiểm tra đối chiếu chi tiết khối lượng công việc trong dự toán với khốilượng theo hồ sơ thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế thi công

Đối chiếu các định mức, đơn giá đã sử dụng lập dự toán, tổng dự toánvới các quy định về định mức, đơn giá của Nhà nước đã ban hành theo từngthời điểm cụ thể hoặc khu vực có đơn giá riêng (Hà Nội, Thành phố Hồ ChíMinh) Qua đó, ta có thể phát hiện việc lập, duyệt dự toán sai khối lượng sovới thiết kế kỹ thuật; áp sai định mức, đơn giá do cơ quan Nhà nước có thẩmquyền ban hành; đơn giá vật tư thiết bị áp sai so với dự toán; tính tỷ lệ thiết kếphí, thẩm định, thuế suất sai quy định

* Thanh tra việc đền bù, giải phóng mặt bằng:

Việc đền bù, giải phóng mặt bằng cho thi công, có nhiều công trình cókhối lượng lớn nằm trong dự toán được duyệt Nhiều công trình có khối lượnglớn về thu hồi vật liệu, nguyên liệu do phá dỡ công trình cũ; một phần có thểđưa vào công trình mới, còn lại có thể thanh lý để sử dụng vào mục đích khác

Do đó, khi thanh tra cần yêu cầu đơn vị được thanh tra cung cấp các hồ sơ, tàiliệu có liên quan đến đền bù, giải phóng mặt bằng

* Thanh tra về quản lý chất lượng công trình:

Đây là một khâu quan trọng trong quản lý đầu tư xây dựng cơ bản,nhằm làm cho công trình thoả mãn các tính năng cụ thể, đảm bảo về hiệu quảđầu tư, tính ổn định, an toàn, tiện nghi, thẩm mỹ, môi trường, phù hợp với cáctiêu chuẩn, quy trình quy phạm có liên quan

Việc thanh tra đối với công tác quản lý chất lượng công trình gồm:

- Quản lý chất lượng đối với công tác tư vấn khảo sát đo đạc, tư vấnthiết kế xây dựng: Kiểm tra việc thực hiện xét duyệt nội bộ từng đồ án Theoquy định, mỗi đồ án thiết kế phải có chủ nhiệm đồ án chịu trách nhiệm cánhân trước pháp luật về chất lượng và hiệu quả của đồ án đó

- Kiểm tra xem tổ chức tư vấn nhận thầu lập dự án đầu tư, khảo sát, thiết

kế, giám sát thi công và lắp đặt thiết bị, kiểm tra chất lượng xây dựng hay quản

lý thực hiện dự án có trong giới hạn chứng chỉ hành nghề hay không?

- Kiểm tra chất lượng tài liệu khảo sát, thiết kế có bảo đảm phù hợp vớiquy chuẩn xây dựng, tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng của Nhà nước, của Ngànhhay không?

- Kiểm tra việc thực hiện hợp đồng, nghiệm thu và thanh toán giữa chủđầu tư và tổ chức tư vấn

- Các hồ sơ khảo sát xây dựng phải được xác định đúng tại hiện trường,phải phản ánh đúng hiện trạng mặt bằng xây dựng, địa hình, địa chất thực tế,nhằm phát hiện tình trạng khai tăng khối lượng so với thực tế thi công

- Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về chất lượng công trình cả ở 3 giaiđoạn: chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư, kết thúc đầu tư đưa dự án vào sửdụng Trong vấn đề này, chủ đầu tư phải sâu sát từ khi đấu thầu, lựa chọn nhàthầu đến việc kiểm tra chất lượng xây dựng trong quá trình thi công xây lắp,chất lượng vật liệu xây dựng, cấu kiện xây dựng

- Đối với đơn vị thi công: phải chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về kỹthuật chất lượng xây lắp công trình; phải cùng với chủ đầu tư thực hiện lập hồ

sơ nghiệm thu kỹ thuật, chất lượng từng công việc, từng hạng mục, toàn bộcông trình

- Kiểm tra xem đơn vị thi công có chứng chỉ hành nghề phù hợp vớiyêu cầu xây lắp công trình không?

- Kiểm tra hệ thống đảm bảo chất lượng công trình như: người làmcông tác thí nghiệm, thử nghiệm có chứng chỉ chuyên môn không, các thiết

bị đo lường, kiểm định của đơn vị thi công có phù hợp với tiêu chuẩn không?

- Kiểm tra các vật liệu, cấu kiện mà đơn vị thi công đưa vào sử dụng đã

có chứng chỉ xuất xưởng, đã thí nghiệm để kiểm tra chất lượng hay chưa?

Các tài liệu để kiểm tra chất lượng gồm: các chứng chỉ kỹ thuật, phiếukiểm tra xác nhận chất lượng vật liệu, máy móc thiết bị sử dụng trong dự án;các kết quả thí nghiệm cốt thép, mác bê tông, kết quả thí nghiệm chất lượngcủa biện pháp gia cố nền, thử sức chịu tải của cọc, kết quả thí nghiệm đất đá,kết quả thí nghiệm mối hàn, liên kết bu lông cường độ cao của kết cấu thép ;các hợp đồng và thanh lý hợp đồng mua bán vật tư, xuất nhập vật tư, nhật kýcông trình, phân công giám sát, hợp đồng giao thầu

* Thanh tra việc giám sát, quản lý công trình:

Đối chiếu các tài liệu nghiệm thu, các chứng chỉ thí nghiệm với các quyđịnh của Nhà nước về giám sát thi công và nghiệm thu công trình, qua đó pháthiện trường hợp thiếu hồ sơ nghiệm thu thực tế hoặc lập hồ sơ không đúng

trình tự thủ tục hoặc không có đầy đủ thành phần Hội đồng nghiệm thu theođúng quy định.

Đối chiếu các tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng khi thi công, tài liệu kiểm travới các yêu cầu thiết kế để phát hiện các thủ tục nghiệm thu chưa đầy đủ, nhưthiếu các chứng chỉ của nhà sản xuất về vật liệu, thiết bị sử dụng, thiếu hồ sơ lýlịch các thiết bị đối với các loại thiết bị cần quản lý nguồn gốc; thiếu các chứngchỉ thử nghiệm về chất lượng vật liệu như thử bê tông, thử cường độ thép

* Thanh tra việc nghiệm thu, thanh toán khối lượng hoàn thành (khối lượng và đơn giá thanh toán):

+ Thanh tra tính chính xác của khối lượng đã nghiệm thu, thanh toán:

- Đối chiếu với các biên bản nghiệm thu chi tiết về mặt thời gian, thờigian lập bảng thanh toán khối lượng lập phiếu giá hoặc quyết toán với nhật kýcông trình, với thời gian xuất nhập vật tư thiết bị sử dụng và các tài liệu khác

để phát hiện trình tự nghiệm thu từng phần việc chi tiết có thể không đúng vớicác khối lượng che khuất, những kết cấu chịu lực mà theo quy định phải đượcnghiệm thu trước khi cho phép thi công công việc tiếp theo; hoặc phát hiệntrường hợp nghiệm thu trước để lập phiếu giá thanh toán khối lượng trước khithi công hoàn thành

- Đối chiếu các tài liệu thí nghiệm, kiểm tra chất lượng, nhật ký côngtrình, chứng chỉ kỹ thuật, chủng loại vật tư theo thiết kế, dự toán và mẫu vật

tư khi đấu thầu với chủng loại vật tư sử dụng trong thực tế, để phát hiệntrường hợp sử dụng vật tư thiết bị không đúng thiết kế, nghiệm thu khôngđúng chất lượng, chủng loại vật tư thiết bị sử dụng cho công trình

- Đối chiếu khối lượng nghiệm thu với khối lượng dự toán trúng thầu

và hồ sơ thiết kế kỹ thuật được duyệt

- Đối chiếu khối lượng nghiệm thu với thiết kế dự toán và hồ sơ thiết kế

kỹ thuật được duyệt (đối với chỉ định thầu), để phát hiện khối lượng nghiệmthu không đúng thiết kế, dự toán; khối lượng nghiệm thu khống

- Trong một số trường hợp có thể căn cứ vào khối lượng vật tư nguyênliệu mà đơn vị sử dụng cho công trình và định mức hao hụt vật tư, nguyênliệu trong xây dựng do Bộ Xây dựng ban hành để xác định khối lượng xây lắpthực tế và đối chiếu với khối lượng được nghiệm thu thanh toán để xác địnhkhối lượng nghiệm thu không đúng thực tế, nghiệm thu khống.

- Trường hợp các tài liệu làm cơ sở cho đối chiếu như biên bản nghiệmthu chi tiết, hồ sơ hoàn công thiếu tin cậy thì tiến hành khảo sát, đo đạc thực

tế hiện trường để xác định khối lượng chủng loại vật liệu thi công

- Đối chiếu giá trị khối lượng hoàn thành nghiệm thu với giá trị khốilượng lập phiếu giá đề nghị thanh toán để phát hiện các trường hợp lập phiếugiá đề nghị thanh toán cao hơn thực tế

- Đối chiếu khối lượng lập phiếu giá đề nghị thanh toán với số tiềnđược cấp phát thanh toán để phát hiện trường hợp thanh toán không đúng nhưthanh toán theo tỷ lệ khối lượng hoàn thành cao hơn quy định, như khi thanhtoán khối lượng hoàn thành không giảm trừ tạm ứng thanh toán, thanh toánvượt khối lượng hoàn thành

Việc nghiệm thu thanh toán không đúng khối lượng thi công thực tế làsai phạm thường thấy trong các công trình xây dựng và gây ra thất thoát khálớn, do đó cần chú ý kiểm tra kỹ để phát hiện, xử lý

+ Thanh tra việc áp dụng đơn giá trong thanh toán khối lượng hoànthành và quyết toán công trình:

- Đối chiếu đơn giá thanh toán với đơn giá trúng thầu để xác định việcthanh toán sai đơn giá

- Đối chiếu đơn giá thanh toán với đơn giá dự toán được duyệt, thôngbáo giá của địa phương trong từng thời kỳ thi công dự án (đối với chỉ địnhthầu) để phát hiện thanh toán không đúng đơn giá

- So sánh giữa các biện pháp thi công với đơn giá áp dụng xem có phùhợp với thiết kế thi công và hồ sơ đấu thầu không để phát hiện việc áp dụng

biện pháp thi công khác nhưng thanh toán vẫn theo thiết kế hoặc theo hồ sơđấu thầu với giá cao hơn thực tế.

- Đối chiếu đơn giá thanh toán với các chứng từ mua bán, xuất nhập vật

tư với những vật liệu không có trong bộ đơn giá và thông báo giá của địaphương, để phát hiện đơn giá thanh toán không đúng vật liệu thi công

- Kiểm tra việc áp dụng các hệ số thanh toán vật liệu, nhân công, máy,chi phí chung, lãi định mức, mức thuế giá trị gia tăng từng thời kỳ trong hồ

sơ thanh toán, quyết toán để phát hiện trường hợp thanh toán không đúng

1.3 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.3.1 Hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách nhà nước chế định đối với hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách quản lý của nhà nước là một

bộ phận không thể thiếu của hệ thống chính sách kinh tế, một trong nhữngcông cụ quản lý vĩ mô chủ yếu nhất của Nhà nước trong việc thực hiện đườnglối phát triển kinh tế xã hội của đất nước Hệ thống pháp luật và cơ chế chínhsách là nhân tố ảnh hưởng rất lớn đối với hoạt động thanh tra nói chung và hoạtđộng thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước nói riêng

Pháp luật về thanh tra là cơ sở để thiết lập, củng cố và tăng cường tổchức bộ máy các cơ quan thanh tra, là cơ sở để tăng cường cơ chế phối hợpgiữa các cơ quan hữu quan trong công tác thanh tra Thanh tra là hoạt độngphức tạp, hiệu quả của nó không chỉ bởi năng lực, sự cố gắng của cơ quanthanh tra mà còn phụ thuộc vào sự tham gia của các cấp chính quyền địaphương, các tổ chức xã hội và công dân Do vậy, pháp luật về thanh tra phải

có những quy định cụ thể, chặt chẽ về vai trò, chức năng nhiệm vụ của từng

cơ quan hữu quan với cơ quan thanh tra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ,

kế hoạch thanh tra Bên cạnh đó, pháp luật thanh tra còn là cơ sở pháp lý cho

việc phát hiện, xử lý kịp thời nghiêm minh những hoạt động vi phạm luậtpháp, góp phần tăng cường pháp chế trong hoat động thanh tra nói chung vàthanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước nói riêng.

1.3.2 Trình độ năng lực cán bộ, thanh tra viên trong hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Hiệu quả của hoạt động thanh tra chịu tác động bởi nhiều yếu tố, trong

đó, trình độ, năng lực của cán bộ, thanh tra viên trong hoạt động thanh tra nóichung và thanh tra việc sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước nói riêng làmột trong những yếu tố quan trọng nhất

Cán bộ thanh tra có năng lực và trình độ tốt sẽ đảm bảo cho hoạt độngthanh tra được thực hiện một cách chặt chẽ, đúng đắn, nếu cán bộ thanh tra cónăng lực và trình độ chuyên môn yếu sẽ là nguyên nhân khách quan gây ra cácsai phạm nhằm chiếm đoạt vốn nhà nước và tình trạng tham nhũng tràn lan

Bên cạnh năng lực và kinh nghiệm thì ý thức của cán bộ tham gia vàohoạt động thanh tra cũng là yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả chung của côngtác này Ý thức của cán bộ thanh tra thể hiện ở việc nghiêm túc chấp hành cácquy định đối với hoạt động thanh tra Do vậy, nâng cao năng lực, hiệu quảcông tác của lực lượng thanh tra là yếu tố rất cần thiết để kịp thời phát hiện vàngăn chặn những sai phạm; đưa ra ánh sáng nhưng kẻ cố ý làm trái quy địnhpháp luật gây ra tình trạng thất thoát, lãng phí; thu hồi tài sản bị thất thoát.Việc không ngừng nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ làm công tác thanhtra vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước là yêu cầu khách quan, là việclàm thường xuyên, liên tục Để nâng cao năng lực và trình độ của cán bộ củacông tác thanh tra cần thực hiện các biện pháp như đào tạo, nâng cao trình độcủa cán bộ thanh tra, bổ sung thêm nhiều cán bộ có năng lực ,trình độ vào lựclượng thanh tra, điều tra, trang bị thêm trang thiết bị kỹ thuật và tăng kinh phícho lực lượng thanh tra, điều tra, có nhiều hình thức khuyến khích cũng như

xử phạt với những thành tích và sai phạm trong công tác

1.3.3 Quy trình, quy chế của hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu

tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Các quy trình, quy chế về việc sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngânsách nhà nước cũng như các hoạt động thanh tra trong lĩnh vực này là mộtnhân tố hết sức cơ bản, nếu không nói là có tính quyết định đối với hiệu quảcủa công tác thanh tra, đặc biệt là đối với công tác thanh tra vốn đầu tư xâydựng từ ngân sách nhà nước Đây chính là thước đo chuẩn mực nhất, là cáccông cụ giúp cho hoạt động thanh tra được thực hiện một cách đúng đắn nhất.Nếu hệ thống các quy định liên quan không phù hợp, không sát với tình hìnhthực tế đặc biệt đối với lĩnh vực đầu tư sử dụng vốn từ ngân sách nhà nước thìhoạt động thanh tra đối với lĩnh vực này cũng thiếu tính chính xác, thiếu chặtchẽ và sẽ tạo điều kiện cho những sai phạm, lãng phí vốn ngân sách

Do vậy, Nhà nước cần phải xây dựng và ban hành quy chế quản lýtrước hết là đối với việc sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách sao chophù hợp và bám sát thực tế từng dự án sử dụng vốn ngân sách Bên cạnh đó,các quy chế về hoạt động thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sáchnhà nước cũng phải được thiết lập một cách cụ thể, hợp lý, chặt chẽ để nângcao hoạt động của công tác này

1.3.4 Nhận thức của đối tượng thanh tra về hoạt động thanh tra về

sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Đối tượng thanh tra chính là các đơn vị, các bộ phận bị thanh tra Nhậnthức của đối tượng thanh tra là một trong những nhân tố ảnh hưởng đến hoạtđộng thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước Sự nhậnthức của đối tượng thanh tra thể hiện ở sự hợp tác, phối hợp với cơ quan chứcnăng trong quá trình diễn ra hoạt động thanh tra Nếu đối tượng thanh tra có

sự phối hợp tốt thì sẽ tạo điều kiện cho cơ quan thanh tra thực hiện hoạt độngmột cách chặt chẽ, chính xác và đạt được hiệu quả cao nhất Bên cạnh sự phối

hợp với cơ quan chức năng trong hoạt động thanh tra thì nhận thức của đốitượng thanh tra còn thể hiện ở sự hiểu biết và thực hiện các quy định của phápluật trong quá trình hoạt động

1.3.5 Sự tác động của cơ chế thị trường và quá trình hội nhập vào nền kinh tế quốc tế

Sự tác động của cơ chế thị trường và quá trình hội nhập vào nền kinh tếquốc tế cũng có sự ảnh hưởng lớn đến hoạt động thanh tra sử dụng vốn xâydựng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Với một nền kinh tế vận động theo cơ chế thị trường và hội nhập quốc

tế, vai trò của đầu tư càng có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuấthàng hoá phát triển, làm tăng sức cạnh tranh trên thị trường nhờ đó làm choviệc đầu tư ngày càng có hiệu quả hơn Tuy nhiên, việc vận động theo cơ chếthị trường bắt buộc đầu tư phải phù hợp với quy luật khách quan của cơ chếthị trường Do vậy đòi hỏi nhà nước phải đưa ra những quy định liên quanphù hợp với cơ chế thị trường, quy luật đầu tư và các hoạt động thanh tra tronglĩnh vực này một cách chặt chẽ để đảm bảo bảo sự kiểm soát và tính hiệu quảcao trong hoạt động sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

1.3.6 Quan hệ phối hợp trong hoạt động thanh tra về sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước

Sự phối hợp trong hoạt động thanh tra là nhân tố quan trọng đảm bảotính thống nhất trong hệ thống thanh tra, kể cả về tổ chức và hoạt động thanhtra Sự phối hợp thể hiện ở việc chỉ đạo, điều phối giữa cơ quan thanh tra nhànước cấp cao và cơ quan thanh tra nhà nước ở cấp thấp hơn Sự phối hợp tốt

sẽ nâng cao tính hiệu quả của các hoạt động thanh tra Bên cạnh đó, sự phốihợp còn thể hiện ở việc phân công trách nhiệm cụ thể, rõ ràng giữa các cơquan thanh tra các cấp nhằm tránh tình trạng chồng chéo và đảm bảo việc thựchiện nhiệm vụ cũng như quyền hạn của từng cấp thanh tra không bị xâm phạm

Thanh tra vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước là một lĩnh vực

vô cùng khó khăn và phức tạp, phải kiểm tra, kiểm soát tất cả các giai đoạncủa quá trình đầu tư một dự án Phát hiện và xử lý kịp thời các hiện tượng gâylãng phí, thất thoát trong tất cả các khâu của quá trình đầu tư như: loại bỏnhững khối lượng phát sinh không được duyệt, sai chế độ quy định, sai địnhmức đơn giá, không đúng chủng loại vật liệu, thiết bị so với được duyệt… Dotính chất như vậy nên hoạt động phối hợp trong thanh tra vốn đầu tư xây dựng

từ ngân sách nhà nước là yếu tố quan trọng đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽtrong từng giai đoạn, tránh gây lãng phí cho ngân sách nhà nước và nâng caohiệu quả đầu tư của vốn ngân sách trong lĩnh vực xây dựng

1.4 NHỮNG KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ TỈNH VỀ THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.4.1 Kinh nghiệm thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước cuản tỉnh Yên Bái

Kết quả thanh tra, kiểm tra của Đoàn thanh tra phía Bắc mới đây chothấy, ở 54 dự án, công trình (tổng số vốn khoảng 361 tỷ đồng), số vi phạm vềquản lý, sử dụng vốn đầu tư đã lên tới 17,1 tỷ đồng Đặc biệt, một số dự án cóvốn vay ưu đãi, viện trợ của nước ngoài (ODA) có tình trạng lãng phí rất lớn

Tại huyện Yên Bình, Yên Bái, dự án xây dựng nhà máy nước sạch với vốnvay của Pháp 50 tỷ đồng, lãi suất 1%/năm, có tới 13 tỷ đồng được cung cấp dướidạng máy móc, thiết bị nhưng các thiết bị này không sử dụng được, chất đống

và hư hỏng Tại Hà Nội, thanh tra cũng đã phát hiện tại một dự án vay vốn cũngcủa Pháp, nhiều khoản chi phí qua kiểm tra, đơn vị thực hiện đã không chứngminh được vì sao có khoản chi phí đó Cụ thể, đơn vị này đã khai có sử dụngnguồn vốn lớn để mua thiết bị dự phòng, đào tạo, nhưng qua kiểm tra đều khôngcó

Tình trạng quyết toán khống, kê khai khống số lượng, đơn giá vật tưthiết bị sử dụng, nâng khống giá trị vốn đầu tư thực hiện cũng là một thực tếphổ biến ở nhiều công trình được thanh tra

Đúc rút kinh nghiệm từ những cái được, chưa được trong công tác xử

lý thu hồi sau thanh tra trước đây, với phương pháp làm việc mới, ngay từcuối năm tài chính, Thanh tra tỉnh đã xây dựng kế hoạch để thanh tra các đơn

vị với nhiều nội dung cụ thể như: Thanh tra công tác thu, chi, điều hành ngânsách; thanh tra quản lý các nguồn vốn dự án và xây dựng cơ bản; thanh trachống thất thu ngân sách

Đối với các doanh nghiệp (DN), ngay từ thời gian xây dựng kế hoạch,lãnh đạo Thanh tra tỉnh đã chọn trọng điểm, chọn rất sát và sau khi thông quacông tác khảo sát, phải đánh giá được tình hình hoạt động sản xuất, kinhdoanh của DN ngay từ lúc chưa thanh tra Trên cơ sở đó đưa ra những phánđoán, nhận định trước về những mặt tích cực và những vấn đề mà DN có thểhoặc sẽ vi phạm Từ đó, có kế hoạch tập trung mũi nhọn để có nội dungthanh tra cụ thể và kết luận các nội dung thanh tra để có phương án giải quyết

1.4.2 Kinh nghiệm thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của tỉnh Hà Nam

Thực hiện chỉ đạo của Thanh tra chính phủ về thanh tra diện rộng đề ánkiên cố hoá trường, lớp học và nhà công vụ giáo viên giai đoạn 2005-2010,tỉnh Hà Nam đã thành lập 12 đoàn thanh tra, tiến hành thanh tra tại 26 dự án(chiếm 50% tổng số dự án đã được đầu tư xây dựng) Trong đó, Thanh tratỉnh thanh tra 10 dự án, thanh tra các huyện, thành phố là 16 dự án Đến thờiđiểm thanh tra, kiểm tra, toàn tỉnh đã hoàn thành 1062 phòng học, còn 80phòng đang xây và 318 phòng chưa xây dựng

Qua thanh tra, kiểm tra cho thấy một số sai phạm như: một số côngtrình sử dụng sai chủng loại vật tư; một số công trình dự toán tăng khối lượng522,2 triệu đồng; thanh toán vượt so với hoàn công 261,1 triệu đồng; công tác

tư vấn lập dự toán còn sai sót Các đoàn thanh tra đã kiến nghị xử lý 895,891triệu đồng gồm: thu về cho ngân sách nhà nước 105,865 triệu đồng; thu về tàikhoản tạm giữ 303,844 triệu đồng; giảm trừ quyết toán 486,182 triệu đồng.

Để công tác thanh tra có trọng tâm, trọng điểm, phục vụ nhiệm vụchính trị địa phương, hằng năm, ngành đều có những đợt khảo sát, nắm tìnhhình, xây dựng kế hoạch cụ thể đối với từng chuyên đề, trong đó đặc biệt đisâu vào những lĩnh vực nhạy cảm được dư luận xã hội quan tâm, không đểxảy ra các việc thanh tra trùng lắp, rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu lực, hiệuquả thanh tra, kiểm tra Cấp ủy, lãnh đạo cơ quan còn phân công các thànhviên thường xuyên bám sát lĩnh vực hoạt động, tăng cường phối hợp vớingành chức năng và đoàn thanh tra thực hiện nhiệm vụ tại các đơn vị, kịp thờiphát hiện, rút kinh nghiệm, tháo gỡ vướng mắc trong công tác Qua thanh tra,

đã kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền kịp thời chấn chỉnh, uốn nắm nhữngsai phạm trong quản lý, điều hành, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản

dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với tổng số vốn đăng ký đạt 1,98 tỷUSD, tỉnh đã thành lập 9 khu công nghiệp và cụm công nghiệp, hạ tầng phục

vụ thu hút vốn đầu tư tương đối tốt Để đạt được những thành tựu đó cần phảimột cơ sở hạ tầng tốt để thu hút các nhà đầu tư Tuy nhiên, trên địa bàn tỉnh

Vĩnh Phúc cũng xuất hiện những sai phạm trong công tác đầu tư xây dựng sửdụng vốn ngân sách Tính đến tháng 9 năm 2010, Đoàn thanh tra Vĩnh Phúc

đã tiến hành 2.345 cuộc thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành Qua

đó đã phát hiện trên 431,2 tỷ đồng và 379,2ha đất sai phạm; kiến nghị thu hồi

về ngân sách 129,5 tỷ đồng; loại khỏi giá trị quyết toán 38,7 tỷ đồng; kiếnnghị xử lý khác 263 tỷ đồng; kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý 207,9hađất; ban hành 8.512 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với số tiền 23,3 tỷđồng; chuyển 6 vụ việc sang cơ quan điều tra xem xét xử lý…Bên cạnh đó,việc tổ chức xây dựng lực lượng thanh tra cũng được quan tâm thường xuyên,đội ngũ cán bộ, thanh tra viên được đào tạo, bồi dưỡng vững về chính trị, tinhthông về chuyên môn nghiệp vụ, tận tụy với công việc, sâu sát với cơ sở, có ýthức tổ chức kỷ luật, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh

1.4.4 Bài học rút ra từ kinh nghiệm thanh tra sử dụng vốn đầu tư xây dựng từ ngân sách nhà nước của các tỉnh đã nghiên cứu trên

- Cần tổ chức xây dựng lực lượng thanh tra thường xuyên, đội ngũ cán

bộ, thanh tra viên cần được đào tạo, bồi dưỡng vững về chính trị, tinh thông

về chuyên môn nghiệp vụ, tận tụy với công việc, sâu sát với cơ sở, có ý thức

tổ chức kỷ luật, phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh

- Xây dựng kế hoạch thanh tra một cách cụ thể Thanh tra tỉnh xâydựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra trên phạm vi toàn tỉnh, trình UBND tỉnhphê duyệt Thanh tra các huyện, ngành có kế hoạch thanh tra, kiểm tra trongphạm vi ngành và địa phương mình Kiên quyết xử lý những vi phạm như:Tham ô, lợi dụng chức quyền làm thất thoát vốn đầu tư xây dựng, rút ruộtcông trình, thiếu trách nhiệm quản lý làm tổn hại đến chất lượng công trìnhxây dựng

- Công tác thanh tra phải có trọng tâm, trọng điểm, phục vụ nhiệm vụchính trị địa phương, hàng năm, ngành đều có những đợt khảo sát, nắm tình

hình, xây dựng kế hoạch cụ thể đối với từng chuyên đề, trong đó đặc biệt đisâu vào những lĩnh vực nhạy cảm được dư luận xã hội quan tâm, không đểxảy ra các việc thanh tra trùng lắp, rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu lực, hiệuquả thanh tra, kiểm tra Cấp ủy, lãnh đạo cơ quan còn phân công các thànhviên thường xuyên bám sát lĩnh vực hoạt động, tăng cường phối hợp vớingành chức năng và đoàn thanh tra thực hiện nhiệm vụ tại các đơn vị, kịp thờiphát hiện, rút kinh nghiệm, tháo gỡ vướng mắc trong công tác.

- Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát đánh giá đầu tư xâydựng Trước hết, phải có các biện pháp giám sát và kiểm soát nội bộ kết hợpvới các biện pháp kiểm tra, thanh tra từ bên ngoài Thanh tra, kiểm tra ở giaiđoạn chuẩn bị đầu tư nhằm đảm bảo tính hiệu quả cho của công trình sau này,tránh lãng phí khi dự án không có tính khả thi Thanh tra ở giai đoạn thựchiện đầu tư cần được tiến hành thường xuyên, kết hợp kiểm tra định kỳ vàkiểm tra bất thường Kiểm tra, thanh tra ở giai đoạn vận hành, khai thác côngtrình nhằm đánh giá tính hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội

Chương 2 THỰC TRẠNG THANH TRA SỬ DỤNG VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG

TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA TỈNH PHÚ THỌ THỜI KỲ 2005-2010

2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC.

2.1.1 Điều kiện địa lý

Phú Thọ là một tỉnh thuộc vùng trung du phía Bắc nước ta, tiếpgiáp giữa vùng Đông Bắc, Tây Bắc và đồng bằng sông Hồng Phú Thọ làtỉnh cầu nối giữa các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ với các tỉnh miền núi phíaTây Đông Bắc Phía Bắc, Phú Thọ giáp tỉnh Yên Bái và Tuyên Quang,phía Nam giáp tỉnh Hoà Bình, phía Đông giáp tỉnh Vĩnh Phúc và Hà Nội,phía Tây giáp tỉnh Sơn La

Với vị trí giáp với cửa ngõ phía Tây của thủ đô Hà Nội, Phú Thọ là cầunối giao lưu kinh tế, văn hoá, khoa học - kỹ thuật giữa các tỉnh đồng bằng Bắc

Bộ với các tỉnh miền núi như Tuyên Quang, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, cả

về đường bộ, đường sắt và đường sông Đặc biệt, sau khi các tuyến đườngQuốc lộ 2, Quốc lộ 32A, 32B, 32C, đường sắt Hà Nội - Lào Cai và đườngXuyên Á đang được đầu tư thì đây là một điều kiện thuận lợi không chỉ choriêng tỉnh Phú Thọ mà cả tỉnh miền núi khác nữa Chính nhờ vị trí địa lý này,

mà tỉnh Phú Thọ có thể thu hút các nguồn vốn, khoa học, kỹ thuật nguyên vậtliệu, nông, lâm, khoáng sản từ các tỉnh lân cận trên để mở rộng sản xuất vàxuất khẩu Tất cả các hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường sông

từ các tỉnh phía Tây Đông Bắc đều quy tụ về Phú Thọ rồi mới đi Hà Nội, HảiPhòng và các nơi khác

Tại tỉnh Phú Thọ, các khu công nghiệp như Việt Trì, cụm công nghiệpLâm Thao - Bãi Bằng và các cơ sở sản xuất công nghiệp được hình thành vàphát triển từ nhiều năm nay đã thành truyền thống của ngành công nghiệp cả

nước và của tỉnh, cộng thêm các khu công nghiệp mới như Thụy Vân, cụmcông nghiệp Bạch Hạc cùng với nguồn nguyên liệu, lực lượng lao động tạichỗ là những thuận lợi để Phú Thọ phát triển nhanh và mạnh các ngành côngnghiệp Quỹ đất, nguồn nước dồi dào, có nhiều tiềm năng phát triển nông, lâmnghiệp, nhất là trồng cây nguyên liệu giấy, cây công nghiệp dài ngày, cây ănquả và nuôi trồng thuỷ sản cũng là những lợi thế hiện thực của tỉnh.

Bên cạnh những lợi thế với phát triển kinh tế, Phú Thọ là một địaphương có nhiều di tích gắn liền với lịch sử dựng nước của dân tộc Việt Namnhư: khu di tích lịch sử Đền Hùng, Đền Mẫu Âu Cơ và tỉnh cũng có nhiềudanh lam thắng cảnh có tiềm năng phát triển du lịch như Đầm Ao Châu ởhuyện Hạ Hoà, vườn Quốc gia Xuân Sơn ở huyện Tân Sơn, nước khoángnóng Thanh Thuỷ, công viên Văn Lang, khu du lịch Núi Trang Điều đókhẳng định Phú Thọ có cả bề dày lịch sử và nhiều khả năng cho phát triển

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

 Cơ sở hạ tầng

* Giao thông:

Phú Thọ là một trong ít tỉnh ở khu vực Trung du miền núi Bắc Bộ có

hệ thống giao thông tương đối hợp lý và đồng bộ giữa 3 phương thức vận tảiquan trọng là: đường bộ - đường sắt - đường thuỷ với 2 đầu mới giao thông làthành phố Việt Trì và thị xã Phú Thọ So với các tỉnh tương đồng trong vùngthì mạng lưới giao thông tại Phú Thọ trội hơn về số lượng nhưng chất lượngnói chung còn yếu kém

- Giao thông đường bộ:

Tổng chiều dài đường bộ hiện có 9.481km (nếu chỉ tính đường ô tô điđược thì tổng chiều dài là 2.768km), mật độ đạt 0,80km/km2 và 2,14km/1.000dân; trong khi bình quân của cả nước 0,47km/km2 và 1,96km/1.000 dân vàcòn cao hơn khu vực phía Bắc

Tuy vậy, tuyến đường quốc lộ tốt, khá trung bình chỉ có 60%, xấu vàrất xấu là 40% Đường tỉnh lộ thì chất lượng xấu chiếm từ 70 - 80%, còn lạitốt, khá, trung bình chỉ từ 20 - 30%.

Hệ thống đường bộ của tỉnh, nhìn chung còn rất xấu, trừ một số đườngquốc lộ đạt cấp độ kỹ thuật, còn lại các công trình trên tuyến đều ở mức tiêuchuẩn kỹ thuật thấp, nhiều cầu cống chưa được xây dựng, hoặc xuống cấp quanhiều năm sử dụng nhất là một số tuyến ở phía tây của tỉnh, đã ảnh hưởngnhiều đến tình hình an ninh chính trị và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Đường giao thông nông thôn của tỉnh còn rất xấu Hệ thống cầu cốngđều ở tình trạng tạm bợ, đi lại khó khăn, nhiều nơi còn chưa đi lại được trongmùa mưa, đặc biệt là ở hai huyện Thanh Sơn và Yên Lập

Những năm vừa qua tuy đã được đầu tư nâng cấp nhưng do kinh phícòn hạn chế nên chất lượng vẫn còn ở mức thấp

- Giao thông đường sắt:

Đường sắt quốc gia Hà Nội - Lào Cai đi qua Phú Thọ với chiều dài74,95km, khổ đường ray 1m, có 8 ga đặt ở 5 huyện và thành phố Ngoài ra còn

có 3 tuyến chuyên dùng vào các cơ sở: Công ty giấy Bãi Bằng, Công ty Supephốt phát và hoá chất Lâm Thao và cảng Việt Trì với tổng chiều dài 14,6km

Đường sắt qua tỉnh là đoạn quan trọng trong trục đường sắt Đông Tâynối cảng Hải Phòng với tuyến liên vận Hà Nội - Côn Minh (Trung Quốc) Tuynhiên do đường sắt hình thành đã gần 100 năm, cộng thêm trải qua nhiều giaiđoạn chiến tranh và thiên nhiên huỷ hoại nên chất lượng đã xuống cấp nghiêmtrọng Nhiều đoạn bán kính tối thiểu chỉ có 120m, dốc hạn chế còn 8 - 12%nên tốc độ chạy tàu cũng chỉ ở mức trung bình 30 - 40 km/h Các ga trêntuyến không đồng đều, còn ở tình trạng bán vĩnh cửu Trừ một số cầu, cốngmới đầu tư, còn phần lớn là cầu thép bị xuống cấp làm hạn chế tốc độ chạy tàu và

an toàn thấp

- Giao thông đường thuỷ:

Phú Thọ có hệ thống sông ngòi tương đối dày đặc, đặc biệt thành phố ViệtTrì được gọi là "Thành phố ngã ba sông", nơi hội tụ của 3 dòng sông lớn là sôngHồng, sông Lô và sông Đà Tổng chiều dài đường sông trên địa bàn Phú Thọ là302km Ngoài ra, Phú Thọ còn có hai cảng sông là cảng Việt Trì và cảng BãiBằng và các bến sông: Thọ Sơn (sông Chảy); Ấm Thượng, Vĩnh Chân, Cổ Tiết,thị xã Phú Thọ (sông Thao); Yến Mao (sông Đà) và Thanh Sơn (sông Bứa)

* Hệ thống cung cấp điện:

Trong thời gian vừa qua do được đầu tư nên hệ thống cung cấp điệntrên địa bàn tỉnh đã tương đối tốt Cụ thể, đã hoàn thành việc xây dựng mớitrạm 220/110kV với dung lượng 2 X 125MVA tại phía Bắc thành phố ViệtTrì và ba trạm 110/35kV tại Đồng Xuân (huyện Thanh Ba), phố Vàng (huyệnThanh Sơn) và Yến Mao (huyện Thanh Thuỷ) Mở rộng nâng cao công suấttrạm 110kV Việt Trì (2 X 40 MVA) xây dựng mới 560km đường dây 3kV,trong đó có 200km lưới 6kV, 10kV lên 22kV hoặc 35kV Đã xây dựng 76trạm hạ thế ở những xã chưa có điện và đã đảm bảo 100% số xã có điện, cảitạo và nâng cao 160 trạm hạ thế hiện có và 325km đường dây hạ thế để đảmbảo vận hành an ninh toàn lưới điện trên phạm vi toàn tỉnh

* Hệ thống bưu chính, viễn thông:

Năm 2010, đã đạt được tỷ lệ 20 máy điện thoại/100 dân Hiện nay,tỉnh đã vượt mục tiêu mà Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XV đề ra là đang tiếptục thực hiện chương trình số hoà mạng bưu chính viễn thông Phát triểnmạng cáp nội địa, các trung tâm huyện, các bưu cục để đáp ứng nhu cầu thuêbao của khách hàng Đã và đang phát triển mạnh các loại hình: nhắn tin, fax,chuyển phát nhanh EMS - DHL, phấn đấu đến năm 2020 đạt trên 60 máyđiện thoại/100 dân Đây là điều kiện thuận lợi không chỉ là phát triển xã hội

mà phát triển thông tin kinh tế nhanh chóng, thuận tiện

* Hệ thống cấp, thoát nước:

Hiện nay, tỉnh Phú Thọ đã đảm bảo việc cung cấp nước cho các đô thịthành phố Việt Trì, thị xã Phú Thọ, các thị trấn Đoan Hùng, Hạ Hoà, ThanhSơn, Tam Nông; các KCN Bãi Bằng, Lâm Thao, Thuỵ Vân Cùng với việcphát triển hệ thống cấp nước, tỉnh cũng đã đang hoàn thiện hệ thống, quản lýtốt nguồn nước, chống ô nhiễm trong quá trình thực hiện công cuộc côngnghiệp hoá - hiện đại hoá trên địa bàn tỉnh.

* Hệ thống thuỷ lợi:

Với điều kiện là tỉnh sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, do vậy tỉnh đãchú trọng việc khôi phục, sửa chữa, nâng cấp hệ thống thuỷ lợi hiện có Tậptrung đầu tư chiều sâu, cải tạo đầu mối đồng bộ với kiên cố hoá kênh mươngnhư các hệ thống thuỷ lợi Diên Hồng, Sơn Cương,…Xúc tiến xây dựng hệthống thuỷ lợi 12 xã Bắc Hạ Hoà, 5 xã Thanh Ba

 Nguồn nhân lực

- Nguồn nhân lực: Lao động trong độ tuổi có khả năng lao động năm

2010 là 1548.600 người (chiếm 57% dân số - đây là một tỷ lệ khá cao), nhưngphổ biến là lao động phổ thông

Tính đến cuối năm 2010 trên địa bàn có 1027 giáo viên đại học, caođẳng; 1131.320 sinh viên các hệ đào tạo

- Văn hoá: Phú Thọ có Khu di tích lịch sử Đền Hùng và Đền mẫu Âu Cơ

(tại xã Hiền Lương, huyện Hạ Hoà) là trung tâm văn hoá, tâm linh và là nơi cácVua Hùng đã khai sinh ra đất nước Văn Lang, khai sinh ra dân tộc Việt Nam.Chính vì thế mà người dân Phú Thọ là những người có phẩm chất yêu nước, ý chíkiên cường bất khuất trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc và tinh thần cần cù, sáng tạotrong công cuộc xây dựng, đổi mới quê hương trong thời kỳ đổi mới

Phú Thọ là tỉnh có khá nhiều di tích lịch sử, văn hoá đã được xếp hạng,trong đó đặc biệt có Khu di tích lịch sử Đền Hùng và đền Mẫu Âu Cơ mang ý

nghĩa tầm quốc gia vì đây chính là cội nguồn của dân tộc Việt Nam; nhiều nétvăn hoá như hát xoan, cồng chiêng dân tộc Mường

Sau 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước, nhất

là trong 10 năm gần đây, với sự quan tâm đầu tư lớn của Nhà nước, kinh tế xãhội vùng trung du miền núi (trong đó có tỉnh Phú Thọ) đã có nhiều thay đổi,đạt được nhiều thành tựu quan trọng về phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế xãhội và xoá đói giảm nghèo và phát triển văn hoá, giáo dục đào tạo Tuy nhiên,

do điểm xuất phát thấp nên đến nay vùng này vẫn thuộc trong những vùngkhó khăn và nghèo rất của cả nước (thể hiện qua các số liệu sau: Dân sốchiếm trên 13% dân số của cả nước nhưng mới chỉ tạo ra khoảng 6% GDPcủa cả nước, thu nhập bình quân đầu người bằng 40% chung của cả nước, tỷ

lệ hộ nghèo theo chuẩn mới cao) Tăng trưởng của các ngành và toàn bộ nềnkinh tế của tỉnh chưa vững chắc, chất lượng, hiệu quả chưa cao, sức cạnhtranh thấp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm, chưa khai thác được triệt để cáctiềm năng để phát triển kinh tế xã hội

Tăng trưởng của ngành và toàn nền kinh tế của tỉnh chưa vững chắc, chấtlượng, hiệu quả chưa cao, sức cạnh tranh thấp Chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm,chưa khai thác được triệt để tiềm năng, thế mạnh vào phát triển kinh tế - xã hội.Tiềm năng nông, lâm, thủy sản chưa được khai thác triệt để, chăn nuôi chưa cânđối với trồng trọt Huy động các nguồn nội lực chưa cao, thể hiện trong việc huyđộng các nguồn đất đai, khoáng sản, mặt nước có khả năng nuôi trồng thủy sản,tài nguyên rừng chưa biến thành nguồn vốn đầu tư

Tóm lại, mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng tỉnh Phú Thọ vẫn cónhững lợi thế phát triển về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên vànhững đặc điểm riêng về kinh tế - xã hội, tỉnh có thể khai thác để mở rộngthu hút các nguồn vốn đầu tư phát triển Đây có thể coi là những lợi thế hếtsức cơ bản của địa phương

2.2 THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ XÂY DỰNG TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA TỈNH PHÚ THỌ THỜI KỲ 2005 - 2010

2.2.1 Cơ cấu nguồn vốn đầu tư

Bảng 2.1: Cơ cấu các nguồn vốn đầu tư của tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2005 – 2010

Đơn vị: Tỷ đồngn v : T ị: Tỷ đồng ỷ đồng đồngng

1 Đầu tư trong nước qua NS tỉnh 1265 33,9 1313 34 1218 30,4 1710 33,1 2978 42,7 4517 43,2

3 Vốn đầu tư của tư nhân, DN 530 14,3 879 22,7 908 22,6 1545 30 2050 29,4 1850 19,2

4 Vốn đầu tư trực tiếp (FDI) 1270 34,3 830 21,3 787 19,6 763 16,6 745 10,6 650 14,1

(nguồn Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Phú Thọ năm 2010)