giới thiệu chung về hải quan – hải quan việt nam

Được sự sắp xếp của nhà trường, đặc biệt là với sự giúp đỡ nhiệt tình củalãnh đạo, lãnh đạo các phòng, đội Cục Hải quan Lạng Sơn, lãnh đạo Chi cụcHải quan cửa khẩu Chi Ma và những cán bộ

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

LỜI CẢM ƠN

Sau gần 3 năm học tại trường Cao Đẳng Hải quan, với sự giảng dạy tậntâm của thầy cô, đã giúp em trang bị được những kiến thức cơ bản nhất về cáclĩnh vực công tác nghiệp vụ của ngành Hải quan, cũng như việc rèn nhân cáchphẩm chất đạo đức và tác phong thái độ của một công dân trong xã hội và xahơn nữa là một cán bộ trong ngành

Được sự sắp xếp của nhà trường, đặc biệt là với sự giúp đỡ nhiệt tình củalãnh đạo, lãnh đạo các phòng, đội Cục Hải quan Lạng Sơn, lãnh đạo Chi cụcHải quan cửa khẩu Chi Ma và những cán bộ hướng dẫn trực tiếp, đã tạo điềukiện thuận lợi về mọi mặt trong thời gian em thực tập tại đây

Với thời lương 2 tháng, tuy không nhiều nhưng với tinh thần hỗ trợ giúp

đỡ đó, em đã nỗ lực đem lý thuyết gắn kết với thực tiễn và tham gia vào côngtác thực tế của hoạt động Hải quan tại đơn vị Nhờ vậy em đã rút ra được một

số kinh nghiệm về hoạt động nghiệp vụ Hải quan, đây sẽ là hành trang để emtiếp bước trong thời gian sắp tới

Lời đầu tiên trong bản báo cáo này em xin chân thành cảm ơn:

Lãnh đạo Trường Cao đẳng Hải quan, khoa Kiểm soát Hải quan và toànthể thầy cô giáo trong nhà trường

Lãnh đạo Cục Hải quan Lạng Sơn, phòng tham mưu chống buôn lậu và

xử lý, Chi cục Hải quan cửa khẩu Chi Ma và tập thể cán bộ Hải quan cửakhẩu Chi Ma

Em xin chân thành cảm ơn các cô, chú anh chị tại các tổ, đội công tác đãtận tình hướng dẫn, truyền đạt những kinh nghiệm thực tiễn quý báu trongthời gian em thực tập và hoàn thành bản báo cáo này

LỜI NÓI ĐẦU

Hải quan Việt Nam là một trong những công cụ quản lý đắc lực của nhànước, là lực lượng biên phòng trên mặt trận kinh tế, góp phần bảo vệ lợi íchchủ quyền và an ninh quốc gia

Được thành lập vào ngày 10/9/1945, trải qua 58 năm hình thành và pháttriển Hải quan Việt Nam ngày càng lớn mạnh về số lượng và chất lượng đápứng kịp thời sự phát triển của nền kinh tế đất nước, trong giai đoạn mở cửa vàhoà nhập với nền kinh tế thế giới Việc mở rộng giao lưu buôn bán, trao đổihàng hoá quốc tế ngày càng phát triển mạnh kéo theo không ít tiêu cực, đặcbiệt là các lực lượng chuyên nghiệp luôn lợi dụng các chính sách, chế độ củanhà nước, lợi dụng hàng hoá đa dạng, phức tạp, số lượng lớn để buôn lậu vàgian lận thương mại Chính vì vậy một nhiệm vụ đặt ra cho ngành Hải quan làphải làm sao hạn chế tối đa các hoạt động buôn lậu và gian lận thương mạinhưng phải bảo đảm cho hàng hoá thông quan nhanh gọn

Để làm được việc đó, thì lực lượng điều tra chống buôn lậu đóng vai tròquan trọng trong việc phân loại, sắp xếp, rà soát, quản lý địa bàn khu vực, đốitượng, mặt hàng trọng điểm, có nhiều nghi vấn mới có thể phá, huỷ mạnglưới của các bọn đầu nâu chủ chốt

Trước bối cảnh đó, Việt Nam chúng ta đang đứng trước những thử thách

to lớn, đồng thời cũng tạo những cơ hội thuận lợi để đưa đất nước đi lên, vàtiến kịp với tốc độ phát triển kinh tế thế giới và khu vực Nhận thức được tìnhhình đó, Đảng và Nhà nước đã chủ động kịp thời vạch ra những chủ trươngđường lối về phát triển kinh tế đất nước trong những năm tới, đó là xây dựng

và phát triển Nền kinh tế nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của Nhà nước, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước dựa vàotiềm lực sẵn có, đồng thời chúng ta cũng mở cửa để thu hút, đón nhận sự hợptác, đầu tư nước ngoài

Để thực hiện được các chủ trương đường lối đó một cách hiệu quả, Nhànước ta đã đưa ra các chính sách thông thoáng hơn: cải cách thủ tục đơn giảnhơn, đây vừa là điều kiện thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư chân chính từnước ngoài vào nước ta, vừa là cơ hội để các phần tử xấu lợi dụng để buônlậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép nhằm thu lợi bất chính vàcũng là cơ hội để các thế lực thù địch thực hiện âm mưu phá hoại đất nước ta.Trước tình hình đó đã đặt ra cho Đảng và Nhà nước ta, mà cụ thể là cácngành các cấp một nhiệm vụ to lớn, làm thế nào tạo được sự thông thoáng đểhội nhập kinh tế thế giới, vừa bảo vệ được chủ quyền kinh tế đất nước vàngăn chặn được âm mưu chống phá từ bên ngoài: Ngành Hải quan là mộttrong những ngành đảm nhiệm nhiệm vụ đó, mỗi cán bộ chiến sĩ Hải quanđược xem là người lính gác cửa nền kinh tế đất nước.

Là một sinh viên của Trường Cao đẳng Hải quan, sau gần 3 năm theohọc tại trường và sau 2 tháng thực tập tại các đơn vị thuộc Cục Hải quan LạngSơn, em đã tiếp thu được rất nhiều điều bổ ích từ hoạt động thực tiễn nghiệp

vụ Hải quan Trên cơ sở lý thuyết đã học và được tìm hiểu thực tế qua kỳthực tập, em hoàn thành báo cáo này Với kinh nghiệm còn thiếu và thời gianthực tập có hạn nên báo cáo sẽ không tránh khỏi những sai sót nhất định Rấtmóng được sự giúp đỡ, góp ý của quý thầy cô, các anh chị, các cô chú tại CụcHải quan tỉnh Lạng Sơn cũng như các bạn để bản báo cáo được đầy đủ vàxúc tích hơn

Em xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn,cán bộ nhân viên phòng tham mưu chống buôn lậu và xử lý, các cô chú, cácanh chị thuộc Chi cục Hải quan cửa khẩu Chi Ma đã nhiệt tình giúp đỡ emtrong quá trình thực tập cũng như thực hiện bản báo cáo này

PHẦN I

I GIỚI THIỆU CHUNG VỀ HẢI QUAN – HẢI QUAN VIỆT NAM

1 KHÁI QUÁT VỀ LỊCH SỬ HẢI QUAN

1.1 Đôi nét về lịch sử Hải quan thế giới.

Từ khi có trao đổi hàng hoá trên thị trường là có thuế đánh vào hàng hoá.Sản xuất phát triển, hàng hoá trao đổi không chỉ trong phạm vi quốc gia màvượt biên giới ra nước ngoài, quan hệ ngoại thương được hình thành Cácnước đều qui định về những biện pháp kiểm tra và thu thuế đánh vào hànghoá trao đổi qua biên giới, cùng các cơ quan làm nhiệm vụ này Thể lệ Hảiquan ra đời Sự tồn tại khu vực mậu dịch quốc tế đầu tiên ở Hy Lạp đã có thuthuế “INFORIUM” ở các chợ và đánh vào các hoạt động buôn bán ở “A.ten”.Cho đến nay, tất cả các nước trên thế giới, không phân biệt chế độ chính trị,nước nào cũng có đường lối kinh tế đối ngoại, một chính sách thuế xuất nhậpkhẩu, cũng qui định thể lệ, thủ tục XK, NK hàng hoá và đặt ra cơ quan phụtrách việc thi hành các thủ tục, thể lệ này đồng thời thu thuế xuất khẩu, nhậpkhẩu (XK – NK) Thủ tục này gọi chung là thủ tục hải quan còn cơ quan phụtrách thi hành thủ tục Hải quan tuy mỗi nước có tên gọi khác nhau: TrungQuốc hiện gọi là Quan, nước gọi là Customs, Việt Nam là Hải quan nhưngnội dung công tác thì giống nhau

Hải quan là một từ Việt gốc Hán, du nhập vào Việt Nam từ năm 1955trong từ Hải quan, hải có nghĩa là hải ngoại, Quan là cửa Hải quan được dùngtheo nghĩa như sau: Hải quan là cơ quan do nhà nước thiết lập kiểm tra, kiểmsoát hàng hoá từ trong nước ra cửa khẩu ra nước ngoài và ngược lại Hải quanmang tính chất quốc tế, thủ tục hải quan ở mọi nước đều gồm: Khai báo –kiểm tra – thuế Ngày nay, trên thế giới ngoài cơ quan Hải quan của quốc giacòn có các tổ chức Hải quan quốc tế như: Hội đồng hợp tác Hải quan quốc tế(WCO), hội nghị Hải quan các nước nói tiếng Pháp

1.2 Lịch sử Hải quan Việt Nam.

Trước cách mạng tháng 8: ở nước ta, theo nhà sử học Phan Huy Chú,ngoài thuế ruộng tại Bắc Hà mãi đến thế kỷ thứ 18 mới đặt ra thuế quế, thuếmuối về sau, khi có thuyền buôn nước ngoài đến phố Hiến (Hưng Yên) mớiđặt ra thuế XK – NK nhưng còn rất sơ sài Sau khi vua Gia Long lên ngôicũng có thu thuế nhưng càng rất sơ sài và chỉ nhằm vào mục đích tài chínhtuỳ theo nơi tàu lớn hoặc tàu nhỏ mà tính thuế nhiều hay ít Trong thời kỳnước ta bị đế quốc Pháp đô hộ, để đảm bảo sự độc chiếm thuộc địa độcquyền khai thác bóc lột nhân dân ta, bảo hộ quyền lợi của bọn thực dân, chínhquyền thuộc địa lập ra cơ quan thuế quan dùng hàng rào thuế quan để bảo hộviệc buôn bán giữa chính quốc và thuộc địa và thu thuế cho ngân sách của bộmáy thực dân thống trị

Sau Cách mạng Tháng Tám: ngay sau ngày tuyên bố độc lập bằng sắclệnh số 27/SL ngày 10 tháng 9 năm 1945 Chính phủ lâm thời Việt Nam Dânchủ cộng hoà cho thành lập Sở thuế quan và thuế gián thu (sau đổi là NhaTổng giám đốc thuế quan và thuế gián thu) Với ba chức năng chính: thu thuế

XK, thuế NK hàng hoá vận chuyển qua biên giới, thu thuế gián thu vào muối,rượu, thuốc lá ở nội địa; chống buôn lậu qua biên giới và chống buôn lậuthuế gián thu Năm 1951 cơ quan thuế quan được đổi tên là cơ quan thuế xuấtnhập khẩu Ngày 6/4/1955 được đổi tên thành cơ quan Hải quan Từ năm

1984 đến nay Tổng cục Hải quan, cơ quan thuộc Hội đồng Bộ trưởng (nay làchính phủ) ra đời Ngày 20 tháng 2 năm 1990 Hội đồng Nhà nước công bốpháp lệnh Hải quan Trước yêu cầu xây dựng, phát triển kinh tế xã hội, yêucầu về hội nhập kinh tế quốc dân hiện nay ngày 29/6/2001 Quốc hội nướcCộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khoá X, kỳ họp thứ 9 đã thông quaLuật Hải quan Đây là văn bản pháp lý cao nhất của Hải quan

2 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM.

a Chức năng: (điều 2 – chương I – Luật Hải quan).

Luật này quy định quản lý nhà nước về hải quan đối với hàng hoá đượcxuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, của tổ chức, cá nhân trong nước và nướcngoài; về tổ chức và hoạt động của Hải quan

b Nhiệm vụ (Điều 11- Chương 2 – Luật Hải quan).

Hải quan Việt Nam có nhiệm vụ t hực hiện kiểm tra, giám sát hàng hoá,phương tiện vận tải; phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoáqua biên giới; tổ chức thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hoá xuấtkhẩu, nhập khẩu; kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hảiquan, đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh

và chính sách thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu

3 VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ TẦM QUAN TRỌNG CỦA HẢI QUAN TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY:

Cơ quan hải là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính và được tổ chức theonguyên tắc tập trung thống nhất Ngành Hải quan cóvai trò bảo đảm thực hiệnchính sách của Nhà nước và phát triển quan hệ kinh tế văn hoá với nướcngoài, góp phần tăng cường sự giao lưu và hợp tác quốc tế, bảo vệ lợi ích, chủquyền và an ninh quốc gia

Nước ta đang từng bước hội nhập vào sự phát triển chung của thế giới,kinh tế phát triển theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước thì vaitrò của ngành Hải quan lại được chú trọng vì cơ quan Hải quan là cơ quan đạidiện cho Nhà nước để thực hiện việc quản lý Nhà nước trong lĩnh vực kinh tế,phải đảm bảo thu đúng, thu đủ cho ngân sách quốc gia, vừa kinh doanh,chống buôn lậu gian lận thương mại, tạo sự cạnh tranh bình đẳng Thật vậy,

“Ngành Hải quan là chiến sĩ gác cửa quốc gia và cũng là một trong nhữngbinh chủng đặc biệt trên mặt trận kinh tế, chính trị, an ninh đối ngoại” (tríchlời phát biểu của đồng chí Lê Khả Phiêu với cán bộ chủ chốt ngành Hải quan

tại hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 1998 của toàn ngành Hải quan,ngày 19 – 7 –1998).

II GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ CỤC HẢI QUAN LẠNG SƠN.

Lạng sơn là một tỉnh biên giới đất liền nằm ở phía Bắc của nước ta Vớichiều dài giáp với biên giới Trung Quốc là 253 km từ cột mốc biên giới số 20đến cột mốc biên giới số 60 Tỉnh Lạng Sơn có đường biên giới giáp với tỉnhQuảng Tây: Trung Quốc, Lạng Sơn được xem là một trong những cửa ngõlớn của đất nước trong việc giao lưu kinh tế văn hoá với các nước qua các cửakhẩu như: Hữu Nghị, Chi Ma, Tân Thanh, Cốc Nam, Ga đường sắt quốc tế.Đồng Đăng, Binh Nghi Do đó hoạt động trao đổi mua bán ở tuyến biên giớinày diễn ra thường ngày

Để thực hiện tốt công tác quản lý xuất nhập khẩu và triển khai lực lượnghải quan trong cả nước Chi Sở Hải quan tỉnh Lạng Sơn được thành lập vàongày 21 tháng 2 năm 1955 theo Nghị định số 136 – BCT/KB/NĐ ngày 14 –12- 1954 của Bộ Công thương, Chi sở trực thuộc Sở Hải quan thuộc Bộ Côngthương hoạt động trên cơ sở của điều lệ Hải quan và bắt đầu đi vào hoạt động

từ đầu năm 1956

Ngày 17-6-1962 Bộ ngoại thương ra quyết định số 490/BNgT – QĐ đổitên Sở Hải quan thành Cục Hải quan thuộc Bộ Ngoại thương Chi sở Hải quantỉnh Lạng Sơn được đổi tên thành Chi cục Hải quan Lạng Sơn

Ngày 30 – 8-1984 Hội đồng Nhà nước ra Nghị quyết số 547/HĐBT phêchuẩn việc thành lập Tổng cục Hải quan, cơ quan thuộc HĐBT (nay là Chínhphủ) Ngày 11 – 5 – 1985 Chi cục Hải quan Lạng Sơn đổi thành Cục Hải quanLạng sơn Năm 2002 Tổng cục Hải quan cơ quan thuộc Bộ tài chính Tên gọicác Cục, Chi cục không có gì thay đổi.Qua 29 năm hình thành và phát triển(1955 – 1984) Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn tập trung ổn định về tổ chức,từng bước xây dựng và phát triển đội ngũ, tập trung đi sâu đào tạo bồi dưỡngđội ngũ cán bộ để có thể thực hiện tốt công tác chuyên môn nghiệp vụ, vượtqua những khó khăn trước mắt để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Vào thời điểm này (chiến tranh biên giới phía Bắc chấm dứt) biên giới 2nước được thông thương, cư dân 2 nước qua lại để trao đổi mua bán ngàycàng nhiều, nhiều cư dân Việt Nam sang Trung Quốc mua môt số hàng hoánhư: đầu điện tử, bát đĩa, ấm chén Trung Quốc nhập lậu về Việt Nam, các ổnhóm buôn lậu bắt đầu được hình thành và ngày càng nhiều Trong khi đó lựclượng kiểm soát chống buôn lậu của Hải quan Lạng Sơn còn rất mỏng cơ sởvật chất còn thiếu và còn gặp rất nhiều khó khăn trong việc trao đổi thông tingiữa các đơn vị.

Với khó khăn như vậy, nhưng lực lượng kiểm soát chống buôn lậu hảiquan tỉnh Lạng Sơn đã nỗ lực, phấn đấu, khắc phục những khó khăn trướcmắt, lực lượng kiểm soát chống buôn lậu đơn vị cũng đã tăng cường tổ chứcnắm tình hình, sưu tra đối tượng, xây dựng mạng lưới cơ sở và được sự hỗ trợphối hợp của các lực lượng biên phòng và chính quyền địa phương nên đãphát triển và bắt giữ được nhiều vụ buôn lậu có giá trị cao và vi phạm phápluật khác về hải quan

Nhìn chung trong những năm 1963 đến 2000, hải quan tỉnh Lạng Sơn đãkiện toàn về bộ máy tổ chức, thực hiện đúng theo quy trình và các qui địnhcủa ngành, chuyên môn nghiệp vụ được nâng lên, thực hiện quản lý nghiêmtheo chế độ chính sách pháp luật của Nhà nước và của ngành, hoàn thànhnhiệm vụ của ngành tại địa phương, là đi đầu trong công tác đấu tranh chốngbuôn lậu Với tinh thần nỗ lực phấn đấu về mọi mặt trong công tác của toànthể đội ngũ cán bộ công chức Cục Hải quan Lạng Sơn và các đơn vị trựcthuộc Cục, trong giai đoạn này Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn đã thu nộp ngânsách nhà nước luôn đạt chỉ tiêu ngành giao, nổi bật là những năm: Năm 1991tổng kim ngạch XNK mới chỉ là 22,689 triệu USD, đến 1992 đã đạt 62,256triệu USD Năm 1994, cả nước có 12.770 thương nhân làm hộ chiếu qua cửakhẩu Lạng Sơn sang buôn bán với Trung Quốc tổng kim ngạch XK đạt2.119,3 tỷ đồng Năm 1999, nhờ những cải cách hành chính trong lĩnh vựcHải quan được thực hiện thông thoáng, số doanh nghiệp kinh doanh XNK quađịa bàn Lạng Sơn tăng hơn trước 34 doanh nghiệp, tổng kim ngạch XNK

cũng được tăng lên do thị trường Trung Quốc luôn ưa chuộng các sản phẩmcủa Việt Nam Các mặt hàng xuất khẩu mang tính chiến lược luôn được duytrì như nhóm hàng nông sản, hoa quả khô, hoa quả tươi, thủy hải sản và một

số mặt hàng tiêu dùng khác như xà phòng giặt, mỹ phẩm, bánh kẹo, hàng thủcông mỹ nghệ 24.640 nhà doanh nghiệp của cả nước đã từ Lạng Sơn sangTrung Quốc giao hàng, tổng kim ngạch XNK đạt 4.960,9 tỷ đồng Những ưutiên đặc biệt về chính sách tài chính của Quyết định 748/TTg đã trở thànhđộng lực cho các hoạt động giao lưu kinh tế, thu hút ngày càng tăng lực lượngthương nhân trong và ngoài nước tham gia hoạt động XNK Nếu như năm

1991 chỉ có vài doanh nghiệp tham gia công ty XNK ở Lạng Sơn thì năm

1993 đã có 100 doanh nghiệp trong cả nước tham gia, làm cho hoạt độngthương mại qua biên giới Lạng Sơn càng trở nên sôi động và t hu được nhiềukết quả Nhờ vậy năm 1995 có 181 doanh nghiệp cả nước kinh doanh XNKtrên địa bàn Lạng Sơn tổng kim ngạch đạt 2.960 tỷ đồng nộp ngân sách đạt169,1tỷ đồng Từ tháng 4 – 2001, chính phủ ban hành quy chế XNK thời kỳ2001- 2005 đây là bước chuyển biến mới, đồng thời cũng là bước ngoặt trongquản lý XNK Lần đầu tiên chúng ta có một cơ chế điều hành ổn định trongthời gian dài, giúp Lạng Sơn hướng dẫn các doanh nghiệp có định hướng sảnxuất, kinh doanh lâu dài công tác XNK Nếu như tổng kim ngạch XNK quađịa bàn Lạng Sơn từ 1991 đến 1996 chỉ đạt 1.063,43 triệu USD trong đó kimngạch XK là 526,6 triệu USD, kim ngạch nhập khẩu 536,83 triệu USD

Từ năm 1998 trở lại đây tổng kim ngạch XNK là 2.616 triệu USD, nhậpkhẩu là 894 triệu trong đó kim ngạch XK là 1.722 triệu USD Riêng năm

2000, tổng kim ngạch XNK đạt 782 triệu USD chiếm 26,4% tổng số kimngạch XNK toàn tuyến biên giới Việt – Trung

Trong thời kỳ đất nước bước sang kỷ nguyên mới (giai đoạn 1999 –2003) đây là giai đoạn mà nền kinh tế có nhiều chuyển biến mạnh mẽ trên thếgiới thì xu thế toàn dân hoá kinh tế đang ngày càng phổ biến, còn trong nướcđang đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, mở cửa hộinhập nền kinh tế quốc tế

Trong giai đoạn này nhà nước ban hành nhiều cơ chế chính sách liênquan trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu như: các chính sách về thuế xuấtnhập khẩu, thuế GTGT, thuế TTĐB theo hướng khuyến khích XK, mở rộngliên doanh đầu tư nước ngoài nhằm thực hiện đúng theo tinh thần của các điềuước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc tham gia và từng bước hội nhập kinh tếthế giới và khu vực.

Trong xu thế chung, Cục Hải quan Lạng Sơn luôn đầu tư tìm ra nhữngbiện pháp thiết thực như: tổ chức họp mặt doanh nghiệp; công khai hoá thủtục hải quan; thực hiện cải cách thủ tục hành chính; đơn giản hoá thủ tục; lưuthông hàng hoá nhanh, đúng pháp luật tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt độngxuất nhập khẩu phát triển đúng hướng Nhờ vậy, các doanh nghiệp trong vàngoài tỉnh đến đăng ký và làm thủ tục Hải quan ngày càng nhiều Bên cạnh

đó, Cục Hải quan Lạng Sơn luôn chú trọng công tác xây dựng lực lượng, ổnđịnh về mặt tổ chức, nâng cao chất lượng hiệu quả công tác của các cán bộcông chức trong toàn đơn vị, đẩy mạnh thực hiện công tác thanh tra Kiểm tra

ở các đơn vị trực thuộc Cục, tiếp tục tăng cường công tác đào tạo, cử cán bộ

đi học tại các trường Đại học, Cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, tham dựcác lớp tập huấn của ngành, của tỉnh tổ chức Nhờ đó trình độ cán bộ côngchức ngày càng được nâng cao hơn so với những năm trước

Sau cả một quá trình nỗ lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn thử thách

từ những ngày đầu thành lập Cục cho đến nay, Cục Hải quan Lạng Sơn đãtrưởng thành về mọi mặt và luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ, xây dựng với sựtin tưởng của Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó

Hiện nay, bộ máy tổ chức Cục Hải quan Lạng sơn, gồm có: 05 phòngđội và 05 đơn vị Hải quan cửa khẩu, cụ thể:

* Khối văn phòng

- Văn phòng cục

- Phòng tổ chức cán bộ và thanh tra

- Phòng nghiệp vụ

- Phòng tham mưu chống buôn lậu và xử lý

- Đội kiểm soát hải quan

* Khối Hải quan cửa khẩu:

Sơ đồ bộ máy tổ chức Cục Hải quan Lạng Sơn

III GIỚI THIỆU VỀ CHI CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU CHI MA

1 ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH, SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

Cửa khẩu Chi Ma nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Lạng Sơn, phía Bắc giápvới Trung Quốc, phía Đông giáp với tỉnh Quảng Ninh, phía Tây giápvới và nằm trong địa bàn xã Yên Khoái, huyện Lộc Bình Tổng số

hộ dân của xã Yên Khoái là 446 hộ với tổng số nhân khẩu là 2767 nhân khẩu,trong đó có 123 hộ nghèo và còn nhiều hộ nằm trong diện ngưỡng nghèo XãYên Khoái được xếp là một trong những xã nghèo của huyện và có tình hìnhbuôn lậu phức tạp nhất trong huyện Cửa khẩu Chi Ma là một cửa khẩu quốcgia có địa hình khá phức tạp Đường biên giới cửa khẩu Chi Ma giáp vớiTrung Quốc có chiều dài khoảng 16,5km Đối tác với cửa khẩu Chi Ma là cửakhẩu Ái Điểm thuộc thị trấn Ái Điểm huyện Ninh Minh, tỉnh Quảng Tây,Trung Quốc Khu vực kiểm soát của Hải quan cửa khẩu Chi Ma là địa phận

xã Yên Khoái

Là một cửa khẩu cách xa trung tâm thành phố Lạng Sơn khoảng 40km,đường đi khó khăn hơn so với các tuyến đường dẫn vào cửa khẩu Hữu Nghị,Tân Thanh, Cốc Nam nên lượng hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiệnxuất cảnh, nhập cảnh qua lại cửa khẩu Chi Ma cũng hạn chế hơn so với cáccửa khẩu khác của Lạng Sơn Thường ngày cửa khẩu Chi Ma lượng hàng đã ítrồi nay lại càng ít hơn, vì dịch bệnh "SARS" Trung bình mỗi ngày có khoảng

từ 10 đến 15 xe hàng xuất, nhập khẩu qua cửa khẩu Chi Ma, trong đó phầnlớn là các mặt hàng Trung Quốc Hàng hoá xuất khẩu chính ngạch chủ yếu:Nhân hạt điều đã chế biến, thùng tuốt lúa Hàng chính ngạch nhập khẩu quacửa khẩu Chi Ma như: Nguyên liệu thuốc bắc, đá xẻ đã được đánh bóng mộtmặt dùng trong xây dựng, cuốc xẻng, cân bàn cơ học, gạch ốp lát và thiết bịdùng cho nhà vệ sinh Hàng xuất khẩu tiểu ngạch chủ yếu: trăm tre nguyênliệu, phế liệu tơ tằm, bông chít khô

Bên cạnh công việc xuất, nhập khẩu qua cửa khẩu, cán bộ chiến sỹ Hảiquan cửa khẩu Chi Ma còn phải đối mặt với thực trạng buôn lậu và vận

chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ qua biên giới Tại cửa khẩu Chi Ma, bọnbuôn lậu đã lợi dụng địa hình phức tạp của xã Yên Khoái và xã Tú Mịch làđồi núi hiểm trở để vận chuyển hàng lậu qua biên giới Đặc biệt là các đườngmòn ở hai bên cánh gà cửa khẩu và đường mòn nằm sâu trong các xã biêngiới Với địa hình như vậy thuận lợi cho bọn buôn lậu thì nhiều và khó khăncho lực lượng hải quan và các cơ quan hữu quan trong việc chống buôn lậucũng không phải là ít Thủ đoạn của bọn chúng hết sức tinh vi và xảo quyệt.Chúng tìm mọi cách để tránh được sự kiểm soát của lực lượng chống buônlậu, sử dụng những cư dân biên giới và ột số ở dưới xuôi lên để gánh thuê chochúng.

Hàng mà bọn buôn lậu thường vận chuyển qua đường mòn chủ yếu lànồi cơm điện Trung Quốc, thuốc muỗi, phích nước Trung Quốc, trứng giacầm Trung Quốc, tú lơ khơ và đồ sành sứ Trung Quốc

Cửa khẩu Chi Ma được thành lập vào khoảng năm 1956 nhằm tăngcường quan hệ hữu nghị Việt - Trung và mở rộng việc giao lưu kinh tế, vănhoá giữa hai nước Trong những năm đầu khi mới thành lập cửa khẩu, hànghoá chủ yếu phục vụ cho chiến tranh và cư dân biên giới hai nước Tuy mớinhững ngày đầu thành lập gặp vô vàn khó khăn nhưng được sự quan tâm củaTổng cục Hải quan và của lãnh đạo Cục Hải quan Lạng Sơn nên đã dần dầnkhắc phục được những khó khăn về mọi mặt như: cơ sở vật chất, tăng cườnglực lượng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Vào năm 1979, chiến tranh biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc nổ

ra, công tác xuất nhập khẩu tại cửa khẩu bị ngưng hoạt động Lực lượng Hảiquan phải rút khỏi cửa khẩu và tham gia vào nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc và biêngiới

Tháng 7 năm 1989 cửa khẩu Chi Ma được mở lại do đội liên ngành củatỉnh đảm nhiệm gồm: lực lượng thuế, lực lượng Hải quan và Bộ đội biênphòng

Đến năm 1994 lực lượng thuế rút khỏi cửa khẩu, hệ thống liên ngànhkhông còn nữa Lúc này lực lượng Hải quan hoàn toàn quản lý cửa khẩu.

Từ năm 1994 đến nay, trong điều kiện nền kinh tế mở cửa hội nhập vớicác nước, quan hệ giữa Việt Nam và thế giới ngày càng được mở rộng, dẫntới sự hợp tác kinh tế và trao đổi hàng hoá với nước ngoài cũng ngày một pháttriển

Qua 44 năm hoạt động, Hải quan cửa khẩu Chi Ma đã trưởng thành lênrất nhiều Từ khi luật Hải quan ra đời (12/7/2001) và bắt đầu có hiệu lực(01/01/2002) Hải quan cửa khẩu Chi Ma được đổi tên thành Chi cục Hải quancửa khẩu Chi Ma Mặc dù tên gọi có khác nhau nhưng Hải quan cửa khẩu Chi

Ma vẫn thực hiện đúng, đủ 4 nhiệm vụ theo luật định là: thực hiện việc kiểmtra, giám sát hàng hoá, phương tiện vận tải, phòng chống buôn lậu, vậnchuyển trái phép hàng hoá qua biên giới, tổ chức thực hiện pháp luật về thuếđối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu, kiến nghị chủ trương biện pháp quản

lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh,nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuê đối với hàng hoá xuất khẩu, nhậpkhẩu

Với những nhiệm vụ đó, Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma dưới chỉ đạocủa Lãnh đạo cục Hải quan Lạng Sơn, đã tổ chức xây dựng một đội ngũ cán

bộ và cơ cấu các đội công tác nghiệp vụ để đáp ứng được yêu cầu thực tếcông việc cửa khẩu và ngày càng hoàn thiện tốt hơn về tất cả các mặt cho độingũ cán bộ công chức trong chi cục Về mặt đào tạo bồi dưỡng, nâng caotrình độ, đơn vị đã cử nhiều cán bộ đương chức theo học tại các lớp tại chứcCao đẳng Hải quan các khoá đào tạo ngắn hạn do Tổng cục Hải quan và doTrường Cao đẳng Hải quan tổ chức và tại một số các trường Đại học khác.Ngoài ra chi cục cũng cố gắng đảm bảo tốt nhất về điều kiện sinh hoạt và làmviệc cho cán bộ công chức tại đơn vị Nhờ vậy trong những năm qua đội ngũcán bộ công chức Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma đã đáp ứng được yêu

cầu thực tế công việc tại cửa khẩu và hoàn thành tốt nhiệm vụ cấp trên giaophó.

2 TỔ CHỨC BỘ MÁY VÀ CÁN BỘ

Bất cứ một cơ quan nào cũng đòi hỏi phải có một bộ máy để điều hànhquản lý, bộ máy đó được tổ chức càng khoa học bao nhiêu thì hiệu quả hoạtđộng càng cao bấy nhiêu Bên cạnh đó đội ngũ cán bộ và công tác tổ chức cán

bộ cũng hết sức quan trọng để góp phần xây dựng, tổ chức vững mạnh

Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma cũng đặc biệt chú trọng đến công tác

tổ chức và cán bộ

Tổng số nhân viên toàn Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma là 22 người:

* Trong đó: - Ban lãnh đạo: 2 người

- Đội tổng hợp: 3 người

- Đội nghiệp vụ: 14 người

* Về trình độ học vấn chuyên môn của cán bộ nhân viên

+ Đại học: 8 người

+ Cao đẳng, trung cấp: 10 người

+ Phổ thông trung học và dưới PTTH: 5 người

* Về ngạch lương của CBNV:

- Kiểm tra viên chính: 0 - Kiểm tra viên: 8 người

- Kiểm tra viên trung cấp: 5 người

- Nhân viên: 5 người

- Phục vụ: 4 người

* Trong đó:

- Đảng viên: 9 người - Đoàn viên: 1 người

- Cán bộ nhân viên nữ: 2 người

Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma bao gồm 2 đội công tác, mỗi độithường có một đội trưởng và một đội phó Tất cả các đội và tổ đều chịu sự chỉđạo trực tiếp của lãnh đạo cửa khẩu, có 2 đồng chí lãnh đạo cửa khẩu:

Chi cục trưởng: Vũ Tuấn Bình

Phó Chi cục trưởng: Vũ Văn Toàn

Chi cục trưởng chịu trách nhiệm quản lý chung về các mặt công tácnghiệp vụ tại cửa khẩu, trực tiếp chỉ đạo thực hiện một số công việc cụ thể vàchịu trách nhiệm trước cục trưởng

Phó chi cục trưởng giúp việc cho chi cục trưởng, thay mặt chi cục trưởngthực hiện một số việc khi chi cục trưởng đi vắng và chịu trách nhiệm trướcchi cục trưởng

Sơ đồ bộ máy tổ chức Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma

3 CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ VÀ MỐI QUAN HỆ

Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma có đầy đủ chức năng nhiệm vụ đượcquy định trong Luật Hải quan bên cạnh đó tuỳ theo thực tế mỗi đội công tác

có những chức năng, nhiệm vụ riêng cụ thể như sau:

+ Phúc tập (1 người): xem xét hồ sơ xuất nhập khẩu tính thuế lại nhằmphát hiện kịp thời những sai sót làm thất thu thuế Tham mưu cho lãnh đạo,giải quyết những vướng mắc trong công tác kiểm tra thu thuế xuất nhập khẩu,

đề xuất biện pháp xử lý các hành vi vi phạm chính sách, chế độ về thuế

+ Kế toán (1 người): Báo cáo hàng tháng, hàng quý về toàn bộ hoạt độngxuất khẩu, nhập khẩu và đề ra các phương hướng những tháng tiếp theo Quản

lý, theo dõi và cấp phát các loại ấn chỉ, lượng tiền mặt Quản lý, lưu trữ côngvăn, chi trả lương cho cán bộ nhân viên trong toàn chi cục

* Đội nghiệp vụ (10 người): giám sát quản lý, thuế xuất nhập khẩu vàthủ tục Hải quan

+ Tổ tiếp nhận: (1 người): làm công tác tiếp nhận hồ sơ khi chủ hàng đưađến, xem đã đầy đủ chưa Bên cạnh đó còn kiểm tra tính hợp pháp của cácgiấy tờ trong hồ sơ Xem xét song không có gì thiếu sót chuyển cho các khâutiếp theo

+ Tổ tính thuế: kiểm tra bộ hồ sơ, đối chiếu các biểu thuế, viết biên lai,đối chiếu kết quả kiểm hoá với chứng từ hải quan

+ Tổ kiểm hoá: làm công tác kiểm tra lô hàng xuất nhập khẩu có đúngvới khai báo hay không Rồi đề xuất biện pháp xử lý, khi chủ hàng khai báogian dối Nhằm phát hiện những gian lận trong hoạt động xuất nhập khẩu.+ Tổ kiểm soát (4 người): tổ chức thực hiện công tác phòng ngừa, đấutranh chống buôn lậu, chống gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hànghoá, tiền Việt Nam, đồ cổ và các chất ma tuý qua biên giới, cửa khẩu và khuvực kiểm soát hải quan theo quy định của pháp luật

Tổ chức nắm tình hình, sưu tra đối tượng buôn lậu trên các địa bàn hoạtđộng, xây dựng kế hoạch, phương án chung cho công tác đấu tranh chốngbuôn lậu, chống gian lận thương mại

Tiến hành điều tra, lập hồ sơ phân loại đối tượng, xác định chuyên án,lập phương án, xây dựng cơ sở bí mật

Tổ chức tuần tra, kiểm soát, phục kích để phát hiện các ổ, nhóm, đườngdây hoạt động buôn lậu.

Tổng hợp tình hình, thống kê báo cáo về kết quả thực hiện các vụ việc,

về đối tượng, địa bàn hoạt động buôn lậu để kịp thời đề xuất biện pháp với chicục

B MỐI QUAN HỆ

* Giữa Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma với các ngành có liên quanChi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma là chi cục thuộc Cục Hải quan tỉnhLạng Sơn quản lý Đường sá đi lại gặp rất nhiều khó khăn, không giống vớicác tuyến đường đi vào cửa khẩu Cốc Nam, Tân Thanh, Hữu Nghị Cửa khẩuChi Ma có đường biên giới với Trung Quốc dài khoảng 16,5km là một trongnhững cửa khẩu quan trọng của tỉnh Lạng Sơn Mà Lạng Sơn là cửa ngõ xuấtnhập khẩu hàng hoá trong quá trình hội nhập kinh tế Do đó, việc phối kết hợpgiữa Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn) với các chi cục khác củatỉnh bạn là vấn đề quan trọng và phải luôn được duy trì

Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ do Cục Hải quan tỉnh, Tổng cụcHải quan giao phó, Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma không thể tự mìnhhoàn thành được mà phải cần có sự phối kết hợp một cách nhịp nhàng, đồng

bộ với các cơ quan chức năng, các ban ngành khác như:

+ Kết hợp với chi cục, Cục Hải quan Hải Phòng, Cục Hải quan ThanhHoá để giám sát hàng hoá xuất nhập khẩu chuyển tiếp, làm thủ tục chuyểntiếp cho hàng hoá xuất nhập khẩu

+ Phối kết hợp với kho bạc, thuế tỉnh để theo dõi tình hình thu nộp thuế.+ Chủ động phối kết hợp với các cơ quan chức năng liên quan đóng trênđịa bàn như: Bộ đội biên phòng, kiểm dịch, Chính quyền địa phương đểthực hiện chức năng quản lý nhà nước về Hải quan được giao

+ Đối với công tác đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương, Chi cụchải quan cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn) đã phối kết hợp với công an, bộ độibiên phòng trong quá trình ngăn chặn, khám xét, bắt hàng

Trên đây là những mối quan hệ mang tính hỗ trợ, kết hợp giữa Chi cụchải quan cửa khẩu Chi Ma với các cơ quan ban ngành khác đóng trên địa bàn.Riêng mối quan hệ dọc giữa Chi cục và Cục Hải quan tỉnh, giữa các đội, tổtrong nội bộ cơ quan là quan hệ tất yếu phải được thiết lập mà không có sẽkhông đạt được hiệu quả công việc, cũng như sẽ đi chệch với đường lối, chínhsách của Đảng và Nhà nước.

* Giữa các đội, tổ trong Chi cục

Trong quá trình tiến hành các công việc được giao, giữa các đội, tổ luôn

có sự phối hợp chặt chẽ với nhau và có mối quan hệ mật thiết, vừa góp phầnkiểm tra, giám sát lẫn nhau, vừa tạo điều kiện để cùng nhau hoàn thành tốtnhiệm vụ được giao

Ví dụ; Trong quá trình kiểm tra, giám sát nếu phát hiện các hành vi trốnlậu thuế, gian lận thương mại và các vi phạm pháp luật Hải quan thì tiến hànhlập biên bản và bàn giao cho bên chống buôn lậu và gian lận thương mại để

xử lý

Các công việc của tổ kiểm hoá vừa là căn cứ để đội thuế áp giá tính thuế

và xác định số thuế phải nộp đồng thời tổ thuế cùng tiến hành kiểm tra lại kếtquả kiểm hoá, áp mã của đội kiểm hoá

Chính vì vậy mà giữa các đội, giữa các khâu nghiệp vụ hải quan có mốiquan hệ qua lại với nhau, giàng buộc, phụ thuộc lẫn nhau và hỗ trợ tạo điềukiện cho nhau

* Giữa Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma với Cục Hải quan tỉnh LạngSơn Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma thường xuyên báo cáo với Cục Hảiquan tỉnh Lạng Sơn về tình hình hoạt động xuất nhập khẩu cũng như công tácchống buôn lậu tại đây Cung cấp những thông tin cần thiết, kịp thời về nhữngmặt hàng mới với sự chênh lệch giá giữa bảng giá tối thiểu Nhà nước quyđịnh và giá thực tế tại cửa khẩu, đồng thời đề xuất phương hướng giải quyếtcho phù hợp Thường xuyên giao nộp hồ sơ xuất nhập khẩu hàng hoá tại cửakhẩu Chi Ma Và nhận ấn chỉ Hải quan, niêm phong, kẹp chì từ Cục Hải quan

tỉnh Lạng Sơn Báo cáo công tác chống buôn lậu, phương thức thủ đoạn, bọnbuôn lậu thường sử dụng cũng như những phương thức thủ đoạn mới, mặthàng mới xuất hiện tại địa bàn Trong quá trình kiểm hoá nếu phát hiện ranhững vụ gian lận thương mại vượt thẩm quyền giải quyết của cửa khẩu thìbàn giao cho Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn xử lý.

Lãnh đạo Cục Hải quan Lạng Sơn thường xuyên nắm bắt tình hình, đếnthăm khảo sát thực tế tại đơn vị, tham dự các buổi họp toàn đơn vị, các buổihọp chi bộ của đơn vị từ đó đề ra các phương hướng chỉ đạo đúng đắn phùhợp với tình hình thực tế tại cửa khẩu Chi Ma

* Giữa Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma với các cửa khẩu khác củaCục Hải quan tỉnh Lạng Sơn:

Trong quá trình cùng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, các cửakhẩu thi đua hoàn thành các chỉ tiêu được giao, đồng thời phối kết hợp vớinhau trong công tác Thường xuyên cung cấp những thông tin cần thiết về loạihàng hoá mới phương thức, thủ đoạn buôn lậu và gian lận thương mại xuấthiện tại địa bàn của mình Trao đổi, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau Thườngxuyên tổ chức giao lưu văn hoá, thể thao giữa các đơn vị, tham dự các buổihọp đơn vị của cửa khẩu khác

* Quan hệ giữa Chi cục hải quan cửa khẩu Chi Ma với Hải quan cửakhẩu Ái Điểm - Trung Quốc

Căn cứ vào Điều 2 của Hiệp định về mua bán hàng hoá ở vùng biên giớigiữa chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam với Chính phủnước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa ngày 19 tháng 10 năm 1998 quy định:

"Hai bên ký kết khuyến khích, thúc đẩy hoạt động mua bán hàng hoá ở vùngbiên giới phát triển lành mạnh, liên tục, ổn định và có biện pháp tăng cườngphối hợp chống buôn lậu, gian lận thương mại

Hai bên thường xuyên qua lại, thăm hỏi và chúc mừng lẫn nhau trongcác ngày lễ lớn của mỗi nước nhằm thắt chặt tình đoàn kết hữu nghị giữa haiquốc gia

PHẦN II TÌNH HÌNH BUÔN LẬU VÀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CHI CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU CHI MA.

I THỰC TRẠNG VỀ TÌNH HÌNH BUÔN LẬU VÀ VẬN CHUYỂN TRÁI PHÉP HÀNG HOÁ QUA BIÊN GIỚI

1- CƠ SỞ LÝ LUẬN

Theo tình thân chỉ thị 853/TTg của Thủ tướng chính phủ về tăng cườngcông tác chống buôn lậu (CBL) trong tình hình mới và chỉ thị số 01/1998/CT-TCHQ về tăng cường công tác chống buôn lậu - gian lận thương mại (GLTM)ngành Hải Quan nói chung và chi cục Hải Quan cửa khẩu Chi Ma nói riêng đã

đề ra nhiều chủ trương biện pháp CBL, tăng cường việc phối kết hợp với cáclực lượng chức năng có liên quan trong công tác kiểm soát, CBL tại điạ bàn.Chỉ thị số 19/2000/CT-TTg ngày 28/9/2000 của Thủ tướng Chính phủ vềviệc tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, CBL và GLTM tại các cửakhẩu

Để tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, CBL và GLTM, chính phủ

đã ban hành Nghị định số 16/CP ngày 20/3/1996, Nghị định số

54/1998/NĐ-CP, ngày 21/7/1998 và Nghị định số 58/2000/NĐ-CP ngày 24/10/2000 sửađổi bổ sung Nghị định số 16/CP va 54/CP quy định việc xử phạt vi phạmhành chính trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về HQ

Thông tư số 08/2000/TT-TCHQ ngày 20/11/2000 của Hải Quan hướngdẫn thi hành Nghị định của chính phủ quy định việc xử phạt vi phạm hànhchính trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về Hải Quan

Quyết định số 681/2000/QĐ ngày 13/12/2000 của Tổng cục trưởngTCHQ sửa đổi bổ sung mẫu ấn chỉ và bản quy định sử dụng mẫu ấn chỉ xửphạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý Nhà nứơc về Hải Quan

Thế kỷ 21 đã bắt đầu, thế kỷ mà thế thế giới có nhiều thay đổi to lớn Xuhướng toàn cầu hoá kinh tế đã trở nên phổ biến, hội nhập kinh tế quốc tế là

yêu cầu tốt yếu của mỗi đất nước nếu muốn tồn tại và phát triển Buôn lậu vàgian lận thương mại ngày càng phức tạp hơn và đặt ra những thách thức lớnđối với đất nước ta Buôn lậu và gian lận thương mại đã và đang gây ra nhữnghậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế đất nước, gây thất thu ngân sáchNhà nước, phá hoại nền sản xuất trong nước Bên cạnh đó, buôn lậu còn gâyảnh hưởng xấu đến nền văn hoá, chính trị của đất nước Tác hại của buôn lậu

là rất lớn và là tác hại lâu dài Vì vậy cuộc đấu tranh chống buôn lậu là cuộcđấu tranh thường xuyên và lâu dài và cần sự nỗ lực phấn đấu của mọi cấp,mọi ngành Trong đó lực lượng chuyên trách về kiểm soát chống buôn lậuphải đi tiên phong trong công tác này

Luật Hải Quan định nghĩa "kiểm soát chống buôn lậu là các biện pháptuần tra, điều tra, hoặc biện pháp nghiệp vụ khác do cơ quan Hải quan ápdụng để phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá biên giới vàcác hành vi khác vi phạm pháp luật Hải quan"

Nhận thức được tác hại của buôn lậu trên tinh thần của luật Hải quan vàcác văn bản, chỉ thị của chính phủ, của TCHQ, lãnh đạo cục Hải Quan LạngSơn, và lãnh đạo các đơn vị trực thuộc đã đưa ra các kế hoạch phương ánkiểm soát chống buôn lậu và tổ chức chỉ đạo, quán triệt đến từng cán bộchiến sĩ Hải quan trong các đơn vị nhằm triển khai các phương án kiểm soátchống buôn lậu, ngăn ngừa các hành vi buôn lậu gian lận thương mại và vậnchuyển trái phép hàng hoá vào nước ta

Chỉ cục Hải quan cửa khẩu Chi Ma được lãnh đạo cục Hải quan LạngSơn giao nhiệm vụ tổ chức thực hiện công tác kiểm soát chống buôn lậu vàphối hợp công tác với các lực lượng chức năng đóng trên địa bàn kiểm soátcác khu vực biên giới thuộc phạm vi quản lý

Cơ sở pháp lý hoạt động kiểm soát chống buôn lậu

- Các điều khoản thuộc chương IV luật Hải quan

- Điều 153 Bộ luật hình sự quy định về tội buôn lậu

- Điều 93 bộ luật tố tụng hình sự quy định về thẩm quyền điều tra của cơquan Hải Quan.

- Điều 28 pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự

- Một số công văn chỉ thị của chính phủ và TCHQ Quyết định số 1593/QĐ-ĐT ngày 20/6/2002 của TCHQ, chỉ thị số 853/CT-TTg của thủ tướngchính phủ và một số văn bản khác có liên quan

2- KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ BUÔN LẬU, GIAN LẬN THƯƠNG MẠI; KIỂM SOÁT HẢI QUAN.

* Buôn lậu là hành vi buôn bán mang hàng cấm hoặc hàng hoá ngoại hốiqua biên giới không khái báo và trốn tránh sự kiểm tra, kiểm soát của Hảiquan hoặc các cơ quan quản lý biên giới (nơi không có tổ chức Hải quan).Đặc trưng chủ yếu của buôn lậu dễ nhận biết là ngược thực hiện hành vi tộiphạm thường lén lút, hoạt động bí mật chúmg cũng dùng nhiều thủ đoạn đểthực hiện hành vi nhưng chủ yếu là cac thủ đoạn ngụy trang, che dấu, thậmchí liều lĩnh tấn công lực lượng kiểm tra, kiểm soát hoặc lung đoạn đọn nội

bộ, mua chuộc cán bộ khi bị phát hiện

* Kiểm soát Hải quan: là các biện pháp tuần tra, điều tra hoặc biện phápnghiệp vụ khác do cơ quan Hải quan áp dụng đề phòng, chống buôn lậu, vậnchuyển trái phép hàng hoá qua biên giới và các hành vi khác vi phạm phápluật hải quan

* Gian lận thương mại thuộc lĩnh vực Hải quan là hành vi phạm phápHải quan do người có hành vi gian dối và có những thủ đoạn che dấu sự giandối này nhằm trốn tránh toàn bộ hoặc một phần thuế suất nhập khẩu phải nộphoặc trốn tránh sự ngăn cấm và hạn chế xuất nhập khẩu do pháp luật Hải quanquy định hoặc tìm cách để đạt được những lợi ích trái pháp luật Hải quan.Gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan là bất cứ hành vi nào tráivới luật lệ quy định của lĩnh vực quản lý nhà nước về Hải quan nhằm mụcđích:

+ Trốn tránh nghĩa vụ hoặc đang tìm cách để trốn tránh nghĩa vụ phảinộp thuế, lệ phí và các khoản phí khác đối với hoạt động xuất khẩu, nhậpkhẩu hàng hoá thương mại.

+ Trốn tránh nghĩa vụ hoặc đang tìm cách để trốn tránh những nghĩa vụphải chấp hành bất cứ quy định nào, cấm hoặc hạn chế xuất khẩu, nhập khẩuđang áp dụng đối với hàng hoá thương mại

+ Thu thập hoặc tìm cách thu nhận lại bất cứ sự hoàn thuế, lệ phí và cáckhoản phí khác đã nộp cho cơ quan Hải quan mà các khoản thu nhận lại này

là không hợp lệ

+ Đạt được hoặc tìm cách để đạt được những ưu đãi bất chính về thươngmại làm tổn hại đến nguyên tác và tập quán của hoạt động kinh doanh thươngmại chân chính

3- ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH.

Tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới tại điạbàn cửa khẩu Chi Ma diễn ra rất phức tạp, các đối tượng buôn lậu đã lợi dụngđịa hình đồi nói có nhiều đường mòn lối tắt qua biên giới, nên công tác kiểmsoát gặp nhiều khó khăn Do nhu cầu, sở thích của khách hàng trong nước làdùng hàng Trung Quốc vừa rẻ và đẹp nên những người buôn lậu ở bên TrungQuốc đã thành lập, nhiều bãi nhiều kho, chứa hàng sát với đường biên giớicủa Việt Nam Họ móc ngoặc với các thương nhân Việt Nam tìm mọi cách đểvận chuyển hàng của họ vào Việt Nam

Tại khu vực biên giới cửa khẩu Chi Ma giáp với cửa khẩu Ái Điểm Trung Quốc hiện có khoảng từ 3 đến 6 kho để chứa hàng nhằm vận chuyểnlâu vào Việt Nam Chi cục Hải quan cửa khẩu Chi Ma Kiểm soát cùng lúc ởcửa khẩu và hai bên cách gà của cửa khẩu Với số người tham gia mang váchàng khác đông, trung bình ban ngày có khoảng từ 15 đến 50 người Còn banđêm trung bình khoảng từ 100 đến 150 người Các mặt hàng hay mang là: Nồicơm điện, Mô tơ điện, hàng sành sứ, đèn pin các loại, phụ tùng xe đạp, mũbảo hiểm xe máy, săm lốp ô tô, thuốc sịt mỗi Tính đến ngày 20 tháng 5 năm

-2003 đơn vị đã tiến hành kiểm soát bắt giữ 16 vụ buôn lậu trị giá ước tính 240triệu đồng Việt Nam

Phần lớn các chủ đầu lậu lớn và buôn lậu lâu lớn đều là người dân ở sâutrong nội địa, chúng không lộ diện mà thông qua nhưng mang vác ở khu vựcbiên giới thuê cửu vạn thực hiện việc đưa hàng nhập lậu qua biên giới

4-THÀNH PHẦN THAM GIA BUÔN LẬU

- Các chủ buôn lậu lớn và chủ lậu là những thương nhân người Việt Nam

có quan hệ mua bán với các đối tác ở bên Trung Quốc

- Các chủ thầu mang vác tại biên giới

- Lực lượng cửu vạn: Phần lớn là cư dân nghèo trong các xã biên giới vàcác xã lân cận Chi Ma là xã có số người tham gia buôn lậu khá đông Vớinhiều thành phần như: nông dân, học sinh, những người không việc làm và ởcác cấp độ khác nhau Trong đó có cả trẻ em đang trong độ tuổi đi học

Những người tham gia mang vác hàng có thể chia làm 2 dạng:

+ Một là những người bỏ công ra một lượng tiền tương đương với giágốc của hàng hoá tại Trung Quốc Sau đó tự vận chuyển về Việt Nam bánkiếm lấy lời

Do vậy, có thể nói rằng thành phần tham gia, buôn lậu rất nhiều dạngkhác nhau

5- PHÂN TÍCH THỦ ĐOẠN CỦA CÁC ĐỐI TƯỢNG BUÔN LẬU.

5.1 Ban đêm

Khi đêm bắt đầu đổ xuống mảnh đất này, thì mọi hoạt động buôn lậudiễn ra nhộn nhịp tấp nập ở tất cả mọi nơi mọi lúc Từ việc lấy hàng ở bênTrung Quốc sang đến Việt Nam và từ ở các kho chứa ngoài cửa khẩu (ViệtNam) chuyển vào sâu nội địa Các chủ đầu lậu vận chuyển vào sâu nội địabằng mọi cách từ xe thô sơ cho đến xe có động cơ (xe đạp, xe máy, xe ô tôcon cóc hiệu DAEWOO…)

a, Thủ đoạn của các đối tượng là chủ đầu lậu.

Các đối tượng chủ đầu lậu thông thường là chủ lớn, ngày thì họ đi sangTrung Quốc thoả thuận mua bán Khi đêm xuống họ với vận chuyển từ khoTrung Quốc về các kho, chứa trong nhà dân, hàng hoá đi vào ban đêmthường là những hàng hoá có giá trị cao Nên công việc vận chuyển hàng hoávào ban đêm này rất tinh vi và nhiều thủ đoạn.

Từ khu vực hàng tập kết, các đối tượng lập kế hoặch cho các khâu hoạtđộng nghiệp vụ vận chuyển hàng của mình

Có 2 hình thức hoạt động của chúng:

+ Chúng vận chuyển hàng từ bên Trung Quốc qua khu vực kiểm soát củaHải quan rồi chuyển lên các xe con (xe con cóc tên gọi của người địaphương) Hàng hoá mà bọn chúng vận chuyển như vậy, bằng con đường ở 2bên cánh gà Nơi đây cây cối, bụi rậm rất nhiều rồi cả mìn của Trung Quốccòn để lại trong chiến tranh biên giới Nên ảnh hưởng rất nhiều trong việcquan sát và đi lại của lực lượng Hải quan Sau đó chúng cho tập kết hàng ởngoài Barie số 2 rồi vận chuyển vào sâu nội địa Trong khi chúng vận chuyểnhàng như vậy, bọn chúng còn cử người đứng xung quanh trạm Hải quan và cảtrên đường Khi thấy lực lượng Hải Quan chúng báo tin ngay cho các đốitượng vận chuyển hàng dừng ngay lại Công việc của chúng theo dõi lựclượng Hải Quan cũng rất tinh vi và nhiều thủ đoạn Chúng ở bên ngoài bờtường nơi trạm Hải Quan để nhìn vào hay chúng cử người đứng trước cổngtrạm, thấy các anh đi làm là báo tin ngay Có lúc chúng còn gọi điện thoại đếnhỏi anh này anh khác để thăm dò xem lực lượng chống lậu ở nhà hay đi làm.Đây là một trong những thủ đoạn mà bọn chúng dùng nhất ở khu vực Chi Manày Để đối phó với phương thức của chúng là rất khó khăn Vì trụ sở của cơquan Hải Quan lại nằm ở khu vực phía trong (cách xa dân) Khi có tin báo củatrinh sát xe của cơ quan phải qua trạm kiểm soát của biên phòng, như vậy mọihoạt động đã bị lộ và kém hiệu quả

+ Các phương thức này cũng gần giống với phương thức ở bên trên.Chúng vận chuyển hàng hoá từ bên Trung Quốc về Việt Nam để ở các kho

chứa trong nhà dân Rồi tìm thời cơ lúc nào thuận tiện sẽ vận chuyển đi(không cứ ngày cũng như đêm)

5.2 Ban ngày.

a, Thủ đoạn của các đối tượng là chủ đầu lậu.

Đối tượng đã dùng nhiều phương thức thủ đoạn, từ việc vận chuyển hàngqua biên giới đến việc đưa hàng vào sâu trong nội địa

Bọn chúng đi qua biên giới, sang Trung Quốc giao dịch và mua bán vớinhau như những cư dân biên giới bình thường Ít để ý tới, chúng làm thẻthông hành đi qua việc mua bán được riễn ra tại đất nước bán Việc mua bánđược diễn ra tại đất nước bán Sau đó hàng hoá được tập kết vào kho hoặc đểtrong nhà dân Trung Quốc ở sát đường biên Để được hàng lậu qua được biêngiới trót lọt các chủ đầu lậu dùng thủ đoạn xe nhỏ lẻ Hàng sau đó thúc lựclượng cửu vạn vận chuyển qua biên giới: Theo luật quy định mỗi một ngườidân giao dịch, mua bán một lượt trong một ngày không vượt quá 200.000đ,thì được miễn thuế Điều đó đã tạo điều kiện thuận lợi cho chủ lậu xé lẻ rathuê người dân ở biên giới mang vác cho Đã gây cản trở không ít cho lựclượng làm công tác này

Đối với mặt hàng có trọng lượng nặng và giá trị trung bình như; gạoTrung Quốc cám tăng trọng lượng của Trung Quốc, phân bón sản xuất ởTrung Quốc, thì tiền công mang vác hàng qua biên giới để đến nơi tập kết ởbên phía Việt Nam Rồi mang vào sâu trong nội địa với giá thù lao từ 3000đđến 5000đ/chuyến (1 chuyến là 1 gánh 50kg)

Đối với mặt hàng có giá trị cao như: Thuốc phịt muỗi do Trung Quốc sản xuất, Nồi cơm điện, mũ bảo hiểm xe máy, phích lọc nước nónglạnh được làm ở Trung Quốc Thì tiền công của những người vác thuê cũngđược nâng lên Với giá khoảng từ 5000đ đến 10000 đ/1lượt

Chúng dùng đủ mọi cách để miễn sao vận chuyển được hàng hoá từTrung Quốc về Việt Nam Chúng đã sử dụng cả những người chưa có khảnăng lao động và những người hết khả năng lao động (trẻ em, người mù,người bị tàng tật chân tay) Chính vì vậy đã làm ảnh hưởng ít nhiều đến côngtác chống buôn lậu.

Có rất nhiều chủ lậu đã sử dụng cả thủ đoạn mua đứt bán đoạn, với thủđoạn đó Chúng sẽ ràng buộc được những người vác thuê hàng, vì họ phải bỏ

ra một khoản tiền bằng với trị giá lô hàng mà họ nhận mang qua biên giới

Do vậy khi lực lượng kiểm soát chống buôn lậu bắt giữ lực lượng cửa này đãđánh trả rất quyết liệt để giành lại hàng hoá;

Ví dụ: Vào hồi 21 giờ 35 phút ngày 1/7/2003 Trong khi đang làmnhiệm vụ lực lượng Hải Quan đã bắt giữ 2 chiếc xe MHHIK(xe cửa mà ngườiđịa phương gọi) trở đầy hàng chỉ khoảng độ 10 phút sau đó bọn chúng kéonhau ra đông để tìm cách tẩu hàng (cướp hàng) lại cửa những người làm côngtác chống buôn lậu

Cướp hàng là "chuyền thường ngày ở huyện" Có một thức tế đang làvấn đề rất nhức nhối hiện nay là nạn chống người thi hành công vụ gia tăngđột biến Tình trạng này chỉ xuất hiện sau sự kiện Hang Dơi, khi lực lượngchống buôn lậu đấu tranh quyết liệt với bọn buôn lậu Quây người thi hànhcông vụ, cướp hàng bị tịch thu, vu vạ cán bộ đang làm nhiệm vụ…thườngxuyên xảy ra Không từ bất kỳ mách khoé, thủ đoạn, thủ đoạn nào, từ việc lấy

số đông áp đảo, đến việc dùng "vũ khí" của chị em phụ nữ gây vạ đều được

sử dụng triệt để

Sau khi hàng được vận chuyển qua biên giới về đến địa điểm tập kếthàng, đối tượng tiếp xúc sử dụng thủ đoạn Dùng xe con cóc chở hàng Vớinhững chiếc xe này được chứa đầy hàng ở trong xe và chở thêm một số ngườikhách hoặc thân nhân của bọn chúng Để ngụy trang cho việc làm bất hợppháp của chúng

Ví dụ: Vào lúc 10 giờ 00 phút, do nhận được tin của các trinh sát, lựclượng chống buôn lậu của Hải Quan, đã bắt giữ chiếc xe mang biển số 12H -

5864 Trong xe có chứa hàng lậu ở dưới gầm ghế xe Trên ghế chở vài người

để ngụy trang Số hàng của chúng đã được đưa về trụ sở và mang vào kho

b, Thủ đoạn của các đối tượng cửu vạn trong việc vận chuyển hàng qua biên giới.

Các đối tượng đã tập kết hàng tại đường biên giới và cho người coiđường, thậm chí bố trí người theo dõi trước hoặc sau trụ sở Hải Quan vàthông tin cho nhau bằng điện thoaị kéo dài hoặc các ám hiệu như: đèn… Nếuthấy lực lượng Hải Quan sơ hở chúng chia thành nhiều tốp tuần hàng quađường biên và hướng khác Nếu phát hiện lực lượng Hải Quan chuẩn bị xuấtquân thì chúng sẽ chạy ngược lại đường biên ngiơí Trung Quốc, hoặc chạytản lên đồi nơi có nhiều cây cối um tùm để tẩu hàng nhằm trốn sự kiểm soátHải Quan

Một số vụ khi bị phát hiện và bắt giữ lực lượng vác hàng hô hào tậptrung lực lượng để giành giật và tẩu tán hàng hoặc đưa hàng vào trong nhàdân

Một thủ đoạn nổi bật lên trong thời gian gần đây tại biên giới phía Bắcnói chung và tại chỉ cục Hải Quan cửa khẩu Chi Ma nói riêng là đe doạ hànhhung cán bộ Hải Quan Thi hành nhiệm vụ Cho dù thủ đoạn này mang tínhnhất thời nhưng rất nguy hiểm và vi phạm pháp luật

Ví dụ: Vào ngày 25/6/2003 trong khi làm nhiệm vụ, lực lượng chốngbuôn lậu chi cục Hải Quan cửa khẩu Chi Ma Đã phát hiện thấy vài ngườigánh dép và Nồi cơm điện qua khu vực đường trong cửa khẩu thuộc thôn Chi

Ma, Xã Yên KHoái - Huyện Lộc Bình Lực lượng đã truy đuổi và bắt được.Nồi cơm điện Bọn chúng đã huy động người thân quen biết ra khá đông và

cướp đi gánh dép, lực lượng Hải Quan quá mỏng không chống trả được Chỉkịp bắt được Nồi cơm điện, Một số đối tượng đã dùng đã ném và chửi mắng,năng mạ các cán bộ Hải Quan Điều này chứng tỏ lực lượng chống buôn lậumới đây gặp nhiều khó khăn.

6- PHÂN TÍCH NHỮNG NGUYÊN NHÂN ĐẾN BUÔN LẬU PHÁT SINH, PHÁT TRIỂN Ở NƯỚC TA VÀ CÁC VÙNG BIÊN GIỚI NÓI RIÊNG.

a Những nguyên nhân phát sinh từ nền kinh tế kém phát triển.

Do nền sản xuất hàng hoá trong nước còn kém phát triển

Sau 2 cuộc kháng chiến chống thực dân, nền sản xuất hàng hoá của đấtnước còn kiệt quệ phần lớn các nhà máy của ta mua lại các thiết bị công nghệ

cũ của các nước phát triển và nước ta đang trong thời kỳ khấu hao Do vậyhàng hoá trong nước sản xuất ra chất lượng còn thấp, mẫu mã kiểu dángkhông còn phù hợp với người tiêu dùng, giá bán lại cao Dẫn tới không thểcạnh tranh được với hàng hoá của nước ngoài Chẳng hạn như hàng củaTrung Quốc Với giá thành của họ lại rẻ và mẫu lại đẹp, chất lượng cũng được

vì vậy người tiêu dùng có tâm lý thích dùng hàng ngoại

Do thuế suất nhập khẩu của nước ta còn khá cao

Đứng trước tình hình hàng hoá trong nước không đủ khả năng cạnh tranhđược với các mặt hàng ngoại Nhà nước đã phải đánh thuế rất cao đối vớihàng nhập khẩu từ nước ngoài về Để bảo hộ nền sản xuất ở trong nước Vớithuế suất nhập cao như thế, là nguyên nhân dẫn tới buôn lậu Bởi vì nó ảnhhưởng đến vấn đề lợi nhuận của người mua bán, trong khi mục đích của hoạtđộng kinh doanh là lợi nhuận cao Do vậy các đối tượng hoạt động thươngmại tìm mọi cách để nhập lậu, gian lận thương mại nhằm mục đích trốn thuế

b, Các nguyên nhân phát sinh từ xã hội ở khu vực biên giới.

Tình trạng thất nghiệp kéo dài

Thiếu việc làm là một trong những nguyên nhân chính làm cho tình hìnhbuôn lậu ngày càng phát triển tại các khu vực biên giới nói chung và địa bàn

xã Yên Khoái nói riêng

Theo số liệu thống kê của UBND huyện Lộc Bình vào năm 2000:

- Tổng số dân của huyện là 113.744 ngươi

- Số người trong độ tuổi lao động là 81.351 người

Vào thời điểm sau khi thu hoạch lúa, ngô thì số người không có việc làmlại tăng lên Trong khi ở vùng biên giới vốn dĩ không nhiều việc, thậm chíkhông có nơi để làm thuê Đứng trước thử thách này ở địa phương chưa thểphát triển ngành nghề nào để tạo công ăn việc làm cho số người lao động thấtnghiệp này Do vậy, phần lớn những người thất nghiệp đã đổ xô đi mang váchàng lậu với số tiền từ 3000đ đến 5000đ/1chuyến (1chuyến là 1 gánh) cũng

đủ 1 mình họ sống một ngày Nếu người nào mang vác được nhiều hàng,nhiều chuyến trung bình một ngày cũng kiếm được từ 20.000-50.000đ đủ đểnuôi sống cả gia đình trong một ngày Đây thật sự là một việc đáng phải quantâm của các ngành các cấp từ Trung ương đến địa phương

Trình độ văn hoá, trình độ dân trí tại khu vực biến giới còn thấp, do đó

đã hạn chế khả năng nhận thức và sự hiểu biết pháp luật, ý thức chấp hànhcủa người dân

Mặc dù chính quyền xã, huyện cũng có tổ chức công tác tuyên truyền,giáo dục pháp luật thường xuyên nhưng khả năng nhận thức cộng với thấtnghiệp và sự lôi kéo xúi giục của các phần tử xấu, do vậy nhiều người dân cónhững suy nghĩ sai lệch đi, không có ý thức chống buốn lậu, nhiều người còngiúp đỡ che giấu buôn lậu

Trên đây là những suy nghĩ của em, dẫn tới tình trạng buôn lậu phát triển

ở nước ta, nói chung và tại các vùng biên giới nói riêng trong đó xã YênKhoái là một điển hình

II, TÌNH HÌNH THỰC TẾ VỀ CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHỐNG BUÔN LẬU CỬA LỰC LƯỢNG CHI PHÍ CỤC HẢI QUAN CỬA KHẨU CHI MA.

1- NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN.

a Thuận lợi

- Luật Hải Quan sau hơn một năm triển khai thực hiện đã khẳng định vaitrò quan trọng và có hiệu quả rõ rệt đối với công tác quản lý nhà nước tronglĩnh vực Hải Quan, đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động XNK của cácdoanh nghiệp, hàng hoá được thông qua nhanh chóng, đúng quy trình thủ tục.Công tác quản lý nhà nước về Hải Quan đã có hành lang pháp lý rõ ràng,minh bạch: Mô hình tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự tại các đội, tổ về cơ bản

đã đáp ứng yêu cầu quy trình thủ tục Hải Quan Cấp uỷ chính quyền địaphương các cấp và đặc biệt là các doanh nghiệp đã đồng tình ủng hộ và cónhiều biện pháp hỗ trợ để luật Hải Quan thực sự đi vào cuộc sống

+ Tổng cục Hải Quan đã kịp thời ban hành những văn bản hướng dẫnthực hiện luật thay thế cho những hướng dẫn; quy định tạm thời trước đây.+ Được sự quan tâm của lãnh đạo Bộ, Ngành nên trong thời gian qua đãđược tăng cường, bổ sung thêm biên chế kịp thời cho cục Hải Quan tỉnh LạngSơn nói chung và chi cục Hải Quan cửa khẩu Chi Ma nói riêng nên đã phầnnào giải quyết được sự căng thẳng về tình trạng thiếu hụt cán bộ

+ Quy chế điều hành XNK hàng hoá thời kỳ 2001 c-2005 của Chính phủtiếp tục tạo thuận lợi trong việc định hướng cụ thể hoạt động XNK của doanhnghiệp

+ Nhà nước tiếp tục ban hành nhiều cơ chế chính sách khuyến khích, ưuđĩa đối với hàng xuất khẩu đã tạo rất nhiều thuận lợi và kích thích hoạt độngxuất nhập khẩu của các doanh nghiệp

+ Cơ chế hạ tầng nhất là công tác xây dựng cơ bản, trang thiết bị kỹthuật phục vụ cho công tác của các đơn vị đã được TCHQ và UBND tỉnhLạng Sơn quan tâm, đầu tư và tạo nhiều thuận lợi cho việc thực hiện nhiệm

vụ chuyên môn

b.Khó khăn:

- Sau hơn một năm triển khai thực hiện luật Hải Quan nay đã thực sự đivào cuộc sống tạo niềm tin Và cơ sở pháp lý vững chắc cho các doanh nghiệpkhi tham gia vào hoạt động NHK, cũng như công chức Hải Quan trong quá

trình thực hiện nhiệm vụ Sau sự vụ việc xảy ra ngày 28/12/2002 cơ quancảnh sát kinh tế Bộ công an tiến hành bắt giữ lô hàng nguyên liệu thuốc bắcnhập qua cửa khẩu hiện đang trong quá trình điều tra nên ít nhiều ảnh hưởngđến tâm lý của một số cán bộ công chức trong đơn vị Sáu tháng đầu năm có

sự luận chuyển lãnh đạo chi cục 02 đồng chí phó chi cục trưởng và một sốcông chức khác hiện đang theo học tại một số trường ĐH, CĐ hệ tại chức dẫnđến việc chỉ đạo điều hành và bố trí sắp xếp theo yêu cầu của luật Hải Quancòn hạn chế Khu kinh tế cửa khẩu đang trong quá trình xây dựng và hìnhthành, hệ thống đường giao thông bến bãi ngổn ngang phần nào gây ảnhhưởng đến việc đi lại, lưu thông hàng hoá, cũng như công tác giám sát, kiểmsoát của Hải Quan

- Thiếu cán bộ chuyên sâu tại một số khâu nghiệp vụ, số người đang theohọc nhiều

- Đường truyền nhận số liệu hoạt động kém, thường xuyên trục trặc

- Việc khảo sát xây dựng giá đối với một số mặt hàng nhập khẩu quacửa khẩu hết sức khó khăn Vì tại địa bàn Lạng Sơn không có (thuốc đôngdược…)

- Lực lượng chống buôn lậu đơn vị còn rất mỏng nhưng phải đối đầu vớitình trạng buôn lậu quá phức tạp

- Đa số cư dân biên giới là nghèo khó, không có công ăn việc làm ổnđịnh nên đổ xô vào việc đai vác mướn, tiếp tay vận chuyển hàng lậu số lượngđông Đại đa số quần chúng nhân dân chưa có ý thức chống buôn lậu ngượclại còn giúp đỡ hỗ trợ đồng cảm với người tham gia đai vác

- Đại bàn kiểm soát Hải Quan: Do địa hình biên giới dài, phức tạp

- Tình trạng chống người thi hành công vụ đối với lực lượng Hải Quanngày càng có xu hướng gia tăng

- Phương thức thủ đoanh của đối tượng buôn lậu ngày càng phức tạp và

đa dạng,

Ví dụ: Vào tối ngày 14/6/2003 lực lượng Hải Quan cửa khẩu Chi Ma đãphối hợp với lực lượng Bộ Đội biên phòng để bắt vụ vận chuyển hàng lậu quabiên giới Do lực lượng mỏng nên đối tượng buôn lậu đã tập trung đông ngườigiật lại hàng, một số đối tượng còn dùng dậy, đá để hành hung cán bộ HảiQuan.

Một số khó khăn về phạm vi thẩm quyền:

- Lực lượng Hải Quan chưa có thẩm quyền khám xét nhà ở, trong khi ởkhu vực biên giới các đối tượng vác hàng lậu thường đưa vào cất giấu trongnhà ở của cư dân gần đó

- Phạm vi thẩm quyền của lực lượng Hải Quan chỉ giới hạn ở khu vựccửa khẩu Do đó khi hàng lậu lọt sâu vào nội địa thì lực lượng Hải Quankhông có thẩm quyền bắt giữ mà phải phối hợp với các lực lượng khác

Ngoài ra; còn có rất nhiều khó khăn khác mang tính khách quan

2 CÔNG TÁC TỔ CHỨC TRIỂN KHAI KẾ HOẠCH CHỐNG BUÔN LẬU TẠI CHI CỤC.

Buôn lậu từ lâu đã đã trở thành mối đe doạ cho thị trường trong nước

Do kiếm được siêu lợi nhuận từ việc buôn lậu, nên ngày càng xuất hiện nhiềuđường dây vận chuyển hàng lậu với số lượng lớn Trước vấn đề nạn giải này,lực lượng Hải quan cả nước đã phối hợp với các ngành chức năng đấu tranhmạnh mẽ

Xác định đấu tranh chống buôn lậu là một trong những nhiệm vụ chínhtrị quan trọng hàng đầu, những năm qua, cục Hải Quan tỉnh Lạng Sơn đã đầu

tư nhiều sức người sức của cho "mặt trận" không tiếng súng mà đầy gian nguy

và phức tạp này Phức tạp là bởi hoạt động chống buôn lậu thu hút khá nhiều

và đủ các thành phần nhân dân địa phương tham gia, không kể già trẻ gái trai

Họ bị sự lôi cuốn của lợi nhuận bất chính mà bỏ đất bổ vườn lao vào cácđường dây buôn lậu với nhiều hình thức: Thanh niên thi chạy xe máy để thồhàng, cửu vạn mang vác hàng nặng; phụ nữ, trẻ em thì xách gùi công hàngnhỏ lẻ, kể cả những bản người dân tộc cũng bỏ bê nương rãy, tham gia chỉ

đường cho đối tượng buôn lậu cắt rừng vượt tuyến về xuôi: Lượng xe ô tôkhách lên về Lạng Sơn (Tân Thạch, Hữu nghị …) trong ngày cũng là lựclượng chủ yếu tham gia vận chuyển hàng nhập lậu Nhưng để đối phó vớinhững đối tượng này không hề đơn giản Bắt hàng lậu chở trên xe ô tô thì dânbuôn vận chuyển bằng xe min bắt xe máy thì họ lại mang các xách gùi cõnghàng lậu băng rừng, vượt qua những trạm kiểm soát của Hải Quan và các lựclượng chức năng Có những đợt cao điểm, Hải Quan càng chặn bắt hàng vềcàng khan hiếm thì lợi nhuận thu được lại càng cao, càng thu hút nhân dânbiên giới bỏ nghề nông tham gia vào buôn lậu và vận chuyển hàng lậu LạngSơn trở thành một trong những điểm nóng của buôn lậu miền Bắc; đặc biệt làđối với mặt hàng, nước suối Trung Quốc (nước lọc), phích thuốc trừ sâu, nồicơm điện, dép nhựa và hàng tiêu dùng Trung Quốc sản xuất Đấu tranh vớinhững đối tượng mà phần lớn là dân nghèo, dân ngụ cư, người dân tộc thiểu

số không phải là vấn đề đơn giản Lợi nhuận buôn lậu gắn liền với miếng cơmmanh áo thường nhất nên việc những đối tượng buôn lậu trở nên liều lĩnh, bấtchấp pháp luật và tính mạng con người không còn là hiện tượng hi hữu.Chuyên chống người thi hành công vụ liên tiếp diễn ra Chưa kể việc đêmhôm lặn lội mấy chục km đường rừng với mưa rét, muỗi, kiến vắt …, haynhững vụ rướt đuổi xe ôm ô tô chở hàng lậu trên Đường 4 mà cái sự an nguychỉ cách nhau trong gang tấc Địa hình đồi núi hiểm trở với vô vàn lối mòn tựtạo của dân buôn cũng là cái khó của công việc chống buôn lậu Lực lượngHải Quan mỏng, và đương nhiên không thể dàn một thế trận hàng ngang khuvực đường biển và 2 bên cánh gà của những trạm kiểm soát, khó khăn là vậy,những năm qua cục Hải Quan tỉnh Lạng Sơn đã không ngừng nên cao tinhthần quyết tâm, cương quyết đấu tranh chống buôn lậu và vận chuyển hànglậu Lực lượng chống buôn lậu luôn được ưu tiên tối đa, đặc biệt trong các đợtcao điểm hoặc các chiến dịch trong 3 năm 2000,2001 và 2002, cục Hải Quantỉnh Lạng Sơn đã phát động nhiều chiến dịch tấn công mạnh vào buôn lậu.Đặc biệt vào những đợt cuối năm, do nhu cầu tiêu dùng vào dịp tết Nguyên

đán tăng cao, hoạt động buôn lậu trở nên sôi động với nhiều thủ đoạn Nắmbắt được đặc điểm này, hàng năm vào dịp này, lãnh đạo cục đã chủ động triểnkhai các chiến dịch một cách sâu rộng, huy động và tổ chức lực lượng, tăngcường kiểm soát tuyến biên giới, phối kết hợp đồng bộ với các cơ quan, chứcnăng như Biên phòng, Công An, thuế, Quản lý thị trường để thực hiện nhiệm

vụ một cách hiệu quả nhất Càng ngày công tác chống buôn lậu càng đi vàoquy mô với những phương pháp đồng bộ và khoa học, ngăn chặn tối đa hoạtđộng buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hoá trên tuyến biên giới và tuyếnĐường 4 Lộc Bình- Lạng Sơn, góp phần tạo môi trường đầu tư lãnh mạnh.Chiến dịch đấu tranh chống buôn lậu của Cục Hải Quan Tỉnh Lạng Sơnnhững tháng cuối năm 2002 được coi là có quy mô lớn nhất từ trước đến nayvới hiệu quả đáng kể là làm tình hình buôn lậu giảm trên 60% kết quả 2002chống buôn lậu của Cục Hải Quan tỉnh Lạng Sơn đáng khích lệ: 7.187 vụbuôn lậu bị phát hiện và bắt giữ với trị giá hàng phạm pháp pháp ước tính45,3 tỷ đồng Riêng hai tháng đầu năm 2003 đã kiểm tra xử lý 291 vụ, phạthành chính 2.134,2 triệu đồng

A CÔNG TÁC PHÚC TẬP HỒ SƠ.

Toàn bộ hồ sơ đã thực hiện được tiến hành phúc tập đầy đủ, đôn đốc thuhồi các giấy tờ Doanh nghiệp được nợ theo quy định Qua công tác phúc tậpthấy: Do làm tốt từ các khâu nghiệp vụ từ trước đến nay chưa phát hiện, đềxuất kiểm tra thông qua trường hợp nào

B CÔNG TÁC KIỂM SOÁT ĐIỀU TRA CHỐNG BUÔN LẬU.

Chi cục Hải Quan CK Chi Ma ngoài việc làm tốt công tác quản lý giámsát hàng hoá xuất nhập khẩu, còn tích cực, thực hiện công tác kiểm soát điềutra Chống buôn lậu và gian lận thương mại Đơn vị thường xuyên có sự phốihợp với các lực lượng đóng trên địa bàn tuyên truyền vận động nhân dânkhông để kẻ xấu lợi dụng tiếp tay cho buôn lậu, mặt khác vạch kế hoạch đấutranh, kết hợp kiểm soát công khai đi đôi với nắm tình hình, kết hợp các biện

pháp nghiệp vụ xây dựng cơ sở để triệt phát các ổ nhóm đường dây tụ điểmbuôn bán lớn tạo điều kiện cho việc thu thuế xuất nhập khẩu đạt hiệu quả cao.Tính đến ngày 20/5/2003 đơn vị đã tiến hành kiểm soát bắt giữ 16 vụbuôn lậu trị giá ước tính 240 triệu đồng Việt Nam Mặt hàng nhập lậu chủyếu là: Nồi cơm điện, mô tơ điện, hàng sành sứ, đèn pin các loại, phụ tùng xeđạp, mũ bảo hiểm xe máy, săm lốp ô tô… Bên cạnh đó hiện tại chi cục HảiQuan cửa khẩu Chi Ma đang gặp rất nhiều lúng túng trong việc thực hiệnNghị định 107/2002/NĐ-CP ngày 23/12/2002 của chính phủ quy định phạm

vi địa bàn hoạt động Hải Quan Theo phụ lục quy định tại Nghị địng này thìphạm vi địa bàn kiểm soát của Hải Quan Theo phụ lục quy định tại Nghị địnhnày thì phạm vi địa bàn kiểm soát của Hải Quan tại các cửa khẩu rất rộng,trong khi đó chi cục Hải quan cửa khẩu, Chi Ma thiếu cán bộ, nên hiệu quảchống buôn lậu chưa cao

Theo kết quả báo cáo trong 6 tháng đầu năm 2003 của Cục Hải QuanLạng Sơn đã băt giữ: 171 vụ buôn lậu gian lận thương mại, và vị phạm thủ tụcHải Quan với tổng trị giá hàng hoá bắt giữ, vi phạm ước tính 2,4 tỷ đồng.Trong đó cụ thể như sau:

- Buôn lậu 168 vụ, trị giá ước tính: tỷ đồng

- Gian lận thương mại: 02 vụ, trị giá ươc tính 527 triệu đồng

- Vi phạm thủ tục Hải Quan: 01 vụ, trị giá 110.000 CNY (ước tính: 200triệu đồng) Các mặt hàng bắt giữ chủ yếu là: Máy bơm nước, đầu đĩa quạtđiện, nồi cơm điện, quần áo may sẵn, hàng tạp hoá, bin đèn, phụ tùng xe đạp,bánh kẹo, thuế diệt muỗi, đồ dùng gia đình, vợt cầu lông, gạch men, đồ dùnghọc sinh…

C CÔNG TÁC XỬ LÝ

Trong những năm qua, công tác xử lý tại đơn vị được thực hiện theođúng trình tự xử lý vi phạm hành chính về hải quan được pháp luật quy định.Tuy nhiên, có những trường hợp sai sót trong thủ tục lập biên bản, xử lý quáthời hạn quy định đã được cục nhắc nhở chấn chỉnh

Công tác lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính và bộ hồ sơ vi phạmhành chính về hải quan.

Đối với hàng vô chủ không tiến hành lập biên bản xử phạt vi phạm hànhchính mà chỉ lập biên bản chứng nhận Bộ hồ sơ vi phạm hành chính về HảiQuan đối với hàng hoá vô chủ bao gồm:

5 Quyết định sung công quỹ hàng hoá không xác định chủ sở hữu

6 Biên bản giao nhận hồ sơ tang vật vi phạm hành chính về hải quan

7 Giấy đề nghị trích thưởng CSBM

8 Bảng thanh toán chi phí kiểm soát

9 Hợp đồng thuê phương tiện vận tải

10 Phiếu điều tra

11 Đối với giấy tờ khác

* Đối với hàng có chủ, bộ hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính vể hải quanbao gồm:

1 Biên bản vi phạm hành chính về hải quan

2 Biên bản lấy lời khai

3 Quyết định tạm giữ tang vật phương tiện vi phạm hành chính về hảiquan

4 Bảng thống kê tang vật, phương tiện vi phạm hành chính tạm giữ (nếu

8 Quyết định trả lại hàng hoá, tang vật hoặc phương tiện bị tạm giữ.

9 Biên lai thu tiền phạt

10 Giấy đề nghị trích thưởng CSBM

11 Các loại giấy tờ liên quan đến CSBM

- Sơ yếu lý lịch trích ngang của cơ sở

- Hoạt động của cơ sở trong năm

12 Các giấy tờ liên quan đến phương tiện vận tải:

- Giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật phương tiện (phương tiện thuỷ)

D CÔNG TÁC KIỂM TRA SAU THÔNG QUAN.

Thực hiện quyết định số 37/2003/QĐ - BTC ngày 17/3/2003 V/v thànhlập phòng kiểm tra sau thông quan thuộc Cục Hải Quan tỉnh, liên tỉnh, thànhphố trực thuộc TCHQ, Cục Hải Quan tỉnh Lạng Sơn đang tiến hành thực hiện

và sớm đưa vào hoạt động Cục chỉ đạo phòng Nghiệp vụ hướng dẫn các chicục hải quan cửa khẩu tổ chức thực hiện đồng thời thường xuyên kiểm tra,đôn đốc, công tác phúc tập tại cửa khẩu

Theo báo cáo 6 tháng đầu năm 2003 của Cục Hải Quan Lạng Sơn

Các chi cục đã phúc tập được 11.376 hộ tờ khai Trong đó