Phát triển hợp đồng quyền chọn trên thị truờng chứng khoán Việt Nam

Sau đó dùng... Do v y, bên bán H QC th ng là các ngân hàng ho c các công ty tài chính kh ng l... Khi đó: giá th tr ng = strike price.

KHOA KINH T 0

NGUY N THÁI LUY N MSSV: 40602016

L I C M N

Quá trình nghiên c u “phát tri n h p đ ng quy n ch n trên th tr ng

ch ng khoán Vi t Nam” t i các sàn giao d ch ch ng khoán là kho ng th i gian ý

ngh a, giúp em rút ra đ c r t nhi u bài h c kinh nghi m b ích và hoàn ch nh

h u h t các lý thuy t mà em đã đ c h c khi còn ng i trên gi ng đ ng đ i h c

Thành qu ngày hôm nay là công s c c a t t c quý th y trong khoa Kinh

t , anh ch phòng môi gi i, phòng phân tích k thu t công ty c ph n Ch ng khoán Sài Gòn và công ty c ph n Ch ng khoán Sen Vàng và các cô, chú (nhà

đ u t ch ng khoán) đã quan tâm, giúp đ em trong th i gian qua

Tr c tiên, em xin g i l i c m n sâu s c đ n Ti n s Nguy n Th Uyên Uyên – ng i đã t n nhi u công s c h ng d n em trong su t quá trình nghiên

c u làm đ tài C m n Cô đã nh n xét, ch d n t n tình nh ng khi em làm bài không đ t yêu c u Cô đ t ra, đ ng th i khen ng i, khuy n khích nh ng khi em làm t t i u này đã khích l tinh th n giúp em t tin hoàn thành bài nghiên c u

t t nh t có th

Và em c ng xin c m n các cô, chú, anh, ch - nhà đ u t t i sàn ch ng khoán Sài Gòn và Sen Vàng đã tham gia nhi t tình trong các bài ph ng v n c

bi t, c m n anh Hi u, anh Quang, ch Tuy t và chú Tám “t u” là nh ng ng i

đã chân thành chia s và đóng góp nhi u ý ki n hay cho bài nghiên c u

H n h t, em xin c m n Ba M đã tin t ng, t o nh ng đi u ki n thu n

l i cho em ti n hành nghiên c u và th ng xuyên h i th m, khích l em trong

su t th i gian làm bài nghiên c u này

Cu i cùng, em xin c m n Phó khoa Kinh t - cô Nguy n Thái Th o Vi và

t t c quý Th y Cô đã giúp đ em trong su t khóa h c 2006-2010 và trong quá trình nghiên c u

Sau cùng, em xin chân thành c m n và kính chúc t t c m i ng i d i dào s c kh e và thành đ t

Nguy n Thái Luy n

NH N XÉT C A GI NG VIÊN H NG D N

DANH M C CÁC T VI T T T

ATM : At the money (Ngang giá quy n ch n)

CBOE : Chicago Board Options Exchange (Sàn giao d ch quy n ch n

ch ng khoán Chicago) CP&CCQ : C phi u và ch ng ch qu

DNNN : Doanh nghi p nhà n c

GDP : Gross Domestic Product (T ng s n ph m qu c n i)

HASTC : Trung tâm giao d ch ch ng khoán Hà N i

H QC : H p đ ng quy n ch n

HOSE : Trung tâm giao d ch ch ng khoán H Chí Minh

ICOR : Incremental Capital - Output Rate (H s tiêu chu n ph n ánh hi u

qu v n đ u t ) IPO : Chào bán l n đ u ch ng khoán ra công chúng

ITM : In the money ( c giá quy n ch n)

KOSDAQ : KOSDAQ Market Division (Sàn giao d ch ch ng khoán

KOSDAQ) KRX : S giao d ch ch ng khoán Hàn Qu c

N -CP : Ngh đ nh – Chính ph

NHTM : Ngân hàng th ng m i

NYSE : New York Stock Exchange (Sàn giao d ch ch ng khoán New

York) OCC : Option Clearing Coporation (Công ty thanh toán h p đ ng quy n

ch n) OTC : Th tr ng quy n ch n phi t p trung OTC

OTM : Out the money (Gi m giá quy n ch n)

SGDCK : S giao d ch ch ng khoán

TP HCM : Thành ph H Chí Minh

TTCK : Th tr ng ch ng khoán

TT-BTC : Thông t – B tài chính

M C L C

L i c m n i

Nh n xét c a gi ng viên h ng d n ii

Danh m c các t vi t t t iii

Danh m c b ng, danh m c hình vi

M đ u 1

CH NG 1: C S LÝ LU N V QUY N CH N VÀ QUY N CH N C PHI U 4

1.1 T ng quan v h p đ ng quy n ch n (Option) 4

1.1.1 Khái ni m 4

1.1.2 Quy n l i và ngh a v c a hai bên trong h p đ ng quy n ch n 5

1.1.3 Các tr ng thái quy n ch n và các ki u h p đ ng quy n ch n thông d ng 5

1.1.4 Vai trò và tính hai m t c a h p đ ng quy n ch n 6

1.2 T ng quan v h p đ ng quy n ch n c phi u 8

1.2.1 c đi m c a h p đ ng quy n ch n c phi u 8

1.2.2 Giá và nh ng nh h ng đ n h p đ ng quy n ch n c phi u 9

1.2.3 Các lo i h p đ ng quy n ch n c phi u và m t s y u t nh h ng 10

1.2.4 M c đích c a h p đ ng quy n ch n c phi u 12

1.2.5 Vai trò c a h p đ ng quy n ch n c phi u 13

1.2.6 Giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u 14

1.3 Kinh nghi m phát tri n h p đ ng quy n ch n c phi u 16

1.3.1 Th tr ng giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u t i M 16

1.3.2 Th tr ng giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u t i Úc 17

1.3.3 Th tr ng giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u t i Hàn Qu c 18

1.3.4 Bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam 19

K t lu n ch ng 1 20

CH NG 2: PHÂN TÍCH TH C TR NG TTCK, H QC VI T NAM 21

2.1 Th c tr ng v TTCK Vi t Nam trong th i gian qua 21

2.1.1 Nh ng bi n đ ng và thành t u c a TTCK Vi t Nam qua các n m 21

2.1.2 ánh giá các m t còn t n t i c a TTCK Vi t Nam 30

2.2 Th c tr ng m t s H QC đ c áp d ng t i Vi t Nam 34

2.2.1 Th c tr ng h p đ ng quy n ch n ngo i t 34

2.2.3 Th c tr ng h p đ ng quy n ch n vàng 36

2.2.4 Th c tr ng h p đ ng quy n ch n lãi su t 38

2.2.5 Bài h c kinh nghi m t th c ti n nh ng quy n ch n trên 39

2.3 S c n thi t phát tri n H QC trên TTCK VN 41

2.3.1 Th c tr ng r i ro trên TTCK Vi t Nam 41

2.3.2 S c n thi t c a vi c phát tri n H QC trên TTCK Vi t Nam 47

2.4 Nh ng thách th c khi phát tri n H QC 49

2.4.1 TTCK Vi t Nam còn nh bé, ch a thu hút đ c nhi u nhà đ u t 49

2.4.2 Pháp lu t v ch ng khoán m i ra đ i, còn nhi u s h 49

2.4.3 C s h t ng k thu t còn s khai và h th ng thông tin trên TTCK 50

2.4.4 i ng nhân l c ph c v th tr ng thi u v s l ng, y u ch t l ng 51

2.4.5 Nh n th c v TTCK và H QC còn h n ch 52

K t lu n ch ng 2 52

CH NG 3: GI I PHÁP PHÁT TRI N H QC TRÊN TTCK VN 53

3.1 nh h ng phát tri n TTCK Vi t Nam và nh ng đi u ki n ti n 53

3.1.1 nh h ng phát tri n TTCK Vi t Nam 53

3.1.2 Nh ng đi u ki n ti n đ đ phát tri n H QC c phi u 54

3.2 Gi i pháp phát tri n H QC trên TTCK Vi t Nam 55

3.2.1 Xây d ng l trình phát tri n H QC trên TTCK VN 55

3.2.2 Hoàn thi n h th ng lu t pháp và t o d ng c s v t ch t k thu t 59

3.2.3 Phát tri n ngu n nhân l c và hình thành c quan qu n lý 60

3.2.4 Ph bi n, tuyên truy n và giáo d c ki n th c v H QC c phi u 61

3.3 Gi i pháp phát tri n b n v ng TTCK h tr cho vi c phát tri n 63

3.3.1 Hoàn thi n c s v t ch t k thu t 63

3.3.2 Hoàn thi n khung pháp lý 63

3.3.3 T ng cung hàng hoá và thu hút n c ngoài tham gia vào TTCK VN 64

3.3.4 Nâng cao trình đ qu n lý, hi u bi t và tri n khai nghi p v bán kh ng 66

K t lu n ch ng 3 68

KI N NGH VÀ K T LU N 69

Ph l c 1: B ng câu h i ph ng v n 71

DANH M C B NG

B ng 1.1: Tóm t t hành đ ng c a nhà đ u t 17

B ng 2.1: Quy mô TTCK Vi t Nam qua các n m 2000 – 2007 22

B ng 2.2: 10 mã c phi u bi n đ ng m nh nh t trên HOSE 23

B ng 2.3: Quy mô niêm y t trên TTCK Vi t Nam 25

B ng 2.4: X p h ng h i ph c TTCK các n c trên th gi i 29

B ng 2.5: K t qu kh o sát vi c s d ng H QC ngo i t 34

DANH M C HÌNH Hình 1.1: Vai trò trung gian c a OCC 15

Hình 2.1: Bi u đ bi n đ ng Vn-index n m 2007 21

Hình 2.2: Bi u đ phân tích k thu t Vn-Index 26

Hình 2.3: B n giai đo n l n c a Vn-index n m 2009 27

Hình 2.4: Bi u đ Vn-index t tháng 11/2009 – 03/2010 30

Hình 3.1: S đ th c hi n giai đo n chu n b H QC 56

Hình 3.2: S đ th hi n vai trò c a t ch c phát hành H QC 57

Hình 3.3: Mô hình mua h p đ ng quy n ch n 57

Hình 3.4: S đ giao d ch H QC c phi u 58

M U

1 Lý do ch n đ tài

Ti n trình h i nh p kinh t toàn c u, tham gia vào n n tài chính qu c t đ i

v i th tr ng tài chính Vi t Nam nói chung và th tr ng ch ng khoán (TTCK)

Vi t Nam nói riêng là m t ti n trình đ y r i ro và thách th c V i t cách là

ph ng th c kh i thông dòng v n đ u t vào s n xu t kinh doanh, th tr ng

ch ng khoán có vai trò c c k quan tr ng trong n n kinh t

TTCK thúc đ y vi c tích l y và t p trung v n đ đáp ng nhu c u xây d ng

c s v t ch t k thu t c a n n kinh t và t o đi u ki n thu n l i cho vi c th c

hi n chính sách m c a, c i cách kinh t thông qua vi c phát hành ch ng khoán ra

n c ngoài, đi u ti t ho t đ ng c a th tr ng, kh ng ch s co giãn cung c u ti n

t , kh ng ch quy mô đ u t , thúc đ y phát tri n kinh t và giá tr đ ng ti n…

Trong th i gian qua, TTCK Vi t Nam đã có s phát tri n v t b c, đ c xem là m t th tr ng ch ng khoán h p d n nh t n m 2006 và có t c đ h i ph c nhanh nh t vào n m 2009 Nh ng cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u 2008 và

2009 c ng đã cho th y rõ TTCK Vi t Nam còn ti m n r t nhi u r i ro Vi c ch

s VN-Index t ng gi m h t s c th t th ng d n đ n m t s nhà đ u t thua l

n ng, không th nào tr v ng trên th tr ng nên t bán tháo đ b o toàn v n và

s m rút ra kh i th tr ng, làm cho th tr ng ch ng khoán Vi t Nam càng tr nên

tr m tr ng h n, nguy c d n đ n kh ng ho ng, s p đ

V n đ đ t ra cho TTCK Vi t Nam li u có bi n pháp gì đ giúp nhà đ u t

b o toàn đ c v n khi giá ch ng khoán bi n đ ng th t th ng không? Các công

c h n ch r i ro h u hi u nh t hi n nay đ c áp d ng h u h t các n c phát tri n đó là các công c tài chính phái sinh mà ch y u là H QC c phi u H n n a

vi c phát tri n TTCK phái sinh, ngoài chính nhu c u b o hi m nh ng r i ro v giá, thì c ng là m t t t y u khách quan trong ti n trình phát tri n TTCK

Công c tài chính phái sinh là nh ng công c đ c phát hành trên c s

Trong đó, H QC c phi u là m t trong nh ng công c tài chính phái sinh

qu n tr r i ro r t c n thi t và h u ích cho các nhà đ u t ây là công c tài chính khá cao c p, khá ph c t p nh ng l i có nhi u ng d ng và có vai trò to l n, thi t

th c đ i v i các nhà đ u t ch ng khoán Bên c nh đó, H QC c phi u góp ph n

t o ra môi tr ng đ u t h p d n song song v i TTCK c s , thúc đ y tính n ng

đ ng cho th tr ng tài chính và nh h ng tích c c đ n n n kinh t qu c gia

Vì v y, vi c nghiên c u nh m “phát tri n h p đ ng quy n ch n trên th

tr ng ch ng khoán Vi t Nam” là vi c làm c n thi t và c p bách hi n nay

2 M c tiêu nghiên c u và câu h i nghiên c u

• M c tiêu nghiên c u

Nghiên c u, làm rõ m t s v n đ c b n v h p đ ng quy n ch n

S d ng h p đ ng quy n ch n c phi u đ phòng ng a r i ro đ u t ch ng khoán

Nghiên c u kinh nghi m th c ti n v t ch c giao d ch h p đ ng quy n

ch n c a m t s n c trên th gi i đ tri n khai h p đ ng quy n ch n m t cách có

hi u qu t i Vi t Nam

• Câu h i nghiên c u

H p đ ng quy n ch n c phi u là gì?

T i sao l i phát tri n h p đ ng quy n ch n trên TTCK Vi t Nam?

Làm th nào tri n khai h p đ ng quy n ch n trên TTCK Vi t Nam m t cách hi u qu ?

3 Ph ng pháp nghiên c u

S d ng ph ng pháp duy v t bi n ch ng, k t h p v i các ph ng pháp phân tích, th ng kê, mô t , so sánh và ph ng pháp quan sát t th c ti n đ khái quát các v n đ c n nghiên c u

Ph ng pháp thu th p x lý s li u: S li u th c p đ c l y t c quan

th ng kê, t p chí… và s li u s c p đ c l y t ph ng v n tr c ti p Sau đó dùng

các ph n m m th ng kê h tr là SPSS, excel k t h p v i vi c s d ng các lý thuy t có s n đ a ra các nh n xét, đánh giá v các d li u thu th p đ c

4 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng nghiên c u: i t ng nghiên c u tr c ti p c a đ tài là các lý

lu n v TTCK, H QC t ng quan và TTCK, H QC đang đ c ng d ng Vi t Nam

Ph m vi nghiên c u: Nghiên c u quá trình ho t đ ng c a TTCK và th c

tr ng tri n khai các H QC nh H QC ngo i t , H QC ti n đ ng, H QC vàng,

H QC lãi su t trên th tr ng tài chính t 2007 đ n 03/2010

5 Ngu n s li u, d li u

D li u s c p: thu th p t các bài ph ng v n tr c ti p

D li u th c p: S u t m, th ng kê, t ng h p và tính toàn t các ngu n: t p chí chuyên ngành Kinh t - Tài chính - Ch ng khoán, các Website: http://www.ssc.gov.vn; http://.www.mof.gov.vn; http://.www.vse.org.vn; http://.www.hastc.org.vn

6 K t c u c a bài khóa lu n t t nghi p

Gi i thi u đ tài

Ch ng 1: C s khoa h c v h p đ ng quy n ch n và h p đ ng quy n

ch n c phi u

Ch ng 2: Th c tr ng v TTCK, h p đ ng quy n ch n Vi t Nam và s c n thi t phát tri n h p đ ng quy n ch n trên TTCK Vi t Nam

Ch ng 3: Gi i pháp phát tri n h p đ ng quy n ch n trên th tr ng ch ng khoán Vi t Nam

K t lu n

Ph l c 1

Trong H QC, ng i mua ho c ng i bán H QC tr cho ng i bán ho c

ng i mua m t s ti n đ có quy n ch n mua ho c quy n ch n bán g i là phí quy n ch n Ng i bán H QC ho c ng i mua H QC s n sàng bán ho c mua

ho c ti p t c n m gi tài s n theo đi u kho n c a h p đ ng n u ng i mua ho c bán mu n th

H QC đ mua tài s n g i là H QC mua (call-option), H QC bán m t tài

s n g i là H QC bán (put-option)

H QC c ng có nh ng nét gi ng v i m t h p đ ng k h n nh ng H QC không b t bu c ph i th c hi n giao d ch còn ng i s h u h p đ ng k h n b t

bu c ph i th c hi n giao d ch Hai bên trong h p đ ng k h n có ngh a v ph i mua và bán hàng hoá, nh ng ng i n m gi H QC có th quy t đ nh mua ho c bán tài s n v i giá c đ nh n u giá tr c a nó thay đ i

H u h t các H QC th tr ng quan tâm là H QC mua bán các lo i tài s n tài chính ch ng h n nh c phi u, trái phi u… M c dù v y, th tr ng c ng th y

xu t hi n lo i th a thu n tài chính khác nh h n m c tín d ng, đ m b o kho n vay, và b o hi m c ng là m t hình th c khác c a H QC Ngoài ra, b n thân c phi u c ng là quy n ch n trên tài s n công ty

Bên mua H QC (mua quy n ch n mua, ho c mua quy n ch n bán) ph i tr cho bên bán H QC m t kho n ti n g i là phí quy n ch n hay giá quy n ch n (option premium) Thông th ng, bên mua H QC đ c xem là nhà đ u t có v

(short-term position) L i nhu n c a nhà đ u t là kho n l c a nhà phát hành và

ng c l i

1.1.2 Quy n l i và ngh a v c a hai bên trong h p đ ng quy n ch n

Bên bán H QC: Là bên phát hành H QC, và sau khi thu phí quy n ch n

ph i có ngh a v luôn s n sàng ti n hành giao d ch (mua ho c bán tài s n c s ) đã tho thu n trong h p đ ng v i bên mua khi bên mua th c hi n quy n trong th i

h n đã tho thu n

Theo lý thuy t, bên bán H QC có vùng lãi gi i h n (t i đa là phí quy n

ch n) còn vùng l r t l n Do v y, bên bán H QC th ng là các ngân hàng ho c các công ty tài chính kh ng l Trên th tr ng quy n ch n, có hai lo i ng i bán quy n ch n là ng i bán quy n ch n mua (Seller call option - short call) và ng i bán quy n ch n bán (Seller put option - short put)

Bên mua H QC: Là bên n m gi quy n ch n, và ph i tr cho bên bán phí quy n ch n đ đ c quy n mua ho c bán lo i hàng hoá c s nào đó Quy n ch n trao cho ng i gi nó quy n đ th c hi n đ i v i h p đ ng quy n ch n mà h đã mua Do v y, trong th i h n hi u l c h p đ ng bên mua có ba l a ch n:

o Th nh t, th c hi n H QC n u bi n đ ng giá trên th tr ng có l i cho

Ngang giá quy n ch n (At the money-ATM ): Là tr ng thái khi ng i n m

gi quy n ch n, n u b qua phí quy n ch n, th c hi n quy n ch n mà không phát sinh kho n lãi hay l nào Khi đó: giá th tr ng = strike price Quy n ch n tr ng thái ATM g i là quy n ch n đi m hoà v n

c giá quy n ch n (In the money-ITM): Là tr ng thái khi ng i n m gi quy n ch n, n u b qua phí quy n ch n, th c hi n quy n ch n mà có lãi Khi đó giá th tr ng > strike price (đ i v i H QC mua) và giá th tr ng < strike price (đ i v i H QC bán) Quy n ch n tr ng thái ITM g i là quy n ch n vùng hái

ra ti n

Gi m giá quy n ch n (Out the money-OTM): Là tr ng thái khi ng i n m

gi quy n ch n, n u b qua phí quy n ch n, th c hi n H QC s ch u l Lúc này: giá th tr ng < strike price (đ i v i H QC mua) và giá th tr ng > strike price (đ i v i H QC bán) Quy n ch n tr ng thái OTM g i là quy n ch n vùng m t

ti n

¬ Các ki u h p đ ng quy n ch n thông d ng

Xét v th i gian th c hi n c a h p đ ng thì có hai ki u quy n ch n ki u

M và ki u châu Âu:

Ki u M : Là quy n ch n mà ng i mua H QC có quy n th c hi n quy n

ch n t i b t k th i đi m nào trong kho ng th i gian hi u l c c a h p đ ng

Ki u châu Âu: Là quy n ch n theo đó ng i mua H QC ch có quy n th c

hi n quy n ch n vào ngày đáo h n c a h p đ ng Thông th ng do nh ng thu n

l i v m t th i gian th c hi n nên H QC ki u M có m c phí quy n ch n th ng cao h n m c phí quy n ch n ki u Châu Âu

1.1.4 Vai trò và tính hai m t c a h p đ ng quy n ch n

¬ Vai trò c a h p đ ng quy n ch n

Vai trò đ nh giá: N u nh h p đ ng giao sau ph n ánh giá c a th tr ng v giá giao ngay trong t ng lai thì giá H QC ph n ánh s bi n đ ng giá c a tài s n

c s t c là ph n ánh đ r i ro g n v i m i m t hàng c s

Qu n lý r i ro giá c : Quy n ch n cung c p m t c ch hi u qu cho phép phòng tránh r i ro và cho phép chuy n d ch r i ro t nh ng ng i không thích r i

ro sang nh ng ng i ch p nh n nó

Góp ph n thúc đ y th tr ng tài chính phát tri n: Th tr ng giao d ch quy n ch n cho phép các nhà đ u t đ t đ c m t t su t sinh l i cao và không đòi h i chi phí quá l n, chính đi u này h p d n các ngu n v n đ u t m o hi m d dàng tham gia góp ph n làm gia t ng tính sôi đ ng và ngu n l c tài chính v n còn nhàn r i trong xã h i

¬ Tính hai m t c a h p đ ng quy n ch n

Bên c nh nh ng u đi m giúp các cá nhân và các doanh nghi p phòng ng a

r i ro trong các ho t đ ng s n xu t kinh doanh và tài chính, h p đ ng phái sinh nói chung và H QC nói riêng còn b l i d ng đ s d ng cho các m c đích b t chính nh : đ u c , tr n thu , làm sai l ch các báo cáo tài chính, lu n lách đ né tránh các chu n m c k toán, ho c các quy ch giám sát tài chính c a chính ph

tr ng ch a n m b t đ c các thông tin này T đó, h có th thông qua m t đ nh

ch nào đó, đ t l nh bán kh ng (đ u c giá xu ng) trên các h p đ ng giao sau

ho c là bán quy n ch n n khi giá xu ng h s th c hi n h p đ ng đ ki m l i

1.2 T ng quan v h p đ ng quy n ch n c phi u

1.2.1 c đi m c a h p đ ng quy n ch n c phi u

H QC c phi u có nhi u đ c đi m riêng bi t, không có các h p đ ng khác D a vào đ c đi m và th c ti n H QC c phi u có th chia thành các đ c

đi m chính sau:

¬ Mua h p đ ng quy n ch n c phi u là mua quy n th c hi n h p đ ng

ây là đ c đi m c b n nh t và là y u t h p d n c a H QC so v i các h p

đ ng mua bán c phi u khác M t ng i đã mua H QC có quy n th c hi n h p

đ ng khi th tr ng bi n đ ng thu n l i hay có th đ h p đ ng vô hi u Trong khi

đó đ i v i các h p đ ng mua bán c phi u thông th ng khi h p đ ng đ n h n thì

c hai bên tham gia ký k t h p đ ng bu c ph i th c hi n h p đ ng

¬ Nh ng tiêu chu n c a h p đ ng quy n ch n c phi u

Ngày nay dù giao d ch trên th tr ng t p trung hay phi t p trung, H QC

c phi u v n ph i tuân th m t s tiêu chu n nh t đ nh v :

S l ng: Thông th ng các th tr ng c a M , s l ng c phi u mua bán trên m t H QC là 100 c phi u, Úc là 1.000 c phi u

Th i gian đáo h n: M t trong nh ng đi u kho n đ mô t H QC v c phi u là tháng x y ra ngày đáo h n c a h p đ ng Ngày đáo h n chính xác là vào lúc 22 gi 59 phút (theo gi c a trung tâm giao d ch) ngày th b y c a tu n l th

ba c a tháng đáo h n Theo thông l , nhà đ u t có th i gian đ n 16 gi 30 phút

c a ngày th sáu tr c đó đ ch th cho nhà môi gi i th c hi n h p đ ng

Giá th c hi n: Trung tâm giao d ch ch n giá th c hi n v i các m c giá mà theo đó H QC có th đ c phát hành Giá th c hi n th ng đ c đ t cách nhau

$2(1/2), $5, ho c $10 Quy t c th ng đ c các trung tâm giao d ch áp d ng là s

d ng kho ng cách $2(1/2) cho giá th c hi n khi giá c phi u th p h n $25, kho ng cách $5 khi giá th c hi n n m trong kho ng $25 đ n $200, và kho ng cách $10 cho giá th c hi n trên $200

1.2.2 Giá và nh ng nh h ng đ n h p đ ng quy n ch n c phi u

¬ Giá c a h p đ ng quy n ch n c phi u

Giá c a H QC (phí quy n ch n) bao g m giá tr th c (Intrinsic Value) và giá tr th i gian (Time Value)

¬ Giá tr th c

N u quy n ch n là quy n ch n đ c giá (ITM option) thì quy n ch n có giá tr th c Giá tr th c c a quy n ch n đ c tính nh sau:

o i v i quy n ch n mua: Giá tr th c = MAX(S-X;0)

Trong đó: S là giá th tr ng c a c phi u c s , X là giá th c hi n trên h p

đ ng Giá tr c a h p đ ng là ph n chênh l ch gi a giá th tr ng c a c phi u và giá th c hi n c a quy n ch n (S-X) Còn trong tr ng h p giá th c hi n trên

H QC cao h n th giá c a c phi u thì giá tr th c c a quy n ch n mua b ng 0, và

ta nói quy n ch n không có giá tr th c

o i v i quy n ch n bán: Giá tr th c = MAX(X-S;0)

Khi giá th c hi n quy n ch n bán cao h n giá c phi u trên th tr ng thì

H QC có giá tr th c, đó chính là ph n chênh l ch gi a giá th c hi n c a quy n

ch n và giá th tr ng c a c phi u (X-S) Tr ng h p giá th c hi n trên H QC

th p h n th giá c a c phi u thì giá th c hi n c a quy n ch n bán b ng 0 hay quy n ch n không có giá tr th c

¬ nh h ng c a vi c phân chia c t c và c phi u đ n giá th c hi n c a

không đ i, n u m t s c phi u c s đ c tách thành m c phi u thì giá th c hi n

c a quy n ch n d a trên s c phi u y s gi m đi m l n

1.2.3 Các lo i h p đ ng quy n ch n c phi u và m t s y u t nh h ng đ n giá h p đ ng quy n ch n c phi u

¬ Các lo i h p đ ng quy n ch n c phi u

Th tr ng quy n ch n c phi u r t đa d ng và phong phú Xét v tính ch t,

H QC c phi u có hai lo i: quy n ch n mua và quy n ch n bán

Quy n ch n mua (Call option): Ng i s h u quy n ch n mua có quy n mua m t s l ng c phi u nh t đ nh v i m c giá th c hi n trên h p đ ng trong kho ng th i gian xác đ nh

Quy n ch n bán (Put option): Quy n ch n bán là quy n đ c bán c phi u trong t ng lai t i m t m c giá xác đ nh tr c

Xét v th i gian th c hi n c a H QC thì có hai lo i quy n ch n: Ki u M

và ki u Châu Âu Thông th ng do nh ng thu n l i v m t th i gian th c hi n t quy n ch n ki u M nên lo i quy n ch n này có m c phí cao h n quy n ch n

ki u châu Âu

¬ Các y u t nh h ng đ n giá h p đ ng quy n ch n c phi u

Có nhi u y u t nh h ng đ n giá H QC c phi u, nh ng nhìn chung có

6 y u t c b n chi ph i tr c ti p giá H QC c phi u là:

Giá th tr ng c a c phi u c s (Market price of underlying stock): TTCK luôn bi n đ ng không ng ng và giá c phi u c ng v y M i khi th giá c phi u c s thay đ i thì kh n ng th c thi H QC s t ng lên ho c gi m xu ng, tu theo lo i H QC, khi đó s kéo theo s thay đ i c a giá quy n ch n

Khi th giá c a c phi u càng cao thì ng i mua H QC càng có l i, lúc đó

h s n sàng tr giá cao h n đ có quy n ch n mua trong t ng lai, vì th giá c a quy n ch n mua trong t ng lai s t ng, nh ng ng i mua quy n ch n bán s b t

l i, cho nên quy n ch n bán kém h p d n và giá quy n ch n bán s gi m

Giá th c hi n trên h p đ ng (Strike price): Vì giá th c hi n trên H QC

đ c c đ nh trong su t th i gian hi u l c c a h p đ ng nên trong tr ng h p quy n ch n mua, giá th c hi n càng th p thì kh n ng th c hi n h p đ ng càng

l n, khi y giá quy n ch n s t ng Ng c l i, giá th c hi n c a quy n ch n bán càng th p thì giá quy n ch n càng th p do h p đ ng s ít có c h i đ th c hi n

Ki u quy n ch n (Style of the option): Quy n ch n ki u M và quy n ch n

ki u Châu Âu s có m c giá khác nhau Vì quy n ch n ki u M cho phép ng i

s h u nó có c h i yêu c u th c hi n h p đ ng nhi u h n quy n ch n ki u Châu

Âu nên quy n ch n ki u M th ng có giá cao h n quy n ch n ki u Châu Âu

Th i gian đáo h n (Time value): H QC có kho ng th i gian hi u l c càng dài thì kh n ng th tr ng bi n đ ng theo h ng có l i cho ng i s h u h p

đ ng càng l n Vì th , quy n ch n ki u M do ng i mua có th yêu c u th c hi n quy n c a mình b t c lúc nào trong th i gian c a h p đ ng, th i gian đáo h n càng dài thì H QC càng h p d n và giá c a nó càng cao

Nh ng đ i v i ng i s d ng quy n ch n ki u Châu Âu thì khác, do quy n

ch n ch đ c th c hi n vào ngày đáo h n c a h p đ ng nên th i gian đáo h n có

nh h ng không rõ ràng đ n giá quy n ch n

Lãi su t c a tài s n phi r i ro (Interest rate of the non -risk assets): Lãi su t luôn là v n đ đ c h u h t các nhà đ u t quan tâm, b i l lãi su t s quy t đ nh

đ n l i nhu n và nh h ng tr c ti p đ n nhi u ho t đ ng đ u t c a các cá nhân

Ta có, hi n giá c phi u và lãi su t c a tài s n phi r i ro có quan h v i nhau theo công th c:

Trong đó lãi su t chi t kh u có th xem là lãi su t c a tài s n phi r i ro Khi lãi su t c a tài s n phi r i ro t ng lên thì hi n giá c a c phi u s gi m, c th là khi lãi su t c a tài s n phi r i ro t ng lên thì giá c phi u c s s gi m, kéo theo

b t n c a giá c phi u (The volatarity): b t n chính là m c bi n

đ ng giá c phi u trong t ng lai Giá c phi u càng bi n đ ng thì c h i th c

hi n quy n ch n mua và quy n ch n bán càng t ng Vì th giá H QC c ng t ng theo m c đ bi n đ ng c a th giá c phi u c s

1.2.4 M c đích c a h p đ ng quy n ch n c phi u

V i nhi u đ c tính u vi t và cách th c s d ng linh ho t nên ng d ng c a

H QC c phi u v i nhi u m c đích khác nhau

¬ M c đích c a ng i mua H QC

Nhà đ u t th ng mua H QC nh m nhi u m c đích c b n nh :

B o hi m: TTCK luôn bi n đ ng và không ai có th ch c ch n đ c nh ng

đ ng thái c a nó trong t ng lai Vì th H QC đ c s d ng nh là công c b o

hi m v th hi n có c a nhà đ u t b ng vi c c đ nh giá mua bán trên h p đ ng

u c : Trong tr ng h p khác m t nhà đ u t c ng có th s d ng H QC

đ đ u c v i s ti n b ra ban đ u th p h n nhi u so v i vi c mua bán tr c ti p trên th tr ng và có th tìm đ c m c t su t l i nhu n r t cao

Trì hoãn m t quy t đ nh: Trong tr ng h p này H QC có th giúp nhà đ u

t h n ch r i ro bi n đ ng giá và có th trì hoãn quy t đ nh mua bán c a mình trong th i gian hi u l c c a h p đ ng đã mua, nh m m c đích t i đa hóa l i ích cho b n thân

bi n c a th tr ng

T ng l i su t: Ngoài m c đích b o hi m v th , H QC còn đ c s d ng

đ t ng thu nh p cho ng i bán quy n Tu vào bi n đ ng c a th tr ng mà nhà

đ u t có nh ng hành đ ng khác nhau nh m m c đích thu l i cho b n thân mình

1.2.5 Vai trò c a h p đ ng quy n ch n c phi u

i v i ng i bán H QC: M t khi H QC đ c bán ra thì ng i bán quy n đã có th tính đ c ph n l i nhu n s thu đ c trong t ng lai

¬ H QC c phi u thu hút nhi u đ i t ng tham gia trên TTCK, góp

ph n thúc đ y TTCK phát tri n

V i kh n ng b o v nhà đ u t tr c nh ng bi n đ ng v giá c phi u và

v i đ c đi m c a TTCK Vi t Nam hi n nay, H QC s tr thành công c đ u t

h p d n, phù h p v i đi u ki n tài chính và m c đ ng i r i ro c a đa s nhà đ u

t n u đ c áp d ng trên th tr ng Vi t Nam

Mu n đ a H QC vào TTCK thì các đi u ki n v c s v t ch t, k thu t

c ng nh n ng l c chuyên môn c a đ i ng qu n lý th tr ng và nhân viên trong ngành ch ng khoán ph i đ c nâng lên m t b c đ có th v n hành th tr ng

m t cách hi u qu

Th tr ng H QC ch có th hình thành và ho t đ ng hi u qu khi TTCK phát tri n n đ nh Nh ng m t khi th tr ng H QC đ c đi u hành t t thì s góp

ph n làm TTCK phát tri n h n n a

¬ H QC c phi u t o ra nh ng tác đ ng tích c c đ n các công ty phát

hành c phi u và công ty ch ng khoán

Giao d ch H QC có th đ c xem là hành đ ng mua bán c phi u c a công ty ch a th c hi n ngay mà kéo dài trong m t kho ng th i gian nh t đ nh Khi

m t nhà đ u t mua hay bán H QC c a m t lo i c phi u c s c ng có ngh a là

ng i đó đang đ u t vào công ty phát hành ra c phi u đó

Lúc b y gi , nhà đ u t s tr thành ng i giám sát tình hình kinh doanh

c a công ty Ngoài ra, đ H QC c a m t c phi u đ c phép giao d ch thì c phi u c a công ty đó ph i đáp ng đ c nh ng yêu c u nh t đ nh v s l ng, m t

đ giao d ch, giá c …

Chính vì th , H QC không do chính công ty có c phi u niêm y t phát hành nh ng c ng nh h ng đ n tình hình qu n lý và ho t đ ng c a công ty niêm

y t B ng cách theo dõi nhu c u giao d ch trên th tr ng H QC, nh ng ng i

đi u hành công ty niêm y t có th bi t đ c đánh giá c a nhà đ u t v tri n v ng

c a công ty, t đó có nh ng đi u ch nh phù h p cho ho t đ ng kinh doanh và gìn

gi th ng hi u c a mình

M t khác, H QC c phi u c ng t o ra đ ng l c đ i v i các công ty niêm

y t nh ng c phi u c a công ty ch a đ t đ c m c tín nhi m đ đ c ch n làm c phi u c s thì ph i c g ng ph n đ u h n n a đ đ t đ c tiêu chu n c phi u c

s , nâng c p th ng hi u cho mình

Vi c thu hút thêm nhi u ng i tham gia vào th tr ng H QC không

nh ng có l i cho TTCK mà còn là ngu n thu l i nhu n cho các công ty ch ng khoán S l ng khách hàng tham gia t ng kéo theo nhu c u giao d ch và nhu c u

t v n v lo i công c tài chính m i này càng t ng, t đó có th giúp công ty

ch ng khoán thu hút nhi u khách hàng và gia t ng l i nhu n cho công ty

1.2.6 Giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u

Giao d ch H QC c phi u không ch góp ph n t o ra s sôi đ ng cho th

tr ng tài chính mà nó còn tác đ ng c th đ n TTCK, góp ph n t ng thêm hàng

hoá, gia t ng tính thanh kho n và h tr cho TTCK v n hành thông thoáng, n

đ nh h n

Thành ph n tham gia giao d ch H QC c phi u r t đa d ng và ph c t p,

nh ng nhìn chung thành ph n chính tham gia giao d ch H QC c phi u ch bao

g m:

Nh ng nhà t o l p th tr ng (Market makers): Ng i t o l p th tr ng cho m t H QC s nêu giá chào mua và giá chào bán

Nhà môi gi i (Broker): Bao g m t i công ty ch ng khoán và trên sàn giao

d ch, th c hi n giao d ch cho công chúng

Nhân viên tr l nh (The order book official): Nhi u l nh chuy n đ n nhà môi gi i trên sàn là l nh gi i h n i u này có ngh a là chúng ch có th đ c th c

hi n m c giá đã đ nh ho c giá t t h n

Hình 1.1: Vai trò trung gian c a OCC

Ngu n: http://ocw.fetp.edu.vn/index.cfm

Công ty thanh toán H QC (Option Clearing Coporation- OCC): m b o

ng i phát hành H QC s hoàn thành ngh a v theo các đi u ki n c a h p đ ng

và l u tr báo cáo c a t t c các v th mua và bán OCC có m t s thành viên và

t t c các giao d ch ph i thông qua nh ng thành viên này

Ng i mua

quy n ch n

Ng i bán quy n ch n

Nhà môi gi i

Thành viên

Thành viên OCC Nhà môi gi i

1.3 Kinh nghi m phát tri n h p đ ng quy n ch n c phi u trên

th gi i

Nh ng giao d ch đ u tiên c a H QC trên th gi i đ c cho r ng đã xu t

hi n t đ u th k 18 Châu Âu Tuy nhiên, đ n đ u nh ng n m 1900 th tr ng OTC v H QC m i chính th c đi vào ho t đ ng khi hi p h i nh ng nhà môi gi i

và kinh doanh H QC đ c thành l p

1.3.1 Th tr ng giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u t i M

M là cái nôi c a H QC c phi u và là m t trong nh ng n i H QC c phi u đ c giao d ch nhi u nh t trên th gi i hi n nay

Trong th p niên 80, H QC đ i v i ngo i t , ch s ch ng khoán và h p

đ ng t ng lai (Future) đã phát tri n M Trong đó, TTCK Philadelphia là n i giao d ch H QC ngo i t đ u tiên, CBOE trao đ i ch s S&P100, S&P500; TTCK giao d ch ch s NYSE…

¬ M t s quy đ nh đ i v i h p đ ng quy n ch n c phi u M

V quy mô H QC: OCC quy đ nh H QC trên sàn t p trung là 100 c phi u c s m i h p đ ng

Gi i h n v th : c đ t ra nh m tránh tr ng h p c phi u trên các

H QC bán ra cao h n s c phi u đang l u hành, là nh ng gi i h n v s l ng

h p đ ng đ c phép mua bán

Ví d v gi i h n v th : Gi s nhà đ u t A theo xu h ng th tr ng

t ng, hi n t i A đang s h u 5.000 quy n ch n mua c phi u XYZ Theo quy đ nh

A ch có th mua thêm t i đa là 3.000 quy n ch n mua hay bán 3.000 quy n ch n bán c phi u XYZ

B ng 1.1: Tóm t t hành đ ng c a nhà đ u t

Th tr ng t ng Th tr ng gi m

Mua quy n ch n Bán quy n ch n

Bán quy n ch n Mua quy n ch n

1.3.2 Th tr ng giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u t i Úc

Úc c ng là n i quy n ch n r t phát tri n v i sàn giao d ch l n nh t là Australian stock exchange

Cách th c giao d ch: giao d ch nhà đ u t ph i có tài kho n giao d ch

ch ng khoán Khi nhà đ u t đ n công ty ch ng khoán yêu c u m tài kho n giao

d ch H QC s đ c cung c p:

o Phi u đ ng ký giao d ch H QC (Exchange Trade Options Applications) Trên phi u này nhà đ u t ph i đi n nh ng thông tin v cá nhân và nh ng

o Phi u đ ng ý ch p nh n H QC (Option Agreement and Approval form)

đ m b o nhà đ u t tuân th nh ng quy đ nh trong giao d ch

Quy trình giao d ch H QC c phi u ki u Úc c ng t ng t nh M Phí quy n ch n đ c tính b ng đôla Úc Vào ngày đáo h n, các h p đ ng có giá tr

th c t 0,01 AUD tr lên s đ c th c hi n n u không có yêu c u nào khác t nhà

đ u t Ngày thanh toán h p đ ng là T+3

1.3.3 Th tr ng giao d ch h p đ ng quy n ch n c phi u t i Hàn Qu c

S giao d ch ch ng khoán Hàn Qu c (KRX) là sàn giao d ch ch ng khoán

l n hàng th t Châu Á có m c v n hóa kho ng 950 t USD v i 1896 c phi u

đ c niêm y t, bao g m 4 th tr ng t ng đ ng 4 sàn giao d ch là: Sàn giao

d ch ch ng khoán chính (Stock Market Division), sàn giao d ch ch ng khoán KOSDAQ (KOSDAQ Market Division), sàn giao d ch trái phi u (Bond Market)

và sàn giao d ch t ng lai (Futures Market Division) KRX thi t l p sàn giao d ch

t ng lai song song v i các sàn giao d ch khác và tr c ti p có ban chuyên v qu n

lý giao d ch các s n ph m phái sinh

Bên c nh h th ng giao d ch, th tr ng giao d ch H QC c phi u t i Hàn

Qu c còn có nhi u h th ng khác h tr và m i h th ng đ u có ch c n ng riêng

đ m b o cho quá trình giao d ch đ c an toàn và thông su t C th nh sau:

o H th ng giám sát: giám sát giao d ch công b ng, minh b ch

o H th ng l u ký: đ m b o quá trình đ ng ký, l u ký, thanh toán bù tr

o Ngân hàng thanh toán: ký qu và gi i to thanh toán và d tr ti n

o H th ng công b thông tin ra th tr ng

o H th ng thông tin ch ng khoán

o H th ng an toàn: ki m soát các v n đ trong quá trình giao d ch, đ m

b o các ho t đ ng di n ra an toàn

o H th ng s c : luôn luôn s n sàng gi i quy t b t c s c nào phát sinh

1.3.4 Bài h c kinh nghi m rút ra cho Vi t Nam khi phát tri n h p đ ng quy n

ch n trên TTCK

T th c ti n áp d ng H QC ch ng khoán m t s sàn giao d ch H QC trên

th gi i hi n nay, th tr ng tài chính rút ra m t s bài h c kinh nghi m đ i v i phát tri n H QC trên TTCK Vi t Nam, c th nh sau:

¬ Xây d ng h th ng giám sát qu n lý

K t qu t vi c ng d ng H QC ch ng khoán t i m t s n c trên th

gi i, các sàn giao d ch H QC ch ng khoán trên th gi i đ u có y ban giám sát

th c hi n H QC c ng nh các ho t đ ng liên quan đ n H QC c bi t v i tình hình th c t Vi t Nam hi n nay, vi c phát tri n H QC trên TTCK c n có c ch giám sát ch t ch h n Do v y, khi phát tri n h p đ ng quy n ch n trên TTCK

Vi t Nam, Vi t Nam c n xây d ng y ban giám sát v i ch c n ng và nhi m v phù h p v i tình hình th c ti n Vi t Nam

¬ Xây d ng h th ng công ngh thông tin t ng ng v i ho t đ ng c a

Sàn giao d ch h p đ ng quy n ch n

H QC có ph ng th c giao d ch khá đ c bi t và ph c t p v i s tham gia

c a nhi u bên nh : ng i mua, ng i bán, ng i môi gi i quy n ch n công ty

ch ng khoán, công ty niêm y t, công ty thanh toán, công ty l u ký H QC Do

đó, c n xây d ng h th ng công ngh thông tin t ng thích v i s phát tri n ho t

đ ng c a sàn giao d ch H QC

Vi c chuyên môn hóa các ch c n ng c a các thành ph n tham gia sàn giao

d ch H QC ch ng khoán và ng d ng công ngh thông tin là xu th t t y u trong quá trình phát tri n c a H QC

¬ Nâng cao hi u qu cung c p thông tin

Các giao d ch H QC đ u d a trên s bi n đ ng giá ch ng khoán c s , mà

s bi n đ ng giá ch ng khoán c s d a vào ph n ng c a ng i đ u t trên th

Thi t l p các tiêu chu n cao đ i v i yêu c u công b thông tin, đ m b o tính minh b ch, công b ng và đáng tin c y c a các thông tin công b nh m gia

t ng thêm ni m tin cho ng i đ u t ng th i ph i có các bi n pháp ch tài x

lý hình s đ i v i nh ng hành vi c tình công b thông tin sai l ch và thi u trung

th c nh m tr c l i đ b o v l i ích c a nhà đ u t

¬ Hoàn thi n quy trình và trang b h th ng k thu t giao d ch

Ho t đ ng c a TTCK nói chung và H QC nói riêng ph i đòi h i m t s yêu c u: k thu t đ nh giá, k thu t ch n ph ng án đ u t , k thu t đ t l nh mua bán, k thu t ho ch toán và chuy n quy n s h u, k thu t l u ký ch ng khoán,

k thu t l u tr l nh T t c các k thu t này đòi h i ph i có quy trình và h

t ng lai… i v i th tr ng ch ng khoán Vi t Nam, vi c phát tri n H QC trên TTCK s t o ra nhi u l i ích thi t th c nh giúp n đ nh giá c ch ng khoán, nâng cao tính thanh kho n, b i d ng ni m tin nhà đ u t , thu hút đ c nhi u v n nhàn

r i còn trong dân chúng và c các nhà đ u t n c ngoài, t c là làm cho TTCK ngày càng sôi đ ng và h p d n h n

CH NG 2: TH C TR NG TTCK, H QC VI T NAM

VÀ S C N THI T PHÁT TRI N H QC TRÊN TTCK

VI T NAM 2.1 Th c tr ng v TTCK Vi t Nam trong th i gian qua

¬ Nh ng bi n đ ng và thành t u c a TTCK Vi t Nam n m 2007

N m 2007 là n m t ng tr ng và bi n đ ng ngo n m c v i nhi u m c s

ki n quan tr ng trong l ch s phát tri n TTCK Vi t Nam bu i ban s

Trong đó, Lu t Ch ng khoán có hi u l c t ngày 01/01/2007 đã góp ph n thúc đ y th tr ng phát tri n và t ng c ng kh n ng h i nh p vào th tr ng tài chính qu c t Tính công khai, minh b ch c a các t ch c niêm y t đ c t ng

c ng VNIndex đ t đ nh 1.170,67 đi m, HASTC-Index ch m m c 459,36 đi m

Hình 2.1: Bi u đ bi n đ ng Vn-index n m 2007

Tính đ n ngày 28/12/2007, SGDCK TP.HCM đã th c hi n đ c 248 phiên giao d ch v i t ng kh i l ng giao d ch đ t h n 2,3 t ch ng khoán t ng đ ng

v i t ng giá tr giao d ch toàn th tr ng đ t 224.000 t đ ng, g p 2 l n kh i l ng

và 2,8 l n giá tr giao d ch so v i n m 2006 Quy mô giao d ch t ng tr ng m nh khi m c giao d ch bình quân n m 2007 đ t 255 t đ ng/phiên

T i cùng th i đi m, S giao d ch HOSE và Trung tâm giao d ch HASTC

t ng c ng đã có 257 c phi u và 3 ch ng ch q y đ c niêm y t và giao d ch

T ng giá tr v n hoá t i HOSE và HASTC đã đ t kho ng 31 t USD – t ng 126%

so v i n m 2006, t ng 12 l n so v i n m 2005, t ng đ ng 45% GDP n m 2007 Giá tr giao d ch bình quân hàng ngày đ t g n 1000 t đ ng

B ng 2.1: Quy mô v n hóa TTCK Vi t Nam t 2000 – 2007

Có th nói đây là giai đo n th tr ng đ t m c t ng tr ng v i t c đ l n

nh t khi đ t m c t ng 126% ch trong vòng 3 tháng giao d ch2

V i n i lo s v m t “th tr ng bong bóng”, các c quan qu n lý nhà n c

c ng nh chính ph đã vào cu c đ gi m nhi t th tr ng b ng các bi n pháp ki m soát th tr ng ch t ch , ban hành nh ng thi t ch đ ki m ch s t ng tr ng quá nóng c a th tr ng

K t qu , VN-Index ch trong vòng 1 tháng giao d ch đã r i xu ng m c 905,53 đi m (24/04/2007), gi m t i 22,6% so v i m c đ nh vào tháng 3 HASTC – Index tr v m c 321,44 đi m (24/04/2007), gi m 30% so v i m c đ nh Th

tr ng đã m t đi m quá nhanh trong m t th i gian ng n khi n giá giao d ch c a các c phi u đã tr v g n m c giá thi t l p vào đ u n m

B ng 2.2: 10 mã c phi u bi n đ ng m nh nh t trên HOSE

Giá đóng c a (đ ng)

CP kh p l nh (c phi u)

xu h ng ph c h i nhanh chóng, đ c bi t là các mã c phi u blue chip trên c 2 sàn đ u l y l i đ c nh ng gì đã m t trong 6 tháng gi a n m

Nhìn chung n m 2007 là m t n m phát tri n v t b c c a TTCK Vi t Nam

M c dù v n còn nh ng b n kho n v tính minh b ch thông tin c ng nh đi u hành chính sách v mô, nh ng TTCK Vi t Nam th c s bi n đ i v ch t và l ng, t ng

v n hóa c a th tr ng (ch a tính trái phi u) đã đ t trên 43% GDP

¬ Nh ng bi n đ ng và thành t u c a TTCK Vi t Nam n m 2008

Nh m t quy lu t, n m 2008 là n m đi u ch nh gi m cho giai đo n bùng n 2006-2007, th tr ng đi xu ng là xu h ng ch đ o trong n m 2008, xu h ng này b t đ u t đ nh VN-Index 1.104 đi m vào ngày 10/10/2007

Giai đo n đ u n m đ n cu i tháng 4: Th tr ng ti p t c trong xu h ng

đi u ch nh gi m b t đ u t tháng 10/2007 Kh i đ u n m 2008 VN-Index đã đón nhi u thông tin b t l i t chính sách ti n t c a nhà n c nh m kh ng ch l m phát đang m c cao hai con s

Ngày 25/03 VN-Index đóng c a t i 496,64 đi m, chính th c phá đáy 500

i u này đã khi n cho UBCKNN quy t đ nh đi u ch nh biên đ dao đ ng giá CP

và CCQ t i HOSE t +-5% xu ng +-1%, t i HASTC t +-10% xu ng +-2% Vi c thu h p biên đ giao d ch b t đ u th c hi n t ngày 27/03/2008 Vì VN-index đã

r t liên t c t 1.100 đi m còn 496 đi m (gi m h n 50%), nên UBCKNN quy t

đ nh gi m biên đ dao đ ng đã khi n nhà đ u t b t ho ng lo n bán ra Thay vào

đó là tâm lý đ u c mua vào Ngày 03/04 UBCKNN quy t đ nh cho đi u ch nh biên đ giao d ch lên +- 2% t i HOSE và +-3% t i HASTC sau khi th tr ng đã

có nh ng d u hi u n đ nh

Do n n kinh t v mô v n còn quá x u, nên xu h ng t ng ng n h n đã s m

ch m d t vào ngày 9/4/2008, VN-Index t ng liên t c 11 phiên, đ t 552 đi m (t ng 11% so v i đáy 496 đi m) Th tr ng quay tr l i xu h ng gi m giá dài h n Ch

s l m phát ra ngày 25 hàng tháng cho th y CPI tháng 4 t ng 2,2% so v i tháng 3

và t ng 21.42% so v i cùng k n m 2007, m c cao nh t trong h n m t th p k

g n đây

Giai đo n tháng 5 đ n gi a tháng 6: M t l ng hàng r t l n đ c tung ra

bán h u h t các mã Bluechip: STB, SSI, VNM, FPT, REE, DPM, PPC… Vì là

các mã có tính thanh kho n cao, m c v n hóa th tr ng l n nên th ng đ c đa

s các công ty ch ng khoán ch p nh n ký h p đ ng Repo

Các y u t trên k t h p l i đã kéo VN-Index t t d c không phanh v t qua

m c 400 đi m m t cách d dàng và ch m đáy 367 đi m vào ngày 11/06/2008

Th ng kê giao d ch cho th y s c c u (mua) toàn th tr ng trên 2 sàn HOSE và

HASTC trong giai đo n 15/5 đ n 15/6 ch đ t trung bình 140 t đ ng/ngày, m c

th p nh t t n m 2006 đ n nay

B ng 2.3: Quy mô niêm y t trên TTCK Vi t Nam3

đ u n m đã b t đ u có tác d ng t gi a tháng 6, thâm h t m u d ch gi m đáng k

t ng tr ng tín d ng đã ch m l i và có ch n l c Th tr ng đã r t v đáy 367

đi m và tiêu hóa h t các thông tin x u, nên gi i đ u c quay l i th tr ng thu gom

c phi u v i tâm lý c phi u giá r

Khi th tr ng đang ph c h i thì b t ng 9h sáng ngày 17/07 Chính ph ra thông báo t ng giá x ng đ t ng t 31,05 % t m c 14.500 đ/lít lên 19.000 đ/lít x ng A92 H u qu là Vn-Index gi m liên t c 6 phiên sau đó, do nhà đ u t m t ni m tin vào các ho ch đ nh chính sách; vì cách đó không lâu m t quan ch c Chính ph

đã kh ng đ nh Chính ph s không t ng giá x ng d u cho đ n cu i n m nh m

Tr c s h i ph c c a th tr ng, ngày 18/08 UBCKNN đã nâng biên đ giao d ch, t i HOSE t +- 3% lên +- 5%, t i HAX t +- 4% lên +-7%

Giai đo n đ u tháng 9 đ n cu i tháng 12: VN-Index b tác đ ng m nh t

cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u B c sang đ u tháng 9 th tr ng l i ti p t c chu k gi m giá dài h n, đ c bi t ch u nh h ng t cu c kh ng ho ng tài chính

c a M đang lên đ n đ nh đi m HAX l n đ u tiên gi m d i m c 100 đi m sau

h n 3 n m thành l p, đ t 97.6 đi m vào ngày 27/11, còn VN-Index thì g n ch m

m c 300 đi m, đ t 303.54 đi m vào hôm đó

¬ Nh ng bi n đ ng và thành t u c a TTCK Vi t Nam 2009 - 03/2010

N m 2009 là m t n m đ y th ng tr m c a TTCK Vi t Nam, m đ u v i

m t phiên giao d ch có th coi là t nh t khi r t ít nhà đ u t tham gia giao d ch, báo hi u m t n m đ y sóng gió cho c n n kinh t c ng nh TTCK Vi t Nam

Tuy nhiên, b c tranh kinh t th gi i m t n m sau “c n bão tài chính” đã

d n sáng tr l i N n kinh t Vi t Nam v n b nh h ng t cu c kh ng ho ng tài chính và suy thoái kinh t toàn c u c ng đã d n d n h i ph c nh nh ng n l c kích thích kinh t c a Chính ph

Các b c th ng tr m c a TTCK Vi t Nam n m 2009 – 03/2010 d a trên

ti n trình h i ph c và phát tri n c a n n kinh t trong n c c ng nh th gi i có

th phân ra 4 giai đo n l n4

Hình 2.3: B n giai đo n l n c a Vn-index n m 2009

o Giai đo n 1: Suy thoái và t o đáy (t tháng 1 - 2)

N n kinh t trong n c b nh h ng b i cu c kh ng ho ng kinh t toàn

c u, th hi n qua tiêu dùng suy gi m, s n xu t đình đ n, kim ng ch xu t kh u b thu h p, v n đ u t n c ngoài y u đi… Do v y, m c t ng tr ng GDP c a Vi t Nam trong quý I/2009 đ t 3,1%

Vì th , nh ng tháng đ u n m 2009 TTCK đã s t gi m m nh và thi t l p

m c đáy th p nh t trong nhi u n m qua t i ng ng 235,50 đi m (ngày 24/2/2009),

th tr ng xu ng đáy, các nhà đ u t bi quan b i ch a bao gi th tr ng l i r i vào c nh m đ m đ n th , các sàn ch ng khoán r i vào tình tr ng v ng tanh, v ng

ng t, b i h u nh không có nhà đ u t nào đ n sàn giao d ch

o Giai đo n 2: T ng tr ng đ t 1 (t tháng 3 - 7)

B c sang tháng 3, Chính ph Vi t Nam b t đ u th c hi n các bi n pháp kích thích kinh t , chính sách tài khoá m r ng và chính sách ti n t n i l ng thông qua gói kích c u, đ c bi t là h tr lãi su t 4%, c ng nh chính sách gi m, giãn thu đ i v i doanh nghi p

Vì v y, n n kinh t đã có m t s d u hi u ph c h i và chính th c thoát đáy

t quý II/2009 v i t c đ t ng tr ng GDP đ t 3,9% D u hi u tích c c này l p

t c giúp TTCK đ t đ c m c t ng tr ng nh và ch m trong tháng 3-4, sau đó đã

t ng t c m nh t tháng 5 và xác l p đ nh 525 đi m kho ng gi a tháng 6 Sau giai

đo n t ng tr ng nóng, th tr ng đã đi u ch nh gi m cho đ n g n h t tháng 7

o Giai đo n 3: T ng tr ng đ t 2 (t tháng 8 - 10)

Các trung tâm kinh t l n c a th gi i c ng l n l t kh ng đ nh s ph c

h i, đ c bi t m t s qu c gia t i châu Á và Trung Qu c đã đ t t c đ t ng tr ng cao đã giúp TTCK th gi i th c s kh i s c

Trong n c, nh t n d ng đ c c h i chí phí v n th p và chính sách h

tr v thu nên đ t t c đ t ng tr ng l i nhu n r t l n T ng tr ng GDP tính chung 3 quý đ u n m 2009 c a Vi t Nam đ t 4,6% và d đoán c n m là 5,2%

ây chính là c s khá v ng ch c đ TTCK ti p t c đ t t ng giá l n 2 v i

nh ng k l c v giá tr và kh i l ng liên ti p xác l p, đ nh cao c a VN-Index là

633 đi m, cùng v i nh ng phiên giao d ch 5.000-6.000 t đ ng

B ng 2.4: X p h ng h i ph c TTCK các n c trên th gi i ( VT:%)

Turkey 19,20 Turkey 34,71 Vietnam 116,86

Hungary 17.70 Indoneisa 28,13 Russia 95,79Vietnam 15,67 Czech 27,66 Turkey 94,30Autria 13,73 Hungary 25,04 Hungary 88,08Egypt 12,78 Philippines 23,98 Indonesia 84,46

( Ngu n: World Market Indices)

o Giai đo n 4: Thoái lui và th n tr ng (t tháng 11 – 03/2010)

Chính sách kích thích kinh t m c dù đã phát huy đ c tác d ng chính là

ng n ch n đà suy gi m kinh t , nh ng bên c nh đó c ng t o ra tác d ng ph và

ti m n m t s nguy c C th nó đã kích thích m nh vào t ng tr ng tín d ng trong 10 tháng đ u n m 2009 đ t trên 33%, có v đã t ng quá m c c n thi t và

v t quá kh n ng h p th v n c a n n kinh t B ng ch ng là ch s ICOR n m

2009 b ng 8 là m c cao nh t t tr c t i nay

Ngoài ra, s m nh tay trong chính sách tài khóa đã khi n ngân sách nhà

n c r i vào tình tr ng “tr ng k thâm h t” và có th đ t m c k l c 6,5% GDP

Hình 2.4: Bi u đ Vn-index t tháng 11/2009 – 03/2010

(Ngu n http://wss.com.vn/tabid/287/default.aspx)

Nh ng tác đ ng th c đ n lu ng ti n vào th tr ng ch ng khoán c ng nh

nh ng tác đ ng tâm lý thái quá đã khi n các ch s ch ng khoán r i vào chu k

gi m đi m t tháng 11 cho đ n nay Tính t đ nh cao xác l p trong n m thì Index đã m t kho ng 30% v đi m s

VN-2.1.2 ánh giá các m t còn t n t i c a TTCK Vi t Nam

¬ Nghi p v , qu n lý giám sát TTCK ch a hi u qu

Tr i qua h n 10 n m phát tri n, TTCK Vi t Nam so v i th gi i v n còn là

m t đ a tr , nên các quy đ nh hi n hành còn nhi u k h mà gi i đ u t có th

Nh ng ng i quan sát k TTCK đ u nh n th y th i gian qua có m t kh i

l ng mua-bán c phi u r t l n t m t t ch c có ti m l c m nh v tài chính, gây

ra nh ng c n chao đ o giá c nh ng các nhà giám sát, qu n lý đã không đ kh

Tr c các hành đ ng thao túng giá c c a gi i đ u c , vi ph m lu t ch ng khoán, mua bán n i gián… làm t ng nguy c l ng đo n th tr ng, h th ng giám sát ho t đ ng c a TTCK Vi t Nam đã đ c thi t l p nh ng ho t đ ng ch a hi u

qu , ch a có h th ng ch tiêu giám sát

Ngoài ra, n ng l c giám sát, các ch tài c ng ch hành vi vi ph m còn h n

ch , các v n b n pháp lu t khác có liên quan nh Lu t Dân s , Lu t Hình s , Lu t Thanh tra, pháp l nh x ph t hành chính… ch a quy đ nh rõ th m quy n và ch a

có các quy đ nh rõ ràng v các hành vi vi ph m trong ho t đ ng ch ng khoán

¬ Thông tin trên th tr ng ch ng khoán không minh b ch

Thông tin công khai minh b ch là m t trong nh ng đi u ki n đ t n t i th

tr ng niêm y t, nh ng Vi t Nam đi u ki n này v n còn gây xôn xao các nhà

đ u t Thông tin v các công ty niêm y t v i các nhà đ u t có tác đ ng r t l n trong các quy t đ nh đ u t Nh ng hi n nay thông tin trên TTCK Vi t Nam v n

ho t đ ng ch a hi u qu

Ngh đ nh s 36/2007/N -CP ngày 8/3/2007 quy đ nh m c ti n ph t đ i

v i hành vi c ý công b thông tin sai l ch ho c che gi u s th t s ch u m c ph t

t 20 - 50 tri u đ ng nh ng có m t s tr ng h p v n ch a b x lý

Ví d : Trong đ t bán đ u giá c phi u l n đ u ra công chúng đ th c hi n

c ph n hóa c a công ty Xu t nh p kh u Intimex ngày 12/4/2007, tính minh b ch

c a vi c thông tin đ y đ đ n nhà đ u t b đ t d u h i

Ngày 09/11/2009, công ty c ph n Full Power ch m công b thông tin theo quy đ nh các báo cáo tài chính quý I, II và IV/2008, báo cáo tài chính quý I/2009 Công ty đã không tuân th các quy đ nh c a Lu t doanh nghi p v qu n tr công ty theo quy đ nh t i kho n 1 i u 28 Lu t ch ng khoán

Ngay c c quan qu n lý TTCK c ng có nh ng thông tin ti n h u b t nh t gây khó kh n cho nhà đ u t Và s b t nh t m t cách khó hi u t ban lãnh đ o

qu VMF trong nh ng thông tin đ c công b v vi c phát hành t ng v n VF1 t

M i đây, B tài chính v a ban hành thông t s 09/2010/TT-BTC h ng

d n v vi c công b thông tin trên TTCK Theo đó, b t đ u t ngày 1/3/2010, vi c công b thông tin c a các t ch c, cá nhân liên quan trên TTCK s áp d ng th c

hi n theo qui đ nh c a Thông t 09

Thông t 09 thay th thông t s 38/2007/TT-BTC ngày 18/4/2007 c a B tài chính v công b thông tin trên TTCK và đ c coi là qui ph m pháp lu t ch t

ch h n, có nhi u đi m qui đ nh m i so v i tr c đây, nh m đ y m nh tính minh

b ch thông tin trên TTCK

Thông tin thi u minh b ch c ng thêm m t s cá nhân hay t ch c v i s

v n nhàn r i l n, tìm cách thao túng TTCK, ki m l i d a vào s kém hi u bi t và tâm lý b y đàn c a các nhà đ u t trong n c D n đ n b n th đo n làm giá

ch ng khoán c a gi i đ u c nh sau: (i) Bán giá sàn t o tâm lý ho ng lo n; (ii) Mua giá tr n t o tâm lý h ng ph n; (iii) R i đinh che giá mua th t; và (iv) R i đinh che giá bán th t

¬ u t ch ng khoán theo tâm lý b y đàn

Th tr ng tài chính luôn luôn b chi ph i b i lòng tham và n i s hãi S sôi đ ng c a TTCK Vi t Nam th i gian qua c ng đã ph n ánh ph n nào chân lý

y Nh là m t quy lu t, th tr ng sôi đ ng và giá t ng liên t c đã nhanh chóng

cu n hút m t làn sóng nhà đ u t m i mu n th th i v n trên TTCK v i m c sinh

l i h p d n, tham gia d dàng

Nhóm đ u t này không có ki n th c và hi u bi t sâu s c v TTCK, không

ch p nh n thua l trong ng n h n Mua bán ch d a vào c m tính và theo xu h ng

s đông, mua nhanh ch giá lên và bán nhanh vì s giá s gi m nhóm nhà đ u

t này, kh n ng phân tích tình hình tài chính, đánh giá các ch s ho t đ ng c a doanh nghi p r t h n ch , đ a đ n h qu là các l nh giao d ch c a h vô tình làm

th tr ng chao đ o

Vi c t ng giá m nh m trong th i gian qua c a các công ty v n không đ c đánh giá cao d ng nh đang theo đúng m t k ch b n đã t ng di n ra t i Thái Lan, Trung Qu c tr c m i l n suy thoái c a th tr ng ó là vi c giá c phi u c a các