Khảo sát tính đề kháng kháng sinh của các chủng Staphylococcus aureus phân lập được từ các mẫu bệnh phẩm máu và mủ tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 từ tháng 11 năm 2013 đến tháng 04 năm 2014

Methicillin resistant Staphylococcus Areus MSA: .... Vancomycin Resistant Staphylococcus aureus WHO: .... Tính kháng thu c kháng sinh và kháng sinh th ng dùng đ đi u tr Staphylococcus

TP.HCM, ngày …… tháng …… n m ……

Ch ký c a Gi ng viên (Ký và ghi rõ h tên)

Ths.Bs TR N TH NG C ANH

L i đ u tiên, em xin g i l i c m n chân thành đ n Ths.BS Tr n Th Ng c Anh, tr ng khoa Vi sinh B nh vi n Nhi ng II, ng i đã t n tình h ng d n, ch

b o, giúp đ em trong su t quá trình h c, th c hi n và hoàn thành khóa lu n t t

nghi p này

Xin g i l i c m n đ n Ban Giám đ c b nh vi n Nhi ng II đã đ ng ý và

t o đi u ki n cho em th c t p t i khoa Vi sinh c a b nh vi n

M c dù đây là l n đ u tiên em đ c ti p xúc v i môi tr ng làm vi c th c t ,

b n thân còn nhi u h n ch , thi u sót trong ki n th c chuyên môn và k n ng m m,

nh ng nh có s giúp đ và h ng d n nhi t tình c a cô Tr n Th Ng c Anh, tr ng khoa Vi sinh B nh vi n Nhi ng II, cùng các anh ch làm vi c trong khoa, đ c bi t là các anh ch làm vi c t i nhóm nuôi c y Vi Khu n nên em đã hoàn thành khóa lu n t t nghi p Trong quá trình th c t p t i Khoa, có đi u gì thi u xót, mong cô và các anh

ch thông c m và b qua cho em

Em xin chân thành c m n Ban giám hi u nhà tr ng và các th y cô trong khoa Công ngh sinh h c đã truy n đ t cho em nh ng ki n th c quý báu và t o đi u

ki n cho em trong su t th i gian h c và rèn luy n t i tr ng

Cu i cùng, em xin g i l i chân thành c m n đ n gia đình, th y cô, anh

ch , b n bè đã giúp đ và t o đi u ki n cho em trong quá trình th c t p t t nghi p t i

b nh vi n Nhi đ ng II

Em xin chân thành c m n!

BA: Blood Agar Bactrim, SXT: Trimethoprime-sulfamethoxazole BCP: Bromocresol Purble Agar BP: Baird Parker C: .Chloramphenicol CA: Chocolate Agar CD: Clindamycin CIP : Ciprofloxacine CLSI: Clinical and Laboratory Standards Institute CN: Gentamycine E: Erythromycin HIV: Human immunodeficiency virus MHA: Mueller Hinton Agar

MRSA: Methicillin resistant Staphylococcus Areus

MSA: Manitol sait agar ODC: Ornithine de hydrolase Ox: Oxacilline P: Penicilline PBPs: Penicillin binding protein RD: Rifampicin

S.aureus: Staphylococcus aureus

SCN: Staphylococcus coagulase negative

TCYTTG: T ch c Y t th gi i TSA: Tryptic soy agar

VA: Vancomycin

VRSA: Vancomycin Resistant Staphylococcus aureus

WHO: The World Health Organisation

Hình 1: Hình thái Staphylococcus Trang 9 Hình 2: T c u Staphylococcus aureus gram d ng du i kính hi n vi Trang 9

Hình 7: Vi khu n thách th c đ i v i kháng sinh Trang 29

Hình 8: Hình d ng khu n l c c a S.aureus m c trên BA, CA, BCP Trang 46

Hình 9: Thí nghi m sinh hóa đ nh danh S.aureus Trang 48

Hình 10: D-test d ng tính Trang 52

B ng 1: So sánh nh ng đ c tính c a S.aureus, S.epidermidis và micrococci (Reginald W.B và cs, 2001) Trang 11

B ng 2: M t s môi tr ng ch n l c cho S.aureus Trang 13

B ng 3: Các enzyme do vi khu n ti t phá h y kháng sinh Trang 28

B ng 4: Các đ a kháng sinh đ t cho S.aureus Trang 36

B ng 5: K t qu nuôi c y phân l p các loài vi khu n t b nh ph m máu Trang 55

B ng 6: K t qu nuôi c y phân l p các loài vi khu n t b nh ph m m Trang 56

B ng 7: T l các lo i vi khu n phân l p đ c t b nh ph m máu Trang 57

B ng 8: T l các lo i vi khu n phân l p đ c t b nh ph m m Trang 58

B ng 9: K t qu phân l p S.aureus trên b nh ph m máu và m Trang 59

B ng 10: T l b nh nhân b nhi m S.aureus theo gi i tính Trang 60

B ng 11: T l phân l p S.aureus theo đ tu i Trang 61

B ng 12: T l b nh nhân b nhi m S.aureus theo khoa trên b nh ph m máu Trang 62

B ng 13: T l b nh nhân b nhi m S.aureus theo khoa trên b nh ph m m …Trang 63

B ng 14: M c đ nh y c m kháng sinh c a S.aureus phân l p trên b nh ph m máu Trang 64

B ng 15: M c đ nh y c m kháng sinh c a S.aureus phân l p trên b nh ph m m Trang 65

B ng 16: Th nghi m D-test Trang 66

Bi u đ 1: S phân b vi khu n theo m u b nh ph m Trang 24

Bi u đ 2: M c đ kháng kháng sinh c a S.aureus Trang 31

Bi u đ 3: T l các loài vi khu n t b nh ph m máu Trang 55

Bi u đ 4: T l các loài vi khu n t b nh ph m m Trang 56

Bi u đ 5: T l các lo i vi khu n phân l p đ c t b nh ph m máu Trang 57

Bi u đ 6: T l các lo i vi khu n phân l p đ c t b nh ph m m Trang 58

Bi u đ 7: T l phân l p S.aureus trên b nh ph m máu và m Trang 59

Bi u đ 8: T l b nh nhân b nhi m S.aureus theo gi i tính trên b nh ph m máu

Trang 60

Bi u đ 9: T l b nh nhân b nhi m S.aureus theo gi i tính trên b nh ph m m Trang 60

Bi u đ 10: T l phân l p S.aureus theo đ tu i trên b nh ph m máu Trang 61

Bi u đ 11: T l phân l p S.aureus theo đ tu i trên b nh ph m m Trang 62

Bi u đ 12: T l b nh nhân b nhi m S.aureus theo khoa trên b nh ph m máu Trang 63

Bi u đ 13: T l b nh nhân b nhi m S.aureus theo khoa trên b nh ph m m Trang 64

Bi u đ 14: M c đ nh y c m kháng sinh c a S.aureus phân l p trên b nh ph m máu Trang 65

Bi u đ 15: M c đ nh y c m kháng sinh c a S.aureus phân l p trên b nh ph m m

Trang 66

Bi u đ 16: Th ngi m D-test Trang 66

Bi u đ 17: So sánh t l đ kháng kháng sinh c a S.aureus trên 2 m u b nh ph m

máu và m t 11/2013 đ n 04/2014 v i t l th ng kê t i B nh vi n Nhi ng II trong

2 n m 2012 và 2013 Trang 69

máu và m t 11/2013 đ n 04/2014 v i t l th ng kê t i khoa H i s c tích c c và

Ch ng đ c B nh vi n c p c u Tr ng V ng n m 2010 Trang 70

S đ 1: Quy trình c y máu Trang 42

S đ 2: Quy trình c y m Trang 43

S đ 3: Quy trình đ nh danh S.aureus Trang 47

M C L C

M C TIÊU NGHIÊN C U 6

CH NG I: T NG QUAN TÀI LI U 7

I C I M VI KHU N 8 I.1 Staphylococcus aureus (T c u khu n) 8

I.1.1 c đi m hình thái và c u trúc 8

I.1.2 Tính ch t nuôi c y 9

I.1.3 i u ki n t ng tr ng và s phân b 12

I.2 Phân l p và phát hi n Staphylococcus aureus 13

I.3 c tính và các y u t đ c l c 14

I.4 Các y u t ch ng l i s t v c a t bào ch 16

I.5 Kh n ng gây b nh 18

II Tình hình nhi m khu n do t c u vàng 19

II.1 Trên th gi i 20

II.2 T i Vi t Nam 23

II.3 Ch n đoán 24

III KHÁNG SINH 25

III.1 nh ngh a 25

III.2 C ch tác đ ng v i kháng sinh 25

III.2.1 c ch quá trình t ng h p vách 25

III.2.2 c ch ch c n ng c a màng t bào 26

III.2.3 c ch quá trình sinh t ng h p protein 26

III.2.4 c ch quá trình t ng h p acid nucleic 26

III.3 S đ kháng kháng sinh 27

III.3.1 Ngu n g c 27

III.3.2 C ch đ kháng kháng sinh 28

III.3.2.1 Ti t enzyme c ch ho c phá h y kháng sinh 28

III.3.2.2 Thay đ i c u trúc đích 28

III.3.2.3 Thay đ i tính th m v i kháng sinh 26

III.3.2.4 B m đ y kháng sinh 26

III.3.2.5 Thay đ i con đ ng bi n d ng 29

IV Tính kháng thu c kháng sinh và kháng sinh th ng dùng đ đi u tr Staphylococcus aureus 29

IV.1 Tính kháng thu c kháng sinh c a S.aureus 29

IV.1.1 T c u kháng Methicilline 31

IV.1.2 Th nghi m D-test 32

IV.2 Kháng sinh th ng dùng đ đi u tr S aureus 32

CH NG II: I T NG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 34

I i t ng nghiên c u 35

II Vi khu n nghiên c u 35

III Th i gian và đ a di m nghiên c u 35

IV B nh ph m, môi tr ng phân l p xác đ nh vi khu n và sinh ph m 35

IV.1B nh ph m 35

IV.2.Môi tr ng 35

IV.3Sinh ph m 35

IV.4.Thi t b 36

IV.5.Trang b khác 36

V Phân l p và xác đ nh 37

V.1 Ph ng pháp nghiên c u 37

V.2 K thu t nghiên c u 37

V.2.1 B nh ph m 37

V.2.1.1 M u máu 37

V.2.1.1.1 Th i đi m l y m u 37

V.2.1.1.2 Ph ng pháp 37

V.2.1.1.3 V t li u l y và chuyên ch 38

V.2.1.2 M u m 37

V.2.1.2.1 Th i đi m l y m u 38

V.2.1.2.2 Ph ng pháp 39

V.2.1.2.3 V t li u l y và chuyên ch 39

V.3 Qui trình nuôi c y phân l p và xác đ nh S.aureus 40

V.3.1 Nguyên t c 40

V.3.2 Nh n và đ ng kí m u 40

V.3.3 Qui trình nuôi c y, phân l p 40

V.3.3.1 C y máu 40

V.3.3.1.1Kh o sát vi th 40

V.3.3.2 C y m 42

V.3.3.2.1Kh o sát đ i th 42

V.3.3.2.2Kh o sát vi th 43

Nhu m Gram 44

C y phân l p 45

V.3.4 c đi m khu n l c c a S.aureus trên môi tr ng nuôi c y phân l p và nhu m Gram 46

V.4 Thí nghi m đ d nh danh S.aureus 48

V.4.1 Chapman 48

V.4.2 Coagulase 49

V.5 K thu t xác đ nh tính nh y c m kháng sinh c a S.aureus 50

V.5.1 Nguyên t c 50

V.5.2 Cách ti n hành 50

V.5.2.1 V t li u 50

V.5.2.2 Pha huy n d ch vi khu n 50

V.5.2.3 Tràn d ch khu n trên m t th ch 51

V.5.2.4 t đ a kháng sinh lên m t th ch đã tr i vi khu n 51

V.5.3Th nghi m D-test 51

V.5.4 c và bi n lu n k t qu 52

V.6 Ph ng pháp thu th p và x lý s li u 53

CH NG III: K T QU , BÀN LU N, K T LU N VÀ NGH 54

I K T QU 55

I.1 K t qu chung v nuôi c y phân l p các loài vi khu n t máu m 55

I.2 T l các lo i vi khu n phân l p đ c t máu và m 57

I.3 K t qu phân l p S.aureus trên b nh ph m máu và m 59

I.4 S phân b S.aureus theo gi i tính 60

I.5 S phân b S.aureus theo đ tu i 61

I.6 T l phân l p S.aureus theo khoa 62

I.7 M c đ nh y c a kháng sinh v i S.aureus 64

II BÀN LU N 67

III K T LU N 71

IV NGH 73

Tài li u tham kh o 74

PH L C 76

Ph l c 1: M u đ c k t qu kháng sinh đ theo CLSI 2012 76

Ph l c 2: Môi tr ng 79

Ph l c 3: Phi u xét nghi m 81

Ph l c 4: Hình nh trang thi t b 82

t v n đ

Staphylococcus aureus (T c u khu n) m t lo i vi khu n Gram d ng không

t o nha bào, không di đ ng và th ng t o thành c m gi ng nh chùm nho Có th nói

t c u khu n là m t trong nh ng vi khu n đ c quan tâm nghiên c u do t l gây

b nh r t cao và có kh n ng gây nhi u b nh n ng nh : viêm x ng t y

x ng, nhi m trùng huy t, viêm t c t nh m ch xoang hang, viêm n i tâm m c, viêm

màng não m , áp xe m , ng đ c th c ph m…

C ng nh kh n ng đ kháng kháng sinh r t m nh:

_ “Methicillin đ c coi là kháng sinh hàng đ u đ c dùng cho đi u tr các

nhi m trùng do S aureus kháng Penicillin Tuy nhiên, ngay t nh ng n m đ u c a

th p niên 60, S aureus kháng Methicillin đã đ c ghi nh n, và tình tr ng đ kháng

này b t đ u ngày càng n ng n t gi a th p niên 80 Vancomycin là kháng sinh ch n

l a hàng đ u đ đi u tr S aureus kháng Methicillin (MRSA), nh ng vi c ch và s

d ng r ng rãi Vancomycin có th s làm xu t hi n vi khu n kháng Vancomycin do

s gia t ng áp l c ch n l c đ kháng Cho đ n nay t i Hoa K đã có 3 tr ng h p

S.aureus kháng Vancomycin và 24 tr ng h p r i rác trên th gi i xu t hi n S

aureus gi m nh y c m v i Vancomycin”

_ “Trong nhi m khu n b nh vi n, các bác s đi u tr đã ph i lo i b

Methicillin ra kh i danh m c đi u tr t c u vì có h n 80% là kháng đ c Methicillin

(MRSA), và m c dù S aureus r t hi m khi đ c ghi nh n kháng đ c Vancomycin

nh ng trên th c t đi u tr , t l th t b i đi u tr t c u b ng Vancomycin là khá cao

mà nguyên do là MIC c a Vancomycin đ i v i t c u đã có m t t l khá cao là

2µg/ml”

Xu t phát t tình hình th c t trên tôi xin th c hi n đ tài: “Kh o sát tính đ

kháng kháng sinh c a các ch ng Staphylococcus aureus phân l p đ c t các

m u b nh ph m máu và m t i B nh vi n Nhi ng II t tháng 11/2013 đ n

tháng 04/2014”.([6],[16]

M c tiêu nghiên c u

* M c tiêu t ng quát:

Kh o sát tính đ kháng kháng sinh c a các ch ng Staphylococcus aureus phân

l p đ c t các m u b nh ph m máu và m t i B nh vi n Nhi ng II

* M c tiêu c th :

1 Xác đ nh t l vi khu n Staphylococcus aureus phân l p đ c trên b nh

ph m máu và m c a b nh nhi t i b nh vi n nhi đ ng II

2 T l vi khu n Staphylococcus aureus phân b theo gi i tính và theo đ

tu i

3 Kh o sát tính đ kháng kháng sinh c a vi khu n Staphylococcus aureus

phân l p đ c

Ch ng I: T NG QUAN TÀI

LI U

I C I M VI KHU N:

I.1 Staphylococcus aureus (T c u khu n):

T c u khu n (Staphylococcus có ngu n t ti ng La tinh staphylo ngh a là

N m 1871, Recklinghausen thu đ c t c u khu n trong th n c a b nh nhân

ch t do nhi m khu n huy t N m 1880, Alexander ogston ch ng minh đ c áp xe m

là do c u khu n d ng chùm và Ogston đ c công nh n là ng i khám phá và đ t tên

cho t c u Staphylococcus aureus vào n m 1882 N m 1884, Rosenbach nghiên c u

và đ t tên cho c u khu n t o khu n l c màu vàng là Staphylococcus pyogen aureus

([6],[12],[23])

I.1.1 c đi m hình thái và c u trúc:

Staphylococcus aureus là vi khu n gram d ng, hình c u, đ ng kính

0,5-1,5 m, có th đ ng riêng l thành t ng đôi, t ng chu i ng n hay t ng chùm không

đ u gi ng nh chùm nho S hình thành chùm th ng x y ra trong quá trình vi khu n

phát tri n trên môi tr ng đ c, do k t qu c a s phân chia t bào quá nhi u

Chúng không di đ ng, không sinh nha bào, nang thì có m t trong

nh ng t bào còn non nh ng bi n m t khi t bào giai đo n pha n đ nh Màu

s c khu n l c trên môi tr ng không ch n l c nh Tryptic soy agar (TSA) có

th màu kem đ n màu h ng sáng

Thành t bào ch a peptidolican hình thành m t hàng rào v ng ch c xung

quanh t bào và acid teichoic giúp duy trì môi tr ng ion thích h p cho màng

cytoplasma, đ ng th i b o v b m t t c u.( [12],[23])

I.1.2 Tính ch t nuôi c y:

Staphylococcus aureus là nh ng vi khu n hi u khí ho c k khí tùy nghi, có c

quá trình hô h p và lên men Chúng thu nh n n ng l ng thông qua s chuy n hoá

glycosis, hexose monophosphate và chu trình axit tricarboxylic

Staphylococcus aureus có catalase d ng và s d ng nhi u lo i carbonhydrat

khác nhau, có th m c nhi u đi u ki n và môi tr ng khác nhau, nh ng t t nh t là

không tan trong n c nh ng tan trong ether, benzen, aceton, chloroform T o s c t

t t nh t khi nuôi c y t c u môi tr ng th ch s a, th ch khoai tây nhi t đ 20o

C-25oC Trên th ch th ng, t c u m c v i khu n l c tr n l i, đ ng kính kho ng 1- 4

Hình 2: T c u Staphylococcus aureus gram

d ng du i kính hi n vi [13]

Hình 1: Hình thái Staphylococcus aureus[13]

mm Ngoài th đi n hình là th S (Smooth: tr n nh n), t c u khu n còn có th t o ra

khu n l c th R (Rough: xù xì) canh thang dinh d ng, chúng m c làm đ c đ u và

có c n đáy Trong tr ng h p đ y đ d ng khí, t c u khu n m c và t o thành

váng trên b m t T c u khu n phát tri n t t trên môi tr ng có khoai tây và huy t

thanh đông th ch máu, các t c u gây b nh có kh n ng dung huy t (máu th ,

c u)

S aureus có enzyme catalase phân gi i oxy già gi i phóng oxy và nu c:

S aureus cho ph n ng đông huy t t ng d ng tính do chúng ti t ra enzyme

coagulase Ðây đ c xem là tính ch t đ c tr ng c a S aureus, là tiêu chu n đ phân

bi t S aureus v i các t c u khác Có hai d ng coagulase: coagulase – “c đ nh” (-

“bound” coagulase) g n vào thành t bào và coagulase – “t do” (- “free” coagulase)

đ c phóng thích kh i thành t bào Có hai ph ng pháp d th c hi n th nghi m

coagulase là th c hi n trên lam kính và trong ng nghi m Ph ng pháp lam kính

giúp phát hi n nh ng coagulase – “c đ nh” b ng cách ph n ng tr c ti p v i

fibrinogen, ph ng pháp ng nghi m phát hi n nh ng coagulase – “t do” b ng ph n

ng gián ti p v i fibrinogen qua c ng h p v i nh ng y u t khác trong huy t t ng

Ngoài ra, chúng còn cho ph n ng DNAse, phosphatase d ng tính, có kh

n ng lên men và sinh acid t manitol, trehalose, sucrose T t c các dòng S aureus

đ u nh y v i Novobicine, kháng đ c ch t di t trùng, đ khô nóng và có kh n ng

t ng tr ng trong môi tru ng ch a đ n 15% mu i NaCl

Trên môi tr ng BP (Baird Parker), khu n l c đ c tr ng c a S aureus có màu

đen nhánh, bóng, l i, đ ng kính 1-1,5 mm, quanh khu n l c có vòng sáng r ng 2-5

mm (do kh n ng kh potassium tellurite K2TeO3 và kh n ng th y phân lòng đ

tr ng c a lethinase) Trên môi tru ng MSA (Manitol salt agar) hay còn g i là môi

tr ng Chapman, khu n l c tròn, b đ u, l i, màu vàng nh t đ n vàng đ m và làm

vàng môi tr ng xung quanh khu n l c (do lên men đ ng manitol)

Ða s các dòng S aureus có th t ng h p m t hay nhi u Enterotoxin trong

môi tr ng có nhi t đ trên 15o

C, nhi u nh t khi chúng t ng tr ng nhi t đ

35-37oC ( [12],[23])

B ng 1: So sánh nh ng đ c tính c a S.aureus, S.epidermidis và Micrococci

c tính S.aureus S.epidermidis Micrococci

trong môi tr ng ch a trên 15% NaCl T c u b n v ng khi có n ng đ đ ng cao,

nh ng b c ch b i n ng đ 60%; n ng đ t 33 - 55%, t c u v n phát tri n, trong

khi các vi khu n khác nh Shigella và Salmonella b c ch

Ngoài ra, chúng còn có kh n ng bám dính t t trên nhi u lo i t bào và máy

móc thi t b giúp gia t ng tính kháng c a t c u v i s s y khô và l c th m Chính

nh nh ng đ c đi m trên giúp S aureus có s phân b r ng, ch y u đ c phân l p

t da, màng nhày, tóc và m i c a ng i và đ ng v t máu nóng S aureus đ c cho là

vi khu n khá m nh có th s ng t t bên ngoài kí ch Vi khu n này còn có m t trong

không khí, b i và trong n c dù chúng thi u tính di d ng và r t nh y v i thu c kháng

sinh và ch t di t khu n Tuy nhiên, S aureus c ng khá nh y v i nhi t đ , b di t

60oC t 2-50 phút tùy t ng lo i th c ph m và là vi sinh v t c nh tranh y u, d b các

vi sinh v t khác c ch

Có 10 - 50% dân s v n s ng kh e m nh dù mang S aureus T l mang vi

khu n cao h n các nhân viên y t , b nh nhân l c máu, có b nh ti u đ ng type 1,

chích xì ke, nhi m HIV, m c b nh da mãn tính Sau 2 tu n n m vi n, t l này lên đ n

30%-50% và th ng nhi m ch ng kháng thu c Tuy nhiên kh n ng nhi m vào th c

ph m và gây b nh c a S aureus c ng r t l n do chúng phân b kh p n i và có kh

n ng sinh đ c t T c u nhi m vào th c ph m ch y u qua con đ ng ch bi n có

các công đo n ti p xúc tr c ti p v i ng i S hi n di n v i m t đ cao c a S aureus

trong th c ph m cho th y đi u ki n v sinh c a quá trình ch bi n kém, ki m soát

nhi t đ trong các công đo n ch bi n không t t Tuy nhiên, đi u đó không đ b ng

ch ng đ cho r ng th c ph m đó s gây đ c, đi u đó ch x y ra khi S aureus đ c

phân l p t o đ c t Ng c l i, ch v i m t l ng nh S aureus t o đ c t c ng có

th gây ng đ c ([12])

I.2 Phân l p và phát hi n Staphylococcus aureus:

Ki m tra tr c ti p trên kính hi n vi v i nh ng d ch l ng vô trùng (máu, d ch

não tu ) K t qu đ c xác nh n là c u khu n Gram (+) có ngh a t ng đ ng là

Staphylococci Nhi u môi tr ng đ c dùng đ phát hi n Staphylococci, đ c bi t là

S.aureus Môi tr ng ch n l c S.aureus s d ng m t s hoá ch t đ c h i đ t ng kh

n ng ch n l c Thành ph n môi tr ng g m có NaCl, tellurite, lithium chloride và

nhi u kháng sinh khác nhau M t s môi tr ng dùng đ phân l p và xác đ nh m c

nhi m S.aureus >100 vi khu n/g th c ph m là môi tr ng Staphylococcal 110, th ch

VogelJohnson, th ch Egg yolk-sodium azide, th ch tellurite-polymixin-egg yolk và

Manitol Tellurite Phenol red

3 Egg yolk-sodium

azide

Lithium chloride Potassium telluride Polymicin Bsulfate

Egg yolk Tellurite

4 Barid-Parker Lithium chloride

Potassium tellurite

Egg yolk Tellurite

B ng 2: M t s môi tr ng ch n l c cho S.aureus

Ph n l n nh ng môi tr ng ch n l c thích h p cho S.aureus bình th ng

không b tác đ ng Tuy nhiên do s tác đ ng c a quá trình ch bi n, b o qu n, đi u

ki n b t l i, b tác đ ng đ n ng ng g n ch t thì vi c t ng sinh S.aureus c n có

nh ng tác nhân ch n l c S aureus có th không phát tri n trên nh ng môi tr ng

t ng sinh ch n l c truy n th ng Môi tr ng Baird-Parker là môi tr ng thích h p

nh t cho vi c t ng sinh nh ng t bào b t n th ng

“Các loài Staphylococcal có th xác đ nh qua m t vài đ c đi m nh hình thái

khu n l c, s t o thành coagulase, tan huy t, đ kháng Novobiocin, s t o thành

acetoin, s d ng ngu n carbonhydrat đi u ki n hi u khí Trên môi tr ng không

ch n l c nh TSA (tryptic soy agar), th ch dinh d ng, ph n l n các loài

Staphylococcal phát tri n m nh sau 18-24 gi /35oC v i đ ng kính khu n l c 1-3

mm D a vào hình thái và màu s c khu n l c có th tr giúp xác đ nh các loài

Staphylococcal”.( [5],[12])

I.3 c tính và các y u t đ c l c:

Staphylococcus aureus gây ra nhi u b nh nhi m trùng, t o m và gây đ c

ng i Th ng x y ra nh ng ch xây x c trên b m t da nh nh t, gây ra nhi u

b nh nhi m nghiêm tr ng nh viêm ph i, viêm vú, viêm t nh m ch, viêm màng não,

nhi m trùng ti u và nh ng b nh nguy hi m khác nh viêm x ng t y, viêm màng

trong tim S aureus c ng là nguyên nhân ch y u c a vi c nhi m trùng v t m và

nh ng v nhi m trùng do d ng c y khoa S aureus còn gây ng đ c th c ph m do

t o đ c t ru t Enterotoxin trong th c ph m, và gây h i ch ng shock đ c t do chúng

t o ra siêu kháng nguyên trong máu

Hình 5: Các y u t đ c l c c a Staphylococcus aureus [13]

S aureus t o nhi u y u t đ c l c:

- Protein b m t: thúc đ y vi c bám dính vào t bào ch Ngoài ra, h u h t các

dòng đ u t o protein g n k t fibronogen (kích thích s k t dính các kh i máu và mô

b ch n th ng) Các protein g n k t ch t t o keo c ng th ng g p nh ng dòng gây

b nh viêm x ng t y và viêm kh p

- Y u t xâm l n (hemolysins, leukocidin, kinase, hyaluronidase): giúp vi

khu n lan ra trên mô, phân h y màng t bào eukaryote

 Hemolysin:

 - toxin ( - hemolysin): đây là đ c t kh màng m nh nh t c a S aureus

Nó d ng m t monomer g n k t v i màng t bào m n c m ng i, ti u c u và

b ch c u đ c bi t nh y v i – toxin do chúng có th th chuyên bi t nh n di n và

cho phép đ c t g n k t hình thành l nh mà cation hóa tr m t có th qua đ c

 - toxin: đây là m t m ch enzyme phân h y màng giàu lipid Th nghi m

đ i v i - toxin là ph n ng phân h y h ng c u c u

 - toxin: là m t đ c t có peptide nh - toxin có th phân h y m t s

d ng t bào khác nhau

 Leukocidin: là protein đa thành ph n, do nhi u thành ph n riêng r h p l i

phân h y màng Leukocidin c ng phân h y máu nh ng y u h n – hemolysin Ch

2% trong t t c các dòng S aureus có th t o leukocidin, nh ng đ n g n 90% các

dòng phân l p t v t x c trên da có t o đ c t này

 Hyaluronidase: làm gi m ch t gian bào c a t bào ch và giúp t c u lan

r ng sang các vùng xung quanh

 Catalase: có ch c n ng b t ho t hydrogen peroxide và các g c t do hình

thành do h th ng myeloperoxidase trong t bào ch

 Coagulase và y u t gây đông: coagulase là m t enzyme ngo i bào s g n

v i prothrombin trong t bào ch hình thành ph c h p staphylothrombin Coagulase

là m t ch th th ng dùng đ phát hi n S aureus các phòng thí nghi m Tuy nhiên,

đa s b ng ch ng cho th y r ng đây không ph i là y u t gây đ c, m c dù chúng có

th t b o v kh i s th c bào và đáp ng mi n d ch b ng cách gây đông Có m t s

nh m l n v m i liên quan gi a coagulase và y u t gây đông đâu là y u t quy t

đ nh s g n k t fibrinogen trên b m t t bào S aureus M t vài nghiên c u cho th y

th t s ch có m t lu ng nh coagulase trên b m t t bào vi khu n và chúng ph n

ng v i prothrombin làm đông s i fibrin Nh ng nh ng nghiên c u di truy n ch ra

r ng không th gi i thích rõ là coagulase và y u t gây đông có t n t i riêng bi t hay

không B i vì nh ng đ t bi n thi u coagulase v n duy trì ho t tính y u t gây đông

và nh ng đ t bi n thi u y u t gây đông v n bi u hi n ho t tính coagulase bình

th ng

 Staphylokinase: đây là y u t phân gi i fibrin M t ph c h p s đ c hình

thành gi a staphylokinase và plasminogen kích ho t ho t tính phân gi i protein giúp

phân h y fibrin C ng nh coagulase, không có đ b ng ch ng đ cho th y

staphylokinase là y u t gây đ c, m c dù vi c phân gi i fibrin giúp cho s lan r ng

c a t c u

 Các enzyme ngo i bào khác

o TNase: là enzyme kháng nhi t, có kh n ng hidro hóa DNA và RNA c a t

bào ch

o DNase, protease, lipase: cung c p ch t dinh du ng cho vi khu n, có tác

đ ng gây b nh th p

o FAME (fatty acid modifying enzyme): là enzyme r t quan tr ng nh ng

ch b áp-xe, đó là n i chúng có th bi n đ i nh ng lipid kháng khu n và kéo dài s

s ng c a vi khu n ([5],[12])

I.4 Các y u t ch ng l i s t v c a t bào ch :

 Capsule polysaccharide: còn g i là microcapsule do ta ch có th nhìn th y

chúng d i kính hi n vi đi n t Trong các m u b nh ph m, S aureus có th t o ra

m t l ng l n polysaccharide nh kh n ng này s gi m nhanh khi đ a chúng vào

nuôi c y trong phòng thí nghi m Ch c n ng gây đ c c a v capsule không rõ l m

m c dù chúng có th ng n ch n s th c bào

 Protein A: là protein b m t có th g n phân t IgG nh vùng Fc Trong

huy t thanh, vi khu n s g n các phân t IgG sai h ng làm phá h y s opsonin hóa

và s th c bào Các ch ng S aureus đ t bi n thi u protein A cho s th c bào trong

ng nghi m hi u qu h n, và nh ng đ t bi n trên m u nhi m s làm gi m đ c tính

 Leukocidin: S aureus t o đ c t rõ nh t trên các b ch c u đa nhân S th c

bào là m t c ch quan tr ng ch ng l i s nhi m t c u, do đó leukocidin là m t y u

t gây đ c

 Exfoliative exotoxin: g m hai lo i ETA và ETB Chúng gây h i ch ng

ph ng da tr s sinh (Scalded Skin Syndrome) và gây ch c l (Bullous Impetigo)

75% h i ch ng s c nhi m đ c t c u là do TSST-1 gây ra và th ng g p trên

ph n giai đo n hành kinh Ngoài ra, enterotoxin B và C c ng gây ra 50% h i

ch ng này nh ng không liên quan đ n kinh nguy t TSS có th x y ra khi nhi m t

c u n u nh enterotoxin ho c TSST-1 đ c ti t ra có h th ng và t bào ch thi u

nh ng kháng th trung hòa thích h p

Nh ng siêu kháng nguyên này s kích ho t nh ng t bào T không chuyên bi t

v n không nh n đ c nh ng kháng nguyên thông th ng H n 1 trong s 5 t bào T

b kích ho t, trong khi ch có 1 trong s 10000 b kích ho t khi dùng kháng nguyên

thông th ng và cytokine đ c ti t ra v i l ng l n gây ra h i ch ng này

Chính nh ng kh n ng t o ra nhi u y u t đ c l c mà S aureus tr thành m t

trong nh ng tác nhân gây b nh chính ng i Chúng có th xâm nhi m nhi u n i

trên c th và gây ra nhi u tri u ch ng b nh khác nhau

Trong đó Enterotoxin là d ng đ c t ch u nhi t gây b nh đ ng ru t th ng

g p trong các v ng đ c th c ph m liên quan đ n t c u ([12])

I.5 Kh n ng gây b nh:

T c u vàng th ng ký sinh da và m i h ng Vi khu n này gây b nh cho

nh ng ng i b suy gi m đ kháng do chúng có nhi u y u t đ c l c T c u vàng là

vi khu n gây b nh th ng g p nh t và có kh n ng gây nhi u b nh khác nhau:

- Nhi m khu n da: do t c u ký sinh trên da và niêm m c m i, nên nó có th

xâm nh p qua l chân lông, chân tóc ho c các tuy n d i da Sau đó gây nên các

nhi m khu n sinh m : m n nh t, các áp xe, eczema, h u b i M c đ các nhi m

khu n này ph thu c vàos đ kháng c a c th và đ c l c c a vi khu n Nhi m t

c u ngoài da th ng g p tr em và ng i suy gi m mi n d ch

- Nhi m khu n huy t: t c u vàng là vi khu n th ng gây nhi m khu n đ ng

huy t nh t Do chúng gây nên nhi u lo i nhi m khu n, đ c bi t là nhi m khu n ngoài

da, t đây vi khu n xâm nh p vào máu gây nên nhi m khu n đ ng huy t Ðây là

m t nhi m trùng r t n ng T nhi m khu n đ ng huy t t c u đi t i các c quan

khác nhau và gây nên các áp xe (gan, ph i, não, tu ) ho c viêm n i tâm m c Có

th gây nên các viêm t c t nh m ch M t s nhi m trùng khu trú này tr thành viêm

mãn tính nh viêm x ng

- Viêm ph i: viêm ph i do t c u vàng r t ít g p Nó ch x y ra sau khi viêm

đ ng hô h p do virus ho c sau nhi m khu n huy t Tuy v y c ng có viêm ph i tiên

phát do t c u vàng tr em ho c ng i suy y u T l t vong nh ng b nh nhân

này khá cao, vì th nó đ c coi là b nh nguy hi m

- Nhi m đ c th c n và viêm ru t c p: ng đ c th c n do t c u có th do n

u ng ph i đ c t ru t c a t c u, ho c do t c u c trú ru t chi m s l ng u th

Nguyên nhân là sau m t th i gian dài b nh nhân dùng kháng sinh có ho t ph r ng,

d n đ n các vi khu n c trú bình th ng c a đ ng ru t nh y c m v i kháng sinh b

tiêu di t và t o đi u ki n cho t c u vàng (kháng kháng sinh) t ng tr ng v s

l ng Tri u ch ng c a ng đ c th c n do t c u vàng th ng r t c p tính Sau khi

n ph ith c n nhi m ph i đ c t t c u 2-8 gi , b nh nhân nôn và di ngoài d d i,

phân l nn c, càng v sau phân và ch t nôn ch y u là n c Do m t nhi u n c và

ch t đi n gi i nên có th d n t i s c Ngoài b nh nguyên nhân do t c u m t s

tr ng h p cóthêm vai trò c a Clotridium diffiticile, sau khi dùng kháng sinh có ho t

ph r ng

- Nhi m khu n b nh vi n do t c u: Th ng r t hay g p, nh t là đ i v i nhi m

trùng v t m , v t b ng t đó d n t i nhi m khu n đ ng huy t Các ch ng t c u này

có kh n ng kháng kháng sinh r t m nh và ph i dùng đ n Vancomycin T l t vong

b nh này r t cao

- H i ch ng da ph ng r p (Scalded skin syndrome): m t s ch ng t c u vàng

ti t ra đ c t exfoliatin, gây viêm da ho i t và ph ng r p B nh này th ng g p tr

em m i sinh và có tiên l ng x u

- H i ch ng s c nhi m đ c (toxic shock syndrome): h i ch ng này th ng

g p ph n s d ng bông g c không s ch khi có kinh nguy t B nh khu trú âm

đ o và c n nguyên là t c u vàng C y máu không tìm th y t c u vàng Các d u hi u

lâm sàng và vi khu n cho th y r ng c ch c a b nh là s nhi m ngo i đ c t sinh

vàng (TCV) có th gây r t nhi u b nh nhi m khu n, trong đó có m t s b nh r t n ng

và có th d n đ n t vong n u không đ c phát hi n s m và đi u tr tích c c

H u h t g p tr s sinh, tr em d i 5 tu i ( 62% là tr d i 2 tu i, 98% tr

d i 6 tu i) Ng i l n r t hi m g p, ch g p trên b nh nhân suy gi m mi n d ch

ho c b suy th n B nh có h u h t các qu c gia, nh ng hay g p các n c đang

phát tri n

T l ch t th ng r t th p t 1-5%, tr khi có nhi m trùng huy t, hay có 1

b nh n ng t n t i t tr c.([5])

II.1 Trên th gi i:

Nhi m khu n Staphylococcus aureus (SAB) là m t b nh ph bi n và quan

tr ng T l chính xác c a SAB khó xác đ nh các n c B c Âu, t các giám sát

toàn qu c c a SAB, t l hàng n m là kho ng 26/100,000 dân M t t l th p t ng

t nh kho ng 19.7/100,000 dân đã đ c báo cáo trong m t nghiên c u c a Canada

trong n m 2008 Trong khi nh ng n c có S aureus kháng Methicillin (MRSA),

t l m c th ng cao h n, t 35 đ n 39/100,000 dân Trong khi đó, kho ng

50/100,000 dân t d li u giám sát t Hoa K Nh ng s khác bi t l n v đ a lý có

th ph n ánh đ c th c tr ng trong h th ng ch m sóc s c kh e và th c hành ki m

soát nhi m trùng

T l SAB t ng theo đ tu i, v i m c th p nh t là trong các qu n th tr em,

kho ng 8.4/100,000 dân m i n m T ng t , ng i tr tu i có t l th p h n ng i

cao tu i Các y u t khác liên quan đ n t l m c cao h n bao g m nam gi i, dân t c

M g c Phi, c ng đ ng b t đ u SAB, và phân nhóm b nh nhân c th có liên h v i

vi c đ c ch m sóc s c kh e th ng xuyên, bao g m c b nh nhân ch y th n nhân

t o

T l m c b nh và t vong do SAB r t đáng k , đ c bi t là nh ng b nh nhân

trong các đ n v ch m sóc đ c bi t T l t vong do SAB t 75% và 83% đã đ c

quan sát tr c khi có kháng sinh S ra đ i c a kháng sinh trong nh ng n m 1940 và

1950 d n đ n k t qu t t h n Sau đó, nh vi c qu n lý SAB đã giúp c i thi n k t qu

ti p t c đ c ghi nh n trong su t th k 20, v i t l t vong nói chung gi m t

35~36% trong 1981-1985 xu ng 21~27% trong 1996-2004 cho b nh vi n và c ng

đ ng SAB kh i phát, (p <0,01) Tuy nhiên, d li u g n đây (n m 2009) c a 1,994

SAB t p cho th y t l t vong có th đã n đ nh, v i t l t vong là 20% trong 30

ngày và t l t vong liên quan đ n nhi m trùng c tính x p x 13% M c dù đã có

nh ng c i ti n, tuy nhiên k t qu SAB t vong trong 30 ngày v n kho ng t 2 đ n 10

ng i, t vong hàng n m trên 100.000 dân

Hình 6: T l S.aureus kháng Methicillin n m 2007 M La tinh và vùng Caribe[18]

+Tr s sinh:

- S aureus là m t trong nh ng nguyên nhân quan tr ng nh t c a nhi m khu n

trong các đ n v ch m sóc tích c c s sinh T ng t nh ng i l n, SAB là m t

nguyên nhân quan tr ng c b nh vi n và c ng đ ng kh i phát tr s sinh t các

qu c gia đang phát tri n

-D li u t NICU m ng M và SAB Registry an M ch ( n = 300) cho th y

t l t vong nói chung c ng t ng t nh đ i v i ng i l n (t ng ng 17,2% và

23%) Y u t nguy c đ c xác đ nh t vong bao g m tr ng l ng th p sinh (<1,000

g; P <0,01) và tu i lúc b t đ u nhi m trùng, v i kh i phát s m nhi m trùng huy t (≤

48 gi tu i) đ c liên k t v i m t t l t vong cao h n đáng k h n k t h p v i

nhi m trùng kh i phát mu n (39% so v i 7,3%; P <0,01)

- Tóm l i, các d li u v t l t vong tr s sinh do SAB còn h n ch Tuy

nhiên, các y u t nh m c đ sinh non và tr ng l ng s sinh có th nh h ng đ n

k t qu , trong khi nh ng tác đ ng c a kháng Methicillin ho c S aureus lo i vô tính

không th xác đ nh đ c

+Tr em:

-Tu i v n là m t y u t tiên đoán phù h p nh t c a b nh, v i tr em th ng có

t l t vong th p h n so v i ng i l n nhi m SAB Trong m t nghiên c u, t l t

vong là th p nh t tr em là trong đ tu i t 10 đ n 19 M c dù giá có xu h ng cao

h n tr em trong đ tu i t 0 đ n 9

- T ng t l t vong g n đây, r t khác nhau các n c đang phát tri n, 35 đ n

40% Thái Lan (0 - 10 tu i) , 25% t i Kenya, và 15% Nam Phi, và th p h n

Tanzania 7,1% và Mozambique 6%.Nh ng k t qu này r t khó đ gi i thích, vì

chúng có th đ i di n cho m c đ ch m sóc s c kh e c ng nh tác đ ng c a đ ng

nhi m HIV cao t i các n c này Ng c l i, t l t vong nói chung th ng th p h n

nhi u trong lo t t các n c phát tri n là 0,7% (t l t vong liên quan đ n nhi m

trùng) t i Úc, 3% New Zealand, 1,5% Ph n Lan, và 2% V ng qu c Anh T i

Hoa K , t l t vong tr em do SAB trong kho ng 1,8% đ n 3,2% T l t vong

có th đ c gi i thích m t ph n b i các b nh đi kèm liên quan, v i t l t vong s m

h n 1 n m trong m t nghiên c u tr em b b nh tim b m sinh

- C ng đ ng m i b t đ u nhi m có t l t vong th p h n so c i c ng đ ng do

ch m sóc s c kh e có đ c (t ng ng 0,6% và 3,9%), do s chi m u th c a

nhi m trùng da và mô m m, x ng và nhi m trùng kh p trong c ng đ ng kh i

phát Ng c l i v i s hi n di n c a các b nh đi kèm có t l t vong cao h n cho tr

em trong đ tu i t 11 và 20 Gây nhi m viêm n i tâm m c (IE) m c dù hi m tr

em nh ng nó có liên quan đ n vi c t ng t l t vong 1 n m (40%, so v i 12% cho tr

em không có IE) C hai b nh là IE (b nh nhân t 0 đ n 10 tu i) và nhi m trùng ph i

(b nh nhân <1 và 11-20 tu i) đ u là y u t d báo t vong

- C ng nh tr em vai trò c a kháng kháng sinh là không rõ ràng

- Tóm l i, t l t vong tr em SAB là th p trong th i gian g n đây các n c

phát tri n và t ng t nh ng i l n chúng đang suy gi m nh s qu n lý t t h n,

Theo m t báo cáo t i h i th o v ch ng nhi m khu n thì B nh vi n B ch

Mai h ng n m có 13,9% s tr ng h p m c b nh nhi m khu n là do vi khu n t c u

vàng nh p vi n đi u tr Trong các b nh nhi m khu n do t c u vàng gây ra thì b nh

nhi m khu n huy t và viêm n i tâm m c là nh ng b nh r t n ng Hai b nh này

th ng có liên quan v i nhau, có di n bi n lâm sàng r t n ng và ph c t p, chi m t l

kho ng 30 - 40% các tr ng h p

Nhi m khu n huy t:

Phân l p các tác nhân gây nhi m khu n huy t t i m t b nh vi n tuy n trung

ng: t l d ng tính là 8% n m 2009 Các vi khu n th ng g p là: Klebsiella

pneumonia(18,3%), Escherichia coli (17,6%), Staphylococcus aureus(11,9%),

Pseudomonas aeruginosa(5,9%) và Acinetobacter baumannii (4,4%) M c đ kháng

kháng sinh l n l t là: K pneumoniae ESBL (+) 16,2%; E coli ESBL (+) 21,5%; S

aureus (MRSA) kháng Methicillin 13,6%; S aureus kháng trung gian Vancomycin

(VISA) và S aureus kháng Vancomycin (VRSA) 6,1% Theo báo cáo c a B nh vi n

B nh Nhi t đ i Trung ng, các c n nguyên vi khu n gây b nh th ng g p t 2008

đ n 2009 là: E coli(19,3%), K pneumoniae (15,2%), S aureus (13,8%), và S

suis(9,7%)

Nhi m khu n da:

Ch n đoán nhi m trùng S aureus d a trên phân l p đ c chúng có trong m

hay trong các d ch c th Ch n đoán nhi m đ c t c u vàng th ng khó kh n h n

cho nên ch y u là d a vào lâm sàng Trong tr ng h p nhi m đ c th c n do t c u,

c n c y lên môi tr ng thích h p đ xác đ nh Enterotoxin nh ng tr ng h p

không phân l p đ c m m b nh, ta nên đ nh l ng kháng đ c t trong máu b nh

nhân.([12])

Bi u đ 1: S phân b vi khu n theo m u b nh ph m[8]

III Kháng sinh.

III.1 nh ngh a:

Kháng sinh (antibiotic) là nh ng ch t có tác đ ng ch ng l i s s ng c a vi

khu n, ng n vi khu n nhân lên b ng cách tác đ ng m c phân t , ho c tác đ ng vào

m t hay nhi u giai đo n chuy n hóa c n thi t c a đ i s ng vi khu n ho c tác đ ng

vào s cân b ng lý hóa.([3])

III.2 C ch tác đ ng v i kháng sinh:

III.2.1 c ch quá trình t ng h p vách:

Kháng sinh thu c nhóm này: Penicilline, Bacitracine, Vancomycine,

Cephalosporin, Rostocetin, Cycloserine

Vách t bào có nhi m v gi hình d ng t bào đ c nguyên v n tr c áp l c

th m th u cao bên trong t bào và b o v vi khu n tr c nh ng tác đ ng có h i

Thu c g n vào th th PBPs (Penicillin binding protein) c a t bào phong

b transpeptidase (là enzyme tham gia vào quá trình t ng h p mucopeptide)  ng n

t ng h p peptidoglycan (thành ph n quan tr ng c a vách t bào) Nh ng th th khác

nhau có ái l c khác nhau đ i v i m t lo i thu c  tác d ng c a thu c khác nhau

Ho t hóa các enzyme t tiêu (autolytic enzymes)  ly gi i t bào môi

tr ng đ ng tr ng (isotonic)

M t thành ph n quan tr ng t o nên s b n v ng c a vách t bào là

mucopeptide, peptidoglycan, murein

Khi s t ng h p vách t bào b c ch do tác d ng kháng sinh:

+ Vi khu n Gram d ng bi n thành d ng hình c u không có vách (proto-plast)

+ Vi khu n Gram âm có vách không hoàn ch nh (spheroplast)  t bào

d v môi tr ng có tr ng l c bình th ng.([2],[14],[16])

và các ion b thoát ra ngoài ([2],[14],[16])

III.2.3 c ch quá trình sinh t ng h p protein:

Kháng sinh thu c nhóm này: Chloramphenicol, Macrolides (Erythromycine,

Oleandomycine), Lincomycins (Lincomycine, Clindamycine), Tetracycines,

Aminoglycosides ([2],[14],[16])

III.2.4 c ch quá trình t ng h p acid nucleic:

Nhóm Refampin g n v i enzyme RNA polymerase ng n c n quá trình sao mã

t o thành mRNA

Nhóm Quinolone c ch tác d ng c a enzyme DNA gyrase làm cho hai m ch

đ n c a DNA không th du i xo n làm ng n c n quá trình nhân đôi c a DNA

Nhóm Sulfamide có c u trúc gi ng PABA (p-aminobenzonic acid) có tác

d ng c nh tranh PABA và ng n c n quá trình t ng h p acid nucleotide

Nhóm Trimethoprime tác đ ng vào enzyme xúc tác cho quá trình t o nhân

purin làm c ch quá trình t o acid nucleic

M i ngày l i có r t nhi u lo i kháng sinh đ c các d c s bào ch ra b i vì

quá trình kháng kháng sinh c a vi khu n ngày càng t ng ([2],[14],[16])

III.3 S đ kháng kháng sinh

II.3.1 Ngu n g c:

kháng t nhiên

- Do b n ch t n i t i c a vi khu n

- Liên quan đ n s khác bi t v c u trúc t bào vi khu n

- Di truy n qua trung gian nhi m s c th

* C th nh : K pneumoniae kháng t nhiên v i Ampicilline, P.earuginosa

kháng v i penicilline G, E.coli kháng v i Erthromycine

kháng thu nh n

- Do ti p xúc v i kháng sinh ho c vi khu n kháng kháng sinh

- Liên quan đ n đ t bi n nhi m s c th , thu nh n gen đ kháng t bên ngoài qua trung gian plasmid ho c transpon

- t bi n có th t phát, không ph thu c vào kháng sinh Nh ng kháng sinh là nhân t ch n l c nh ng dòng vi khu n đ kháng

- DNA d ng vòng n m ngoài nhi m s c th Có kh n ng sao chép đ c

l p v i nhi m s c th Làm vi khu n có thêm tính tr ng do gene trên plasmid

*Nh ng c ng có th th y gi a nh ng thu c không có liên h hóa h c nh

Erthromycine – Lincomycine ([2],[14],[16])

III.3.2: C ch đ kháng kháng sinh

III.3.2.1 Ti t enzyme c ch ho c phá h y kháng sinh:

H kháng sinh Enzyme do vi khu n ti t ra

Vi khu n m t/ thay đ i PBPs  đ kháng penicillins

Vi khu n thay đ i th th trên ti u đ n v 50S  đ kháng Erythromycine

([2],[14],[16])

III.3.2.3 Thay đ i tính th m v i kháng sinh:

Ng n c n s v n chuy n kháng sinh qua vách ho c qua màng t bào

Thay đ i kênh porin làm gi m kháng sinh đi vào t bào (E coli, S

typhimurium)

Kênh porin trên t bào ng n c n các -lactams k n c và cho phép các -

lactams ái n c đi qua (Imipenem, Ertapenem)

III.3.2.4 B m đ y kháng sinh:

T ng s v n chuy n c a kháng sinh ra kh i t bào

III.3.2.5 Thay đ i con đ ng bi n d ng:

kháng Sulfonamides và Trimethoprime: vi khu n còn c n PABA đ t ng

h p Acid folic  vi khu n s d ng Acid folic có s n  đ kháng v i Sulfonamides

Enterococci kháng Bactrim b ng s d ng đ c Folic acid ch không c n t ng

h p Acid folic ([2],[14],[16])

IV Tính kháng thu c kháng sinh và kháng sinh th ng dùng đ đi u tr

Staphylococcus aureus

IV.1 Tính kháng thu c kháng sinh c a S.aureus:

H u h t các dòng S aureus kháng v i nhi u lo i kháng sinh khác nhau M t

vài dòng kháng v i t t c các lo i kháng sinh ngo i tr Vancomycin, và nh ng dòng

này ngày càng t ng Nh ng dòng MRSA (Methicilin resistant Staphylococcus

aureus) r t ph bi n và h u h t các dòng này c ng kháng v i nhi u kháng sinh khác

Trong phòng thí nghi m, ngu i ta đã tìm th y plasmid kháng Vancomycin

Enterococcus faecalis có th chuy n sang S aureus, và ng i ta nghi r ng vi c

Hình 7: Vi khu n thách th c đ i v i kháng sinh [3]

chuy n này có th x y ra ngoài t nhiên, trong đ ng tiêu hóa ch ng h n Ngoài ra,

S aureus còn kháng v i ch t kh trùng và ch t t y u

T khi s d ng Penicillin vào nh ng n m 1940, tính kháng thu c đã hình

thành t c u trong th i gian r t ng n Nhi u dòng hi n nay dã kháng v i h u h t

kháng sinh thông th ng, và s p t i s kháng c nh ng kháng sinh m i Th t s là

trong hai n m g n dây, vi c thay th kháng sinh c b ng Vancomycin đã d n đ n s

gia t ng các dòng kháng Vancomycin (VRSA: Vancomycin Resistant

Staphylococcus aureus)

Kh o sát tính ch t ch ng đ i kháng sinh t i Thành ph H Chí Minh n m

2005 cho th y các ch ng S.aureus phân l p t b nh ph m cho th y có đ n 94,1%

ch ng kháng Penicillin, 52,9% kháng Ciprofloxacin, 52% kháng Amoxillin và 12,5%

kháng Getamicin

Theo “Tình hình đ kháng kháng sinh c a vi khu n Staphylococcus aureus k t

qu nghiên c u đa trung tâm th c hi n trên 235 ch ng vi khu n” c a Ph m Hùng

Vân và Ph m Thái Bình thì t l S aureus đ kháng v i nhi u kháng sinh khá cao:

42% đ i v i Gentamicin, 63% đ i v i Erythromycin, 68% đ i v i Azithromycin,

39% đ i v i Ciprofloxacin, 38% đ i v i Cefuroxime, 30% đ i v i

Amoxicillin-clavulanic acid, 34% đ i v i Cefepime, 28% đ i v i Ticarcillin Amoxicillin-clavulanic acid, 38%

đ i v i Chloramphenicol, 25% đ i v i Cotrimoxazol, 17% đ i v i Levofloxacin Vi

khu n kháng th p v i Rifampicin: 8% R t may là vi khu n không đ kháng v i

Vancomycin và Linezolide là hai kháng sinh hi n nay đ c xem là đ c tr vi khu n S

aureus kháng Methicillin H u nh 100% vi khu n kháng v i Penicillin.

Theo “S đ kháng kháng sinh c a vi khu n gây b nh th ng g p t i b nh

vi n Nhi đ ng II” c a Ths.BS Tr n Th Ng c Anh

Trong n m 2007, phân l p đ c 2738 ch ng vi khu n t các m u b nh ph m

Các vi khu n th ng g p nh t là: 1 E.coli (14,6%), 2 K pneumoniae (11,7%), 3

S.aureus (11,4%), 4 P aeruginosa(5,1%), 5 S.pneumoniae (3,7%), 6 Enterococci

(4%), 7 Acinetobacter (2,4%).