slide chuyên đề lấy mẫu kiểm toán và các thủ tục lựa chọn khác

chọn các phần tử kiểm tra.” Chọn lựa toàn bộ Chọn lựa các phần tử đặc biệt Lấy mẫu kiểm toán PHƯƠNG PHÁP CÓ THỂ ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP LỰA CHỌN PHẦN TỬ THỬ NGHIỆM... ª Các phần tử cho mụ

Chuyên đề 3:

LẤY MẪU KIỂM TOÁN VÀ CÁC

THỦ TỤC LỰA CHỌN KHÁC

chọn các phần tử kiểm tra.”

Chọn lựa toàn bộ

Chọn lựa các phần tử đặc biệt

Lấy mẫu kiểm toán

PHƯƠNG

PHÁP

CÓ THỂ

ÁP DỤNG

PHƯƠNG PHÁP LỰA CHỌN PHẦN TỬ THỬ NGHIỆM

LOGO CHỌN LỰA TOÀN BỘ (KIỂM TRA 100 %)

Điều kiện áp dụng :

 Những tổng thể có ít phần tử nhưng giá trị của từng phần tử lớn

 RRTT và RRKS đều rất cao và các phương pháp khác

không thể cung cấp đầy đủ bằng chứng thích hợp.

 Khi việc tính toán thường lặp lại hoặc các quy trình tính toán khác có thể thực hiện bởi hệ thống máy vi tính.

 Đơn vị được kiểm toán có dấu hiệu kiện tụng, tranh chấp.

 Theo yêu cầu của khách hàng

LOGO LỰA CHỌN CÁC PHẦN TỬ ĐẶC BIỆT

ª Các phần tử có giá trị lớn hoặc quan trọng

ª Tất cả các phần tử có giá trị từ một khoản tiền nào đó trở lên

ª Các phần tử thích hợp cho mục đích thu thập thông tin.

ª Các phần tử cho mục đích kiểm tra các thủ tục

Lưu ý :

° Hiểu biết về tình hình kinh doanh của khách hàng, đánh giá

ban đầu về rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát cũng như các đặc điểm của tổng thể được thử nghiệm

° Việc lựa chọn các phần tử đặc biệt dựa trên xét đoán có thể dẫn đến rủi ro ngoài lấy mẫu

= 79,5%

Soá dö chi tieát TK 131

LOGO LẤY MẪU KIỂM TOÁN

° Khái niệm lấy mẫu kiểm toán

° Rủi ro lấy mẫu

° Rủi ro ngoài lấy mẫu

° Lấy mẫu thống kê và lấy mẫu phi thống kê

° Quy trình lấy mẫu

LẤY MẪU KIỂM TOÁN – KHÁI NIỆM CƠ BẢN

“Lấy mẫu kiểm toán là áp dụng các thủ tục

kiểm toán trên một số phần tử ít hơn 100%

tổng số phần tử của một số dư tài khoản hay một loại nghiệp vụ sao cho mọi phần tử đều có cơ hội để được chọn Lấy mẫu sẽ giúp

kiểm toán viên thu thập và đánh giá bằng

chứng về các đặc trưng của các phần tử

được chọn, nhằm hình thành hay củng cố

một kết luận về tổng thể.”

LOGO RỦI RO LẤY MẪU

Là khả năng kết luận của kiểm toán viên dựa trên kiểm tra mẫu có thể khác với kết luận mà kiểm toán viên đạt được nếu kiểm tra trên toàn bộ tổng thể với cùng một thủ tục

Rủi ro khi kiểm toán viên

kết luận rủi ro kiểm soát

thấp hơn mức rủi ro thực

tế (TNKS) hoặc không có

sai lệch trọng yếu trong

khi thực tế là có (TNCB)

Rủi ro khi kiểm toán viên kết luận rủi ro kiểm soát cao hơn mức rủi ro thực tế (TNKS) hoặc có sai lệch trọng yếu trong khi thực tế không có (TNCB)

LOGO RỦI RO NGOÀI LẤY MẪU

Là rủi ro khi kiểm toán viên đi đến một

kết luận sai vì các nguyên nhân không

liên quan đến cỡ mẫu

LOGO LẤY MẪU THỐNG KÊ VÀ PHI THỐNG KÊ

 Lấy mẫu thống kê:

- Các phần tử được lựa chọn ngẫu nhiên vào

mẫu

- Sử dụng lý thuyết xác suất thống kê để đánh giá kết quả mẫu, bao gồm cả việc định lượng rủi

ro lấy mẫu.

 Lấy mẫu phi thống kê: là phương pháp lấy mẫu

không có một hoặc cả hai đặc điểm trên.

LOGO So sánh giữa lấy mẫu phi thống kê & thống kê

Lấy mẫu phi thống kê

Lấy mẫu thống kê

Nhược điểm - Đòi hỏi xét đoán

- Thiếu khách quan

- Yêu cầu KTV có kiến thức thống kê

- Tốn thời gian

Ưu điểm - Không yêu cầu KTV

có kiến thức thống kê

- Tiết kiệm thời gian

-Thiết kế mẫu phù hợp -Chọn mẫu đầy đủ -Đánh giá khách quan hơn

LOGO QUY TRÌNH LẤY MẪU KIỂM TOÁN

 Lập kế hoạch

 Thiết kế mẫu

 Xác định cỡ mẫu

 Thực hiện

 Lựa chọn các phần tử của mẫu

 Thực hiện các thủ tục kiểm toán

 Đánh giá

 Xem xét bản chất và nguyên nhân sai phạm

 Dự tính sai phạm trong tổng thể

 Đánh giá kết quả mẫu

LOGO Thiết kế mẫu

ª Xác định rõ mục tiêu của thử nghiệm để định nghĩa

sai phạm và xác định tổng thể .

° Mục tiêu của thử nghiệm: TNKS & TNCB

° Sai phạm : Là xác định những tình trạng nào đó

(lỗi) có thể xem là một sai phạm khi kiểm tra

mẫu có liên quan hoặc ảnh hưởng đến mục tiêu của thử nghiệm.

° Xác định tổng thể : Là xác định toàn bộ dữ liệu

mà từ đó KTV lấy mẫu để có thể đưa ra kết luận.

ª Sau khi xác định tổng thể, nếu các phần tử trong tổng

LOGO Thí dụ về phân nhóm đối với nợ phải thu

Nhóm Thành phần

của nhóm

Phương pháp kiểm tra Loại yêu cầu xác nhận

1 Các khoản từ

100 triệu trở lên

Xác nhận 100%

Yêu cầu gửi thư trả lời trong mọi trường hợp

2 Các khoản từ 10

triệu đến 100

triệu

Chọn mẫu xác nhận 30%

Yêu cầu gửi thư trả lời trong mọi trường hợp

3 Các khoản nhỏ

hơn 10 triệu

Chọn mẫu xác nhận 5%

Chỉ yêu cầu trả lời nếu không đồng ý với thông tin đề nghị xác nhận

LOGO Ví dụ về thiết kế mẫu trong TNKS

Mục tiêu của

thử nghiệm

Sai phạm (thuộc tính)

Tổng thể

Tất cả các

nghiệp vụ giao

hàng đều được

lập hóa đơn bán

hàng

Giao hàng nhưng không lập hóa đơn bán hàng ?

LOGO Ví duï veà thieát keá maãu trong TNCB

Muïc tieâu cuûa

1 Mức độ tin cậy mà KTV dự định dựa vào hệ

thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ

tăng lên.

Tăng lên

2 Tỷ lệ sai phạm đối với TTKS mà KTV có thể

chấp nhận được tăng lên.

Giảm xuống

3 Tỷ lệ sai phạm đối với thử nghiệm kiểm soát

mà KTV dự đoán sẽ xảy ra trong tổng thể

tăng lên.

Tăng lên

4 Rủi ro do KTV đánh giá rủi ro kiểm soát thấp

hơn thực tế giảm xuống.

Tăng lên

5 Số lượng đơn vị lấy mẫu trong tổng thể tăng Ảnh hưởng

Nhân tố ảûnh hưởng đến cỡ mẫu trong TNKS

 Rủi ro độ tin cậy thấp (Risk of underreliance ) là

khả năng kết quả mẫu làm KTV đánh giá RRKS cao hơn thực tế và do đó dựa rất ít vào TTKS

của đơn vị

 Rủi ro độ tin cậy cao (Risk of overreliance) là

khả năng kết quả mẫu làm KTV đặt quá nhiều tin cậy vào KSNB vượt quá sự hữu hiệu thực tế, tức RRKS đánh giá thấp hơn thực tế và do đó dựa nhiều vào TTKS của đơn vị

1 Đánh giá của kiểm toán viên về RRTT tăng Tăng lên

3 Sử dụng nhiều hơn TNCB cho cùng cơ sở dẫn

liệu của BCTC

Giảm xuống

4 Rủi ro mà kiểm toán viên kết luận rằng không có

sai phạm trọng yếu trong khi thực tế là có

Tăng lên

5 Tổng sai lệch mà kiểm toán viên có thể chấp nhận

được tăng lên

Giảm xuống

6 Số tiền của sai phạm mà kiểm toán viên dự tính sẽ

phát hiện trong tổng thể tăng lên

Tăng lên

7 Aùp dụng việc phân bổ cho tổng thể (phân tổ) Giảm xuống

Nhân tố ảûnh hưởng đến cỡ mẫu trong TNCB

– Phạm vi mà các giá trị được xác định một cách chủ quan,

– Kết quả của thử nghiệm kiểm soát,

– Kết quả của các thủ tục kiểm toán áp dụng kỳ trước,

– Kết quả của các thử nghiệm cơ bản áp dụng kỳ này

Giải thích

Nhân tố 6

Khi một tổng thể được phân nhóm thích hợp thì tổng hợp cỡ

mẫu của các nhóm sẽ nhỏ hơn là cỡ mẫu cho toàn bộ tổng thể, mặc dù rủi ro lấy mẫu không đổi

Nhân tố 7

Trong các tổng thể lớn số lượng phần tử của tổng thể không có ảnh hưởng đáng kể đến cỡ mẫu Trong các tổng thể nhỏ, lấy mẫu kiểm toán không có hiệu quả bằng các phương pháp

Nhân tố 8

- Bảng số ngẫu nhiên

- Chương trình chọn số ngẫu nhiên.

- Lựa chọn theo hệ thống.

- Lựa chọn bất kỳ

Lựa chọn các phần tử của mẫu

Có 2 phương pháp chọn mẫu :

 Chọn mẫu xác suất (chọn mẫu ngẫu nhiên)

– Sử dụng Bảng số ngẫu nhiên.

Quy trình sử dụng : gồm 4 bước

 Xây dựng một hệ thống đánh số cho tổng thể.

 Xây dựng quan hệ giữa Bảng số ngẫu nhiên với tổng thể Ví dụ, nếu tổng thể được đánh số từ 1 -> 2.000, KTV có thể lựa chọn 4 số đầu trong bảng.

 Xác định hướng sử dụng bảng.

Lựa chọn các phần tử của mẫu

97547 84834 54725 68548 67830 25658 67825 67241 51637 36464 22554 00463 21428

64673 23009 18864 81545 14624 91478 18934 54031 91500 98305 86160 13906 14742

31546 51584 65866 82933 17563 08509 64998 34535 48722 08009 92250 35936 94874

99314 66754 76918 93545 25697 23308 49807 04093 69088 00666 14021 71761 23308

66854 77785 78825 85959 07734 48130 71126 35062 60029 29255 65859 95755 58533

97855 52357 58210 63282 48243 65047 77818 58163 60873 18514 16237 87002 26507

99965 25532 76835 61454 94318 77873 56893 14205 37423 49158 72296 71667 11208

Lựa chọn các phần tử của mẫu

Quá trình áp dụng bảng có thể gặp lại trên lộ trình

một con số đã xuất hiện một lần và đã được chọn

vào mẫu

Có 2 cách giải quyết :

 Nếu sử dụng mẫu không lặp lại : Không chấp nhận phần tử đó, KTV sẽ bỏ qua và chọn con số tiếp theo.

 Nếu sử dụng mẫu lặp lại : Lúc này phần tử đó xem

như được chọn vào mẫu lần nữa.

– Chương trình chọn số ngẫu nhiên.

Lựa chọn các phần tử của mẫu

– Chọn mẫu hệ thống

KTV xuất phát từ một điểm ngẫu nhiên rồi lựa chọn các phần tử cách nhau một khoảng đã được xác định.

Ví dụ : KTV dự định kiểm tra một mẫu gồm 125 HĐBH trong tổng thể 5.000 HĐBH.

 n = 5.000 / 125 = 40

 KTV chọn ngẫu nhiên một số từ 1 -> 39 để xác định điểm bắt đầu của mẫu, sau đó sẽ bỏ 40 phần tử để lấy phần tử thứ 2 và cho đến hết.

KTV có thể lựa chọn nhiều điểm xuất phát ngẫu nhiên Như vậy số phần tử được chọn vào mẫu của mỗi điểm xuất phát ngẫu

Lựa chọn các phần tử của mẫu

ª Chọn mẫu phi xác suất

Là phương pháp chọn mẫu mà các phần tử trong tổng thể

không có cơ hội bằng nhau để chọn vào mẫu.

Chọn mẫu phi xác suất chỉ áp dụng trong lấy mẫu phi thống kê chứ không áp dụng trong lấy mẫu thống kê.

– Chọn mẫu theo khối : là lựa chọn các phần tử liên tiếp

nhau.

– Chọn mẫu tình cờ : cách chọn được thực hiện bằng cách

lướt qua tổng thể và lựa chọn các phần tử của mẫu mà

không xét đến quy mô, nguồn gốc, hoặc các đặc điểm phân biệt khác của chúng.

Lựa chọn các phần tử của mẫu

LOGO Thực hiện các thủ tục kiểm toán

Thực hiện thủ tục kiểm toán cho từng phần tử được chọn phù hợp với mục tiêu của thử nghiệm.

Xem xét bản chất và nguyên nhân của sai phạm

Kiểm toán viên cần xem xét kết quả kiểm tra mẫu, bản chất, nguyên nhân của tất cả các sai phạm

được phát hiện và ảnh hưởng của các sai phạm đó đối với từng mục tiêu thử nghiệm cụ thể cũng như đối với những khâu khác của cuộc kiểm toán

LOGO Dự tính sai phạm trong tổng thể

Khi thực hiện thử nghiệm cơ bản, kiểm toán viên cần dự tính sai lệch trong tổng thể dựa trên giá trị của sai lệch phát hiện trong mẫu Kiểm toán viên phải xem xét sự ảnh hưởng của sai lệch dự tính này đối với từng mục tiêu thử nghiệm cơ bản và đối với các khâu khác của cuộc kiểm toán

 Trong thử nghiệm kiểm soát:

Sai phạm của tổng thể = Sai phạm của mẫu

 Trong thử nghiệm cơ bản:

Sai lệch của tổng thể = {[(SL mẫu – R) x α] + } + RƐ

là sai số do cỡ mẫu Ɛ

• R là sai lệch cá biệt

cho từng nhóm Các sai lệch dự tính của từng nhóm cộng

thêm các sai lệch cá biệt của từng nhóm, sau đó kết hợp với sai lệch của tất cả các nhóm để xem xét ảnh hưởng có thể có của sai lệch lên tổng thể.

Lưu ý

LOGO Đánh giá kết quả mẫu

Kiểm toán viên phải đánh giá kết quả mẫu để khẳng

định tính phù hợp và đầy đủ của tổng thể hoặc quyết

định xem có cần phải điều chỉnh cho phù hợp không?

ª Trong thử nghiệm kiểm soát nếu tỷ lệ sai phạm của

mẫu cao hơn so với dự tính thì cần điều chỉnh tăng mức rủi ro kiểm soát, trừ khi kiểm toán viên thu thập được

những bằng chứng khác hỗ trợ cho việc đánh giá trước đây

ª Trong thử nghiệm cơ bản, nếu số tiền sai lệch của mẫu cao hơn dự tính, kiểm toán viên có thể kết luận là số dư tài khoản hoặc loại nghiệp vụ đã bị sai lệch trọng yếu, trừ khi thu thập được các bằng chứng khác để chứng

Khi đánh giá kết quả lấy mẫu dẫn đến phải điều chỉnh những đánh giá ban đầu của kiểm toán viên về tính chất của tổng thể thì kiểm toán viên cần phải:

(a) Đề nghị Giám đốc đơn vị được kiểm toán kiểm tra lại những sai phạm đã phát hiện và những sai phạm còn có thể có và thực hiện những điều chỉnh cần thiết

(b) Điều chỉnh thủ tục kiểm toán đã định Ví dụ, trong thử nghiệm kiểm soát, kiểm toán viên cần mở rộng cỡ mẫu, thực hiện thủ tục kiểm toán thay thế hoặc bổ sung thử nghiệm cơ bản liên quan

(c) Xem xét ảnh hưởng của nó đến Báo cáo kiểm toán

Đánh giá kết quả lấy mẫu - Thử nghiệm kiểm soát

Thủ tục KS 1 Thủ tục KS 2

Tỷ lệ sai phạm dự tính 2% 2%

Tỷ lệ sai phạm chấp nhận 6% 6%

Kết luận ?

 Mục tiêu thử nghiệm: Tính hiện hữu của các khoản phải thu.

 Mức trọng yếu phân bổ (M-2): 500 triệu

 Mức sai sót có thể bỏ qua (TE) : 100 triệu

 Giá trị sổ sách: 30 tỷ đồng Phân nhóm tổng thể

Phân

nhóm

Số lượng phần tử

Giá trị phân nhóm

Số lượng mẫu

Giá trị mẫu

Giá trị kiểm toán

Chênh lệch

> 1.000 5 5.500 5 5.500 5.490 10

> 100 56 8.500 20 4.500 4.480 20

Đơn vị: triệu đồng

Đánh giá kết quả lấy mẫu - Thử nghiệm cơ bản

LOGO Xác định cỡ mẫu trong TNCB

Phương pháp chọn mẫu phi thống kê

Cỡ

mẫu =

Giá trị tổng thể

Cỡ mẫu =

$2,500,000

$125,000 × 1.2 = 24 24

 Mục tiêu thử nghiệm: Tính hiện hữu của các khoản phải

thu.

 Mức trọng yếu phân bổ (M-2): 500 triệu

 Mức sai sót có thể bỏ qua (TE): 100 triệu

 Giá trị sổ sách: 30 tỷ đồng Phân nhóm tổng thể

Phân

nhóm

Giá trị phân nhóm

Giá trị mẫu

Chênh lệch

% mẫu/phân nhóm Sai lệch