Nhân giống cây thanh long ruột đỏ Hylocerreus polyrhizus britton và Rose

M t ngoài c a nh ng cánh hoa phía bên ngoài có màu xanh vàng, m t trong màu tr ng, còn nh ng cánh hoa bên trong có màu tr ng... Cây nhân gi ng in vitro có tr ng thái sinh lý tr và đ c du

HYLOCEREUS POLYRHIZUS (WEBER) BRITTON & ROSE

KHOA CÔNG NGH SINH H C

CHUYÊN NGÀNH NÔNG NGHI P

L I C M N

Em xin chân thành c m n quý th y cô Khoa Công Ngh Sinh H c tr ng

i H c M TP H Chí Minh đã t n tình truy n đ t ki n th c và nhi t tình giúp đ

em trong su t th i gian em h c t i tr ng

Em xin chân thành c m n cô Nguy n Tr n ông Ph ng đã nhi t tình h ng

d n và t o đi u ki n giúp em th c hi n đ tài

Em xin c m n ch Ph c, ch Vân và ch H ng đã t n tình giúp đ em trong

TDZ 1 - phenyl 1 - 3 - (1,2,3 - thiadiazol - 5 - yl) - ure

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1: S l n và l ng phân bón trong n m đ u sau khi tr ng thanh long 17

B ng 2.2: S l n và l ng phân bón cho thanh long đ c tr ng đ t x u và đ t

màu m 18

B ng 2.3: Thông tin giá tr dinh d ng c a trái thanh long ru t đ hylocereus

polyrhizus (weber ) britton & rose: [11] 21

B ng 3.1: nh h ng c a n ng đ javel và th i gian kh trùng đ n m u h t thanh

B ng 4.3: nh h ng c a n ng đ BA lên s t o c m ch i t đo n thân (1 cm)

cây thanh long con in vitro 46

B ng 4.4: nh h ng n ng đ NAA lên s t o r t ch i thanh long in vitro 49

B ng 4.5: Kho ng t ng tr ng c a cây thanh long nuôi c y mô trên các t l ch t

tr ng 52

DANH M C HÌNH NH

Hình 2.1: Cây Thanh long ru t đ 10

Hình 2.2: R cây Thanh long 122

Hình 2.3: Thân và cành Thanh long 122

Hình 2.4: Hoa Thanh long ru t đ 133

Hình 2.5: Qu và h t Thanh long ru t đ 144

Hình 3.2: o n thân Thanh long con 344

Hình 4.1: M u s ng vô trùng sau 35 ngày c y 4040

Hình 4.2: Các kích th c m u c y 40

Hình 4.3: nh h ng c a BA đ n s t o c m ch i t cây Thanh long con v i các kích th c khác nhau sau 65 ngày c y 455

Hình 4.4: nh h ng c a BA đ n s t o c m ch i t đo n thân (1 cm)cây Thanh long ru t đ con sau 65 ngày c y 488

Hình 4.5: nh h ng c a NAA đ n s hình thành và sinh tr ng c a r Thanh long ru t đ in vitro sau 50 ngày nuôi c y 511

Hình 4.6: Sinh tr ng c a cây Thanh long nuôi c y mô trên các t l ch t tr ng khác nhau sau 5 tu n 544

Hình 4.7: S sinh tr ng c a Thanh long ru t đ ex vitro cùng m t đi u ki n sau 3 tu n……… …54

M C L C

1 T V N 7

2 T NG QUAN TÀI LI U 10

2.1 Gi i thi u cây Thanh long 10

2.1.1 Ngu n g c, phân lo i và phân b 10

2.1.2 c đi m hình thái và sinh lý cây Thanh long[3] 11

2.1.3 c đi m sinh thái[3] 14

2.1.4 K thu t tr ng tr t [7] 15

2.1.5 K thu t ch m sóc[7] 16

2.1.6 Thành ph n và công d ng c a Thanh long 19

2.2 Nuôi c y mô t bào th c v t 22

2.2.1 Khái ni m và ng d ng 22

2.2.2 Các y u t nh h ng đ n nhân gi ng 22

2.2.3 Nh ng v n đ trong nhân gi ng [4] 24

2.2.4 Các b c trong nuôi c y mô t bào th c v t[4] 25

2.2.5 Các nghiên c u v nuôi c y cây Thanh long 27

3 V T LI U VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M 29

3.1 V t li u nghiên c u 29

3.1.1 i t ng nghiên c u 29

3.1.2 i u ki n nuôi c y 29

3.1.3 Môi tr ng nuôi c y 29

3.1.4 Thi t b , d ng c và hóa ch t 30

3.2 Ph ng pháp nghiên c u 31

3.2.1 Thí nghi m 1: Kh o sát n ng đ và th i gian kh trùng m u c a dung d ch javel 31

3.2.2 Thí nghi m 2: Kh o sát nh h ng c a n ng đ BA lên s t o c m ch i

t cây Thanh long con v i các kích th c khác nhau 32

3.2.3 Thí nghi m 3: Kh o sát nh h ng c a n ng đ BA lên s t o c m ch i t đo n thân cây Thanh long con vô trùng 34

3.2.4 Thí nghi m 4: Kh o sát nh h ng c a NAA lên s t o r in vitro cây Thanh long ru t đ 35

3.2.5 Thí nghi m 5: Kh o sát nh h ng c a các t l ch t tr ng đ n s sinh tr ng c a cây Thanh long ru t đ nuôi c y mô 36

3.2.6 Ph ng pháp thu th p và x lý s li u 37

4 K T QU VÀ TH O LU N 39

4.1 Thí nghi m 1: Kh o sát n ng đ và th i gian kh trùng m u c a dung d ch Javel 39

4.2 Thí nghi m 2: Kh o sát nh h ng c a n ng đ BA lên s t o c m ch i t cây Thanh long con v i các kích th c khác nhau 40

4.3 Thí nghi m 3: Kh o sát nh h ng c a n ng đ BA lên s t o c m ch i t đo n thân cây Thanh long con vô trùng 46

4.4 Thí nghi m 4: Kh o sát nh h ng c a NAA lên s t o r in vitro cây Thanh long ru t đ 49

4.5 Thí nghi m 5: Kh o sát nh h ng c a các t l ch t tr ng đ n s sinh tr ng c a cây Thanh long ru t đ nuôi c y mô 52

5 K T LU N VÀ NGH 56

5.1 K t lu n 56

5.2 ngh 56

TÀI LI U THAM KH O 57

PH L C 59

1 T V N

Trái cây có vai trò vô cùng quan tr ng trong kh u ph n n c a m i chúng ta vì cung c p cho c th nhi u khoáng ch t, n ng l ng, vitamin và m t s ho t ch t có

ho t tính sinh h c Hi n nay, cây n qu đã tr thành m t trong nh ng lo i cây là

th m nh kinh t Vi t Nam S n ph m cây n qu ngoài cung c p cho th tr ng trong n c, đ ng th i là ngu n xu t kh u sang các n c trong khu v c c ng nh

m t s thì tr ng l n trên th gi i nh Châu Âu và Hoa K Do đó, cây n qu nói chung và cây Thanh long ru t đ nói riêng có ý ngh a to l n trong vi c thúc đ y s phát tri n kinh t Vi t Nam Thanh long ru t đ có ngu n g c nhi t đ i, ch u h n

gi i, nên đ c tr ng nh ng vùng nóng, c ng đ chi u sáng m nh, thích nghi trên nhi u lo i đ t.[1]

các vùng sinh thái khác nhau, s đ t hoa c a gi ng Thanh long ru t đ nhi u g p đôi gi ng Thanh long ru t tr ng, ra 12 đ t hoa/n m, gi ng tr ng ch có 6

đ t hoa/n m T l đ u qu các n m kh o nghi m đ u đ t trên 80%, cao h n

gi ng tr ng (ch d i 80%) và n ng su t c ng cao h n N m 2007, n ng su t

gi ng Thanh long ru t đ đ t t 15,7 - 20,1 kg/tr , trong khi đó gi ng Thanh long

ru t tr ng ch đ t t 4,3 -13,5 kg/tr trong cùng đi u ki n kh o nghi m Kh i

l ng trung bình c a Thanh long ru t đ đ t 279,52 g; trong khi gi ng ru t tr ng

ch đ t 251,17 g.[2]

M t s ch tiêu phân tích ch t l ng qu cho th y: t ng hàm l ng các ch t

r n hoà tan (đ brix), đ ng t ng s , carotin c a Thanh long ru t đ cao h n Thanh long ru t tr ng Các ch tiêu trên l n l t c a Thanh long ru t đ là: 17,02; 10,78; 1,64; c a Thanh long ru t tr ng là: 15,38; 9,21 và 0,03.[7] Chúng đ c chu ng dùng làm món tráng mi ng, n c ép, sinh t hay dùng đ trang trí, có th

ch bi n màu th c ph m, n c u ng lên men, m ph m nh son, ph n, làm thu c

tr ung th , làm r u Giá bán trung bình 35 nghìn đ ng/kg (g p 1,5 - 2 l n Thanh long ru t tr ng).[1]

Thanh long ru t đ là lo i cây n qu có giá tr xu t kh u, hi u qu kinh t cao và đang có nhu c u r t l n không ch th tr ng n c ngoài mà ngay c th

tr ng trong n c Hi n nay, Hoa K đã c p mã xu t kh u cho Thanh long ru t đ

và v i k thu t s n xu t tiên ti n Thanh long ru t đ là s n ph m tuân th nghiêm

ng t v v sinh an toàn th c ph m, d l ng thu c b o v th c v t c ng nh m t

s yêu c u khác đã đ c các đ i tác xu t kh u M , Nh t, Châu Âu tin dùng n nay, do m i đ c đ a vào tr ng, nên di n tích Thanh long ru t đ Vi t Nam ch

đ t kho ng 30ha t p trung t i các t nh Bình Thu n, Ti n Giang, Long An và Tây Ninh Do di n tích ch a nhi u nên ngay c th tr ng trong n c c ng không cung

c p đ dù giá Thanh long ru t đ trong n c cao h n 5-10 l n so v i Thanh long

ru t tr ng.[16]

Thanh long ru t đ đ c nhân gi ng ch y u b ng ph ng pháp giâm cành

v i th i gian và h s nhân gi ng th p, cây con không đ ng đ u Do đó, đ t o ra ngu n cây gi ng l n và đ ng đ u cung c p cho s n xu t, chúng tôi th c hi n đ tài

“Nhân gi ng in vitro cây Thanh long ru t đ Hylocereus polyrhizus (Weber)

Britton & Rose”

M c tiêu c a đ tài : tài này đ c th c hi n nh m m c tiêu nhân gi ng nhanh cây Thanh long ru t đ v i s l ng l n và cây con đ ng đ u v m t ki u hình, kích th c, đ c đi m sinh tr ng và n ng su t T o c s , n n t ng cho các nghiên c u ti p theo

2 T NG QUAN TÀI LI U

2.1 Gi i thi u cây Thanh long

2.1.1 Ngu n g c, phân lo i và phân b

Cây Thanh long (tên khoa h c: Hylocereus undatus Haw., tên ti ng Anh là

Pitahaya hay còn g i là Dragon fruit) thu c h X ng r ng (Cactaceae), có ngu n

g c các vùng sa m c thu c Mehico và Colombia Thanh long đ c ng i Pháp đem vào tr ng Vi t Nam trên 100 n m nay, nh ng m i đ c đ a lên thành hàng hóa t th p niên 1980.[3]

Cây Thanh long ru t đ (Hylocereus

polyrhizus (Weber) Britton & Rose) đ c nhà

th c v t h c- phân lo i h c Nathaniel Lord

Britton (1858- 1934) và nhà th c v t h c ng i

M Joseph Nelson Rose (1862 -1928) đ t tên

vào n m 1909 Theo h th ng phân lo i th c v t,

cây Thanh long ru t đ thu c[8]

Hình 2.1 Cây Thanh long ru t đ

Hi n nay, loài cây này c ng đ c tr ng các n c trong khu v c ông Nam

Á nh Vi t Nam, Malaysia, Thái Lan, Philippines, Indonesia (đ c bi t là mi n tây

đ o Java); mi n nam Trung Qu c, ài Loan và m t s khu v c khác

Vi t Nam là n c duy nh t ông Nam Á có tr ng Thanh long t ng đ i t p trung trên quy mô th ng m i v i di n tích c l ng 4.000 hectare (1998), t p trung t i Bình Thu n 2.716 hectare, ph n còn l i là Long An, Ti n Giang, TP H Chí Minh, Khánh Hòa và r i rác m t s n i khác n n m 2013, di n tích tr ng Thanh long Bình Thu n t ng trên 20.000 hectare, Long An trên 2.500 hectare và

Ti n Giang kho ng 3.000 hectare Hi n nay, n c ta đã xu t kh u Thanh long đ n nhi u n c d i d ng qu t i Riêng v i Nh t B n do ch đ ki m d ch th c v t quá kh c khe nên trong nh ng n m g n đây đã ch nh p Thanh long d i d ng đông

Hình 2.2: R cây Thanh long

CO2 trong quang h p theo h CAM là m t h thích h p cho các cây m c vùng sa

m c M i n m cây cho t 3 – 4 đ t cành Trong mùa ra cành, kho ng th i gian gi a hai đ t ra cành t 40 – 50 ngày S l ng cành trên cây t ng theo tu i cây: cây m t

tu i trung bình có đ 30 cành, hai tu i kho ng 70 cành, ba tu i kho ng 100 cành và

b n tu i có kho ng 130 cành cây 5- 6 tu i ch duy trì kho ng 150 – 170 cành

Hình 2.3: Thân và cành Thanh long

2.1.2.3 Hoa

Thanh long là cây ngày dài (tr ng quang k ), ra hoa thành t ng bông đ n l trên cành, hoa có mùi th m T i Nam B hoa xu t hi n s m nh t vào trung tu n tháng 3 d ng l ch và kéo dài t i kho ng tháng 10 d ng l ch, r nh t t tháng 5

d ng l ch t i tháng 8 d ng l ch Trung bình có t 4 – 6 đ t ra hoa r m i n m Hoa l ng tính r t to, có chi u dài trung bình 25 – 35 cm, nhi u lá đài và cánh hoa dính nhau thành ng d ng loa, nhi u ti u nh và 1 nh y cái dài 18 – 24 cm,

đ ng kính 5 – 8 mm, nu m nh y cái chia làm nhi u nhánh M t ngoài c a nh ng cánh hoa phía bên ngoài có màu xanh vàng, m t trong màu tr ng, còn nh ng cánh hoa bên trong có màu tr ng Hoa có kh n ng t th ph n không qua môi gi i c a côn trùng hay gió Hoa th ng n t p trung t 20 – 23 gi đêm và đ ng lo t trong

v n T khi n đ n lúc tàn kéo dài đ 2 – 3 ngày Các đ t n đ u tiên r ng t 30%

đ n 40%, v sau t l này gi m d n khi g p đi u ki n ngo i c nh thu n l i

Hình 2.4: Hoa Thanh long ru t đ

2.1.2.4 Qu và h t

Sau khi hoa th , b u noãn s phát tri n thành qu m ng, trong 10 ngày đ u t c

đ phát tri n t ng đ i ch m sau đó t ng r t nhanh v c kích th c l n tr ng

l ng Th i gian t khi hoa th t i thu ho ch ch t 22 – 25 ngày Nh v y th i gian

ng đ i ng n so v i nhi u lo i qu nhi t đ i khác

nhi u tai lá xanh (do phi n hoa còn l i), đ u qu hõm sâu t o thành “h c m i” Khi còn non v qu màu xanh, lúc chính chuy n qua đ tím r i đ đ m Tr ng l ng trung bình là 279,52 g; dài trung bình là 12,28 cm và đ ng kính trung bình là 9,2

cm

M i qu có r t nhi u h t nh (nh h n h t mè đen), m m, có màu đen n m trong kh i th t qu

Hình 2.5: Qu và h t Thanh long ru t đ

2.1.3 c đi m sinh thái[3]

Là cây có ngu n g c nhi t đ i, ch u h n gi i, nên đ c tr ng nh ng vùng nóng M t s loài ch u đ c nhi t đ t 50o

C t i 55oC, nhi t đ thích h p vào kho ng 25- 30oC nh ng không ch u đ c giá l nh Chúng thích h p khi tr ng các

n i có c ng đ chi u sáng m nh nên n u b che n ng thân cây s m y u và lâu cho qu Cây m c đ c trên nhi u lo i đ t khác nhau nh đ t xám b c màu (Bình Thu n), đ t phèn (TP.H Chí Minh), đ t đ bazan (Long Khánh) ; nó có kh n ng thích ng v i các đ chua (pH) c a đ t r t khác nhau, đ pH thích h p kho ng 4-

5[3] L ng m a thích h p vào kho ng 600-2000 mm/ n m N u l ng m a quá cao

d làm r ng hoa và trái non [7]

2.1.4 K thu t tr ng tr t [7]

2.1.4.1 Th i v tr ng

N u có đ đi u ki n v n c t i thì có th tr ng Thanh long quanh n m,

nh ng trong s n xu t nhà v n th ng tr ng vào hai th i v chính: cu i mùa m a (tháng 10 – 12) và đ u mùa m a (tháng 5 – 6)

2.1.4.2 Chu n b đ t và cây tr

t sau khi đã đ c cày b a k c n d n c rác, ph i n ng cho khô i v i vùng đ t cao lên lu ng r ng 6 m, rãnh r ng 0,3 m và sâu 0,3 m Còn v i nh ng vùng đ t th p, c n ph i đào m ng lên li p r ng kho ng 6 m, m t li p ph i cao h n

m c th y c p cao nh t trong n m kho ng 0,4 – 0,5 m

Thanh long là cây thích h p khi tr ng các n i có c ng đ chi u sáng m nh, càng nhi u n ng càng t t nên không nên tr ng quá d y, d che khu t b t ánh sáng

c a nhau, làm gi m n ng su t, ph m ch t không ngon Vì v y, trên m i li p tr ng 2 hàng cây tr , m i hàng cách nhau 3 m, hàng cách mép m ng 1,5 m Trên m i hàng, cây cách nhau 3 m Sau đó bón lót m i tr kho ng 20 – 25 kg phân h u c và

tr u đã hoai m c và kho ng 0,5 – 1 kg phân lân Cu i cùng c n ph trên m t l p đ t

m t

2.1.4.3 Cách tr ng

Tr c khi tr ng nên x lý đ t và hom gi ng b ng thu c tr b nh benlate C, fundozol…đ phòng ng a b nh th i và dùng thu c h t basudin, regent…r i xung quanh g c đ di t ki n

M i tr ch nên tr ng kho ng 4 -6 hom gi ng Khi tr ng, đ t hom gi ng đã ra

r đ u xung quanh cây tr đã chu n b , không nên chôn sâu hom mà ch c n đ t ngay trên m t đ t r i ph m t l p đ t m ng kho ng 0,5 – 1 cm, sau đó t r m rác,

c khô…lên trên ph n r đ ch ng n ng và gi m sau khi t i

Sau khi tr ng, dùng dây m m bu c túm đ u các hom l i cho ôm sát thân tr Khi đ t nên đ t áp ph n ph ng c a hom áp vào mé tr đ r khí sinh s bám nhanh

và ch c vào ch u

2.1.5 K thu t ch m sóc[7]

2.1.5.1 Ch m sóc sau khi tr ng

Sau khi tr ng n u g p n ng to ph i che b t ánh n ng g t đ tránh hom b cháy

n ng, khi r dài thì g d n đ che n ng Sau khi tr ng 15 – 20 ngày, ch nên đ l i

m t ch i trên cùng Khi ch i chính phát tri n thành nhánh non dài 15 – 20 cm thì

bu c nhánh non vào tr

Khi nhánh đã v t kh i giàn khung đ thì s p x p đ nh h ng t bên này tr gác qua bên kia đ u giàn đ cho nhánh đ gãy Khi nhánh dài trên m t mét chúng s

ra m t s ch i m i, đ t này ch nên đ l i hai ch i làm nhánh cái

Sau khi tr ng ph i đ nh k t i n c cho cây con t 3 – 5 ngày/l n (tùy theo

l p r m r , c rác ph trên g c dày hay m ng mà l ng n c t i nhi u hay ít…) Khi nhánh cái đã phát tri n dài đ c kho ng trên d i m t mét thì bón thêm phân cho cây M i g c bón 20 kg phân chu ng đã hoai m c và 0,2 – 0,3 kg phân NPK (lo i 20-20-15) Sau đó c n a tháng l i bón b sung thêm m t đ t phân NPK nh trên

2.1.5.2 T i n c

N c t i cho cây Thanh long ph i là n c ng t, không b nhi m m n, nhi m phèn…Ch nên t i n c bu i sáng s m và chi u mát, tránh t i lúc tr a n ng nóng m b o cho đ t luôn đ m và gi đ c đ m m t cách n đ nh, tránh tình

tr ng lúc t i quá nhi u khi thì t i quá ít

2.1.5.3 Bón phân

Th i đi m bón và l ng phân c n bón tùy thu c vào tình tr ng sinh tr ng, phát tri n c a cây nh tu i cây, th i k sinh tr ng trong n m, đ màu m c a đ t

và đ c bi t là s ki n t o, thành l p cành nhánh m i

B ng 2.1: S l n và l ng phân bón trong n m đ u sau khi tr ng Thanh long

L n 1, khi m i tr ng 20–30 kg phân chu ng m c + 0,2 kg phân Urea

L n 2, khi cây leo đ n

giàn 20-30 kg phân chu ng m c + 0,3 kg phân Urea

L n 3, khi cây tr búp 20-30 kg phân chu ng m c + 1 kg phân NPK

(20-20-15)

Khi cây đã tr ng thành các nhà v n th ng chia làm 3- 4 l n bón chính nh sau: sau khi thu ho ch, tr c khi ra bông hai tháng, sau khi bông n 15 ngày và bón theo t ng đ t ra bông trong v

B ng 2.2: S l n và l ng phân bón cho Thanh long đ c tr ng đ t x u và

25-30 kg phân chu ng + 0,2 kg Urea, 0,5

kg lân

Tháng 1-2 d ng l ch 0,3 kg NPK + 0,2 kg Urea + 0,25 kg KCl

Tháng 4-5 d ng l ch

25-30 kg phân chu ng + 0,6 kg NPK + 0,25 kg KCl + 0,2 kg

Urea

2.1.5.4 T a cành, t o tán

Th ng có m t s cách t a nh sau:

T a đau: Th c hi n sau đ t thu hái xong trái (kho ng tháng 10 d ng l ch),

lo i b 2/3 s cành già bên trong tán, cành khu t trong tán không có kh n ng cho trái, cành b sâu b nh, y u t, v n quá dài…ch gi l i b ph n cành t t (kho ng 30-60% s cành trên cây) C t b t 1/3 chi u dài nh ng cành cho trái v a thu ho ch

T a l a: n tháng giêng n m sau k t h p bón phân thúc, ti n hành t a thêm

m t s cành y u t, b sâu b nh…đ t p trung dinh d ng nuôi cành t

T a s a cành: Khi cành đã cho trái hoàn ch nh thì c n c t b nh ng cành nh

m i m c ra trên cành này đ t p trung dinh d ng nuôi trái C n th ng xuyên s p

x p, đ nh hình l i cho các nhánh t p trung đ u v các h ng i v i nh ng cây,

nh ng nhánh đ u quá nhi u trái nên t a b b t đ giúp nh ng trái còn l i l n đ u,

đ t tiêu chu n hàng hóa

2.1.5.5 X lý cho ra trái s m

Dùng đèn chi u sáng vào ban đêm: dùng bóng đèn tròn 75-100 W chi u sáng cho 1-4 tr èn đ c chi u sáng liên t c trong 15-20 đêm, m i đêm th p 5-8 ti ng Dùng bi n pháp thâm canh: bón phân đ t o nhánh s m, sau đó c t t a b t các

ch i m i này Lúc này cây v a nuôi trái v a nuôi nhánh m i, sau khi thu ho ch trái,

ti p t c bón phân thúc đ các nhánh m i ra hoa k t trái

Dùng ch t đi u hòa sinh tr ng: ng i ta còn hay dùng các ch t đi u hòa sinh

tr ng nh : gibberellin, KNO3 ph i h p v i phân vi l ng và acid humic…x t b n

l n, m i l n cách nhau 1 tu n

2.1.6 Thành ph n và công d ng c a Thanh long

Ho t ch t lycopene có tác d ng ch ng ung th , ch ng lão hóa có nhi u trong các trái cây có màu đ nh g c, carot và Thanh long ru t đ Lycopene có tác

d ng làm gi m b nh ung th mãn tính và b nh tim m ch vành, có hi u qu trong

vi c đi u tr các b nh v m t, vô sinh nam, viêm và loãng x ng Nhi u nghiên

c u th c nghi m, lâm sàng và d ch t h c c ng đã cho th y vai trò c a lycopene trong vi c qu n lý b nh ti u đ ng và b o v gan.[14]

Betacyanin là h p ch t t nhiên làm gi m đáng k n ng đ homocysteine (đ ng phân c a acid amine cysteine) trong c th c a chúng ta.[11]

Ch t nh y trong qu Thanh long giúp làm gi m cholesterol c a th c n và

mu i m t, do đó ng i béo phì, ng i có hàm l ng cholesterol cao nên n Thanh long Thanh long ru t đ còn thích h p v i ng i b nh cao huy t áp.[9]

M t s nghiên c u trên h p ch t t nhiên t Thanh long ru t đ còn th y

r ng lo i qu này làm t ng h th ng mi n d ch, giúp tiêu hóa và tu n hoàn máu Ngoài ra, nó cho th y m t ph n ng tích c c trong vi c ki m soát các áp l c tinh

th n và vô hi u hóa các ch t đ c trong c th Tóm l i, m i trái Thanh long ru t đ

có ch a protein, ch t béo, ch t x , carotene, canxi, ph t pho, s t và các vitamin mà

có th duy trì và thúc đ y m t c th kh e m nh [Morton (1987); Mahani and Halimi (2007); Ariffin et al (2009)] Các giá tr dinh d ng c a Thanh long ru t

đ là không ch gi i h n trên trái c a nó, mà bao g m toàn b cây.[11]

B ng 2.3: Thông tin giá tr dinh d ng c a trái Thanh long ru t đ Hylocereus

polyrhizus (Weber ) Britton & Rose: [11]

2.2 Nuôi c y mô t bào th c v t

2.2.1 Khái ni m và ng d ng

Thu t ng “nuôi c y mô t bào th c v t” đ c dùng m t cách r ng rãi đ nói

v vi c nuôi c y t t c các ph n c a th c v t (t bào đ n, mô, c quan) trong đi u

ki n vô trùng H th ng nuôi c y mô th c v t th ng đ c s d ng đ nghiên c u

t t c các v n đ liên quan đ n th c v t nh sinh lý h c, sinh hóa h c, di truy n h c

th ng có k t qu tái sinh r t t t M u c y thích h p ph i có t l mô phân sinh hi n

di n l n hay nh ng t bào có kh n ng bi u hi n tính toàn th [4]

2.2.2.2 Kh trùng m u c y

Ph n quan tr ng nh t trong k thu t vô trùng và quá trình nuôi c y là kh trùng m u c y, môi tr ng, duy trì tr ng thái vô trùng khi đ a m u vào bình Vi khu n và n m là hai ngu n gây nhi m trong nuôi c y mô th c v t Bào t n m có

tr ng l ng nh và hi n di n kh p n i trong môi tr ng s ng c a chúng ta Khi bào

t n m ti p xúc v i môi tr ng nuôi c y thì đây là đi u ki n thuân l i cho s n y

m m c a bào t và t đó phát tri n ngu n lây nhi m.[5]

2.2.2.3 Môi tr ng nuôi c y

S l a ch n môi tr ng nuôi c y thích h p là m t y u t quan tr ng quy t

đ nh s thành công trong nuôi c y mô Nhìn chung, môi tr ng nuôi c y s bao

g m các mu i vô c (các khoáng đa l ng và khoáng vi l ng), các ch t h u c

nh : ch t đi u hòa sinh tr ng th c v t, vitamin, đ ng…Ngoài ra, còn có các amino acid, kháng sinh ho c các ph c h p t nhiên.[4]

Công th c môi tr ng c a Murashige va Skoog (1962, MS) là thích h p cho

ph n l n các tr ng h p nuôi c y in vitro đ t o ch i nách th ng yêu c u n ng đ

t ng đ i th p c a auxin và cytokinin, t o ch i b t đ nh c n n ng đ cytokinin cao

và thêm m t l ng auxin thích h p t o mô s o c n n ng đ cao c a auxin k t

h p v i n ng đ th p c a cytokinin

S l a ch n môi tr ng r n hay môi tr ng l ng là r t c n thi t Agar đ cây

và cho phép s thoáng khí, nh ng có th làm gi m s ti p xúc c a cây m m đ h p thu dinh d ng Có th s d ng môi tr ng l ng trên máy l c v i t c đ 30 vòng/phút hay dùng môi tr ng l ng v i dung tích nh trong bình ch a có l c ho c không l c

Auxin có kh n ng kh i đ u s phân chia và kéo dài t bào, là ch t gây nên

hi n t ng u th ng n, k t h p ch t ch v i các thành ph n dinh d ng trong môi

tr ng nuôi c y đ kích thích s t ng tr ng c a mô s o, huy n phù t bào

Trong nuôi c y mô, cytokinin kích thích s phân chia t bào c a m u c y Cytokinin r t có hi u qu trong vai trò kích thích s t o ch i tr c ti p ho c gián ti p trên th c v t nguyên v n c ng nh mô th c v t nuôi c y N u n ng đ cytokinin quá cao s kích thích s hình thành c a nhi u ch i nh nh ng nh ng ch i này không th kéo dài, ho c là cho lá bi n d ng ho c làm cho ch i ch a nhi u n c.

Miler là ng i đ u tiên nh n th y t l auxin/cytokinin xác đ nh d ng phân hóa c quan c a t bào th c v t nuôi c y tu theo gi ng, loài th c v t mà nh c u v d ng và

n ng đ c a auxin và cytokinin khác nhau trong s phát sinh hình thái

Khi n ng đ cytokinin cao h n auxin thì s có s t o ch i t m u c y ng c l i, khi

n ng đ auxin cao h n cytokinin ho c khi ch s lý v i auxin thì r s đ c hình thành Trong s t o r thì cytokinin ngo i sinh s là ch t c n. [5]

2.2.2.4 i u ki n nuôi c y

S phát sinh hình thái do ánh sáng x y ra nh ng dãy b c t 400 – 500 nm (xanh l c), 600 – 700 nm (đ ), t 700 – 800 nm (đ xa) Ánh sáng góp ph n vào

vi c t o r và ch i b t đ nh c a đo n c t, ánh sáng đ cam thích h p cho s ra r

h n ánh sáng xanh da tr i Debergh và c ng s (1992), Ziv (1991) đã công b

c ng đ chi u sáng, bên c nh tác d ng đi u hòa kích th c lá và thân c ng nh con đ ng phát sinh hình thái, nó còn nh h ng đ n s hình thành s c t và th y tinh th cây con [6]

Vi c nuôi c y t t nh t trong đi u ki n ánh sáng kho ng 1000 lux Trong giai

đo n chu n b cây in vitro tr c khi đem tr ng ngoài v n m, c n c ng đ

chi u sáng t ng kho ng t 3000 lux đ n 10000 lux

- Nhi t đ

Nhi t đ có nh h ng l n đ n s sinh tr ng và phát tri n c a cây in vitro

Nhi t đ t i u cho nhi u lo i cây tr ng trong kho ng 20 – 25o

C M t s loài c n có nhi t đ t i u đ t o hình.[4]

2.2.3 Nh ng v n đ trong nhân gi ng [4]

2.2.3.1 Tính b t đ nh v m t di truy n (genetic instability)

Tính b t đ nh v m t di truy n là do tác đ ng c a m t s ch t đi u hòa sinh

tr ng T n s bi n d th ng khác nhau và không l p l i Vi c nuôi c y mô s o t bào đ n th ng có t n s bi n d cao h n so v i nuôi c y đ nh sinh tr ng T n s

bi n d x y ra còn ph thu c các y u t :

- Ki u di truy n hay gi ng cây nuôi c y

- Lo i mô c y

- S l n c y truy n nhi u hay ít

2.2.3.2 S nhi m m u (explant contamination)

Vi c m u nhi m virus hay vi sinh v t có nh h ng r t l n đ n k t qu nuôi

c y, s hi n di n và phát tri n c a chúng làm c nh tranh, ki m hãm s phát tri n

c a m u c y, có khi làm ch t m u

Có th gi m s nhi m m u b ng cách:

- S d ng m u nuôi c y là mô phân sinh đ nh

- S d ng các lo i kháng sinh nh : getamicin, pennicillin… v i n ng đ ph thu c vào v t li u nuôi c y

2.2.3.3 S hóa th y tinh th (vitrification)

Hi n t ng th y tinh th là m t d ng b nh lý c a cây, cây s b m t n c khi chuy n cây t môi tr ng in vitro ra môi tr ng ngoài

Nguyên nhân: Cây có l p sáp bên ngoài m ng, t bào ch a nhi u phân t có

c c d dàng nh n n c, khí kh ng có hình tròn, m t đ khí kh ng cao và khí kh ng

m su t trong quá trình nuôi c y Ngoài ra, nhu mô lá và l p mô b o v m t ngoài

c a lá kém phát tri n, t bào ch t kém đ m đ c, di p l c ít h n so v i cây ngoài t nhiên

nh sinh tr ng, ch i bên hay chóp đ nh và ch i non n y m m t h t đ c s

d ng đ nuôi c y M u c y tr c khi c y vào môi tr ng đ c kh trùng b ng natrihypochlorit, canxihypochlorit hay chlorua th y ngân

Môi tr ng th ng đ c s d ng đ nhân gi ng in vitro hi n nay là môi

tr ng MS (Murashige và Skoog, 1962) i v i m u d b hóa nâu, c n b sung thêm than ho t tính vào môi tr ng hay ngâm m u tr c khi c y v i h n h p ascorbic acid và citric acid

M u nuôi c y đ c c y trên môi tr ng t o th nhân gi ng Có hai th nhân

gi ng in vitro: th ch i (multiple shoot), th c t đ t (cutting) Tuy nhiên có nh ng

loài ch có th t o c m ch i t mô s o

nhân gi ng, trong môi tr ng nuôi c y th ng b sung cytokinin, GA3 và các ch t h u c khác

2.2.4.3 Nhân gi ng

V t li u nuôi c y là nh ng th ch i, môi tr ng nuôi c y thông th ng gi ng

v i môi tr ng t o th ch i, đôi khi n ng đ ch t đi u hòa sinh tr ng gi m cho phù h p v i quá trình nhân gi ng kéo dài i u ki n nuôi c y thích h p giúp cho quá trình t ng sinh đ c nhanh Cây nhân gi ng in vitro có tr ng thái sinh lý tr và

đ c duy trì trong th i gian vô h n

2.2.4.4 Tái sinh cây hoàn ch nh

ây là giai đo n t o cây con hoàn ch nh có đ y đ thân, lá và r chu n b chuy n ra v n m Các ch t có tác d ng t o ch i đ c lo i b , thay vào đó là các

ch t kích thích quá trình t o r (th ng là các ch t thu c nhóm auxin) i u ki n nuôi c y t ng t v i đi u ki n t nhiên bên ngoài

2.2.4.5 Chuy n cây ra v n m

Cây con đ c nuôi c y trong đi u ki n n đ nh v dinh d ng, ánh sáng, nhi t

đ , đ m… nên khi chuy n cây ra đ t, v i đi u ki n t nhiên hoàn toàn khác nh dinh d ng th p, c ng đ ánh sáng m nh, nhi t đ cao, m đ th p, cây con d

m t n c và hay héo

kh c ph c tình tr ng này ta nên m cây con trên lu ng m hay ch u có

c ch t d thoát n c, t i x p, gi đ c m Trong th i gian đ u c n ph i đ c che

ph nylon đ gi m quá trình thoát h i n c lá (7 – 10 ngày) R đ c t o ra trong quá trình c y mô s d n d n b l i đi và r m i xu t hi n, cây con th ng đ c x

lý v i ch t kích thích ra r

2.2.5 Các nghiên c u v nuôi c y cây Thanh long

N m 2002, Mohamed Yasseen ch ng minh r ng s hình thành c m ch i t

đo n thân c t ngang cao h n so v i kh n ng hình thành c m ch i t m u c t d c Môi tr ng đ thích h p đ t o c m ch i t đo n thân cây Thanh long là MS b sung 0,5 mg/l TDZ, và 0,5 mg/l NAA.[15]

Nghiên c u c a Dahanayale N và Ranawake A L, n m 2011, cho th y r ng

vi c c m ng t o ch i c a mô s o c y t m u đo n thân (6,25- 8 ch i/m u) cao h n

s t o ch i t mô s o c a lá m m (0,25 -3 ch i/m u) khi m u đ c c y trên môi

tr ng MS + 2,5 mg/l BA + 0,01 mg/l NAA.[12]

Trong nghiên c u v nhân gi ng in vitro Hylocereus purpusi c a Manuel de

Feria n m 2012 cho th y n ng đ thích h p đ kh trùng m u h t Thanh long là NaOCl 1% trong 5 phút, n u t ng n ng đ này lên thì t l cây con b ch t t ng

d n.[10]

N m 2012, Kari R., Lukman L A., Zainuddin R và Ja’afar H đã nghiên c u

và tìm ra đ c môi tr ng đ Thanh long ru t đ n y m m K t qu cho th y môi

tr ng MS có b sung 0,5 mg/l IBA + 1 mg/l BA và môi tr ng MS ch b sung 0,8 mg/l IBA cho t l h t n y m m cao Tuy nhiên môi tr ng MS ch b sung 0,8 mg/l IBA thì cây con hình thành r t t h n.[13]

3 V T LI U VÀ PH NG PHÁP THÍ NGHI M

3.1 V t li u nghiên c u

3.1.1 i t ng nghiên c u

Trái Thanh long đ c thu th p t i Gò Công, Ti n Giang, ch n nh ng trái to,

tròn đ u, có màu đ đ m và có ch t l ng th t trái t t trên nh ng cây Thanh long

- Th i gian chi u sáng: 16 gi /ngày

- pH môi tr ng nuôi cây: 5,7 – 5,8

Phòng chu n b môi tr ng, phòng h p kh trùng, phòng b o qu n hóa ch t

g m có: n i h p, máy c t n c 2 l n, t l nh, microware, máy đo pH, cân k thu t,

Phòng c y vô trùng có t c y, máy đi u hòa và các d ng c c y khác nh dao

m u h t Thanh long vô trùng in vitro

i t ng thí nghi m: H t Thanh long ru t đ tách t qu Thanh long chín

Ch t kh trùng: N c Javel c a công ty M H o (sodium hypochloride 5%) Môi tr ng vô m u: Môi tr ng MS c b n + 7,5 g/l agar + 30 g/l đ ng

Ph ng pháp th c hi n:

Ti n hành tách h t, r a d i vòi n c ch y, ngâm trong n c xà phòng 5- 10 phút, r a l i nhi u l n d i vòi n c ch y, sau đó chuy n vào trong t c y vô trùng Ti p t c ngâm và l c đ u trong c n 700

trong 3 phút, r a l i v i n c c t vô trùng 3 l n Sau đó l c trong dung d ch javel v i n ng đ và th i gian t ng ng

r i r a l i nhi u l n v i n c c t vô trùng M u sau khi kh trùng đ c c y vào môi tr ng MS

Thí nghi m đ c th c hi n 3 l n l p l i, m i nghi m th c c y 10 ng nghi m v i 1 h t m i ng nghi m

Th i gian ki m tra m u 10 - 15 ngày

Ch tiêu đánh giá: T l m u s ng vô trùng (%)

T l m u s ng vô trùng (%) = S m u s ng không b nhi m x 100

T ng s m u c y

3.2.2 Thí nghi m 2: Kh o sát nh h ng c a n ng đ BA lên s t o c m ch i t

cây Thanh long con v i các kích th c khác nhau

M c đích: xác đ nh chi u cao m u c y và n ng đ BA t i u đ t o c m ch i Thanh long

i t ng thí nghi m: các cây Thanh long ru t đ con có kích th c 0,5; 1; 1,5 cm vô trùng t thí nghi m 1

Môi tr ng nuôi m u: môi tr ng MS c b n + 7,5 g/l agar + 30 g/l đ ng, b sung BA

Ph ng pháp th c hi n:

Ti n hành chuy n cây Thanh long ru t đ con (0,5; 1,0; 1,5 cm) vô trùng đã

c t r l n l t vào môi tr ng MS có b sung các n ng đ BA: 0,0; 0,5; 1,0; 1,5; 2,0; 2,5; 3,0 mg/l đi u ki n vô trùng

Thí nghi m đ c th c hi n 3 l n l p l i, m i nghi m th c c y 3 bình v i 3