Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại Việt Nam

L I CAM OAN

Tôi cam đoan r ng lu n v n nghiên c u v i n i dung “Các y u t nh h ng

đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam” là bài nghiên c u c a chính tôi

Ngo i tr tài li u tham kh o đ c trích d n trong lu n v n này, tôi cam đoan

r ng toàn ph n hay t ng ph n nh c a lu n v n ch a đ c công b ho c s d ng đ

nh n b ng c p nh ng n i khác

Không có s n ph m hay nghiên c u nào c a ng i khác đ c s d ng trong

lu n v n này mà không đ c trích d n theo đúng quy đ nh

Lu n v n này ch a bao gi đ c n p đ nh n b t k b ng c p nào t i các

tr ng đ i h c ho c c s đào t o khác

Tp H Chí Minh, 2013

Nguy n Thanh Xuân

L I C M N

u tiên, tôi trân tr ng g i l i c m n đ n Quý th y cô c a tr ng i h c

M Thành ph H Chí Minh đã trang b cho tôi nhi u ki n th c quý báu trong th i gian h c t p t i đây Nh ng ki n th c quý báu này không ch đ c ng d ng hi u

qu trong th i gian th c hi n lu n v n mà còn trong c quá trình làm vi c

Ti p theo, tôi trân tr ng g i l i c m n đ n th y Tr nh Qu c Trung, ng i

h ng d n khoa h c cho lu n v n, đã giúp tôi nh ng ý t ng nghiên c u vô cùng quý báu, t n tình ch d n, góp ý trong su t quá trình nghiên c u đ hoàn thành lu n

v n này

Sau cùng, tôi chân thành g i l i c m n đ n gia đình, ng i thân và b n bè

đã t n tình h tr , góp ý và ng h tôi trong su t th i gian h c t p và nghiên c u

TÓM T T

M c đích chính c a nghiên c u này là tìm hi u nh ng y u t quy t đ nh kh

n ng sinh l i c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam Bao g m các y u t n i

b c a ngân hàng và c các y u t v mô bên ngoài Trong đó, kh n ng sinh l i

đ c đo b ng các ch s l i nhu n trên t ng tài s n (ROA), l i nhu n trên v n ch

s h u (ROE) và thu nh p lãi ròng c n biên (NIM) Nghiên c u s d ng c s d

li u th c p thu th p t 37 ngân hàng th ng m i trong giai đo n sáu n m t n m

2007 đ n 2012 S d ng h i quy d li u b ng đ thu đ c k t qu

V n ch s h u là y u t quan tr ng tác đ ng cùng chi u đ n l i nhu n trên

t ng tài s n (ROA) và thu nh p lãi ròng c n biên (NIM), tác đ ng ng c chi u đ n

l i nhu n trên v n ch s h u (ROE), k t qu có s khác bi t là do các ngân hàng

s d ng thi u hi u qu đòn b y tài chính Hi u qu ngu n qu nh h ng ngh ch

bi n đ n c ba y u t đo l ng kh n ng sinh l i cho th y các ngân hàng s d ng không hi u qu ngu n ti n huy đ ng Riêng ngân hàng quy mô l n s d ng hi u

qu ngu n qu đ đ t đ c l i nhu n trên t ng tài s n cao (ROA) Thành ph n tài

s n có tác đ ng cùng chi u đ n thu nh p lãi ròng c n biên (NIM) c a các ngân hàng Bên c nh đó, các ngân hàng có quy mô l n ho c có s h u nhà n c qu n lý các kho n vay thi u hi u qu làm gi m ROA Ch t l ng tài s n đ i di n là d phòng r i ro tín d ng trên t ng d n nh h ng ngh ch chi u đ n l i nhu n trên

t ng tài s n (ROA) Các ngân hàng có quy mô l n ch p nh n r i ro tín d ng cao đ

t ng kh n ng sinh l i cho c đông Chi phí ho t đ ng tác đ ng âm đ n l i nhu n trên t ng tài s n (ROA) và trên v n ch s h u (ROE) i v i các bi n v mô,

t ng tr ng kinh t tác đ ng cùng chi u đ n l i nhu n trên t ng tài s n (ROA) và

l i nhu n trên v n ch s h u (ROE), ng c chi u đ n thu nh p lãi ròng c n biên (NIM) T ng tr ng kinh t tác đ ng âm đ n ROE c a ngân hàng quy mô l n và ROA c a các NHTM nhà n c L m phát ch tác đ ng cùng chi u đ n thu nh p lãi ròng c n biên (NIM) c a ngân hàng và có tác đ ng ng c chi u đ n l i nhu n trên

t ng tài s n (ROA) c a các ngân hàng quy mô trung bình

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

TÓM T T iii

M C L C iv

DANH M C CÁC B NG VÀ HÌNH viii

DANH M C CÁC CH VI T T T ix

CH NG I: GI I THI U TÀI NGHIÊN C U 1

1.1 LÝ DO NGHIÊN C U 1

1.2 V N NGHIÊN C U 2

1.3 M C TIÊU NGHIÊN C U VÀ CÂU H I NGHIÊN C U 3

1.4 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 4

1.5 N I DUNG NGHIÊN C U VÀ K T C U C A LU N V N 4

1.6 Ý NGH A C A TÀI NGHIÊN C U 5

1.7 K T LU N 5

CH NG 2: C S LÝ THUY T 7

2.1 C S LÝ THUY T V KH N NG SINH L I C A NGÂN HÀNG 7

2.1.1 Khái ni m, vai trò và ch c n ng c a Ngân hàng th ng m i 7

2.1.1.1 Khái ni m ngân hàng th ng m i 7

2.1.1.2 Vai trò và ch c n ng c a ngân hàng th ng m i 7

2.1.1.3 L i nhu n và kh n ng sinh l i c a ngân hàng 8

2.1.3 Các y u t n i b tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng 12

2.1.3.1 V n ch s h u 12

2.1.3.2 Quy mô ngân hàng 14

2.1.3.3 T l ti n g i 16

2.1.3.4 T l d n 16

2.1.3.5 Chi phí ho t đ ng 18

2.1.3.6 D phòng r i ro tín d ng 19

2.1.3.7 S h u ngân hàng 20

2.1.4 Các y u t bên ngoài tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng 21

2.1.4.1 Ch tiêu t ng tr ng kinh t 21

2.1.4.2 T l l m phát 23

2.2 TÓM T T M T S NGHIÊN C U V CÁC Y U T NH H NG N KH N NG SINH L I C A NGÂN HÀNG 24

2.2.1 Nghiên c u t i n c ngoài 24

2.2.2 Nghiên c u trong n c 30

2.2.3 So sánh v i các nghiên c u tr c 32

2.3 K T LU N 32

CH NG 3: PH NG PHÁP NGHIÊN C U 34

3.1 CÁC BI N S TRONG MÔ HÌNH NGHIÊN C U VÀ GI THUY T NGHIÊN C U 34

3.1.1 Các bi n ph thu c 34

3.1.1.1 T s l i nhu n trên t ng tài s n (ROA) 34

3.1.1.2 T s l i nhu n trên v n ch s h u (ROE) 34

3.1.1.3 Thu nh p lãi ròng c n biên (NIM) 35

3.1.2 Các bi n đ c l p và gi thuy t nghiên c u 35

3.1.2.1 T l v n ch s h u 35

3.1.2.2 T l ti n g i 36

3.1.2.3 T l d n 36

3.1.2.4 T l d phòng r i ro tín d ng 37

3.1.2.5 Chi phí ho t đ ng 37

3.1.2.6 Quy mô ngân hàng 38

3.1.2.7 S h u c a ngân hàng 38

3.1.3 Các bi n v mô và gi thuy t nghiên c u 39

3.1.3.1 T ng tr ng kinh t 40

3.1.3.2 L m phát 40

3.2 MÔ HÌNH NGHIÊN C U 41

3.3 O L NG CÁC BI N 44

3.3.1 Bi n ph thu c 44

3.3.2 Bi n đ c l p 45

3.5 I T NG VÀ PH M VI NGHIÊN C U 52

3.6 PH NG PHÁP X LÝ S LI U VÀ CÁC KI M NH TH C HI N 53

3.7 K T LU N 55

CH NG 4: PHÂN TÍCH D LI U VÀ K T QU NGHIÊN C U 56

4.1 TH NG KÊ MÔ T 56

4.2 PHÂN TÍCH T NG QUAN GI A CÁC BI N TRONG NGHIÊN C U 59 4.3 K T QU H I QUY 60

4.3.1 c l ng mô hình 60

4.3.2 K t qu h i quy 61

4.3.3 ánh giá đ phù h p c a mô hình h i quy 67

4.3.3.1 ánh giá đ phù h p c a mô hình h i quy 68

4.3.3.2 Ki m đ nh đa c ng tuy n 68

4.3.3.3 Ki m đ nh t t ng quan 69

4.3.3.4 Ki m đ nh ph ng sai sai s thay đ i 70

4.3.3.5 Ki m đ nh Wald 71

4.3.4 Phân tích k t qu h i quy 72

4.3.4.1 T l v n ch s h u (EQTA) 72

4.3.4.2 Hi u qu ngu n qu (DETA) 74

4.3.4.3 Thành ph n tài s n (LOTA) 77

4.3.4.4 Ch t l ng tài s n (PRTO) 78

4.3.4.5 Qu n lý chi phí (COST) 79

4.3.4.6 Quy mô ngân hàng (SIZE) 80

4.3.4.7 S h u ngân hàng (OWN) 80

4.3.4.8 T ng tr ng kinh t (GDP) 81

4.3.4.9 T l l m phát (CPI) 83

4.4 K T LU N 83

CH NG 5: K T LU N VÀ KI N NGH 85

5.1 K T LU N 85

5.2 KI N NGH 87

5.3 H N CH C A TÀI 90

5.4 XU T H NG NGHIÊN C U TI P THEO 91

TÀI LI U THAM KH O 92

PH L C 99

Ph l c 1: D li u quan sát 99

Ph l c 2: Ki m nh Hausman ROA, ROE, NIM các tr ng h p 1,2,3 108

Ph l c 3: K t qu c l ng c a bi n ROA, ROE, NIM 116

Ph l c 4: Mô hình h i quy theo hình th c s h u và quy mô ngân hàng 122

Ph l c 5: Mô hình h i quy ph (Ki m tra hi n t ng đa c ng tuy n) 131

Ph l c 6: Ki m đ nh White ( Ki m tra hi n t ng ph ng sai thay đ i) 136

Ph l c 7: Ki m đ nh Wald ( Ki m tra bi n không c n thi t trong mô hình) 142

DANH M C CÁC B NG VÀ HÌNH

Hình 3.1 Mô hình nghiên c u 44

B ng 3.1 Tóm t t cách tính toán, thu th p và d u k v ng c a các bi n 49

B ng 4.1 Th ng kê mô t các bi n s đ nh l ng 56

B ng 4.2 Th ng kê v quy mô và hình th c s h u 58

B ng 4.3 Ma tr n t ng quan gi a các bi n s 59

B ng 4.4 K t qu ki m đ nh Hausman 61

B ng 4.5 K t qu c l ng c a bi n ROA 62

B ng 4.6 K t qu c l ng c a bi n ROE 63

B ng 4.7 K t qu c l ng c a bi n NIM 65

B ng 4.8 K t qu c l ng theo hình th c s h u 66

B ng 4.9 K t qu c l ng theo quy mô các ngân hàng 67

B ng 4.10 Nhân t phóng đ i ph ng sai c a các bi n đ c l p 69

B ng 4.11 H s Durbin-Watson c a các mô hình h i quy 70

B ng 4.12 K t qu ki m đ nh White c a các mô hình h i quy 71

B ng 4.13 K t qu ki m đ nh Wald 72

B ng 4.14 T ng h p t l t ng tr ng huy đ ng và tín d ng qua các n m 76

DANH M C CÁC CH VI T T T

COST : Hi u qu qu n lý chi phí

CPI: L m phát

DETA: Hi u qu ngu n qu

EPS: Thu nh p trên c phi u

EQTA: T l v n ch s h u trên t ng tài s n

FEM: Mô hình h i quy tác đ ng c đ nh

NIM : Thu nh p lãi ròng c n biên

NOM: Thu nh p ngoài lãi c n biên

OWN: S h u ngân hàng

PRTO: Ch t l ng tài s n

REM: Mô hình h i quy tác đ ng ng u nhiên

ROA: L i nhu n trên t ng tài s n

ROE: L i nhu n trên v n ch s h u

SIZE: Quy mô ngân hàng

SMALL: Ngân hàng quy mô nh

CH NG I: GI I THI U TÀI NGHIÊN C U

1.1 LÝ DO NGHIÊN C U

L nh v c tài chính đóng m t vai trò quan tr ng trong s phát tri n kinh t c a

b t k qu c gia nào Ngành ngân hàng là trung gian tài chính trong vi c k t n i gi a khu v c ti t ki m và đ u t c a n n kinh t , t o thu n l i cho l u chuy n ti n t

ng i ti t ki m và ng i vay ti n S n đ nh và phát tri n c a ngành ngân hàng là

h t s c quan tr ng đ i v i h th ng tài chính Theo dõi hi u qu ho t đ ng mà c

th h n là xét đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng đ xem tính n đ nh và phát tri n

c a ngành ngân hàng là r t c n thi t

T m quan tr ng c a kh n ng sinh l i ngân hàng đ c đánh giá c p đ vi

mô và c p đ v mô c a n n kinh t c p đ vi mô, l i nhu n là đi u ki n thi t

y u và là ngu n v n r nh t c a t ch c tín d ng L i nhu n c a ngân hàng không

ch đ n thu n là k t qu c a ho t đ ng kinh doanh mà còn là m t đi u c n thi t cho thành công c a các ngân hàng trong giai đo n c nh tranh ngày cành quy t li t Vì

v y m c tiêu c b n c a các nhà qu n tr ngân hàng là ph i đ t đ c l i nhu n nh

m t yêu c u t t y u c a b t k ho t đ ng kinh doanh nào (Bobáková, 2003)

c p đ v mô, m t h th ng ngân hàng t t và ho t đ ng có hi u qu có kh

n ng ch ng ch i t t v i nh ng cú s c tiêu c c và đóng góp tích c c vào s n đ nh

c a h th ng tài chính T m quan tr ng c a kh n ng sinh l i ngân hàng c c p đ

vi mô và v mô đã làm cho nhi u nhà nghiên c u, các h c gi , các nhà qu n tr và

c quan qu n lý c a ngân hàng quan tâm đáng k đ n các y u t quy t đ nh kh

n ng sinh l i c a ngân hàng (Athanasoglou và ctg, 2008)

Nghiên c u v kh n ng sinh l i c a ngân hàng càng quan tr ng h n trong

cu c kh ng ho ng tài chính đang di n ra trong su t th i gian qua Cu c kh ng

ho ng đã có tác đ ng c b n v ngành ngân hàng nhi u qu c gia trên toàn th

gi i, ngành ngân hàng đã tr i qua bi n đ i l n trong môi tr ng, d n đ n tác đ ng đáng k đ n hi u qu ho t đ ng Vi c đánh giá các y u t nh h ng đ n hi u qu

ho t đ ng, kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i là đ c bi t quan tr ng trong

th i đ i c nh tranh toàn c u hóa ngày nay

Ngành ngân hàng Vi t Nam g p nhi u thách th c l n trong th i k h i nh p

V n đ l i nhu n th p, v i k t qu kinh doanh s t gi m m nh t i nhi u ngân hàng, trong s đó không ít ngân hàng th ng m i c ph n hàng đ u Vi c c nh tranh gi a các ngân hàng ngày càng gay g t, sáp nh p, tái c c u, n x u… đang là v n đ r t

đ c quan tâm Trong môi tr ng c nh tranh và đòi h i h i nh p nh hi n nay h

th ng ngân hàng không nh ng ph i duy trì s n đ nh trong ho t đ ng c a mình mà còn ph i nâng cao hi u qu ho t đ ng và gia t ng kh n ng sinh l i

V n đ đánh giá hi u qu ho t đ ng thông qua đánh giá các ch tiêu v kh

n ng sinh l i c a các ngân hàng th ng m i trong n c đã đ c quan tâm nghiên

c u Tuy nhiên, đa ph n các nghiên c u này đ u ti p c n theo ph ng pháp đ nh tính truy n th ng và ph m vi phân tích cho m t hay vài ngân hàng c th Trong khi

đó các nghiên c u đ nh l ng nhìn chung là còn r t ít Vì v y, đ tài nghiên c u

đ c th c hi n theo ph ng pháp ti p c n đ nh l ng nh m xác đ nh các y u t nh

h ng và m c đ nh h ng c a nh ng y u t này đ n kh n ng sinh l i c a các ngân hàng th ng m i T k t qu đó, ph n nào giúp các nhà qu n tr có cái nhìn

t ng quát v nhi u m t, có th xây d ng chi n l c h p lý c i thi n l i nhu n, nâng cao hi u qu ho t đ ng, đ ng th i gia t ng kh n ng c nh tranh c a ngân hàng

1.2 V N NGHIÊN C U

V n đ các y u t nh h ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng đã đ c nhi u h c gi trên th gi i quan tâm M t s nghiên c u t p trung tìm hi u v kh

n ng sinh l i c a ngân hàng trong m t qu c gia c th , s khác thì chú ý phân tích trên c s d li u nhi u qu c gia khác nhau Cho dù nghiên c u trong m t qu c gia hay đa qu c gia c ng không có s khác bi t nhi u Các nghiên c u tr c đây ch ra

r ng y u t tác đ ng ch y u chia thành hai lo i chính: y u t n i b c a ngân hàng

và y u t bên ngoài K t qu cho th y các y u t này tác đ ng đ n kh n ng sinh l i ngân hàng v i nh ng chi u h ng và m c đ khác nhau

D a vào c s và lý do nêu trên, v n đ nghiên c u c a đ tài là ch ra các

y u t n i b và các y u t bên ngoài tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam ng th i đ tài c ng đ a ra m c đ tác đ ng c a các y u t trên

1.3 M C TIÊU NGHIÊN C U VÀ CÂU H I NGHIÊN C U

M c tiêu nghiên c u

Bài vi t nh m m c tiêu nghiên c u, tìm hi u v các y u t và m c đ tác

đ ng đ n kh n ng sinh l i c a các ngân hàng th ng m i t i Vi t Nam Ch bao

g m các ngân hàng th ng m i c ph n và ngân hàng th ng m i nhà n c đang

t bên ngoài không th ki m soát

- Tìm ra m c đ nh h ng c a các y u t này đ n kh n ng sinh l i c a các ngân hàng

- M t s y u t bên ngoài nào tác đ ng có ý ngh a đ n kh n ng sinh l i

c a ngân hàng ?

- M c đ và chi u h ng tác đ ng c a các y u t này nh th nào ?

- Các gi i pháp góp ph n c i thi n l i nhu n c a ngân hàng ?

t ng tài s n (ROA), l i nhu n trên v n ch s h u (ROE), thu nh p lãi ròng c n biên (NIM), quy mô ngân hàng (SIZE), v n ch s h u (EQTA), ti n g i (DETA), cho vay (LOTA), d phòng r i ro tín d ng (PRTO), qu n lý chi phí (COST) đ c thu th p t báo cáo tài chính c a ngân hàng công b V các y u t bên ngoài nh

ch s t ng tr ng kinh t (GDP) và ch s l m phát (CPI) đ c thu th p t s li u công b c a t ng c c th ng kê

Sau khi thu th p d li u c n thi t, tác gi s tính toán và đ a vào mô hình h i quy đa bi n nh m xác đ nh các y u t nh h ng c ng nh m c đ tác đ ng c a các

bi n này đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Các ph n m m đ c s d ng là Excel và Eviews

1.5 N I DUNG NGHIÊN C U VÀ K T C U C A LU N V N

N i dung c a đ tài nghiên c u bao g m 5 ch ng:

Ch ng 1: Gi i thi u t ng quan v đ tài nghiên c u, lý do l a ch n đ tài, v n đ nghiên c u, m c tiêu, câu h i, ph ng pháp và ý ngh a c a v n đ nghiên c u

Ch ng 2: Kh o sát c s lý thuy t có liên quan đ n v n đ nghiên c u, ch ng này c ng nêu ra các nghiên c u v kh n ng sinh l i c a ngân hàng bao g m các nghiên c u trong n c và trên th gi i

Ch ng 3: Trình bày ph ng pháp nghiên c u, cách thu th p d li u, mô t mô hình nghiên c u, đ a ra các gi thuy t nghiên c u và gi i thích cách đo l ng các

bi n

Ch ng 4: Ch ng này trình bày k t qu thu th p đ c, các ki m đ nh c n thi t, phân tích d li u và gi i thích k t qu

Ch ng 5: a ra k t lu n c th v v n đ nghiên c u, m t s ki n ngh đ ng th i nêu lên h n ch c a đ tài và đ xu t h ng nghiên c u ti p theo

1.6 Ý NGH A C A TÀI NGHIÊN C U

Vi c nghiên c u đ tài này có ý ngh a v m t khoa h c c ng nh th c ti n

V m t khoa h c, m c dù nghiên c u t ng t đã đ c th c hi n t i nhi u

qu c gia trên th gi i, tuy nhiên t i Vi t Nam v n đ này hi n có r t ít nghiên c u chuyên sâu tài đã đ a ra mô hình nghiên c u v các y u t quy t đ nh kh n ng sinh l i c a ngân hàng Bên c nh đó, đ tài c ng đ a ra b ng ch ng th c nghi m và

b sung thêm m t tài li u nghiên c u trong c s tài li u chung v hi u qu ho t

đ ng ngân hàng, m t l nh v c đ c quan tâm r t nhi u trong th i gian qua T k t

qu này, đ tài m ra nh ng h ng m i cho các nghiên c u chuyên sâu sau này

V m t th c ti n, k t qu nghiên c u là c s tham kh o cho các nhà qu n tr ngân hàng Nghiên c u đ a ra m c đ và chi u h ng nh h ng c a các y u t n i

b d i s ki m soát c a ngân hàng và các y u t v mô tác đ ng đ n kh n ng sinh

l i c a ngân hàng Câu tr l i s r t h u ích, các nhà qu n tr xác đ nh rõ đ c

nh ng y u t quy t đ nh thành công c a ngân hàng ây là ch ng quan tr ng trong

vi c th y rõ nh ng khi m khuy t trong đi u hành t đó đ a ra nh ng k ho ch và các chi n l c chính xác nh t i u này góp ph n c i thi n l i nhu n c a ngân hàng, nh m nâng cao hi u qu c a m i ngân hàng nói riêng và s n đ nh c a ngành ngân hàng nói chung

1.7 K T LU N

Ch ng 1 c a đ tài trình bày l i nhu n ngân hàng có t m quan tr ng c

c p đ vi mô và v mô c a n n kinh t , l i nhu n ngân hàng không ch là k t qu

c a ho t đ ng kinh doanh mà còn là tính thi t y u trong ho t đ ng thành công c a ngân hàng trong giai đo n c nh tranh ngày càng quy t li t T đây nêu lên đ c lý

do nghiên c u c a đ tài, đ a ra v n đ nghiên c u Ch ng này c ng đ t ra m c tiêu nghiên c u và câu h i nghiên c u đ th c hi n, trình bày s l c n i dung nghiên c u, k t c u c a lu n v n và cu i cùng đ a ra ý ngh a c a đ tài v m t khoa

h c c ng nh th c ti n

CH NG 2: C S LÝ THUY T

2.1 C S LÝ THUY T V KH N NG SINH L I C A NGÂN HÀNG 2.1.1 Khái ni m, vai trò và ch c n ng c a Ngân hàng th ng m i

2.1.1.1 Khái ni m ngân hàng th ng m i

Theo pháp l nh Ngân hàng n m 1990 c a Vi t Nam: Ngân hàng th ng m i

là m t t ch c kinh doanh ti n t mà nghi p v th ng xuyên và ch y u là nh n

ti n g i c a khách hàng v i trách nhi m hoàn tr và s d ng s ti n đó đ cho vay, chi t kh u và làm ph ng ti n thanh toán

Theo lu t Các t ch c tín d ng Vi t Nam thông qua ngày 12/12/1997 và

đ c s a đ i b sung ngày 15/06/2004: Ngân hàng là lo i hình t ch c tín d ng

đ c th c hi n toàn b ho t đ ng ngân hàng và các ho t đ ng kinh doanh khác có liên quan

Ngh đ nh c a Chính ph s 49/2000/N -CP v t ch c và ho t đ ng c a ngân hàng th ng m i đ nh ngh a: Ngân hàng th ng m i là ngân hàng đ c th c

hi n toàn b ho t đ ng ngân hàng và các ho t đ ng kinh doanh khác có liên quan vì

m c tiêu l i nhu n, góp ph n th c hi n các m c tiêu kinh t c a nhà n c

2.1.1.2 Vai trò và ch c n ng c a ngân hàng th ng m i

Peter S Rose (2002) cho r ng trong n n kinh t hi n đ i ngày nay, ngân hàng

đã ph i th c hi n nhi u vai trò m i đ duy trì kh n ng c nh tranh và đáp ng nhu

c u ngày càng cao c a xã h i Các ngân hàng có nh ng vai trò c b n sau:

 Vai trò trung gian: Chuy n các kho n ti t ki m, ch y u t các h gia đình, thành các kho n tín d ng cho các t ch c kinh doanh và các thành ph n khác

đ đ u t vào nhà c a, thi t b và tài s n khác

 Vai trò thanh toán: Th c hi n thanh toán cho hàng hóa và d ch v khách hàng c a ngân hàng

 Vai trò ngu i b o lãnh: Cam k t tr n cho khách hàng khi khách hàng m t

Peter S.Rose (2002) trình bày ngân hàng là lo i hình t ch c tài chính cung

c p m t danh m c các d ch v tài chính đa d ng nh t và th c hi n nhi u ch c n ng tài chính nh t so v i b t k m t t ch c kinh doanh nào trong n n kinh t Các ch c

n ng c b n c a ngân hàng đa n ng ngày nay nh sau:

2.1.1.3 L i nhu n và kh n ng sinh l i c a ngân hàng

T o ra l i nhu n là m c tiêu quan tr ng nh t c a t t c các doanh nghi p và các ngân hàng c ng không ph i là ngo i l đ i v i th c t này Tuy nhiên, ngành ngân hàng có nh ng đ c tr ng riêng c a mình làm cho v trí c a nó tr nên nh y

c m v i toàn b n n kinh t ó là ngân hàng đóng m t vai trò quan tr ng nh là

m t t ch c trung gian trong vi c t ng tr ng kinh t và n đ nh c a h th ng tài

chính L i nhu n lành m nh và b n v ng là quan tr ng trong vi c duy trì s n đ nh

c a h th ng ngân hàng (Sufian và Chong, 2008)

Ngh đ nh 146/2005/N -CP ngày 23/11/2005 trình bày l i nhu n th c hi n trong n m là k t qu kinh doanh c a t ch c tín d ng, bao g m l i nhu n ho t đ ng nghi p v và l i nhu n các ho t đ ng khác L i nhu n c a t ch c tín d ng là kho n chênh l ch đ c xác đ nh gi a t ng doanh thu ph i thu tr đi t ng các kho n chi phí ph i tr h p lý h p l

Peter S.Rose (2002) trình bày khái ni m v l i nhu n ngân hàng r ng các ngân hàng v c b n đ t đ c l i nhu n t ho t đ ng cho vay thông qua s khác

bi t gi a lãi su t tr cho ng i g i ti n và lãi su t nh n đ c t khách hàng vay Thêm vào đó thu t các kho n đ u t ch ng khoán, ti n g i h ng lãi t i các ngân hàng khác và các tài s n có sinh l i khác Nh ng kho n chi phí phát sinh trong quá trình t o ra ngu n thu trên bao g m ti n lãi tr cho nh ng kho n vay, chi phí v n t

có, ti n l ng và phúc l i tr cho nhân viên, chi phí ho t đ ng liên quan đ n tài s n

v t ch t c a ngân hàng, phân b d phòng tín d ng, thu và nh ng chi phí khác Chênh l ch gi a các kho n thu và chi phí trên là l i nhu n c a ngân hàng

Theo Peter S.Rose (2002) thì v b n ch t ngân hàng th ng m i c ng có th

đ c coi nh m t t p đoàn kinh doanh và ho t đ ng v i m c tiêu t i đa hóa l i nhu n v i m c đ r i ro cho phép Tuy nhiên, kh n ng sinh l i là m c tiêu đ c các ngân hàng quan tâm h n c vì thu nh p cao s giúp các ngân hàng có th b o toàn v n, t ng kh n ng m r ng th ph n và thu hút v n đ u t

Peter S.Rose (2002) nêu ra các t l quan tr ng nh t đo l ng kh n ng sinh

l i c a ngân hàng đ c s d ng hi n nay và c ng có gi i thích ý ngh a các t l này Các t l đ c s d ng r ng rãi g m: L i nhu n trên t ng tài s n (ROA), l i nhu n trên v n ch s h u (ROE), thu nh p lãi ròng c n biên (NIM), thu nh p ngoài lãi

c n biên (NOM) và thu nh p trên c phi u (EPS)

T l l i nhu n trên t ng tài s n (ROA) = L i nhu n sau thu

T ng tài s n

T l l i nhu n trên v n ch s h u (ROE) =

T l thu nh p lãi ròng c n biên (NIM) =

T l thu nh p ngoài lãi c n biên (NOM) =

T l thu nh p trên c phi u (EPS) =

ROA là ch tiêu ch y u ph n ánh tính hi u qu c a qu n lý Nó ch ra r ng

kh n ng c a h i đ ng qu n tr ngân hàng trong quá trình chuy n tài s n c a ngân hàng thành thu nh p ròng ROA đ c s d ng r ng rãi trong phân tích hi u qu

ho t đ ng và đánh giá tình hình tài chính c a ngân hàng N u ROA th p có th là

k t qu c a m t chính sách đ u t hay cho vay không n ng đ ng ho c có th chi phí

ho t đ ng c a ngân hàng quá m c Ng c l i, m c ROA cao th ng ph n ánh k t

qu ho t đ ng h u hi u, c c u tài s n h p lý, có s đi u đ ng linh ho t gi a các

h ng m c trên tài s n tr c nh ng bi n đ ng c a n n kinh t

ROE là m t ch tiêu đo l ng t l thu nh p cho các c đông c a ngân hàng

Nó th hi n thu nh p mà các c đông nh n đ c t vi c đ u t vào ngân hàng ( t c

là đ u t ch p nh n r i ro đ hy v ng có đ c thu nh p m c h p lý)

T l thu nh p lãi ròng c n biên (NIM), thu nh p ngoài lãi c n biên (NOM)

là các th c đo tính hi u qu c ng nh kh n ng sinh l i Chúng ch ra n ng l c c a

h i đ ng qu n tr c ng nh nhân viên ngân hàng trong vi c duy trì s t ng tr ng

c a các ngu n thu ( ch y u t các kho n cho vay, đ u t và phí d ch v ) so v i

m c t ng c a các kho n chi phí ( ch y u là chi tr lãi ti n g i, nh ng kho n vay trên th tr ng ti n t , ti n l ng nhân viên và phúc l i)

L i nhu n sau thu

T ng v n ch s h u Thu t lãi – Chi phí tr lãi

T ng tài s n có sinh l i bình quân Thu ngoài lãi – Chi phí ngoài lãi

T ng tài s n có sinh l i bình quân

L i nhu n sau thu

T ng s c phi u th ng hi n hành

T l thu nh p lãi ròng c n biên (NIM) đo l ng m c chênh l ch gi a thu t lãi và chi phí tr lãi mà ngân hàng có th đ t đ c thông qua ho t đ ng ki m soát

ch t ch tài s n sinh l i và theo đu i ngu n v n có chi phí th p

Trái l i, t l thu ngoài lãi c n biên (NOM) đo l ng m c chênh l ch gi a ngu n thu ngoài lãi, ch y u là ngu n thu phí t các d ch v v i các chi phí ngoài lãi mà ngân hàng ph i ch u ( g m ti n l ng, chi phí s a ch a, b o hành thi t b và chi phí t n th t tín d ng)

Thu nh p trên m i c phi u (EPS) đo l ng tr c ti p thu nh p c a các c đông tính trên m i c phi u hi n hành đang l u hành

Ngoài ra, trong đánh giá hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng, các nhà qu n tr còn xem xét m i quan h gi a ch tiêu ROA và ROE vì trên th c t hai ch tiêu này

ph n ánh s đánh đ i gi a r i ro và thu nh p Chính đi u này cho th y m t ngân hàng có th ROA th p nh ng v n đ t đ c ROE khá cao do h s d ng đòn b y tài chính l n

Có m t c s nghiên c u r ng l n trên th gi i tìm cách xác đ nh các y u t quy t đ nh kh n ng sinh l i c a ngân hàng Short (1979) và Bourke (1989) cung

c p các nghiên c u đ u tiên v kh n ng sinh l i c a ngân hàng Sau đó, có r t nhi u nghiên c u ti p theo, m t s nghiên c u t p trung vào m t qu c gia c th

nh Guru và ctg (2002) t i Malaysia, Bennaceur và Goaied (2008) t i Tunisia, Vong và Chan (2009) t i Macao, Jiang và ctg (2003) t i HongKong, Davydenko (2011) t i Ukraine và m t s nghiên c u khác kh o sát nhi u qu c gia Molyneux và Thornton (1992), Abreu và Mendes (2003) t i các n c châu Âu, Dermirguc- Kunt và Huizinga (1999) s d ng d li u c a 80 qu c gia trên th gi i, Flamini và ctg (2009) t i 41 qu c gia thu c khu v c châu Phi c n Sahara H u h t các nghiên c u tr c đây cho dù th c hi n m t qu c gia hay đa qu c gia đ u s

d ng các ch tiêu v kh n ng sinh l i nh ROA, ROE, NIM nh bi n ph thu c đ

đo l ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng

D a vào k t qu c a các nghiên c u tr c, y u t nh h ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng chia thành hai lo i đó là các y u t n i b và các y u t bên ngoài ngân hàng Y u t n i b có th ki m soát đ c b i các nhà qu n tr ngân hàng, các y u t này th hi n trên các kho n m c trong b ng cân đ i k toán và báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Các y u t n i b th ng đ c

kh o sát là quy mô, v n ch s h u, ti n g i, t l kho n vay, thanh kho n, chi phí

ho t đ ng, quy mô ngân hàng, hình th c s h u, t ng tr ng ti n g i, ti n vay, r i

ro tín d ng, đòn b y tài chính, t l an toàn v n Bi n bên ngoài là nh ng y u t

v t ra ngoài s ki m soát c a các nhà qu n tr ngân hàng Các y u t bên ngoài

đ c th o lu n nghiên c u r ng rãi bao g m: th ph n ngân hàng, lãi su t, l m phát,

t ng tr ng GDP, GDP th c, t giá, v n hóa th tr ng, m c đ t p trung c a th

tr ng

Nh ng y u t ph bi n nh h ng đ n l i nhu n ngân hàng nêu trên đ c s

d ng r ng rãi b i nhi u nhà nghiên c u Tuy nhiên, k t qu c a các nghiên c u khác nhau đáng k do s bi n đ i c a môi tr ng và các d li u đ c đ a vào phân tích Ph n ti p theo c a đ tài s gi i thi u t ng h p m t s nghiên c u trên th gi i

h n s thúc đ y l i nhu n u tiên, các ngân hàng có t l v n ch s h u cao h n

đ c coi là t ng đ i an toàn h n và có ni m tin c a công chúng h n, t o nên

th ng hi u m nh so v i các ngân hàng có t l v n th p h n Th hai, các ngân hàng có t l v n ch s h u cao h n có l i th cung c p nhi u lo i d ch v tài chính h n cho khách hàng c a h (Bashir, 2000) Th ba, các ngân hàng có t l

v n cao s an toàn h n và v n có thu n l i h n ngay c trong th i k kinh t khó

kh n Th t , trong các th tr ng v n không hoàn h o, các ngân hàng có t l v n

cao h n s th ng có nhu c u th p h n ngu n tài tr bên ngoài đ h tr m t m c

nh t đ nh c a tài s n, do đó s gi m chi phí tài tr và k t qu đ t đ c l i nhu n cao

h n Th n m, v n c a ngân hàng là bi n pháp cu i cùng ch ng l i nguy c r i ro thanh kho n c a ngân hàng, các ngân hàng có xu h ng đ i m t v i ngu n chi phí

th p h n do gi m chi phí phá s n ti m n ng (Dietrich và Wanzeried, 2009; Ahmad

và ctg, 2012; Flamini và ctg, 2009)

Trong nghiên c u v các y u t quy t đ nh kh n ng sinh l i c a các ngân hàng trong 12 n c đ c l a ch n t châu Âu, B c M và Úc, Bourke (1989) thông báo m t m i quan h tích c c đáng k gi a v n ch s h u và kh n ng sinh l i Ông cho th y t l v n cao h n, các ngân hàng s đ c nhi u l i nhu n h n T ng

t , nghiên c u c a Berger (1995) k t lu n r ng các ngân hàng có v n hóa t t có l i nhu n h n nh ng ngân hàng khác M Staikouras và Wood (2003), Abreu & Mendes (2000), Goddard và ctg (2004) c ng kh ng đ nh r ng có m t m i liên h tích c c gi a v n ch s h u và kh n ng sinh l i c a các ngân hàng

Trong nghiên c u v l i nhu n ngân hàng qua 18 n c châu Âu cho giai

đo n 1986-1989, Molyneux và Thornton (1992) c ng th y r ng t l v n có tác

đ ng tích c c m c dù quan h đó là ch gi i h n các ngân hàng nhà n c Demirguc-Kunt và Huizinga (1999) ti n hành m t nghiên c u toàn di n h n, nghiên

c u v các y u t quy t đ nh hi u su t ngân hàng cho 80 qu c gia, c các n c phát tri n và n c đang phát tri n, trong giai đo n 1988-1995 K t qu t ng th cho th y

h tr cho các m i quan h tích c c gi a t l v n và kh n ng sinh l i

Bên c nh ý ki n t l v n ch s h u cao s thúc đ y l i nhu n còn có m t

s ý ki n trái chi u cho r ng t l v n ch s h u có m i quan h ngh ch bi n, v n

ch s h u cao làm gi m kh n ng sinh l i c a ngân hàng Các ngân hàng có t l

v n cao nh n ít r i ro h n và l i nhu n th p h n vì h nh n th c đ c an toàn h n

S đánh đ i gi a r i ro và l i nhu n phù h p v i gi thuy t r i ro l i nhu n thông

th ng (Dietrich và Wanzenried, 2009) H n n a, v n ch s h u đ c coi là

ngu n kinh phí đ t h n Vì v y, vi c gia t ng v n ch s h u làm t ng chi phí v n trung bình i u này làm gi m l i nhu n c a các ngân hàng (Angbazo, 1997)

Trong nghiên c u c a Dietrich và Wanzenried (2011) t i Th y S , tác gi đo

l ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng b i ROA và ROE K t qu cho th y, v n

ch s h u ngân hàng t t h n có v đ c nhi u l i nhu n h n trong mô hình l i nhu n trên t ng tài s n trung bình Nh ng trong mô hình l i nhu n trên v n ch s

h u trung bình cho th y t l v n ch s h u có quan h ngh ch bi n i u này ch

ra r ng thêm v n ch s h u làm gi m ROE c a ngân hàng ây là m t s khác bi t

k t qu so v i bi n ROA K t qu này có th đ c thúc đ y b i th c t là m t s trong nh ng ngân hàng l n Th y S v i m c tiêu t i đa hóa hi u qu c đông -

gi m v n ch s h u c a h đ t ng ROE

Ti p theo, Admad và ctg (2012) nghiên c u v ngân hàng th ng m i trong

n c Pakistan đ tìm ki m m t s y u t n i b quy t đ nh l i nhu n c a ngân hàng T l l i nhu n trên tài s n đ c th c hi n nh là bi n ph thu c, trong khi đó

t l chi phí trên thu nh p, thanh kho n, d phòng r i ro tín d ng và t l v n c

ph n đ c th c hi n nh là các bi n đ c l p K t qu bi u th t l v n ch s h u

có ý ngh a th ng kê và tác đ ng ng c chi u đ n l i nhu n trên t ng tài s n Theo tác gi , m c dù đây là t l đo l ng s c m nh v n nh ng k t qu có tác đ ng ngh ch bi n nên các ngân hàng không nên gi nhi u v n

2.1.3.2 Quy mô ngân hàng

Theo Kosmidou và ctg (2005) quy mô ngân hàng th ng đ c nghiên c u

nh m t y u t tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Trong h u h t các tài

li u tài chính, quy mô c a ngân hàng đ c đo b ng t ng tài s n Bên c nh đó c ng

có m t s tác gi s d ng logarit c a ti n g i và cho vay đ đo l ng hi u qu c a quy mô Ngân hàng c l n có th đ t đ c hi u qu kinh t quy mô v i chi phí

gi m ho c hi u qu kinh t trong ph m vi cho vay nhi u h n và m c đ đa d ng hóa s n ph m cao h n có th ti p c n nh ng th tr ng mà m t ngân hàng nh không th tham gia đ c

nh h ng c a quy mô ngân hàng đ n kh n ng sinh l i c a nó không đ ng

đ u Trong m t nghiên c u c a các ngân hàng châu Âu cho giai đo n n m t 1992

đ n 1998, Goddard và ctg (2004) đã xác đ nh ch có m i quan h nh gi a quy mô

và l i nhu n M t s nghiên c u tr c đó có k t qu khác nhau Smirlock (1985)

ch ng minh tác đ ng đáng k và tích c c c a quy mô c a m t ngân hàng v l i nhu n c a nó Short (1979) đi xa h n b ng cách tuyên b quy mô có m t nh h ng tích c c lên l i nhu n thông qua vi c gi m chi phí huy đ ng v n cho các ngân hàng

l n Sau đó, nghiên c u b i Goddard và ctg (2004) h tr các đ xu t r ng t ng quy

mô c a m t ngân hàng có nh h ng tích c c đ n l i nhu n thông qua chi phí v n

Tuy nhiên, các nghiên c u c ng đ a ra m t s b ng ch ng cho th y có m i quan h ngh ch bi n gi a quy mô và kh n ng sinh l i c a ngân hàng và gi i thích quy mô c a ngân hàng n u không hi u qu s tác đ ng ng c chi u v i kh n ng sinh l i Antonio (2012) cho r ng v i các ngân hàng c trung bình đ t hi u qu kinh

t v quy mô h n so v i m t trong hai ngân hàng l n hay nh nh h ng c a quy

mô là phi tuy n tính, nh h ng tích c c t i l i nhu n càng t ng và sau đó gi m vì

nh ng lý do quan liêu và lý do khác, đ n m t ng ng nh t đ nh c a quy mô, phi kinh t c a quy mô có th phát sinh Garcia-Herrero và ctg (2007) có k t lu n r ng

m t ngân hàng có quy mô l n nên gi m chi phí vì hi u qu kinh t , quy mô l n

c ng có th hàm ý r ng ngân hàng khó kh n h n nhi u đ qu n lý ho c nó có th là

h u qu c a chi n l c t ng tr ng m nh m c a m t ngân hàng

Miller và Noulas (1997) quan sát các y u t nh h ng đ n l i nhu n c a các ngân hàng t i M cho giai đo n 1985-1990, cho th y quy mô c a các ngân hàng đã

đ c tìm th y là liên quan ngh ch bi n v i l i nhu n M i quan h tiêu c c v i quy

mô này ch ra s thi u hi u qu kinh t v quy mô Kosmidou và ctg (2005) đi u tra các y u t tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng m i V ng qu c Anh giai đo n 1995-2002 k t lu n r ng m t trong các y u t quy t đ nh quan tr ng

là t l quy mô ngân hàng có tác đ ng ng c chi u đ n l i nhu n ngân hàng

Bên c nh đó, m t s nghiên c u bao g m c Berger và ctg (1987) cho r ng không có m i quan h đáng k gi a quy mô và kh n ng sinh l i c a ngân hàng Do

đó, k t qu kh n ng sinh l i c a ngân hàng đ c l p v i quy mô c a chúng

2.1.3.3 T l ti n g i

Theo Vong và Chan (2009), t l ti n g i là t l gi a các kho n ti n g i c a khách hàng trên t ng tài s n T l này đo l ng hi u qu c a ngu n qu Là ngu n chính và có l là r nh t c a tài tr cho các ngân hàng, h tin r ng ti n g i c a khách hàng th c hi n tác đ ng tích c c mi n là có m t nhu c u đ y đ cho các kho n vay trên th tr ng Tuy nhiên, n u có nhu c u vay v n không đ , ti n g i nhi u h n trong th c t có th làm suy gi m thu nh p, do đó ti n g i là kinh phí t n kém trong đi u ki n ph i m r ng m ng l i c a ngân hàng đ huy đ ng

B ng ch ng th c nghi m t Bennaceur và Goaied (2001) đi u tra các y u t quy t đ nh kh n ng sinh l i c a ngân hàng trong n c Tunisia giai đo n 1980-

1995 cho th y r ng các ngân hàng th c hi n t t nh t là nh ng ngân hàng đã c i thi n n ng su t lao đ ng và n ng su t v n, duy trì m t m c đ cao c a các tài kho n

ti n g i liên quan đ n tài s n c a h T ng t l t ng ti n g i v i t ng tài s n có ngha là t ng ngu n v n s n có đ s d ng b i các ngân hàng theo nh ng cách sinh

l i khác nhau nh đ u t và ho t đ ng cho vay

Bên c nh nh ng gi thuy t tác đ ng tích c c còn có nh ng tác đ ng ng c chi u, Heggestad (1977) tin r ng các ngân hàng có t l cao v th i gian và ti n g i

ti t ki m phát sinh chi phí tài tr cao và do đó có l i nhu n ít h n Phát hi n này c a ông ch ra r ng t l th i gian và ti n g i ti t ki m đã có m t tác đ ng tiêu c c đáng

k vào l i nhu n ngân hàng th ng m i i u này ng h tuyên b r ng các ngân hàng đã đ c r t nhi u ti n g i ti t ki m cam k t th i gian dài thu đ c v m t l i nhu n th p h n

2.1.3.4 T l d n

Vong và Chan (2009) cho r ng ti n g i và cho vay đ c coi là quan tr ng

nh t b ng cân đ i k toán b i vì hai ch s này đ i di n cho m t d u hi u c a ho t

đ ng truy n th ng c a ngân hàng Các kho n cho vay là ngu n thu nh p chính và

d ki n s có tác đ ng tích c c đ n l i nhu n c a ngân hàng T ng t , Gul và ctg (2011) c ng nêu ra v i nh ng đi u ki n khác không đ i, các kho n ti n g i chuy n

đ i thành các kho n vay nhi u h n, ngân hàng h ng thu nh p t lãi cao h n và thu

đ c l i nhu n cao h n M c dù các kho n cho vay c a ngân hàng là ngu n chính

c a doanh thu và d ki n s nh h ng đ n l i nhu n tích c c, tuy nhiên, n u m t ngân hàng có m t t l cho vay trên t ng tài s n cao h n d n đ n t ng nguy c và chi phí ho t đ ng nh các chi phí th m đ nh, chi phí theo dõi kho n vay, sau đó có

th làm gi m l i nhu n Phát hi n t nghiên c u trên th gi i đ a ra k t lu n c th không gi ng nhau

Trong khi các nghiên c u c a Abreu và Mendes (2000) k t qu cung c p m t

m i quan h tích c c gi a t l cho vay và kh n ng sinh l i, các nghiên c u c a Bashir và Hassan (2003) và Staikouras và Wood (2003) cho th y m t t l cho vay cao h n th c s tác đ ng ng c chi u t i kh n ng sinh l i Nghiên c u h ng th hai thông báo r ng các ngân hàng v i nhi u tài s n không cho vay đ c nhi u l i nhu n h n nh ng ngân hàng ph thu c n ng vào các kho n vay

M t s nghiên c u sâu h n đã k t lu n tác đ ng c a các kho n cho vay đ n

kh n ng sinh l i c a ngân hàng ph thu c vào quy mô và thành ph n c a danh m c cho vay (Bashir, 2000; Fries và ctg, 2002) Thông th ng, các kho n cho vay t o ra thu nh p cao cho ngân hàng thông qua ti n lãi thu đ c (Rhoades và Rutz, 1982), vì

v y, m t danh m c cho vay l n thì l i nhu n ngân hàng càng đ c c i thi n Tuy nhiên, các kho n tín d ng không đ t tiêu chu n là m t ngu n thi t h i tài chính

n ng cho các ngân hàng và đã th c s làm gi m l i nhu n c a ngân hàng r t nhi u (Olajide, 2006), do đó m t danh m c d n l n c ng có th d n đ n gi m l i nhu n ngân hàng n u danh m c này có nhi u kho n tín d ng không đ t tiêu chu n Vì v y,

đ k t lu n r ng quy mô d n c a m t ngân hàng nh h ng đ n l i nhu n c a nó

ho c là tích c c hay tiêu c c, tùy thu c vào thành ph n c a các kho n tín d ng không đ t tiêu chu n

2.1.3.5 Chi phí ho t đ ng

Theo Peter Rose (2002) kho n m c chi phí ho t đ ng quan tr ng nh t đ i v i

h u h t các ngân hàng là ti n l ng và các chi phí nhân s khác ây là kho n m c chi phí t ng nhanh trong nh ng n m g n đây khi h th ng ngân hàng c g ng thu hút các sinh viên t t nghi p lo i gi i và lôi kéo nh ng nhà qu n lý hàng đ u có kinh nghi m t các đ i th c nh tranh Ngoài ra, chi phí kh u hao, nhà c a thi t b ngân hàng cùng chi phí pháp lý và gi y t c n thi t khác c ng là b ph n c u thành chi phí ho t đ ng

T l chi phí ho t đ ng c a ngân hàng đ c xác đ nh là chi phí v n hành trên

t ng l i nhu n t o ra (ch ng h n nh các chi phí hành chính, l ng nhân viên, chi phí s h u và các chi phí khác nh v t t v n phòng, không bao g m các t n th t do các kho n n x u) ây là ch s v hi u qu qu n lý chi phí, đ c s d ng đ đo

l ng tác đ ng c a kh n ng ki m soát chi phí đ n l i nhu n ngân hàng Do đó, k t

lu n t l chi phí trên l i nhu n cao h n có m t tác đ ng ng c chi u v i kh n ng sinh l i c a ngân hàng (Dietrich và Wanzenried, 2009)

Thông th ng, khi chi phí ho t đ ng gi m c i thi n hi u qu d ki n kh

n ng sinh l i cao h n và ng c l i M i quan h ng c chi u gi a chi phí và l i nhu n đã đ c ch ng minh b i nhi u nghiên c u tr c đây Abreu và Mendes (2000) trong nghiên c u c a m t s n c châu Âu k t lu n r ng chi phí ho t đ ng

T ng t Kosmidou (2006) và Pasiouras và ctg (2006) c ng xác nh n đi u này cho

m i quan h ngh ch đ o t i Hy L p và Úc

Bên c nh các gi thuy t và c các nghiên c u ch ng minh chi phí ho t đ ng

tác đ ng ng c chi u đ n l i nhu n thì còn có m t c s lý thuy t ng c l i, t c là chi phí ho t đ ng tác đ ng cùng chi u đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Molyneux và Thornton (1992) th y r ng các bi n chi phí nh h ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng châu Âu tích c c H đ xu t r ng l i nhu n cao thu đ c

c a các ngân hàng có th thích h p trong các hình th c ti n l ng cao h n và chi phí ti n l ng cao Phát hi n c a h ng h gi thuy t ti n l ng hi u qu , phát

bi u r ng n ng su t c a nhân viên t ng lên v i t l ti n l ng M i quan h tích

c c và có ý ngh a gi a l i nhu n và chi phí c ng đ c quan sát Tunisia (Bennaceur, 2003) Nh ng ng i ng h l p lu n r ng các ngân hàng này có th chuy n các chi phí c a h cho ng i g i ti n và khách hàng vay v lãi su t ti n g i

th p h n và ho c lãi su t cho vay cao h n Do đó, các ngân hàng h tr chi phí v n hành cao ho t đ ng v i biên đ r ng l n đ bù đ p chi phí trung gian cao

2.1.3.6 D phòng r i ro tín d ng

nh h ng c a ch t l ng tài s n trên l i nhu n đ c xem là d phòng r i

ro tín d ng trên t ng d n ây là th c đo r i ro v n, c ng nh ch t l ng tín

d ng, đo l ng kh n ng c a các nhà qu n lý ngân hàng đ sàng l c r i ro tín d ng

N u các ngân hàng ho t đ ng trong môi tr ng nguy hi m và thi u chuyên môn đ

ki m soát ho t đ ng cho vay, đi u này có th s d n đ n m t t l d phòng tín

d ng cao h n M t t l cao h n đi cùng v i m t ch t l ng tín d ng th p h n và

kh n ng sinh l i th p h n M t s nghiên c u tr c đây cho th y có m i quan h tiêu c c v i l i nhu n

Vong và Chan (2009) trong nghiên c u tác đ ng các đ c tính c a ngân hàng

và y u t bên ngoài đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng t i Macao giai đo n t

n m 1993 đ n 2007 đã k t lu n ch t l ng tài s n đ c đo b ng r i ro tín d ng nh

h ng th c s đáng k và ngh ch bi n đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Tác gi

c ng kh ng đ nh m c dù các ngân hàng có xu h ng đ c nhi u l i nhu n h n khi

h có th th c hi n các ho t đ ng cho vay nhi u h n, nh ng do ch t l ng tín d ng

c a các danh m c đ u t cho vay t i Macao th p, nên m c đ d phòng r i ro tín

d ng cao là c n thi t Miller và Noulas (1997) c ng tìm th y m t m i quan h

ng c chi u gi a r i ro tín d ng và l i nhu n, h gi i thích r ng các t ch c tài chính có r i ro cho vay t ng cao, do s tích t c a các kho n vay ch a thanh toán

t ng và kh n ng sinh l i s gi m

Tuy nhiên, n u lãi su t đ c thi t l p phù h p v i các r i ro phát sinh trong

ph m vi đ ngh trong quy đ nh m i v ngân hàng( Basel II và g n đây h n là Basel III), các kho n vay r i ro cao h n v i lãi su t cao nên có thu nh p t lãi cao h n,

v i m t tác đ ng tích c c đ n kh n ng sinh l i (Iannotta và ctg, 2007; Kasman và ctg, 2010) H n n a, ch t l ng cho vay cao h n th ng ng ý thêm ngu n l c dành cho vi c th m đ nh tín d ng và giám sát v n vay, do đó t ng chi phí ngân hàng (Mester, 1996) Nh ng l p lu n này d n chúng ta đ n m t gi thuy t m i trái ng c hoàn toàn v i gi thuy t nêu ra trên T c là r i ro tín d ng có tác đ ng cùng chi u

v i kh n ng sinh l i c a ngân hàng M t t l cao có th hàm ý m t m i quan h tích c c gi a r i ro và l i nhu n theo gi thuy t “risk- return”

K t qu nghiên c u c a Pasiouras và ctg (2006) cho th y tác đ ng c a d phòng r i ro tín d ng là tích c c và đáng k trên NIM, cho th y nguy c cao d n

đ n l i nhu n cao h n cho các ngân hàng Anh (và do đó h tr cho gi thuy t “risk- return”) M t khác, tác d ng c a t l d phòng r i ro trên ROA không đáng k

T ng t , Kosmidou (2006) trong nghiên c u v h th ng ngân hàng c a Hy L p

có đ c k t qu t ng t cho c hai ROA và NIM

2.1.3.7 S h u ngân hàng

Có m t s nghiên c u tr c đây trên th gi i t n t i b ng ch ng th c nghi m

r ng quy n s h u nh h ng đ n l i nhu n c a ngân hàng K t qu liên quan đ n

c u trúc s h u c a Dietrich và Wanzenried (2009) tìm ra b ng ch ng th c nghi m

r ng các ngân hàng thu c s h u t nhân có nhi u l i nhu n h n so v i các ngân hàng có s h u nhà n c Th y S K t qu này phù h p v i nh ng phát hi n c a Micco và ctg (2007) và Iannotta và ctg (2007), c ng ch ra r ng các ngân hàng

thu c s h u c a chính ph th hi n m t l i nhu n th p h n so v i ngân hàng t nhân

ng th i, m t s nghiên c u khác không tìm th y m i quan h đáng k gi a quy n s h u và tình tr ng ho t đ ng c a m t ngân hàng (Bourke, 1989; Molyneux

và Thornton, 1992)

2.1.4 Các y u t bên ngoài tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng

Y u t bên ngoài nh h ng đ n l i nhu n các ngân hàng th ng m i là y u

t gián ti p, n m ngoài s ki m soát c a qu n lý ngân hàng, nh ng có tác đ ng đ n

kh n ng sinh l i c a ngân hàng Y u t bên ngoài bao g m các ch tiêu kinh t v

mô và các ch tiêu c u trúc th tr ng tài chính Trong đó bi n kinh t v mô là m t thành ph n chính trong các nghiên c u Các y u t v mô quan tr ng đã đ c nghiên c u ph bi n nh t là l m phát và t ng tr ng kinh t GDP

2.1.4.1 Ch tiêu t ng tr ng kinh t

M t nhóm các bi n tác đ ng đ n l i nhu n c a ngân hàng là các bi n ki m soát kinh t v mô T ng tr ng GDP là m t trong nh ng ch tiêu ph bi n nh t c a các ho t đ ng kinh t trong m t qu c gia S có m t nhu c u cao đ i v i tín d ng ngân hàng trong th i gian bùng n kinh t h n trong th i k suy thoái T c đ t ng

tr ng cao có th t ng c ng n ng l c chi tr n c a khách hàng vay trong n c, và

do đó, góp ph n làm r i ro tín d ng ít h n Ng c l i, đi u ki n t ng tr ng b t l i

c a kinh t v mô làm th ng t n các ngân hàng b ng cách t ng s l ng n x u,

r i ro t ng, và l i nhu n gi m Nh v y, m t s c i ti n trong t ng tr ng kinh t s giúp t ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng (Vong và Chan, 2009)

T ng t , Antonio (2012) trong nghiên c u t i Tây Ban Nha c ng gi i thích trong đi u ki n kinh t x u có th làm tr m tr ng thêm ch t l ng danh m c cho vay, t o ra r i ro tín d ng và t ng d phòng r i ro, do đó làm gi m kh n ng sinh l i

c a ngân hàng Ng c l i, s c i thi n trong đi u ki n kinh t , ngoài vi c c i thi n

kh n ng thanh toán c a khách hàng vay, còn t ng nhu c u tín d ng c a h gia đình

và các công ty, do đó có các hi u ng tích c c v l i nhu n c a các ngân hàng

T ng tr ng GDP có tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng đã đ c

ch ng minh nhi u trong các nghiên c u Bourke (1989) trình bày b ng ch ng cho

th y t ng tr ng kinh t , n u đ c bi t, liên quan đ n rào c n gia nh p th tr ng ngân hàng, có kh n ng s nâng l i nhu n c a các ngân hàng Demirguc-Kunt và Huizinga (1999) tìm th y m t m i t ng quan tích c c gi a l i nhu n ngân hàng và chu k kinh doanh cho m t s l ng l n các qu c gia Các tác gi xác đ nh l i nhu n ngân hàng có th chuy n đ ng theo chu k kinh doanh Các nghiên c u khác

c ng công nh n t m quan tr ng c a t ng tr ng kinh t v ho t đ ng ngân hàng là Guru và ctg (2002), Kosmidou (2006) và Bashir (2000)

Ng c l i v i gi thuy t trên, m t s nghiên c u khác cho k t qu là t ng

tr ng kinh t tác đ ng ng c chi u đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Trong nghiên c u c a Khrawish (2011) t i Jordan cho k t qu t ng tr ng kinh t GDP tác

đ ng ng c chi u đ n ROA và ROE Gul và ctg (2011) c ng cho k t lu n nh

h ng c a GDP không đ ng nh t trong nghiên c u t i Pakistan GDP tác đ ng

d ng đ n ROA và ROE, nh ng l i tác đ ng âm đ n NIM và ROCE Bentum (2012) c ng cho k t qu t ng tr ng kinh t tác đ ng âm đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng trong nghiên c u t i Ghana Tác gi gi i thích m c dù n n kinh t Ghana đang phát tri n có t l t ng tr ng cao, c n ph i có tác đ ng tích c c đ n l i nhu n, tuy nhiên do m c đ t ng tr ng n x u c a các ngân hàng nên t ng tr ng GDP có nh h ng tiêu c c đ n l i nhu n c a các ngân hàng

Bên c nh s d ng t ng tr ng GDP, m t s nghiên c u c a các tác gi khác

s d ng GDP bình quân đ u ng i là bi n đ c l p trong nghiên c u GDP bình quân đ u ng i đ c s d ng nh m t ch s chung c a phát tri n qu c gia Tuy nhiên t l GDP bình quân đ u ng i d ng nh ít có ý ngh a trong các nghiên c u

tr c

Flamine và ctg (2009) nghiên c u v kh n ng sinh l i t i các n c khu v c Châu phi c n Sahara c ng gi i thi u tác đ ng c a các bi n s kinh t v mô g n đây

đã đ c nh n m nh trong v n h c Nhóm tác gi s d ng t c đ t ng tr ng GDP

nh m t đi u khi n cho các hi u ng đ u ra theo chu k và bên c nh đó h c ng s

d ng GDP bình quân đ u ng i đ ki m soát cho các m c đ khác nhau c a s phát tri n kinh t c a m i n c và m i n m K t qu cho th y t ng tr ng GDP tác đ ng tích c c v kh n ng sinh l i c a ngân hàng và có ý ngh a th ng kê, trong khi đó GDP bình quân đ u ng i không có nh h ng đáng k đ n l i nhu n ngân hàng

T ng t nh nghiên c u c a Flamini và ctg (2009), Mendes và Abreu (2003) c ng s d ng c t ng tr ng GDP và GDP bình quân đ u ng i đ đo l ng tác đ ng c a y u t v mô t i các n c khu v c Châu Âu và k t lu n t ng tr ng GDP rõ ràng tác đ ng m nh đ n hi u qu ho t đ ng trong kh o sát chung c a t t c các lo i ngân hàng Trong khi GDP bình quân đ u ng i không th y có ý ngh a trong các kh o sát

2.1.4.2 T l l m phát

T m quan tr ng c a l m phát v kh n ng sinh l i c a các ngân hàng đã

đ c r t nhi u th o lu n trong v n h c Tác đ ng c a t l l m phát v l i nhu n ngân hàng s ph thu c vào nh h ng c a nó đ i v i chi phí ngân hàng và các kho n thu Revell (1979, trong Athanasoglou và ctg, 2006) gi i thi u các v n đ c a

m i quan h gi a l i nhu n ngân hàng và l m phát, nói r ng tác đ ng c a l m phát

đ n l i nhu n ngân hàng ph thu c vào cách l m phát nh h ng đ n c ti n l ng

và chi phí ho t đ ng khác c a ngân hàng

Ti p theo, Perry (1992) nghiên c u v kh n ng sinh l i c a ngân hàng và thi t h i t l m phát kh ng đ nh r ng tác đ ng c a l m phát đ n hi u su t ngân hàng

ph thu c vào vi c l m phát là d đoán ho c không l ng tr c đ c N u l m phát

đ c d ki n và lãi su t đ c đi u ch nh phù h p, k t qu doanh thu t ng nhanh

h n so v i chi phí, sau đó có th có m t tác đ ng tích c c v l i nhu n Tuy nhiên,

n u l m phát không ph i là d ki n và các ngân hàng ch m ch p trong vi c đi u

ch nh lãi su t c a h , sau đó có kh n ng mà chi phí ngân hàng có th t ng nhanh

h n so v i doanh thu ngân hàng và do đó nh h ng x u đ n l i nhu n ngân hàng

k t qu là kh n ng sinh l i c a ngân hàng gi m

Nh ng phát hi n c a m i quan h gi a l m phát và l i nhu n đ c k t h p Abreu và Mendes (2003) th y r ng t l l m phát có nh h ng tích c c đ n l i nhu n c a các ngân hàng khu v c Châu Âu B i vì m c đ l m phát đ c d đoán

c a các ngân hàng trong n c i u này đã cho h c h i đ đi u ch nh lãi su t cho phù h p và do đó thu đ c l i nhu n cao h n M i quan h này c ng đ c tìm th y

b i Guru và ctg (2002) trong nghiên c u c a h v các ngân hàng Malaysia, Bennaceur (2003) cho các ngân hàng Tunisia, Kosmidou và ctg (2005) cho các

ngân hàng th ng m i trong n c Anh, Athanasoglou và ctg (2006) cho các ngân hàng mi n Nam khu v c ông Âu, Flamini và ctg (2009) cho các ngân hàng

th ng m i châu Phi c n Sahara

Ng c l i, Demirguc-Kunt và Huizinga (1999) nh n th y r ng các ngân hàng trong n c đang phát tri n có xu h ng ít l i nhu n trong môi tr ng l m phát, đ c

bi t khi h có m t t l v n cao nh ng n c này, chi phí ngân hàng th c s t ng nhanh h n so v i doanh thu c a ngân hàng T ng t , Abreu và Mendes (2000) đã báo cáo m t h s tiêu c c đ i v i bi n l m phát các n c châu Âu

2.2 TÓM T T M T S NGHIÊN C U V CÁC Y U T NH H NG

N KH N NG SINH L I C A NGÂN HÀNG

2.2.1 Nghiên c u t i n c ngoài

Jiang, Tang, Law và Sze (2003) nghiên c u v các y u t nh h ng đ n kh

n ng sinh l i c a các ngân hàng t i Hong Kong giai đo n t n m 1992 đ n n m

2002 S d ng d li u c a 14 ngân hàng đ đ nh l ng các y u t nh h ng, bao

g m các y u t n i b ngân hàng và c các y u t v mô Mô hình h i quy Jiang và ctg (2003) đ a ra nh sau:

Trong đó bi n ph thu c là l i nhu n tr c thu trên t ng tài s n Các bi n

đ c l p c th trong ngân hàng đ c ch n nghiên c u là: T l v n ch s h u trên

t ng tài s n đo l ng tác đ ng c a đòn b y tài chính; t l các kho n cho vay trên

t ng tài s n và ti n g i trên t ng tài s n đo l ng nh h ng c a nh ng thay đ i trong danh m c đ u t tác đ ng làm thay đ i v l i nhu n; t l d phòng r i ro tín

d ng trên t ng d n đo l ng ch t l ng tài s n; chi phí ngoài lãi trên t ng tài s n dùng đ đo l ng hi u qu qu n lý ho t đ ng c a ngân hàng; thu nh p ngoài lãi trên

t ng thu nh p đ c ch n đ xem xét t m quan tr ng c a l phí, hoa h ng, d ch v

đ c quy n; các kho n thu trên thu nh p ho t đ ng tr c thu ph n ánh kh n ng ngân hàng phân b danh m c đ u t đ gi m t i đa thu ; Logarit các kho n cho vay

và ti n g i đ đo l ng quy mô ngân hàng, bi n gi đ xem xét hình th c s h u ngân hàng Bên c nh đó, các bi n kinh t v mô c ng đ c đ a vào bao g m: T ng

tr ng GDP, lãi su t th c, l m phát, các kho n vay h p v n châu Á và ch s HH

h n v s nh h ng c a quy mô tài s n, sau cùng s khác bi t trong ch t l ng tín

d ng c a các kho n vay nh h ng ng c chi u đ n kh n ng sinh l i Tác gi k t

lu n s suy gi m l i nhu n trong nh ng n m g n đây ch y u là do môi tr ng kinh

t v mô b t l i HongKong G n đây các ngân hàng ngày càng ph i nâng cao kh

n ng c nh tranh c a h b ng cách đa d ng hóa các ho t đ ng cho vay truy n th ng

c a h vào thu nh p ngoài lãi t o ra trong kinh doanh

Vong và Chan (2009) tìm hi u s đóng góp c a các y u t c u trúc ngân hàng c th c ng nh kinh t v mô và c u trúc tài chính ngành cho s thay đ i trong l i nhu n qua các ngân hàng và theo th i gian Macao T n d ng d li u c a

m u 5 ngân hàng chi m kho ng 75% t ng tài s n và các kho n cho vay trong l nh

v c ngân hàng trong kho ng th i gian 15 n m giai đo n 1993-2007, tác gi áp d ng

h i quy d li u b ng đ xác đ nh nh ng y u t quan tr ng tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng K t qu cho th y r ng s c m nh v n c a m t ngân hàng là

h t s c quan tr ng trong nh h ng đ n l i nhu n c a nó M t ngân hàng có v n

c ng đ c xem là r i ro th p h n và nh v y thu n l i h n và l i nhu n cao h n

M t khác, k t qu cho th y r ng m t t l cho vay trên t ng tài s n cao h n có th không nh t thi t d n đ n m t m c đ cao h n l i nhu n Và ch t l ng tài s n,

đ c đo b ng các d phòng r i ro tín d ng, nh h ng ng c chi u đ n hi u su t

c a ngân hàng Ngoài ra, các ngân hàng v i m t m ng l i quy mô l n không đ t

đ c m t m c l i nhu n cao h n so v i nh ng ngân hàng có m t quy mô nh h n

Cu i cùng, đ i v i các bi n bên ngoài, ch có t l l m phát trình bày m t m i quan

h quan tr ng và tích c c v i kh n ng sinh l i c a các ngân hàng

i u tra tác đ ng c a các đ c đi m c th ngân hàng, đi u ki n kinh t v mô

và c c u th tr ng tài chính trên l i nhu n ngân hàng th ng m i V ng qu c Anh trong th i gian 1995-2002, s d ng d li u d ng b ng không cân b ng c a 32 ngân hàng th ng m i Kosmidou, Tanna và Pasiouras (2005) s d ng các bi n l i

nhu n sau thu trên t ng tài s n trung bình và thu nh p lãi ròng c n biên đ đo

l ng kh n ng sinh l i N m y u t quy t đ nh n i b là t l chi phí trên thu nh p đây c ng là ch s trong hi u qu qu n lý chi phí, t l tài s n l u đ ng cho khách hàng và tài tr ng n h n đ đ i di n cho thanh kho n, d phòng r i ro tín d ng nh

là m t ch s v ch t l ng tài s n c a các ngân hàng, t l v n c ph n đ i di n cho s c m nh v n và t ng tài s n c a m t ngân hàng đ i di n cho quy mô T l

t ng tr ng GDP và l m phát là hai bi n s kinh t v mô i di n cho các bi n c u trúc th tr ng là m c đ t p trung trong ngành ngân hàng đ c tính b ng t l tài

s n ba ngân hàng l n nh t v i t ng tài s n toàn b ngân hàng, đ i di n th hai là

v n hóa th tr ng ch ng khoán

K t qu cho th y s c m nh v n có nh h ng tích c c và m nh trên l i nhu n c a ngân hàng, nh ng y u t quan tr ng khác là hi u qu trong chi phí qu n

lý và quy mô ngân hàng, c hai đ u tác đ ng tiêu c c đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng Tác đ ng c a thanh kho n và d phòng r i ro tín d ng là không rõ ràng,

và thay đ i theo th c đo c a l i nhu n đ c s d ng C th tính thanh kho n tác

đ ng ng c chi u đ n NIM nh ng tích c c liên quan đ n ROA, d phòng r i ro tín

d ng đang nh h ng tích c c và đáng k trên NIM (cho r ng r i ro cao h n d n

đ n l i nhu n cao h n), nh ng tiêu c c và không đáng k trên ROA Vi c b sung các y u t bên ngoài có nh h ng t ng đ i nh đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng C th t ng tr ng GDP và l m phát c ng nh t p trung trong ngành công nghi p ngân hàng và phát tri n th tr ng ch ng khoán có nh h ng tích c c

Gul, Irshad và Zaman (2011) nghiên c u m i quan h gi a các đ c đi m c

th c a ngân hàng và đ c đi m kinh t v mô đ i v i l i nhu n ngân hàng b ng cách

s d ng d li u c a 15 ngân hàng th ng m i hàng đ u đ i di n g n 80% tài s n

c a t ng c ng các ngân hàng t i Pakistan trong giai đo n 2005-2009 Bài vi t này

s d ng mô hình Pooled OLS (POLS) đ đi u tra tác đ ng c a tài s n, cho vay, v n

ch s h u, ti n g i, t ng tr ng kinh t , l m phát và v n hóa th tr ng trên các

ch s l i nhu n là l i nhu n trên tài s n, l i nhu n trên v n ch s h u, l i nhu n trên v n s d ng và thu nh p lãi ròng c n biên

Các k t qu th c nghi m đã tìm th y b ng ch ng m nh m r ng các y u t bên trong và bên ngoài có nh h ng m nh đ n l i nhu n Quy mô c a ngân hàng,

ti n g i và cho vay trên t ng tài s n là các y u t n i b tác đ ng đáng k và cùng chi u v i kh n ng sinh l i c a ngân hàng Các y u t v mô có GDP tác đ ng tích

c c và m nh nh t, ti p theo l m phát c ng có tác đ ng tích c c đ n kh n ng sinh

l i c a ngân hàng nh ng m c đ th p h n T l v n ch s h u và v n hóa th

tr ng có tác đ ng không đáng k , không có ý ngh a th ng kê

Phân tích l i nhu n c a các ngân hàng th ng m i Th y S trong kho ng

th i gian 1999-2006 Dietrich và Wanzenried (2011) s d ng m u g m 1.919 quan

sát t 453 ngân hàng K t qu th y có t n t i s khác bi t đáng k trong l i nhu n

gi a các ngân hàng th ng m i Th y S và nh ng khác bi t này có th đ c gi i thích b i các y u t trong phân tích ROA, ROE Bên c nh nh ng bi n nghiên c u

đã đ c s d ng r ng rãi tr c đây nh : v n ch s h u, t l chi phí trên thu nh p,

d phòng r i ro tín d ng, quy mô ngân hàng, t l thu , t ng tr ng GDP, lãi su t,

v n hóa th tr ng và t p trung trong ngành ngân hàng, ngoài ra trong mô hình này, tác gi b sung thêm m t s bi n ch a đ c xem xét trong các nghiên c u tr c đây, t o ra nh ng hi u bi t m i t t h n v hi u su t ngân hàng Các bi n m i bao

g m c n i b và bên ngoài nh : t c đ t ng tr ng hàng n m c a ti n g i, s khác

bi t gi a t ng tr ng t ng d n c a ngân hàng và t c đ t ng tr ng t ng d n

c a th tr ng, t l thu nh p t lãi, t l chi phí tr lãi, tu i c a ngân hàng, s h u

c a ngân hàng, so sánh ngân hàng trong n c hay ngân hàng có v n đ u t n c ngoài, khu v c kinh doanh, lo i hình ngân hàng, thay d i dân s khu v c hàng n m, Libor 3 tháng

Các k t qu thú v nh t nh sau: v n ngân hàng t t h n có v đ c nhi u l i nhu n h n Trong tr ng h p đó, kh i l ng m t kho n vay c a ngân hàng đang phát tri n nhanh h n so v i th tr ng, tác đ ng vào l i nhu n c a ngân hàng là tích

c c nh h ng c a t l thu nh p t lãi vào t ng thu nh p, th y r ng các ngân hàng v i th ph n thu nh p t lãi cao h n là ít l i nhu n h n Tu i c a ngân hàng không có nh h ng đ n l i nhu n i v i phân b đ a lý, các ngân hàng trong khu

v c Lake Geneva nhi u l i nhu n h n so v i các ngân hàng trong khu v c Zurich

V s h u, các ngân hàng n c ngoài rõ ràng ít l i nhu n h n so v i các ngân hàng

Th y S T ng t nh v y, các t ch c t nhân có l i nhu n cao h n m t chút so

v i các ngân hàng thu c s h u nhà n c Cu i cùng, y u t kinh t v mô quan

đ nh (FEM) và hi u ng ng u nhiên (REM) đ xem xét y u t n i b và bên ngoài

tác đ ng đ n kh n ng sinh l i c a ngân hàng thông qua ch s ROA Ba mô hình

s d ng nhóm d li u c a 178 ngân hàng khác nhau, mô hình đ u tiên cho t t c các ngân hàng, th hai cho 10 ngân hàng quy mô l n nh t ki m soát 50% tài s n trong

t ng các ngân hàng và mô hình cu i cùng cho nhóm 168 ngân hàng còn l i S

d ng các bi n đ c l p t ng t mô hình khác nh t l v n ch s h u, d phòng

r i ro tín d ng, quy mô ngân hàng, chi phí qu n lý trên thu nh p, thanh kho n, các kho n cho vay và ti n g i Bi n bên ngoài bao g m s h u n c ngoài, Logarit GDP, l m phát, t giá

Theo k t qu th c nghi m, các ngân hàng Ukraina ch u nh h ng b i ch t

l ng th p c a các kho n vay và thi u qu n lý đ thu đ c l i nhu n đáng k t

kh i l ng ngày càng t ng c a ti n g i M c dù l i nhu n th p t các ho t đ ng bên trong, ngân hàng Ukraina đ c h ng l i t y u t bên ngoài là t giá h i đoái Nghiên c u này tìm th y b ng ch ng v s khác bi t trong mô hình l i nhu n c a các ngân hàng có v n n c ngoài so v i các ngân hàng s h u đ c quy n trong

n c Các k t qu c ng ch ra r ng các ngân hàng Ukraina h p nh t đ đ c h ng

l i t n n kinh t c a quy mô

Bennaceur và Goaied (2008), quan sát nh h ng c a đ c đi m ngân hàng,

c c u tài chính ngành và các ch s kinh t v mô đ n kh n ng sinh l i trong ngành công nghi p ngân hàng Tunisia cho giai đo n 1980-2000 thông qua ROA và NIM Các bi n đ c l p n i b đ c kh o sát là v n ch s h u, các kho n cho vay, tài s n không ch u lãi và logarit t ng tài s n c a ngân hàng, chi phí trên t ng tài s n

Bi n pháp kinh t v mô đ c ch n là t c đ t ng tr ng GDP bình quân đ u ng i Ngoài ra, tác gi s d ng các bi n c u trúc tài chính đ xem xét là quy mô c a th

tr ng ch ng khoán, quy mô khu v c ngân hàng, m c đ t p trung c a ngành ngân hàng và tình tr ng s h u đ ki m tra s tác đ ng

Phát hi n này ghi nh n r ng đ c đi m bên trong ngân hàng gi i thích m t

ph n quan tr ng c a s thay đ i trong ROA và NIM Lãi ròng biên cao và kh n ng sinh l i có xu h ng liên k t v i các ngân hàng n m gi m t l ng v n t ng đ i cao, và v i t ng chi phí l n Các kho n cho vay c a ngân hàng có tác đ ng tích c c

và đáng k v n ng l c c a các ngân hàng đ t o ra l i nhu n cao Quy mô ngân hàng đ c tìm th y tác đ ng tiêu c c đ n l i nhu n mà ng ý r ng các ngân hàng

Tunisia đang ho t đ ng thi u hi u qu c a quy mô M t khác, bi n s kinh t v mô không có nh h ng đ n l i nhu n ngân hàng Tunisia Quan sát đ n c u trúc tài chính và tác đ ng c a nó trên NIM và l i nhu n c a các ngân hàng, k t qu cho

th y s phát tri n c a th tr ng ch ng khoán có nh h ng tích c c v l i nhu n ngân hàng i u này ph n ánh s b sung gi a t ng tr ng th tr ng ngân hàng và

ch ng khoán V m t s h u, các ngân hàng t nhân có xu h ng ho t đ ng t t h n

so v i nh ng ngân hàng thu c s h u nhà n c

2.2.2 Nghiên c u trong n c

Trong nghiên c u phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng

c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam, Vi t Hùng (2008) đã t p trung nghiên

c u nh ng v n đ lý lu n và th c ti n, s d ng d li u 32 ngân hàng th ng m i trong giai đo n 2001-2005, bao g m 5 NHTM nhà n c, 23 NHTM CP và 4 ngân hàng liên doanh đ đánh giá và xem xét nh ng nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t

đ ng Tác gi s d ng ph ng pháp phân tích biên ng u nhiên và ph ng pháp phi tham s trong vi c đo l ng hi u qu và s d ng mô hình Tobit vào phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i

K t qu cho th y h s c l ng c a bi n quy mô có ý ngh a và d u tác

đ ng là tích c c, tuy nhiên bi n này nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng không l n

đ n nhi u món vay có r i ro cao Th ph n ngân hàng c ng nh t l v n ch s h u

đ u có tác đ ng tích c c, t k t qu này g i ý các ngân hàng nên t ng v n đ t ng

hi u qu ho t đ ng

Nghiên c u c a H ng Nga (2011) tìm hi u v các y u t nh h ng đ n l i

nhu n c a các ngân hàng niêm y t trên hai sàn giao d ch ch ng khoán Vi t Nam