Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam

Thông th ng, theo lu t NH và... Theo mô hình CAMEL ta có công th c sau:.

CH NG 1: GI I THI U

1.1 M đ u

Vi t Nam đang trong quá trình h i nh p sâu r ng vào n n kinh t qu c t Vi t Nam đã kỦ Hi p đ nh khung v d ch v ASEAN (AFAS, 1995), Hi p đ nh th ng m i song ph ng Vi t Nam – Hoa K (BTA, 2001), Cam k t gia nh p WTO (2006) Phù

h p v i cam k t WTO, ngành ngân hàng đã t do hóa d n d n, t t c các bi n pháp phân bi t đ i x v i các ngân hàng n c ngoài s đ c lo i b vào n m 2012 Vi c m

c a ngành ngân hàng đem l i nhi u l i ích nh : thúc đ y các ngân hàng n i đ a đa

d ng hóa và chuyên nghi p hóa các d ch v ngân hàng, t o đi u ki n cho các ngân hàng n i đ a ti p nh n công ngh ngân hàng hi n đ i và c i cách qu n lỦ ngân hàng thông qua s tham gia c a các đ i tác chi n l c n c ngoài, thúc đ y s c nh tranh

gi a các ngân hàng Các ngân hàng th ng m i c ph n, v n “sinh sau đ mu n”, quy

mô v n còn nh bé nên ch u s c ép c nh tranh ngày càng gay g t, không ch t các ngân hàng c ph n n i đ a, mà còn ch u s c nh tranh t các ngân hàng qu c doanh, các t ch c tài chính phi ngân hàng, các đ nh ch tài chính khác, và t các ngân hàng

n c ngoài Trong b i c nh y, các ngân hàng không có kh n ng c nh tranh s d n

đ c thay th b ng các ngân hàng ho t đ ng hi u qu h n, ch có nh ng ngân hàng

ho t đ ng hi u qu nh t m i có l i th c nh tranh

Trong quá trình h i nh p kinh t v i các n c trong khu v c và trên th gi i,

Vi t Nam đã có nhi u b c ti n dài và ch c trên con đ ng phát tri n c a mình có

đ c nh ng thành t u nh v y trong th i gian qua không th không k đ n vai trò c a

h th ng ngân hàng, đã đóng góp không nh vào t ng thu nh p qu c dân c bi t là

ho t đ ng ngân hàng đã góp ph n tích c c huy đ ng v n, m r ng v n đ u t cho l nh

v c s n xu t phát tri n, t o đi u ki n thu hút v n n c ngoài đ t ng tr ng kinh t trong n c Ngành ngân hàng đã x ng đáng là công c đ c l c h tr cho nhà n c trong vi c ki m ch , đ y lùi l m phát, n đ nh giá c

Ngân hàng v i vai trò là m ch máu c a n n kinh t , là m t t ch c trung gian

k t n i gi a cung và c u v n, đ m b o t p h p các ngu n v n và phân ph i l i theo

h ng s d ng có hi u qu nh t Ngân hàng đóng m t vai trò r t quan tr ng trong công

cu c xây d ng n n kinh t đ t n c c ng nh thu hút đ c ngu n v n t nh ng cá nhân, t ch c xã h i, ngoài ra nó còn là t ch c kinh doanh ti n t T đó đem ngu n

v n này cho các doanh nghi p, t ch c khác vay…đ m r ng quy mô s n xu t kinh doanh i u đó không nh ng mang l i nhi u l i ích cho xã h i mà nó còn đem l i l i ích cho c nh ng cá nhân, t ch c, doanh nghi p…

Ngày nay khi n n kinh t ngày càng phát tri n cùng v i quá trình toàn c u hóa không ng ng di n ra thì vai trò c a ngân hàng ngày càng tr nên quan tr ng , nh ng

ho t đ ng c a ngân hàng ngày càng tác đ ng m nh m đ n đ i s ng xã h i và chi m

m t v trí quan tr ng trong n n kinh t H n n a h th ng ngân hàng đ c xem là h

th n kinh c a n n kinh t , làm cho n n kinh t di n ra tr n tru h n và hi u qu h n r t nhi u Chính vì v y b t c qu c gia nào c ng có chính sách đ b o v h th ng ngân hàng c a mình r t ch t ch đ h n ch r i ro b i khi ngân hàng có v n đ s nh h ng

l n đ n n n kinh t

Ngày nay trong c nh tranh xu t hi n nhi u lo i hình Ngân hàng khác nhau làm cho ho t đ ng c a ngân hàng càng tr nên sôi đ ng và phong phú, đòi h i m i ngân hàng ph i xây d ng cho mình m t chi n l c kinh doanh phù h p v i môi tr ng m i

Vì v y, đ chu n b nh ng b c đi trong l trình h i nh p qu c t nh hi n nay thì m i ngân hàng ph i t nâng cao kh n ng và vai trò c a mình đ v a có th t o đ c u th

c nh tranh v i các ngân hàng khác v a có th đáp ng nhu c u ngày càng t ng c a xã

ch y u cho n n kinh t S l n m nh c a NHTMCP song hành v i công tác tín d ng đây là l nh v c mang l i ngu n thu chính cho các ngân hàng

B c vào n m 2012, do ti p t c ch u h u qu t cu c kh ng ho ng tài chính toàn c u và kh ng ho ng n công kéo dài khu v c Châu Âu nên kinh t th gi i di n

bi n không thu n l i T ng tr ng c a h u h t các n n kinh t phát tri n và đang phát tri n đ t m c th p Th tr ng vi c làm b thu h p, th t nghi p gia t ng Trong n m

2012 n n kinh t Vi t Nam đang lâm vào tình tr ng đó là: xu h ng suy gi m t c đ

t ng tr ng (ch m c 5,7%), l m phát c n m t ng 9,5%, thâm h t th ng m i và thâm h t ngân sách n ng n , đ ng ti n y u kém nh t châu Á v n ch a có d u hi u

đ c ch n l i m t cách ch c ch n và gi m lãi su t nhanh có th nh h ng t i t c đ

t ng tr ng Theo d báo kinh t n m 2013, cho r ng khó có c s đ t ng tr ng cao, nguy c b t n và l m phát v n ti m tàng do các c s ch a khôi ph c n đ nh và t ng

tr ng còn y u kém Tuy nhiên, đây là n m v n có c h i cho s chuy n bi n kinh t ,

nh ng m c tiêu t ng tr ng GDP 2013 ch nên m c 4-4,5% i v i h th ng ngân hàng hi n nay thì quy mô đã đ c t ng lên v i v n đi u l theo quy đ nh là 3000 t

đ ng

Trong xu th h i nh p và toàn c u hoá đó, đ t n c ta đang chuy n mình trong công cu c đ i m i, n n kinh t đang v n hành theo c ch th tr ng, có s đi u ti t và

qu n lỦ v mô c a Nhà n c t n t i và phát tri n, các NHTMCP ph i ho t đ ng có

hi u qu , do v y kh n ng sinh l i là m i quan tâm hàng đ u B i vì kh n ng sinh l i

là m t ch tiêu kinh t đ đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng

L i nhu n không ch là ngu n tài chính tích lu đ m r ng s n xu t mà còn là ngu n tài chính quan tr ng đ th c hi n ngh a v tài chính v i Nhà nu c, t ng thu nh p qu c dân và khuy n khích ng i lao đ ng g n bó v i công vi c c a mình Vì v y, vi c phân tích và đo l ng kh n ng sinh l i đ đánh giá hi u qu ho t đ ng kinh doanh, t đó tìm ra các bi n pháp đ nâng cao kh n ng sinh l i là v n đ h t s c quan tr ng và c n thi t v i các NHTMCP Vi t Nam trong giai đo n hi n nay Ho t đ ng c a ngân hàng

là m t ho t đ ng kinh t quan tr ng, trong nh ng n m v a qua đã đóng góp không nh vào s phát tri n c a n n kinh t qu c dân H u h t các NHTMCP làm n có lãi Làm

th nào đ phát tri n và ho t đ ng ngày càng có hi u qu trong giai đo n h i nh p kinh

t khu v c và th gi i là m t v n đ r t quan tâm đ i v i các NHTMCP V i ch c

n ng là công c qu n lỦ kinh t h u hi u, phân tích kh n ng sinh l i s giúp các nhà

qu n lỦ đi u hành ho t đ ng c a NHTMCP đ t hi u qu cao nh t

Trong th c t , vi c đo l ng kh n ng sinh l i đã đ c th c hi n t i các ngân hàng th ng m i c nh ng ch a th c s đáp ng đ c yêu c u qu n lỦ do ph ng pháp, n i dung và h th ng ch tiêu phân tích kh n ng sinh l i còn đ n gi n Xu t phát

t nh n th c trên, tôi đã ch n đ tài: “Các y u t nh h ng đ n kh n ng sinh l i

c a các ngơn hƠng th ng m i c ph n t i Vi t Nam” là m t đòi h i c p bách c n

đ c nghiên c u

1.2 V n đ nghiên c u

N n kinh t Vi t Nam b c vào quá trình h i nh p sâu r ng v i th

gi i, theo đó các doanh nghi p nói chung và h th ng Ngân hàng Th ng m i Vi t Nam nói riêng đang đ ng tr c tình th c nh tranh d ng nh gay g t và kh c li t h n

Tr c h t là cu c đua gi a các Ngân hàng Th ng m i trong n c v i nhau, gi a Ngân hàng Th ng m i trong n c v i các Ngân hàng n c ngoài đang ho t đ ng t i

Vi t Nam và sau đó là làn sóng thành l p Ngân hàng có 100% v n n c ngoài T đó,

bu c các NHTM trong n c ph i có s chu n b v n i l c, v chi n l c và t hoàn thi n mình h n n u không mu n b lo i b kh i cu c ch i

Tr c b i c nh đó, đ đ s c c nh tranh, đ ng v ng trên th tr ng và không

ng ng phát tri n, thì các Ngân hàng ph i có b c đi đúng đ n, trong đó đáng l u Ủ là

c ng c ngu n v n tài chính, ngu n nhân l c, thay đ i công ngh , xây d ng chi n l c

ho t đ ng kinh doanh cho phù h p, ngân hàng ph i bi t rõ th c tr ng c a chính Ngân

hàng mình và ph i d đoán đ c đi u ki n kinh doanh trong t ng lai, còn ph i hi u rõ

h n ch nh ng r i ro đ n m c có th ch p nh n đ c trong ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng Qua đó ngày càng nâng cao l i nhu n c a ngân hàng trong tình hình c nh tranh nh hi n nay

Trên c s s li u th c t c a nh ng chu i th i gian, đ tài nghiên c u nh m

đ a ra nh ng k t lu n thi t th c, cung c p ki n th c cho nh ng ai quan tâm đ n l i nhu n c a ngân hàng C th là kh n ng sinh l i c a ngân hàng d i s tác đ ng c a các y u t c bi t c ng c thêm ki n th c cho cho ban qu n lỦ và đi u hành ngân hàng trong vi c nghiên c u và không ng ng phát tri n trong tình hình c nh tranh nh ngày nay

1.6 B c c c a lu n v n

Ngoài ph n m đ u và k t lu n đ tài g m 05 ch ng:

Ch ng 1: Gi i thi u đ tài: Trình bày tóm l c lỦ do nghiên c u, v n đ nghiên

c u, m c tiêu nghiên c u, đ i t ng nghiên c u

Ch ng 2: C s lỦ thuy t v l i nhu n, các ch tiêu ho t đ ng kinh doanh c a NHTMCP, các khái ni m, mô hình CAMEL Các nghiên c u tr c v các y u t tác

đ ng kh n ng sinh l i K t lu n c a các lỦ thuy t v k t qu tác đ ng Các mô hình lỦ thuy t đã s d ng trong các nghiên c u tr c đ i v i các n c trên th gi i

Ch ng 3: Ph ng pháp nghiên c u, mô hình nghiên c u và ngu n d li u xây

d ng mô hình nghiên c u

Ch ng 4: Phân tích k t qu nghiên c u: Phân tích k t qu và gi i thích các y u t

đo l ng kh n ng sinh l i c a các NHTMCP t i Vi t Nam

Ch ng 5: K t lu n và ki n ngh

CH NG 2: C S LÝ THUY T

Ch ng này g m ba ph n Ph n đ u trình bày lý thuy t v kh n ng sinh l i c a

các NHTMCP trong đó nêu b t đ nh ngh a, các nhân t th hi n và các ch tiêu đánh giá kh n ng sinh l i Ph n hai trình bày mô hình CAMEL nh m đánh giá hi u qu ,

r i ro c a các ngân hàng nói riêng và các TCTD nói chung Ph n ba tóm t t m t s nghiên c u th c nghi m tiêu bi u tr c liên quan kh n ng sinh l i c a các NHTMCP

và nh ng đi u h c h i rút ra t nh ng nghiên c u này

2.1 Các khái ni m

2.1.1 Khái ni m v l i nhu n

- Theo Phan V n D ng (2008) l i nhu n là ph n tài s n mà nhà đ u t nh n thêm nh đ u t sau khi đã tr đi các chi phí liên quan đ n đ u t đó, bao g m c chi phí c h i; là ph n chênh l ch gi a t ng doanh thu và t ng chi phí

- Theo Lê Th M n (2010) l i nhu n ngân hàng bao g m hai ch tiêu:

+ L i nhu n tr c thu : L i nhu n tr c thu còn g i là lãi g p, là hi u s c a

t ng thu nh p và t ng chi phí c a ngân hàng

L i nhu n tr c thu = T ng thu nh p – T ng chi phí

+ L i nhu n sau thu : L i nhu n sau thu còn g i là lãi ròng hay l i nhu n thu n, là hi u s c a lãi g p và thu thu nh p doanh nghi p

L i nhu n sau thu = L i nhu n tr c thu – Thu thu nh p doanh nghi p

2.1.2 Thu nh p - Chi phí - L i nhu n c a ngơn hƠng

Theo Lâm Th H ng Hoa (2009) thu nh p c a ngân hàng là kho n ti n thu đ c

t ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng nh cho vay ti n, đ u t cung c p d ch v

- Chi phí là toàn b tài s n, ti n b c b ra đ th c hi n m t quá trình s n xu t kinh doanh Ngân hàng là m t ngành công nghi p d ch v mang tính nhân v n r t cao,

t o cho chi phí d ch v c a các ngân hàng th ng m i th c hi n mang tính n đ nh, đ c

bi t là trong th i gian ng n

- L i nhu n c a ngân hàng c ng gi ng nh l i nhu n c a doanh nghi p, đây là thu nh p sau khi đã tr đi h t các kho n chi phí ph c v cho vi c th c hi n ho t đ ng kinh doanh

- Nhu c u v l i nhu n thích h p

Lâm Th H ng Hoa (2009) cho r ng l i nhu n thích h p là m t trong nh ng y u

t quan tr ng quy t đ nh v n nh m m r ng phát tri n và c i ti n chi n l c khách hàng L i nhu n ngân hàng còn khuy n khích nhà qu n lỦ m r ng và c i thi n công

vi c, gi m chi phí và gia t ng các d ch v Khi kỦ thác v n vào ngân hàng thì các c đông s quan tâm xem xét đ n l i nhu n thích h p c a ngân hàng L i nhu n thích h p

là c n thi t và quan tr ng trong ho t đ ng ngân hàng vì nó giúp ngân hàng có th d dàng huy đ ng v n trong dân c , t s đóng góp c a các c đông đ ngân hàng ngày càng l n m nh h n, ho t đ ng h u hi u h n

2.1.3 K h n ng sinh l i

Theo Nguy n Th Xuân Li u (2010) phân tích kh n ng sinh l i là quá trình

nghiên c u đ đánh giá toàn b quá trình và hi u qu ho t đ ng kinh doanh t i Ngân hàng nh m làm rõ ch t l ng ho t đ ng kinh doanh và các ngu n ti m n ng c n khai thác T đó đ ra các ph ng án và gi i pháp nâng cao hi u qu ho t đ ng kinh doanh

Phân tích kh n ng sinh l i có Ủ ngh a vô cùng quan tr ng đ đ a ra các quy t

đ nh kinh doanh, là công c quan tr ng trong nh ng ch c n ng qu n tr có hi u qu NHTM Là đi u h t s c c n thi t đ i v i m i Ngân hàng Nó g n li n v i hi u qu

ho t đ ng kinh doanh ch ra h ng phát tri n c a các Ngân hàng Là bi n pháp quan

tr ng đ phòng ng a r i ro

Phân tích kh n ng sinh l i nh m đánh giá k t qu th c hi n đ c so v i k

ho ch ho c so v i tình hình th c hi n k tr c, các ngân hàng tiêu bi u cùng ngành

ho c ch tiêu bình quân n i ngành và các thông s th tr ng Phân tích nh ng nhân t

n i t i và khách quan đã nh h ng tình hình th c hi n k ho ch Phân tích hi u qu các ph ng án kinh doanh hi n t i và các d án đ u t dài h n Xây d ng k ho ch d a trên k t qu phân tích Phân tích d báo, phân tích chính sách và phân tích r i ro trên các m t ho t đ ng c a Ngân hàng L p báo cáo k t qu phân tích, thuy t minh và đ

xu t k toán qu n tr

Nguy n Th Xuân Li u (2010) cho r ng phân tích kh n ng sinh l i t i NHTM

là đánh giá quá trình h ng đ n k t qu ho t đ ng kinh doanh v i s tác đ ng c a các

y u t nh h ng, đ c bi u hi n qua các ch tiêu kinh t Nó không ch đánh giá bi n

đ ng mà còn phân tích các nhân t ph thu c vào m i quan h c th c a nhân t v i

ch tiêu phân tích

V y tr c h t ph i xây d ng h th ng các ch tiêu kinh t cùng v i vi c xác

đ nh m i quan h ph thu c c a các nhân t tác đ ng đ n ch tiêu Xây d ng m i liên

h gi a các ch tiêu khác nhau đ ph n ánh đ c tính ph c t p đa d ng c a n i dung phân tích

2.1.4 Các y u t đo l ng kh n ng sinh l i

2.1.4.1 T s l i nhu n trên tƠi s n -Return On Assets (ROA)

Theo Phan V n D ng (2008), t s l i nhu n trên tài s n là m t t s tài chính dùng đ đo l ng kh n ng sinh l i trên m i đ ng tài s n c a doanh nghi p T s này

đ c tính ra b ng cách l y l i nhu n ròng (ho c l i nhu n sau thu ) c a doanh nghi p trong k báo cáo (có th là 1 tháng, 1 quỦ, n a n m, hay m t n m) chia cho t ng giá tr tài s n c a doanh nghi p trong cùng k S li u v l i nhu n ròng ho c l i nhu n sau thu đ c l y t báo cáo k t qu kinh doanh, còn giá tr tài s n đ c l y t b ng cân

đ i k toán Công th c đ c nghiên c u nh sau :

Theo Lê Th Ph ng Hi p (2006) n u t s này l n h n 0, thì có ngh a doanh nghi p làm n có lãi T s càng cao cho th y doanh nghi p làm n càng hi u qu Còn

n u t s nh h n 0, thì doanh nghi p làm n thua l M c lãi hay l đ c đo b ng

ph n tr m c a giá tr t ng tài s n c a doanh nghi p T s cho bi t hi u qu qu n lỦ và

s d ng tài s n đ t o ra thu nh p c a doanh nghi p

T s l i nhu n trên tài s n ph thu c vào mùa v kinh doanh và ngành ngh kinh doanh Do đó, ng i phân tích tài chính doanh nghi p ch s d ng t s này trong

so sánh doanh nghi p v i toàn ngành ho c v i doanh nghi p khác cùng ngành và so sánh cùng m t th i k

2.1.4.2 T s l i nhu n trên v n ch s h u - Return On Equity (ROE)

Theo Lê Th Ph ng Hi p (2006) và Nguy n Minh Ki u (2009) t s l i nhu n trên v n ch s h u là t s tài chính đ đo kh n ng sinh l i trên m i đ ng v n c

ph n m t công ty c ph n L i nhu n trong t s này là l i nhu n ròng dành cho c đông, l y t báo cáo k t qu kinh doanh c a công ty c ph n, tính trong m t th i k

nh t đ nh (1 tháng, 1 quỦ, n a n m, hay 1 n m) g i là k báo cáo Còn v n c ph n trong t s này là v n c ph n ph thông (common equity) Công th c c a t s này

T s l i nhu n trên v n ch s h u (ROE) cho bi t c 100 đ ng v n ch s

h u c a công ty c ph n này t o ra bao nhi u đ ng l i nhu n N u t s này mang giá

tr d ng, là công ty làm n có lãi; n u mang giá tr âm là công ty làm n thua l

2.1.4.3 T s l i nhu n trên doanh thu - Return On Sales (ROS)

Theo Phan c D ng (2008) và Nguy n Minh Ki u (2009) t s l i nhu n trên doanh thu là m t t s tài chính dùng đ theo dõi tình hình sinh l i c a công ty c

ph n Nó ph n ánh quan h gi a l i nhu n ròng dành cho c đông và doanh thu c a công ty Công th c tính t s này nh sau:

T s này cho bi t l i nhu n chi m bao nhiêu ph n tr m trong doanh thu T s này mang giá tr d ng ngh a là công ty kinh doanh có lãi; t s càng l n ngh a là lãi càng l n T s mang giá tr âm ngh a là công ty kinh doanh thua l Tuy nhiên, t s này ph thu c vào đ c đi m kinh doanh c a t ng ngành Vì th , khi theo dõi tình hình sinh l i c a công ty, ng i ta so sánh t s này c a công ty v i t s c a toàn ngành

mà công ty đó tham gia M t khác, t s này và s vòng quay tài s n có xu h ng

ng c nhau Do đó, khi đánh giá t s này, ng i phân tích tài chính th ng tìm hi u

nó trong s k t h p v i s vòng quay tài s n

2.1.4.4 T s s c sinh l i c n b n

Theo Nguy n Minh Ki u (2009) t s s c sinh l i c n b n là m t t s tài chính

đ đánh giá kh n ng sinh l i c a doanh nghi p mà không k đ n nh h ng c a thu và đòn b y tài chính Công th c xác đ nh nh sau:

T s l i nhu n trên doanh thu =

L i nhu n ròng Doanh thu

T s này th ng đ c dùng đ so sánh kh n ng sinh l i gi a các doanh nghi p có thu su t thu thu nh p doanh nghi p và m c đ s d ng n r t khác nhau

T s mang giá tr d ng càng cao thì ch ng t doanh nghi p kinh doanh càng có lãi

T s mang giá tr âm là doanh nghi p kinh doanh thua l

2.2 M ô hình nghiên c u v kh n ng sinh l i - Mô hình CAMEL

Theo Gilbert, Meyer và Vaughan (2002) đã nghiên c u mô hình CAMELS

nh m đánh giá đ an toàn, kh n ng sinh l i và thanh kho n c a ngân hàng Mô hình này ch y u d a trên các y u t tài chính, thông qua thang đi m đ đ a ra k t qu x p

h ng các ngân hàng, t đó cho nhà qu n lỦ bi t “tình hình s c kh e c a các ngân hàng” Các tiêu chí đánh giá bao g m: M c đ an toàn V n (Capital Adequacy), Ch t

l ng tài s n có (Asset Quality), Qu n lỦ (Management), L i nhu n (Earnings), Thanh kho n (Liquidity) và nh y c m r i ro đ i v i th tr ng (Sensitivity to Market risk)

H th ng phân tích CAMELS đánh giá c th v các v n đ : An toàn - đ c

hi u là kh n ng c a ngân hàng bù đ p đ c m i chi phí và th c hi n đ c các ngh a

v c a mình Tiêu chí an toàn đ c đánh giá thông qua đánh giá m c đ đ v n, ch t

l ng tín d ng (tài s n có) và ch t l ng qu n lỦ Kh n ng sinh l i - là vi c ngân hàng

có th đ t đ c m t t l thu nh p t s ti n đ u t c a ch s h u hay không Thanh kho n - là kh n ng đáp ng đ c m i nhu c u v v n theo k ho ch ho c b t th ng

K t qu phân tích, đánh giá trên s giúp các nhà phân tích chia h th ng TCTD thành 5 nhóm: th a v n, đ v n, thi u v n, thi u v n đáng k và thi u v n tr m tr ng

T đó, các nhà ho ch đ nh và c quan qu n lỦ s d báo, c nh báo nhóm các TCTD thi u v n, và có bi n pháp phòng ng a phá s n cho nhóm “s c kh e y u” này

T s s c sinh l i c n b n =

L i nhu n tr c thu và lãi

T ng tài s n

Tuy nhiên, vi c đ a ra d báo k p th i c n c theo báo cáo tài chính c a các

TCTD t i Vi t Nam là vi c không đ n gi n Các báo cáo tài chính không th cung c p

m i thông tin m t cách chính xác, đ y đ đ ng i phân tích có đ c n c đánh giá

m c đ an toàn, kh n ng sinh l i và thanh kho n c a m t TCTD Do v y, vi c áp

d ng mô hình CAMELS th ng cho k t qu ch a đ y đ và không k p th i đ đánh giá “s c kh e” c a m t TCTD khi có nh ng yêu c u cao v đ chu n xác, tính k p th i

t i m t th i đi m đ đ a ra các quy t đ nh, đ c bi t trong giai đo n ngành tài chính - ngân hàng n c ta đang đ i m t v i nhi u r i ro, thách th c nh hi n nay

M t minh ch ng rõ nét cho vi c áp d ng các đánh giá thông th ng d a trên phân tích báo cáo tài chính không giúp nhi u cho vi c phát hi n s m “th tr ng” y u kém c a các TCTD, đi n hình nh hàng lo t v s p đ c a các ngân hàng l n trong

nh ng n m g n đây nh Lehman Brothers,Washington Mutual (n m 2008) T i n c

ta, trong n m 2010 và 2011 nhi u t ch c r i vào tình tr ng m t thanh kho n nghiêm

tr ng, k t qu cu i n m 2011, m t s ngân hàng ph i sáp nh p, h p nh t (Ba ngân hàng Nh t, Sài Gòn và Tín ngh a Ngân hàng đã h p nh t và chính th c ho t đ ng

d i tên NH TMCP Sài Gòn k t 01/01/2012) và ch u s c ép tái c u trúc l i đ phù

h p v i xu h ng hi n t i T t c nh ng v n đ trên đã không đ c ph n ánh và c nh báo s m thông qua các kênh d báo, phân tích thông th ng

Tr c th c t trên, vi c c n làm là ph i k t h p phân tích theo mô hình CAMELS v i nh ng đánh giá đ nh tính c a ngân hàng đ có th có các k t qu phân tích m t cách k l ng, chính xác và k p th i h n

2.2 1 V n (Capital)

Theo mô hình CAMEL trong ho t đ ng kinh doanh ti n t , v n t có c a m t

NH m c dù chi m t l nh trong t ng ngu n v n ngân hàng nh ng nó gi vai trò r t quan tr ng, quy t đ nh quy mô và ph m vi kinh doanh Thông th ng, theo lu t NH và

các quy ch an toàn trong kinh doanh ti n t thì ph m vi ho t đ ng và quy mô ho t kinh doanh c a m t ngân hàng hoàn toàn ph thu c vào v n t có

 V n t có là c n c đ xác đ nh quy mô huy đ ng v n c a NH

H1 =

V n t có

V n huy đ ng Theo quy đ nh c a pháp l nh NHNN, các TCTD không đ c huy đ ng quá

20 l n v n t có ngh a là H1 >=5% Ch s H1 xác đ nh kh n ng huy đ ng c a đ ng

v n t có

 V n t có là c n c đ xác đ nh h s an toàn v n t i thi u

Theo nghiên c u c a ngân hàng Th gi i vào n m 2008, m t ngân hàng s

đ t m c an toàn khi h s an toàn v n >= 8 % H s này càng cao thì m c ch u đ ng

r i ro c a ngân hàng càng l n Các ngân hàng ho t đ ng qu c t có h s an toàn v n

t i 12-14 % Các ngân hàng khu v c ông Nam Á có h s an toàn v n 10-12 %

T ng tài s n r i ro quy đ i = (Tài s n r i ro n i b ng x h s r i ro) +

( Tài s n r i ro ngo i b ng x H s chuy n đ i x H s r i ro)

 V n t có là c n c đ xác đ nh gi i h n sau đây

+ u t c ph n ho c liên doanh không quá 50% v n t có

+ Cho vay các đ i t ng u đãi, n i t i không quá 5% v n t có

H s an toàn v n =

V n t có

T ng tài s n có r i ro quy đ i

+ Cho vay t i đa m t khách hàng không quá 15% v n t có

phân tích đánh giá ch t l ng tài s n, ta ti n hành các b c sau:

B c 1: ánh giá khái quát tình hình t ng tài s n: Phân tích t ng quát t ng tài s n đ xem xét s t ng tr ng trong quy mô ho t đ ng c a ngân hàng Công vi c này cho ta th y c c u s d ng v n c a ngân hàng, t tr ng tài s n sinh l i c a ngân hàng cao hay th p và bi n đ ng h ng n m ra sao, T l gi a 2 nhóm tài s n có sinh l i

và tài s n không sinh l i T l này cho ta m c đ t n d ng các ngu n v n c a ngân hàng đ t i đa hoá l i nhu n T l tài s n có sinh l i c n >=70 %

B c 2: Phân tích ch t l ng tín d ng: qua các ch tiêu phân tích sau

- Doanh s cho vay: là ch tiêu ph n ánh t t c các kho n tín d ng mà ngân hàng đã phát ra cho vay trong m t kho ng th i gian nào đó, không k món cho vay đó

đã thu h i v hay ch a Doanh s cho vay th ng đ c xác đ nh theo tháng, quỦ, n m

- Doanh s thu n : là toàn b các món n mà ngân hàng đã thu v t các kho n cho vay c a ngân hàng k c n m nay và nh ng n m tr c đó

- D n cho vay và T l d n trên v n huy đ ng

+ D n : là ch tiêu ph n ánh t i m t th i đi m xác đ nh nào đó ngân hàng

hi n còn cho vay bao nhiêu và đây c ng là kho n mà ngân hàng c n ph i thu v

+ T l d n trên v n huy đ ng: ch tiêu này cho bi t t tr ng đ u t vào cho vay c a Ngân hàng so v i t ng ngu n v n, hay là d n cho vay chi m bao nhiêu

ph n tr m trong t ng ngu n v n s d ng c a Ngân hàng

Theo mô hình CAMEL ta có công th c sau:

Ta có công th c sau

H s thu n =

Doanh s thu n Doanh s cho vay

2.2 3 N ng l c qu n tr (Management)

Mô hình CAMEL th hi n n ng l c qu n tr c a m i ngân hàng là y u t

n ng đ ng nh t N ng l c qu n tr t t có th bi n m t ngân hàng y u kém thành m t ngân hàng ho t đ ng t t h n và ng c l i Nói đ n kh n ng qu n lỦ là nói đ n y u t con ng i, t ch c và chính sách T t c quy t l i n ng l c qu n lỦ c a ban giám

đ c đi u hành và bi u hi n ch t l ng qu n lỦ b ng hi u qu trong kinh doanh Vi c đánh giá v n đ này đ c xem xét qua các m t sau:

- V ch ra các th t c qu n lỦ nghi p v , quy trình th c hi n nghi p v và đ m

b o s tuân th các th t c và quy trình này trong giao d ch kinh doanh

- T o nên m t c c u h p lỦ, có hi u qu , có s phân đ nh rõ ràng trách nhi m và quy n h n gi a các nhân viên và chuyên gia, c ng nh gi a các khâu, gi a các b ph n gu ng máy

- Có chính sách nhân s h p lỦ, khuy n khích tính tích c c c a m i thành viên trong công vi c, duy trì đ c k lu t trong n i b t o không khí c i m , tinh

th n và thái đ h p tác trong công vi c

+ L i nhu n trên t ng tài s n (ROA): t s này cho th y kh n ng t o ra thu nh p t tài s n c a ngân hàng, giúp phân tích hi u qu kinh doanh c a 1 đ ng tài

s n ROA l n ch ng t hi u qu kinh doanh t t, ngân hàng có c c u tài s n h p lỦ Tuy nhiên ROA quá l n l i ch a đ ng nh ng r i ro cho ngân hàng T s này ph n ánh

n ng l c qu n tr c a ngân hàng v s d ng tài chính và nh ng ngu n v n th c

s đem l i l i nhu n

+ Ch s l i nhu n trên doanh thu (ROS): ch s này cho bi t hi u qu

c a m t đ ng thu nh p, đ ng th i đánh giá hi u qu qu n lỦ thu nh p c a ngân hàng

C th , ch s này cao ch ng t ngân hàng đã có nh ng bi n pháp tích c c trong vi c

gi m các kho n m c chi phí không c n thi t và t ng l i nhu n c a ngân hàng

+ L i nhu n trên t ng v n ch s h u (ROE): t s này ph n ánh kh

n ng sinh l i c a v n t có, đo l ng t su t l i nhu n trên v n t có c a các ngân hàng Là ch tiêu r t quan tr ng đ đánh giá k t qu kinh doanh c a ngân hàng, ch tiêu này cho bi t l i nhu n ròng mà các c đông có th nh n đ c t vi c đ u t v n c a mình

+ H s s d ng tài s n: là tiêu chu n đ đánh giá m t nhà qu n lý đã s

d ng tài s n có c a mình nh th nào H s này ph n ánh m c thu nh p ngân hàng đ t

đ c t vi c s d ng t ng tài s n đem đ u t H s này càng cao càng t t, nó cho ta

bi t ngân hàng s d ng tài s n có hi u qu hay không

H s s d ng v n ch s h u =

T ng tài s n

V n ch s h u

+ H s chênh l ch thu nh p lãi (M c lãi su t biên t ): t s này cho ta

bi t t t c tài s n sinh l i c a ngân hàng có th t o ra bao nhiêu ti n lãi Nó ph n ánh

hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng Do đó, h s này càng cao càng t t

H s chênh l ch thu nh p lãi =

Thu nh p lãi su t – Chi phí lãi su t

Tài s n sinh l i Tài s n sinh l i = T ng tài s n – (Ti n m t + Ti n d tr + TSC và thi t b )

2.2 5 Thanh kho n (Liquidity)

Mô hình CAMEL đã ch ra r ng kh n ng thanh toán là m t chu n m c ho t

đ ng quan tr ng c a m t ngân hàng ây là y u t h t s c nh y c m đ i v i ho t đ ng ngân hàng Thanh kho n cao có th giúp cho ngân hàng v t qua đ c nh ng th i kì khó kh n Thanh kho n là quan tr ng, đ c bi t đ i v i nh ng ngân hàng nh hay

nh ng ngân hàng có ngu n v n huy đ ng không d a trên n n t ng đ i ng khách hàng

g i ti n mà ch y u là huy đ ng trên th tr ng liên ngân hàng Bi u hi n không thanh kho n là nhân t châm ngòi cho s đ v c a ngân hàng

Kh n ng thanh toán đ c đánh giá theo nh ng qui mô và n i dung khác nhau nh ng thông th ng đ c l ng hóa qua ch tiêu c b n sau:

Tr ng thái ti n m t =

Ti n m t và ti n g i t i các TCTD

T ng tài s n

- Hoàn tr các kho n vay

- Chi nghi p v và thu

- Chi c t c Thanh kho n ròng = Cung thanh kho n – C u thanh kho n

- Mô hình CAMELS đã nêu ra m t s y u t nh ROA, ROS, ROE và h s chênh l ch thu nh p lãi nh m đánh giá kh n ng sinh l i (Earnings) Thông qua các

y u t nh trên mô hình CAMELS đã đ a ra cách th c đo l ng m c sinh l i đ c

Ch s ch ng khoán có tính thanh kho n =

coi là chu n m c đ i v i h u h t các t ch c trên toàn th gi i khi đánh giá hi u qu ,

r i ro c a các ngân hàng nói riêng và các TCTD nói chung Trong đ tài nghiên c u

c a tác gi , vi c ng d ng mô hình CAMELS trong vi c đo l ng kh n ng sinh l i

c a ngân hàng thông qua ch s ROA

1993 đ n 2007 K t qu nghiên c u cho th y r ng ti m l c v n c a m t ngân hàng là

h t s c quan tr ng, nh h ng đ n l i nhu n c a ngân hàng V n c a m t ngân hàng

đ c xem là r i ro th p và l i th nh v y s t o ra đ c l i nhu n cao h n M t khác

ch t l ng tài s n nh h ng đ n không t t đ n l i nhu n c a các ngân hàng Ngoài ra, các ngân hàng v i m t m ng l i ti n g i r ng l n không đ t đ c m t m c l i nhu n cao h n so v i nh ng ngân hàng có m t m ng l i nh h n Cu i cùng, đ i v i các

bi n s kinh t v mô, ch có t l l m phát có m i quan h quan tr ng v i l i nhu n

c a các ngân hàng

- Nghiên c u c a Antonina (2010) v các y u t nh h ng kh n ng sinh l i

c a ngân hàng Ucraina Nghiên c u này s d ng d li u t b ng cân đ i k toán và báo cáo thu nh p hàng quỦ c a các ngân hàng Ucraina, trong giai đo n t quỦ đ u tiên

c a n m 2005 đ n quỦ t n m 2009

Ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t đ c s d ng nh m xác đ nh mô hình tuy n tính c a l i nhu n K t qu nghiên c u đã ch ra r ng V n, GDP, l m phát

và t giá có nh h ng tích c c đ n l i nhu n Trong khi đó chi phí qu n lỦ, thanh kho n và ti n g i trên t ng tài s n có tác đ ng tiêu c c đ n l i nhu n ng th i s

h u n c ngoài có nh h ng tiêu c c đáng k v l i nhu n c a ngân hàng Ucraina khi xem xét trên c s đ c l p Phát hi n này là đáng ng c nhiên xem xét s nh n th c cao

h n hi u qu và chuyên môn c a ngân hàng n c ngoài K t qu có th đ ngh các

S đ 2.1: Mô hình nghiên c u c a Anna và Hoi (2008)

Y u t bên trong

Y u t bên ngoài

ngân hàng trong n c nâng cao l i nhu n c a h thông qua các y u t khác h n so v i

hi u qu k thu t thu n túy

- Nghiên c u c a Nesrine và Younes (2012) v các y u t quy t đ nh đ n t su t sinh l i c a ngân hàng Tunisia

S đ 2.2: Mô hình nghiên c u c a Antonina (2010)

Y u t bên trong

Y u t bên ngoài

S đ 2.3: Mô hình nghiên c u c a Nesrine và Younes (2012)

Y u t bên trong

Y u t bên ngoài

Nghiên c u s d ng ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t v i d li u là

b ng cân đ i k toán c a m i hai ngân hàng trong kho ng th i gian 1995 – 2005 K t

qu nghiên c u ch ra r ng các bi n s r i ro thanh kho n, tài s n ngân hàng, v n hóa

th tr ng ch ng khoán, l m phát và GDP có nh h ng tiêu c c đ n l i nhu n và có

Ủ ngh a th ng kê i v i các bi n s v n, r i ro tín d ng và t l t p trung ngân hàng

có m i quan h tích c c đ n l i nhu n

- Nghiêu c u c a Sehrish, Faiza và Khalid (2011) v các y u t nh h ng đ n

t su t l i nhu n ngân hàng Pakistan

S đ 2.4: Mô hình nghiên c u c a Sehrish, Faiza và Khalid (2011)

Nghiên c u s d ng ph ng pháp h i quy tuy n tính v i d li u là báo cáo tài chính c a 15 ngân hàng trong kho ng th i gian 5 n m 2005 – 2009 K t qu nghiên

c u ch ra r ng kích th c, các kho n vay (Loan), kỦ qu (Deposits), t ng tr ng kinh

t (GDP) và ch s giá tiêu dùng (INF) có tác đ ng tích c c đ n l i nhu n Ng c l i

v n (Capital) và v n th tr ng (MC) l i có nh h ng tiêu c c đ n l i nhu n c a các ngân hàng Pakistan

- Nghiên c u c a Mamatzakis và Remoundos (2003) v các y u t nh h ng

hi u su t c a các ngân hàng th ng m i Hy L p

Nghiên c u s d ng d li u c a EuraCD, d di u thi t l p các hi u ng h

th ng (1993-2000) bao g m 17 ngân hàng th ng m i trong giai đo n 1989 – 2000

v i ph ng pháp h i quy tuy n tính d a trên c u trúc hi u su t ng x (SCP) K t qu nghiên c u th hi n rõ h u h t các y u t t l các kho n vay trên t ng tài s n, v n

ch s h u trên t ng tài s n, tài s n, quy n s h u, ch s ch ng khoán Athen và c u trúc th tr ng có nh h ng tích c c đ n l i nhu n ngân hàng Riêng y u t chi phí nhân s trên t ng tài s n có nh h ng tiêu c c đ n l i nhu n c a các ngân hàng

Y u t bên trong

Y u t bên ngoài

th ng m i Hy L p

S đ 2.5: Mô hình nghiên c u c a Mamatzakis và Remoundos (2003)

- Nghiên c u c a Shelagh và Maggie (2008) nghiên c u các y u t nh h ng

hi u qu ho t đ ng c a ngân hàng Trung Qu c

Nghiên c u s d ng ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t, v i d li u t Bankscope - c s d li u ngân hàng qu c t Fitch v i 76 ngân hàng có tr s t i Trung Qu c t n m 1999 – 2006 đ c l y K t qu nghiên c u cho th y t l chi phí trên thu nh p (CI), v n ch s h u trên t ng tài s n (EA) có nh h ng tiêu c c đ n

l i nhu n Trái l i t l d tr t n th t cho vay trên t ng v n vay (LLR), t c đ t ng

tr ng GDP cho th y nh h ng tích c c đ n l i nhu n Còn y u t t ng tài s n (TA), quy mô (SIZE) và t l thu nh p ho t đ ng khác trên tài s n trung bình (OIA) không

có nh h ng nhi u đ n l i nhu n c a các ngân hàng Trung Qu c

Y u t bên trong

Y u t bên ngoài

S đ 2.6: Mô hình nghiên c u c a Shelagh và Maggie (2008)

- Nghiên c u c a Fadzlan và Muzafar (2009) nghiên c u các y u t quy t đ nh

kh n ng sinh l i ngân hàng Bangladesh

Nghiên c u s d ng ph ng pháp h i quy tuy n tính, v i d li u t các báo cáo tài chính các ngân hàng th ng m i ho t đ ng t i Bangladesh trong giai đo n 1997 –

2004 K t qu nghiên c u cho th y t l t ng d n trên t ng tài s n, t l n x u trên

t ng d n , t l t ng chi phí trên t ng tài s n và giá tr s sách c a v n ch s h u c đông có nh h ng tích c c đ n l i nhu n Trái l i các y u t t ng tài s n, t l thu

nh p t lãi vay trên t ng tài s n l i có tác đ ng tiêu c c đ n l i nhu n c a các ngân hàng Bangladesh

Y u t bên trong

Y u t bên ngoài

S đ 2.7: Mô hình nghiên c u c a Fadzlan và Muzafar (2009)

- Nghiên c u c a Humera và Mariam (2011) nghiên c u m i quan h c a qu n

tr doanh nghi p và l i nhu n c a các doanh nghi p t i sàn giao d ch ch ng khoán Karachi Pakistan

S đ 2.8: Mô hình nghiên c u c a Humera và Mariam (2011)

Nghiên c u s d ng ph ng pháp h i quy tuy n tính, v i d li u t các báo cáo tài chính c a 20 công ty niêm y t trên sàn trong giai đo n 2005 – 2009 K t qu nghiên c u cho th y quy mô (SIZE) có m i quan h tiêu c c đ n l i nhu n Trái l i đòn b y tài chính và t ng tr ng l i có tác đ ng tích c c đ n l i nhu n c a các công ty Bangladesh

- Nghiên c u th c nghi m c a Mitton (2001)đ đi u tra m i quan h gi a qu n

tr doanh nghi p và hi u su t công ty Nghiên c u s d ng ph ng pháp h i quy

tuy n tính, v i d li u t các báo cáo tài chính c a 398 các công ty bao g m Hàn

Qu c, Malaysia, Indonesia, Philippines, Thái Lan K t qu nghiên c u cho th y t l

s h u bên ngoài cho th y hi u qu t t h n là liên k t v i các công ty, đi u này th

hi n các bi n có liên quan đ n qu n tr doanh nghi p đã nh h ng m nh m đ n hi u

su t công ty trong th i gian kh ng ho ng ông Á n m 1997 và n m 1998

Nghiên c u c a Lipton, Lorsch (1992) và Jensen (1993) bi u hi n quy mô c a

h i đ ng qu n tr h n ch hi u su t c a công ty b i vì l i ích c a ban giám sát t ng lên khi thông tin b h n ch và h i đ ng qu n tr là ng i ra quy t đ nh Nghiên c u khác

c a Laib, Muhammad và Ramiz (2011) đã đ a ra đ c r ng quy mô và các cu c h p

R i ro tín d ng, kho n cho vay trên

t ng tài s n , ti n g i trên t ng tài

s n, chi phí qu n lý, quy mô, v n, thanh kho n, GDP, l m phát, t giá,

đ c đi m công nghi p, quy n s h u

n c ngoài so v i trong n c

ROA Kho n cho vay trên

t ng tài s n, v n, thanh kho n, GDP và

l m phát

Ti n g i trên

t ng tài s n,r i

ro tín d ng, chi phí qu n lý

(2012) kho n , t l t p trung NH, tài s n,

v n hóa th tr ng, ch ng khoán, l m phát, t ng tr ng kinh t

T l các kho n vay, v n CSH trên

t ng tài s n, tài s n, quy n s h u,

T l các kho n vay, tài s n, quy n s

h u, ch s ch ng khoán, c u trúc th

tr ng

V n CSH trên

t ng tài s n, CP nhân s trên

mô và thu nh p ho t đ ng khác trên

tài s n trung bình

ROAA

và ROAE

D phòng t n th t trên t ng v n vay,

V n CSH trên t ng tài s n và GDP

Chi phí trên thu nh p

Tài s n,quy mô,thu nh p

x u trên d n , t ng chi phí trên t ng

tài s n, v n CSH, tài s n, thu nh p ngoài lãi trên t ng tài s n

* Nh n xét chung v k t qu các nghiên c u tr c

Trong các nghiên c u các y u t tác đ ng kh n ng sinh l i c a ngân hàng h u

h t nghiên c u t 3 y u t tr lên, có nghiên c u lên đ n 12 y u t a s các y u t

th ng đ c nghiên c u là tài s n, v n, v n ch s h u, lãi su t, l m phát và t c đ

t ng tr ng GDP

H u h t các nghiên c u s d ng ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t v i

d li u đ c l y t nhi u ngân hàng trong các n m khác nhau theo d li u d ng b ng (Panel Data)

K t qu các b ng ch ng th c nghi m cho th y có th ho c không có m i tác

đ ng c a các y u t lên kh n ng sinh l i c a các ngân hàng Có y u t tác đ ng rõ r t

nh ng c ng có y u t tác đ ng không rõ r t Nên vi c l a ch n các y u t tác đ ng

th c ti n t i Vi t Nam giai đo n 2006-2012 là th t s c n thi t và phù h p

Trên c s phân tích các nghiên c u tr c, lu n v n đã s d ng d li u d ng

b ng (Panel Data) đ phân tích và đ a ta k t qu mô hình K th a m t s bi n đ c l p

c a các nghiên c u nh ng đã ch n l c sao cho phù h p v i th c tr ng Vi t Nam

Tóm t t ch ng 2

Ch ng 2 đã đ a ra c s lỦ thuy t v kh n ng sinh l i c a ngân hàng th ng

m i, các khái ni m c b n v kh n ng sinh l i a ra nh ng ch tiêu đo l ng kh

n ng sinh l i c a các NHTM hi n nay ng th i c ng đ a ra đ c các mô hình nghiên c u c a các n c trên th gi i, các k t qu thu đ c t các nghiên c u này là làm n n t ng cho mô hình nghiên c u c a đ tài và các ch ng ti p theo

mô hình Ch ng này c ng mô t ph ng pháp thu th p d li u đ ng th i tóm t t vi c

thu th p và tính toán các bi n s nghiên c u chính

nh h ng c a các y u t này đ n kh n ng sinh l i c a các NHTMCP này

 Xây d ng gi thuy t: t c s lỦ thuy t và các bài báo cáo tr c tìm hi u trên các nghiên c u khoa h c tr c đây, tìm đ c các bài vi t liên quan trong các t p chí kinh t , t p chí ngân hàng… đ ng th i tham kh o thêm các ngu n thông tin đáng tin

c y khác nh các trang Web v kinh t , các ngu n ki n th c có s n nh th vi n

tr ng, tác gi đ a ra gi thuy t và đ xu t mô hình nghiên c u

 Thu th p s li u: T vi c xác đ nh rõ m c tiêu nghiên c u tác gi ti n hành thu

th p các s li u có liên quan t i v n đ nghiên c u thông qua báo cáo tài chính h ng

n m c a các NHTMCP t i Vi t Nam c th là giai đo n 2006 – 2012

 Phân tích d li u: b ng các ph ng pháp đ nh l ng; s d ng ph n m m Eview và SPSS đ ki m đ nh, x lỦ, phân tích các s li u đã thu th p đ c T đó tìm

ra câu tr l i cho v n đ đang nghiên c u

 Vi t báo cáo: Là công đo n sau cùng, hoàn thành quá trình nghiên c u và tr

l i cho m c tiêu nghiên c u “Các y u t nh h ng đ n kh n ng sinh l i c a các NHTMCP t i Vi t Nam”

3.1.2 S đ quy trình nghiên c u

S đ 3.1: S đ quy trình nghiên c u

(Ngu n: Tác gi t nghiên c u)

3.2 Ph ng pháp phơn tích mô hình h i quy v i d li u d ng b ng

Các lo i d li u th ng có cho phân tích th c nghi m là d li u chu i th i gian, d li u chéo và d li u b ng i v i d li u chu i th i gian, chúng ta quan sát các giá tr c a m t ho c nhi u bi n theo th i gian Trong d li u chéo, các giá

tr c a m t ho c nhi u bi n đ c thu th p cho nhi u đ n v m u ho c nhi u đ i

di n m u t i cùng m t th i đi m Trong d li u b ng, cùng m t đ n v chéo nào

đó (theo không gian) đ c đi u tra theo th i gian Nói ng n g n, d li u b ng có quy mô v th i gian l n không gian

i v i dãy s theo th i gian, chúng ta quan sát các giá tr c a m t ho c nhi u

bi n s theo m t kho ng th i gian nh t đ nh Trong lo i d li u theo không gian, các giá tr c a m t ho c nhi u bi n đ c thu th p thu c các m u khác nhau cho nhi u n i (nhi u đ i t ng) khác nhau t i cùng m t th i đi m Còn d li u ghi nh n giá tr c a

m t ho c nhi u bi n cho nhi u đ i t ng khác nhau đ c thu th p theo m t kho ng

th i gian liên t c đ c g i là d li u d ng b ng (Panel data)

Ph ng pháp nghiên c u s d ng trong lu n v n này là ph ng pháp nghiên

c u đ nh l ng D li u đ c trình bày theo d ng b ng (Panel data), bao g m các quan sát chéo và quan sát theo th i gian Theo Wooldridge (1997) và Khánh (2011) ph ng pháp h i quy thông d ng v i d li u d ng b ng là mô hình h i quy Pool, mô hình h i quy tác đ ng c đ nh (FEM- Fixed effect model) và mô hình h i quy tác đ ng ng u nhiên (REM- Random effect model) Vi c s d ng mô hình h i quy Pool theo ph ng pháp OLS thông th ng là không phù h p vì k t qu c l ng b ph n ánh sai l ch,

th ng xu t hi n hi n t ng t t ng quan trong d li u hay ràng bu c ph n d làm cho giá tr Durbin – Wason th p (Baltagi, 2005 và Park, 2009) có c s l a ch n FEM hay REM, Wooldridge (1997) đã dùng ki m đ nh Hausman ây là ki m đ nh

đ c phát tri n b i Hausman (1978), có phân ph i ti m c n 2 và dùng đ ki m đ nh

gi thuy t Ho r ng k t qu h i quy c a FEM và REM là không có s khác nhau rõ r t

N u gi thuy t này b bác b thì k t lu n là REM không phù h p và trong tr ng h p

này FEM s đ c l a ch n Trong lu n v n s dùng ki m đ nh Hausman đ l a ch n

mô hình h i quy tác đ ng

3.3 Mô hình nghiên c u

T các nghiên c u trong và ngoài n c trên, tác gi k th a mô hình nghiên

c u c a Antonina (2010) đ áp d ng vào th c ti n Vi t Nam vì m t s lỦ do :

- K t qu nghiên c u c a Antonina (2010) cho th y h u h t các nhân t đ u có ít nhi u nh h ng đ n t su t sinh l i trên t ng tài s n

- Mô hình này nghiên c u các n c đang phát tri n, phù h p v i n n kinh t

Vi t Nam M t khác v i các chính sách kinh t trong giai đo n hi n nay đã ít nhi u nh

h ng đ n l i nhu n c a các ngân hàng th ng m i c ng nh gia t ng tính c nh tranh

gi a các ngân hàng

Tuy nhiên nghiên c u c a tác gi khác v i các nghiên c u tr c ph m vi r ng, trong vi c nghiên c u t t c các NHTMCP và đã c p nh t th i gian cho phù h p v i tình hình th c t c a Vi t Nam Qua đó cung c p m t cái nhìn đúng đ n và chính xác cho các nhà qu n lỦ ngân hàng trong vi c nghiên c u các y u t nh h ng kh n ng sinh l i; đ a ra các quy t đ nh chi n l c phát tri n ngân hàng trong tình hình kinh t

c nh tranh kh c li t và gay g t hi n nay

Trong đ tài này vi c s d ng các bi n đ c l p có khác bi t:

C th đã b các bi n Chi phí qu n lỦ, Quy n s h u n c ngoài so v i trong

n c, GDP, L m phát và T giá v i lỦ do các bi n này không phù h p cho vi c nghiên

c u th tr ng Vi t Nam

+ a thêm bi n Qu n tr công ty (CG-Corporate Governance ) vào mô hình

nh m đánh giá ho t đ ng c a các NHTMCP trong n n kinh t th tr ng hi n nay, ch u tác đ ng b i các nhân t bên trong và bên ngoài công ty nh : l m phát, lãi su t, trình

đ qu n lỦ, khoa h c công ngh Nh ng bi n đ ng này có th làm thu nh p c a các

NHTMCP t ng lên hay gi m xu ng Mô hình đ xu t trong nghiên c u:

ROA = f (TM, TG, KCV, VCSH và CG)

V i bi n ph thu c là kh n ng sinh l i c a NHTMCP, bi n này đ c đo b ng ch tiêu ROA Còn l i các bi n đ c l p: TM đo l ng ti n m t, TG đo l ng ti n g i, KCV

đo l ng kho n cho vay c a NHTMCP, VCSH đo l ng v n ch s h u và CG đo

l ng n ng l c qu n tr Mô hình nghiên c u đ c tóm t t b ng s đ sau:

S đ 3.1 Mô hình các bi n nghiên c u

Thu th p d li u t các NHTMCP đ c ch n làm đ i t ng nghiên c u, qua giai

đo n thu th p, ta đ c d li u d ng b ng Nh đã trình bày trong ph n c s lý thuy t,

nhiên, trong ph m vi bài nghiên c u này, tác gi s d ng ch tiêu ROA đ đo l ng

kh n ng sinh l i c a các NHTMCP t i Vi t Nam V ph ng di n tài chính, ROA và ROE là hai ch tiêu đo l ng ph bi n v kh n ng sinh l i Theo Hagel & ctg (2010),

h u h t các nhà phân tích và đ u t t i th tr ng ph Wall có xu h ng d a vào t

su t l i nhu n trên v n s h u nh là m t th c đo chính hi u qu kinh doanh c a doanh nghi p Nh ng mô hình ROE có th che l p khá nhi u v n đ ti m n Các công

ty có th ph i dùng đ n các chi n l c tài chính đ duy trì gi t o m t t su t ROE t t - trong m t th i gian và che gi u hi u qu kinh doanh đang đi xu ng theo các nguyên t c

c b n trong kinh doanh M c đ u t d n đang t ng lên và vi c mua l i c phi u

b ng h tr t ngu n ti n m t tích tr có th giúp duy trì t su t ROE c a công ty th m chí ngay c khi m c l i nhu n ho t đ ng đang b gi m sút Ngoài ra, đây là ch tiêu

đ c s d ng đ đánh giá hi u qu s d ng v n c a các công ty trong cùng m t ngành Bên c nh đó, phân tích này còn cho th y r ng, t su t l i nhu n ròng trên tài s n (ROA) tránh đ c nh ng bóp méo có th có do các chi n l c tài chính t o ra gi ng

nh đ c đ c p ph n trên Ch tiêu này s cho ta m t cái nhìn chân th c h n v là

kh n ng sinh l i c a các NHTMCP, kh n ng v n hành d a trên quy mô tài s n hi n

có đ tìm ki m l i nhu n

T l l i nhu n trên t ng tài s n ROA đ c tính b ng giá tr l i nhu n sau thu chia cho t ng tài s n Ch tiêu ROA th hi n tính hi u qu c a quá trình t ch c, qu n

lý ho t đ ng s n xu t kinh doanh K t qu ch tiêu cho bi t c m t đ ng tài s n đ c

s d ng trong quá trình s n xu t kinh doanh thì t o ra đ c bao nhiêu đ ng l i nhu n

V n đ l u ý khi tính toán ch tiêu này là có th s li u t ng tài s n t i th i đi m cu i

k không ph i là con s ph n ánh đúng th c ch t tình hình tài chính trong c m t th i

k Vì v y, ng i ta th ng s d ng các ch tiêu t ng tài s n khi tính toán ROA Ch tiêu này không ch đ c dùng ph bi n trong các bài nghiên c u, mà còn đ c các nhà

đ u t tính toán, xem xét đ đ a ra nh ng quy t đ nh đ u t c a mình

Gi ng nh Anna và Hoi (2008), Antonina (2010), Nesrine và Younes (2012),

và Sehrish, Faiza và Khalid (2011) đ tài nghiên c u s d ng ch s t l l i nhu n trên

t ng tài s n (ROA) đ đo l ng kh n ng sinh l i c a các NHTMCP t i Vi t Nam

3.4.2 Bi n đ c l p vƠ các gi thuy t nghiên c u

- Bi n Ti n m t (TM)

Bi n Ti n m t đ c xác đ nh b ng giá tr kho n ti n m t t ng ngân hàng qua t ng

n m Nghiên c u c a Anna và Hoi (2008), Nesrine và Younes (2012) cho r ng các ngân hàng gi m t l ng v n b ng ti n m t l n s làm gi m l i nhu n c a ngân hàng

Gi thuy t nghiên c u nh sau:

H1: Có m i t ng quan âm gi a ti n m t và kh n ng sinh l i c a NHTMCP

Bi n Ti n g i (TG)

Bi n ti n g i đ c xác đ nh b ng giá tr ti n g i t i Ngân hàng Nhà N c Vi t Nam

và ti n g i t i các t ch c tín d ng khác Nghiên c u c a Antonina (2010) t i Ucraina

đ a ra k t qu là khi các ngân hàng g i ti n t i các t ch c khác đã làm gi m t l sinh

l i trên t ng tài s n c a các ngân hàng Gi thuy t nghiên c u nh sau:

H2: Có m i t ng quan âm gi a ti n g i và kh n ng sinh l i c a NHTMCP

Bi n Kho n cho vay (KCV)

Bi n kho n cho vay đ c xác đ nh b ng giá tr các kho n cho vay khách hàng và cho vay các t ch c tín d ng khác Nesrine và Younes (2012); Sehrish, Faiza và Khalid (2011) đã nghiên c u và th a nh n các kho n mà ngân hàng cho vay là y u t đóng góp chính t o ra ngu n thu nh p c a các ngân hàng Gi thuy t nghiên c u nh sau:

H3: Có m i t ng quan d ng gi a kho n cho vay và kh n ng sinh l i c a

NHTMCP

Bi n V n ch s h u (VCSH)