biện pháp khai thác và sử dụng thiết bị dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện ninh giang tỉnh hải dương

LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài “Biện pháp khai thác và sử dụng thiết bị dạy học ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ,

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM VIẾT VƯỢNG

THÁI NGUYÊN – 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi, được xuất phát từ yêu cầu phát sinh trong công việc để hình thành hướng nghiên cứu Các số liệu có nguồn gốc rõ ràng tuân thủ đúng nguyên tắc và kết quả trình bày trong luận văn được thu thập trong quá trình nghiên cứu là trung thực chưa từng được ai công bố trước đây

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2013

Tác giả luận văn

NGUYỄN HỮU TƯỜNG

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài “Biện pháp khai thác và sử

dụng thiết bị dạy học ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình của các thầy cô giáo

trường Đại học Thái Nguyên đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Với tình cảm chân thành, tôi bày tỏ lòng biết ơn đối với Ban giám hiệu, Khoa Sau đại học, phòng Quản lý khoa học - Trường Đại học Thái Nguyên, các thầy giáo, cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Tôi xin bày tỏ sự biết ơn đặc biệt đến PGS.TS PHẠM VIẾT VƯỢNG

người đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ về khoa học để tôi hoàn thành luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn:

- Lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương;

- Ban giám hiệu, các thầy cô giáo, nhân viên thiết bị các trường THCS huyện Ninh Giang;

- Gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp

đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song

có thể còn có những mặt hạn chế thiếu sót Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp và sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp

Thái Nguyên, tháng 4 năm 2013

Tác giả luận văn

NGUYỄN HỮU TƯỜNG

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC BẢNG CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiện vụ và phạm vi nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Những đóng góp chính của đề tài 5

8 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC BIỆN PHÁP KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC 6

1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản 7

1.2.1 Quản lý 7

1.2.2 Quản lý giáo dục 10

1.2.3 Thiết bị dạy học 11

1.2.4 Quản lý thiết bị dạy học 12

1.2.4.1 Khái niệm 12

1.2.4.2 Nội dung quản lý TBDH 12

1.2.5 Hiệu quả quản lý TBDH 13

1.2.5.1 Hiệu quả quản lý 13

1.2.5.2 Hiệu quả quản lý thiết bị dạy học ở trường THCS 13

1.2.5.3 Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các trường THCS 13

1.3 Thiết bị dạy học trong nhà trường THCS 13

1.3.1 Vai trò của TBDH 14

1.3.2 Các loại TBDH 16

1.3.3 Các yêu cầu đối với TBDH hiện nay 18

1.4 Công tác quản lý TBDH ở các trường THCS 19

1.4.1 Mục đích quản lý TBDH ở trường THCS 19

1.4.2 Nội dung cơ bản của quản lý, khai thác và sử dụng TBDH ở trường THCS 20

1.4.2.1 Xây dựng hệ thống TBDH 20

1.4.2.2 Bảo quản TBDH 21

1.4.2.3 Khai thác và sử dụng TBDH 22

1.4.3 Những yêu cầu của công tác quản lý, khai thác và sử dụng TBDH trong trường THCS 24

1.4.3.1 Yêu cầu về quản lý TBDH 24

1.4.3.2 Yêu cầu đối với Hiệu trưởng trường THCS trong việc quản lý TBDH 25

1.4.3.3 Yêu cầu của việc nâng cao chất lượng giáo dục 25

1.4.4 Những định hướng quản lý TBDH 26

1.4.5 Quan điểm chỉ đạo về quản lý TBDH các trường THCS tại huyện Ninh Giang 27

1.4.5.1 Định hướng phát triển giáo dục phổ thông của huyện Ninh Giang đến năm 2015 27

1.4.5.2.Quan điểm chỉ đạo về công tác quản lý việc khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang 27

Kết luận chương 1 28

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHAI THÁC, SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NINH GIANG, TỈNH HẢI DƯƠNG 30

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, giáo dục của huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương 30

2.1.1 Về điều kiện tự nhiên 30

2.1.2 Về phát triển kinh tế - xã hội 31

2.1.3 Về tình hình giáo dục 32

2.1.3.1 Về giáo dục Mầm non 32

2.1.3.2 Về giáo dục Tiểu học 33

2.1.3.3 Về giáo dục THCS 34

2.2 Thực trạng quản lý khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS

huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương 34

2.2.1 Thực trạng đội ngũ làm công tác khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS 34

2.2.1.1 Thực trạng đội ngũ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường THCS 34

2.2.1.2 Đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác TBDH 35

2.2.2 Thực trạng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương 37

2.2.2.1 Thực trạng về số lượng TBDH 37

2.2.2.2 Thực trạng về chất lượng TBDH 39

2.2.3 Thực trạng khai thác và sử dụng TBDH 40

2.2.3.1 Thực trạng lập kế hoạch 41

2.2.3.2 Thực trạng khai thác và sử dụng 41

2.2.3.3 Thực trạng chỉ đạo 42

2.2.3.4 Thực trạng công tác kiểm tra 42

2.2.4 Thực trạng của công tác bảo quản TBDH 43

2.2.4.1 Các điều kiện CSVC để bảo quản TBDH 43

2.2.4.2 Cán bộ chuyên trách công tác bảo quản: 44

2.2.5 Thực trạng khai thác và sử dụng TBDH 47

2.2.6 Đánh giá chung về thực trạng 51

2.2.6.1 Mặt thành công 51

2.2.6.2 Mặt hạn chế 52

2.3 Nguyên nhân của thực trạng 53

Kết luận chương 2 54

Chương 3: BIỆN PHÁP KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NINH GIANG, TỈNH HẢI DƯƠNG 55

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp khai thác và sử dụng công tác TBDH 55 3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 55

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 55

3.1.3 Nguyên tắc khả thi 55

3.2 Các biện pháp nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương 56

3.2.1 Tuyển dụng đội ngũ nhân viên được đào tạo về TBDH 56

3.2.2 Thường xuyên bồi dưỡng nghiệp vụ, kĩ năng thực hành cho nhân viên phụ trách TBDH và giáo viên bộ môn 56

3.2.3 Xây dựng và thực hiện kế hoạch mua sắm, bổ sung TBDH 59

3.2.3.1 Tổ chức thực hiện kế hoạch xây dựng, bổ sung, mua sắm TBDH 60

3.2.3.2 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch xây dựng, bổ sung, mua sắm TBDH 61

3.2.3.3 Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch xây dựng, đầu tư, mua sắm TBDH 62

3.2.4 Quản lý việc khai thác và sử dụng có hiệu quả TBDH 63

3.2.5 Làm tốt công tác bảo quản, sửa chữa TBDH 66

3.2.6 Làm tốt công tác thi đua khen thưởng về khai thác và sử dụng TBDH 69

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp được đề xuất 70

3.4 Khảo sát về tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương 71

Kết luận chương 3 74

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 75

Kết luận 75

Kiến nghị 77

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

PHỤ LỤC

Cơ sở vật chất - thiết bị Đại học sư phạm

Giáo dục và Đào tạo Giáo sư

Giáo viên Hiện đại hoá Học sinh Hình thức dạy học đa phương tiện

Kế hoạch Khoa học kỹ thuật Phòng học bộ môn Phương pháp dạy học Phương tiện dạy học Phương tiện kỹ thuật dạy học Phương tiện nghe nhìn

Quản lý giáo dục Sách giáo khoa Thiết bị dạy học Tổng cục dạy nghề Tiểu học

Trung học cơ sở Trách nhiệm hữu hạn Tiến sĩ

Xã hội hoá giáo dục

TBDH năm học 2011-2012 36 Bảng 2.3 Tổng hợp số liệu thiết bị dùng chung các trường

THCS huyện Ninh Giang (Năm học 2011-2012) 37 Bảng 2.4 Tổng hợp về hiện trạng số lượng TBDH trong 24

trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương 38 Bảng 2.5 Đánh giá về chất lượng TBDH qua ý kiến của CBQL

về TBDH 39 Bảng 2.6 Tổng hợp đánh giá về chất lượng TBDH theo ý kiến

của GV sử dụng 40 Bảng 2.7 Bảng tổng hợp thực trạng CSVC phòng kho, tủ giá

TBDH các trường THCS huyện Ninh Giang 43 Bảng 2.8 Trình độ đào tạo của cán bộ (GV) phụ trách bảo quản TBDH 44 Bảng 2.9 Tổng hợp đánh giá việc nắm vững các quy định về chế

độ bảo quản theo ý kiến của CBQL, GV nhà trường 45 Bảng 2.10 Tổng hợp đánh giá việc thực hiện quy trình và

phương pháp bảo quản của nhà sản xuất theo ý kiến của CBQL, GV nhà trường 45 Bảng 2.11 Tổng hợp đánh giá việc thực hiện quy trình và phương

pháp bảo quản đối với từng loại vật tư thiết bị theo ý kiến của CBQL, GV nhà trường 46

Bảng 2.12 Tổng hợp đánh giá việc thực hiện chế độ kiểm tra,

kiểm kê về bảo quản TBDH theo ý kiến của CBQL,

GV nhà trường 46

Bảng 2.13 Tổng hợp về việc xây dựng kế hoạch sử dụng TBDH của từng bộ môn và nhà trường qua ý kiến của CBQL và GV bộ môn 47

Bảng 2.14 Tổng hợp về việc sử dụng TBDH của GV bộ môn qua ý kiến của CBQL và tổ trưởng tổ chuyên môn 48

Bảng 2.15 Tổng hợp về năng lực sử dụng TBDH của GV bộ môn qua ý kiến của CBQL và tổ trưởng tổ chuyên môn 49 Bảng 2.16 Tổng hợp về thái độ sử dụng TBDH của GV bộ môn qua ý kiến của CBQL và tổ trưởng tổ chuyên môn 49

Bảng 2.17 Tổng hợp về năng lực chế tạo và sử dụng TBDH tự làm của GV bộ môn qua ý kiến của CBQL và tổ trưởng tổ chuyên môn 50

Bảng 2.18 Tổng hợp về hiệu quả sử dụng TBDH của GV bộ môn qua các phiếu kiểm tra 50

Bảng 3.1 Kế hoạch đầu tư thiết bị 60

Bảng 3.2 Bảng theo dõi thực hiện kế hoạch 61

Bảng 3.3 Kế hoạch bảo dưỡng, sửa chữa thiết bị 69

Bảng 3.4 Khảo sát về tính cần thiết của các biện pháp nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng TBDH 71

Bảng 3.5 Khảo sát về tính khả thi của các biện pháp nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng TBDH 72

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý 10

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thực hiện Nghị quyết 40/2000/QH 10 ngày 9/12/2000 của Quốc hội khoá X và Chỉ thị 14/2001/CT-TTg ngày 11/6/2001 của Thủ tướng Chính phủ

về việc Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã

có thông tư số 14/2002 về việc Hướng dẫn thực hiện Chỉ thị số 14 của Thủ tướng Chính phủ nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu của việc đổi mới chương

trình giáo dục phổ thông: “Xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, SGK phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ CNH, HĐH đất nước, phù hợp với truyền thống và thực tiễn Việt Nam”, “Việc đổi mới chương trình, SGK, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học, tổ chức đánh giá tiêu chuẩn hoá trường sở, đào tạo bồi dưỡng giáo viên, công tác khai thác và sử dụng giáo dục ” [28; Tr.01]

Để đạt được mục tiêu, thực hiện nghị quyết 40/2000/QH 10 của Quốc Hội về “Đổi mới giáo dục phổ thông”, từ năm học 2001 – 2002 đến nay, Bộ giáo dục và đào tạo đã triển khai và tổng kết thực hiện chương trình sách giáo khoa mới trên phạm vi cả nước Đổi mới giáo dục THCS, đây là bậc học hình thành cơ bản ban đầu cho sự phát triển toàn diện của một con người sau này,

là bậc học đặt nền tảng vững chắc cho giáo dục phổ thông và hệ thống giáo dục quốc dân Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, mà một trong những yếu tố để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện là phải lấy đổi mới phương pháp dạy học làm then chốt Nhưng, để đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả thì thiết bị và đồ dùng dạy học trở thành một điều kiện không thể thiếu và có vai trò hết sức quan trọng Bởi vì, thiết bị và đồ đùng dạy học là những công cụ lao động của giáo viên và học sinh Thông qua những công cụ lao động này, giáo viên và học sinh biết sử dụng hợp lý, đúng quy trình, phù hợp với từng đơn vị kiến thức, nội dung bài học, môn học thì thiết bị và đồ đùng dạy học sẽ là nguồn phương

tiện cung cấp kiến thức cho học sinh Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý học sinh THCS: Bao giờ cũng đi từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng Giáo viên và học sinh sử dụng các thiết bị và đồ đùng dạy học là con đường kết hợp chặt chẽ giữa cái cụ thể và cái trừu tượng, xây dựng cho học sinh biết quan sát một cách có tổ chức, có kế hoạch, biết tư duy một cách độc lập, linh hoạt, sáng tạo, biết tưởng tượng một cách đúng hướng và phong phú Ở mỗi tiết dạy, các phương pháp dạy học chỉ được thực hiện nhờ có sự hỗ trợ của các thiết bị và đồ đùng dạy học nhất định, với những hình thức dạy học nhất định, phối kết hợp những thủ pháp hết sức phong phú đa dạng Thiết bị và đồ dùng dạy học tự làm đóng vai trò cung cấp nguồn thông tin học tập, tạo ra nhiều khả năng để giáo viên trình bày nội dung bài học một cách sâu sắc và thuận lợi trong tất cả các bộ môn Một trong những yếu tố để đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là đổi mới thiết bị và đồ đùng dạy học theo hướng chuẩn hóa và hiện đại hóa Việc khai thác sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học trong giảng dạy chương trình sách giáo khoa mới là hết sức cần thiết đối với các trường THCS

Thiết bị dạy học (TBDH) là một trong những thành tố của quá trình dạy học, hỗ trợ đắc lực cho việc đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông

và là một trong những điều kiện cơ bản không thể thiếu của giáo viên, học sinh nhằm thực hiện mục tiêu dạy học Hơn nữa, TBDH còn tạo điều kiện trực tiếp cho học sinh huy động mọi năng lực nhận thức, nâng cao khả năng

tự học, rèn luyện kỹ năng học tập và thực hành Dưới sự điều khiển của giáo viên, TBDH thể hiện khả năng sư phạm của nó: làm tăng tốc độ truyền thông tin, tạo ra sự lôi cuốn, hấp dẫn, làm cho giờ học sinh động, hiệu quả hơn Tuy nhiên, điều đó chỉ xảy ra nếu TBDH được khai thác và sử dụng tốt

Thời gian qua, công tác nghiên cứu mẫu, sản xuất, cung ứng thiết bị giáo dục đã đạt được những thành tựu nhất định góp phần quan trọng cho sự nghiệp đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới phương pháp dạy học nói riêng Tuy nhiên, vẫn còn những khó khăn, bất cập cần khắc phục từ khâu

nghiên cứu, tổ chức sản xuất, cung ứng đến việc tổ chức khai thác và sử dụng

có hiệu quả TBDH được trang bị

Từ năm học 2001 - 2002 các trường TH, THCS đã được trang bị TBDH theo Danh mục thiết bị dạy học tối thiểu do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định Qua theo dõi hoạt động của công tác thiết bị nhiều năm chúng tôi thấy việc khai thác và sử dụng TBDH còn nhiều mặt hạn chế, chưa phát huy được hiệu quả của nó, đặc biệt là ở cấp THCS Cụ thể như sau: Chất lượng TBDH được cung ứng chưa tốt; Hầu hết các trường THCS đều chưa có cán bộ thiết bị chuyên trách nên việc khai thác và sử dụng thiết bị còn gặp nhiều khó khăn; Thiếu CSVC cần thiết để bảo quản TBDH; Công tác khai thác và sử dụng và

sử dụng thiết bị chưa được chú trọng; Năng lực sử dụng TBDH của CB, GV còn thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học… Vì thế, cần phải có các biện pháp hữu hiệu hơn nữa trong việc khai thác và sử dụng TBDH trong các trường THCS để nâng cao chất lượng giáo dục

Thực tiễn cho thấy: Việc sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học trong giảng dạy đã là một trong truyền thống từ trước đến nay và đem lại hiệu quả cao cho giáo dục Đặc biệt trong việc đổi mới giáo dục phổ thông thì sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học là một yêu cầu bức thiết Vì sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học chính là tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học, hoạt động theo hướng tích cực hóa, cá thể hóa người học trong hoạt động học tập, rèn luyện phát huy hết tài năng của mỗi giáo viên, tiềm năng của mỗi học sinh Thực tế ở các nhà trường, bản thân tôi nhận thấy: Trong một tiết học, các em học sinh được trực tiếp nhìn – nghe – nói, làm cùng thiết bị, đồ đùng dạy học tôi thấy khả năng tiếp thu bài của các

em có hiệu quả cao hơn Như vậy, ở các tiết dạy, người giáo viên thực hiện nghiêm túc, có sự tìm tòi, sáng tạo thì sẽ đem lại kết quả cao Song trong quá trình giảng dạy chúng tôi thấy nhiều đồ dùng dạy học còn thiếu, chưa thật phù hợp Hơn nữa, khả năng khai thác, sử dụng thiết bị và đồ đùng dạy học nhất là

đồ dùng dạy học tự làm trong giảng dậy chương trình sách giáo khoa mới đối với các giáo viên còn nhiều hạn chế

Từ những lý do trên chúng tôi chọn đề tài “Biện pháp khai thác và sử

dụng thiết bị dạy học ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương” làm luận văn cao học ủa mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp quản lý khai thác và sử dụng có hiệu quả các TBDH trong các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý khai thác và sử dụng

TBDH ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lý khai thác sử dụng

TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương

4 Giả thuyết khoa học

Nếu ta có các biện pháp đồng bộ có tính khoa học và tính khả thi thì có thể nâng cao được hiệu quả quản lý khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương

5 Nhiện vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận về quản lý khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS

- Nghiên cứu thực trạng khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, Hải Dương

- Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả khai thác và sử dụng TBDH

ở các trường THCS huyện Ninh Giang, Hải Dương

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu: Tra cứu các quyết định, các thông tư, các văn bản hướng dẫn về công tác thiết bị trường học của Bộ Giáo dục và Đào tạo, của Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương

- Phương pháp hệ thống hóa, cụ thể hóa các vấn đề lý luận có liên quan

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, phần Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục nghiên cứu luận văn gồm có 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của các biện pháp quản lý khai thác và sử

dụng thiết bị dạy học

Chương 2 Thực trạng quản lý khai thác và sử dụng thiết bị dạy học ở

các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương

Chương 3 Đề xuất biện pháp quản lý khai thác và sử dụng thiết bị dạy

học ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÁC BIỆN PHÁP KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC

1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề

Giáo dục nước ta hiện nay đang tiến hành đổi mới một cách toàn diện

từ mục tiêu, nội dung, đến phương tiện, thiết bị phương pháp dạy học theo

định hướng đã được chỉ rõ trong Nghị quyết của Trung ương Đảng là: “Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”; “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học”

Phương tiện, thiết bị dạy học (TBDH) là một thành tố không thể thiếu được trong quá trình dạy học Để nâng cao chất lượng dạy học thì vai trò, vị trí của TBDH là rất quan trọng TBDH đóng vai “người minh chứng khách quan” những vấn đề lý luận, liên kết lý luận và thực tiễn Mặt khác TBDH là phương tiện thực nghiệm, trực quan, thực hành, từ đó giúp cho nhận thức của

HS trở nên hiệu quả hơn, đồng thời phát huy được tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học Hơn nữa TBDH còn góp phần to lớn vào việc cải tiến

và đổi mới phương pháp giảng dạy của GV Để TBDH phát huy được vai trò,

vị trí của nó thì việc quản lý khai thác, sử dụng TBDH là vô cùng quan trọng Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về TBDH, quản lý và

sử dụng TBDH như “Phương tiện kỹ thuật dạy học và ứng dụng” - Nhà xuất bản Đại học Minxcơ - 1985 Trong tài liệu này, các tác giả đã đề cập nhiều đến vị trí, vai trò, chức năng và các loại phương tiện kỹ thuật dạy học Tài liệu cũng nêu ra được những ứng dụng cụ thể, chi tiết của phương tiện kỹ thuật

dạy học trong quá trình dạy học Tài liệu là cơ sở nghiên cứu cho lĩnh vực TBDH và quản lý, sử dụng thiết bị dạy học ở nước ta Tuy nhiên tài liệu này mang tính tổng quát, khó vận dụng vào điều kiện kinh tế của Việt Nam

Ở trong nước: Năm 2001, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố “Tài liệu tập huấn của Dự án Việt Úc về TBDH” Năm 2006, Nhà xuất bản Hà Nội cho ra mắt cuốn “Quản lý và sử dụng nhằm tăng cường hiệu quả TBDH” Tài liệu này

đã đưa ra được một số phương pháp quản lý cũng như sử dụng TBDH vào giảng dạy để đạt hiệu quả cao Tác giả Hoàng Đức Nhuận đã có công trình

“Cải tiến TBDH nhằm đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông”

Các công trình nghiên cứu và các bài viết trên đã nêu được vai trò, vị trí, chức năng của TBDH, cách thức sử dụng thiết bị dạy học đạt hiệu quả và góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy ở các cấp học khác nhau từ phổ thông đến đại học

Tuy nhiên chưa có công trình nghiên cứu nào trong và ngoài nước viết

về công tác quản lý thiết bị dạy học riêng cho bậc THCS, đặc biệt là chưa có công trình nào viết về quản lý TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Ngay từ xa xưa, để tồn tại con người phải liên kết với nhau trong cuộc sống lao động, sự liên kết này đã tạo nên sức mạnh để cùng thực hiện mục tiêu chung Trong liên kết lao động xuất hiện người đứng đầu lãnh nhiệm vụ phân công, tổ chức các hoạt động cho từng thành viên, đó chính là quản lý Cổ nhân

xưa có câu: “Tam nhân đồng hành tắc vi sư”, tức là cứ 3 người cùng đi tất sẽ

có một người thầy, biết cách tổ chức, phối hợp sức mạnh của mọi người và các

cá nhân trong nhóm phải phục tùng mệnh lệnh người đứng đầu, từ đó quản lý

ra đời

Như vậy quản lý là một hiện tượng xã hội, luôn gắn bó cùng với sự phát triển của xã hội loài người Quản lý là một hoạt động đặc biệt, hoạt động điều khiển các hoạt động khác, nó vừa có tính khoa học vừa có tính nghệ thuật

Khi đề cập nguồn gốc của quản lý C Mác viết: “Bất cứ lao động nào

có tính xã hội được thực hiện ở quy mô nhất định đều cần có quản lý Sự quản

lý giống như người chơi vĩ cầm một mình thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng” [10; tr.157]

Khái niệm quản lý được nhiều nhà khoa học nghiên cứu và có nhiều định nghĩa khác nhau:

- F Tay lo: Quản lý là biết được một cách chính xác điều mình muốn người khác làm và sau đó biết họ làm (hoàn thành) có tốt không, có rẻ không

- Theo Kozlova O.V và Kuznetsov I.N: Quản lý là sự tác động có mục đích đến những tập thể con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình sản xuất [18; Tr30]

- Fredevinh Wiliam Duylor (1886-1915) của Mỹ; Henri Fayol

(1841-1925) của Pháp; Max Weber (1864-1920) của Đức đều khẳng định: Quản lý là một khoa học và đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển của xã hội

Ở nước ta các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số định nghĩa:

- Theo từ điển tiếng Việt: Quản lý là tổ chức, điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định [34; Tr.801]

- Nguyễn Văn Lê: Quản lý là một hệ thống xã hội mang tính khoa học

và nghệ thuật, tác động vào từng thành tố của hệ thống bằng phương pháp thích hợp nhằm đạt mục tiêu đã đề ra

- Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ: Quản lý là một quá trình định hướng, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định [1; Tr.37]

- Trần Kiểm cho rằng: Quản lý là phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội [9;

Tr.45]

- Theo Thái Văn Thành: Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề

ra [31; Tr.5]

Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu:

+ Quản lý là điều hành phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những người cộng sự cùng trong một tổ chức

+ Quản lý là những tác động có mục đích lên những tập thể người lao động, thành tố cơ bản của hệ thống xã hội

+ Quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội Quản lý ngày nay được coi là một trong năm nhân tố cơ bản để phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm: nguồn vốn, nguồn nhân lực, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý Trong đó quản lý có vai trò mang tính quyết định

sự thành công

Tóm lại: Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích chung, phù hợp với quy luật khách quan

* Chức năng của quản lý:

Quản lý có 4 chức năng cơ bản Đó là:

- Chức năng kế hoạch: là công tác xác định trước mục tiêu của tổ chức, đồng thời chỉ ra các phương pháp, biện pháp để thực hiện mục tiêu, trong điều kiện biến động của môi trường

- Chức năng tổ chức: là sắp xếp, phân công các nhiệm vụ, các nguồn lực (con người, các nguồn lực khác) một cách tối ưu, nhằm làm cho tổ chức vận hành theo kế hoạch, đạt được mục tiêu đặt ra

- Chức năng kiểm tra: là hoạt động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm thu thập thông tin phản hồi, đánh giá và xử lý các kết quả vận hành của tổ chức, từ đó ra các quyết định quản lý điều chỉnh nhằm thực hiện được mục tiêu đề ra

- Chức năng điều chỉnh hoạt động: là chức năng thu thập, xử lý các thông tin phản hồi để chấn chỉnh các hoạt động, đưa tổ chức đi đúng với mục tiêu đã đề ra

Bốn chức năng này có mối quan hệ mật thiết với nhau tạo thành một chu trình quản lý (theo Deming) như sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.1 Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục

- Theo P.V Khuđôminxky: “QLGD là tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức của các chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đến tất cả các khâu của hệ thống giáo dục (từ Bộ GD-ĐT đến trường học) nhằm đảm bảo việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hoà của họ trên cơ sở nhận thức và sử dụng các quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật khách quan của quá trình dạy học và giáo dục, của sự phát triển thể chất và tâm lý trẻ em [1; Tr.50]

- Theo M.M Mechitinade: QLGD là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phương pháp, cán bộ giáo dục, kế hoạch hoá, tài chính, cung tiêu…) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục,

Thông tin quản lý và quyết định quản lý

Kế hoạch

Kiểm tra

đảm bảo sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng cũng như chất lượng [1;Tr.52]

- Theo Phạm Minh Hạc: Quản lý nhà trường (QLGD nói chung) là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục - đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh

- Theo Nguyễn Ngọc Quang: QLGD là hệ thống tác động có mục đích,

có kế hoạch hợp với quy luật của chủ thể quản lý nhằm tạo cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, được các tổ chức của nhà trường XHCN Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục đạt mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái mới về chất

Theo Đặng Quốc Bảo: “QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh mẽ công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội”

Tóm lại: QLGD là những tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến các đối tượng quản lý nhằm làm cho

hệ thống giáo dục quốc dân và hoạt động giáo dục ở từng cơ sở đạt tới mục tiêu

đã xác định

Quản lý giáo dục tồn tại ở hai cấp độ:

- Cấp độ vĩ mô là cấp quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo, điều khiển hoạt động của hệ thống giáo dục quốc dân, do các cơ quan nhà nước thực hiện bằng các văn bản pháp luật

- Cấp độ vi mô là cấp quản lý nhà trường điều khiển các hoạt động giáo dục

ở từng cơ sở giáo dục, thông qua các nội dung hoạt động cụ thể

1.2.3 Thiết bị dạy học

Theo Lotx Klinbơ (Đức) thì TBDH (còn gọi là đồ dùng, dụng cụ dạy học) là tất cả những phương tiện vật chất cần thiết giúp cho giáo giáo viên và học sinh thực hiện có hiệu quả quá trình giáo dưỡng và giáo dục tại các cơ sở đào tạo

Theo các nhà nghiên cứu của Việt Nam: TBDH là thuật ngữ chỉ một vật thể hoặc một tập hợp các vật thể mà người giáo viên sử dụng với tư cách là phương tiện điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh, đối với người học thì đó là các nguồn tri thức, là các phương tiện giúp học sinh lĩnh hội các khái niệm, định luật, thuyết khoa học.vv là phương tiện giúp họ thực hành các kỹ

năng, kỹ xảo phục vụ mục tiêu dạy học

Như vậy có thể hiểu: TBDH là hệ thống đối tượng vật chất và phương tiện kỹ thuật được giáo viên và học sinh sử dụng trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục tiêu dạy học

1.2.4 Quản lý thiết bị dạy học

1.2.4.1 Khái niệm

Có thể hiểu quản lý TBDH theo nhiều cách khác nhau:

- Quản lý TBDH là quản lý hệ thống đối tượng vật chất và phương tiện

kỹ thuật được giáo viên và học sinh sử dụng trong quá trình dạy học

- Quản lý TBDH là việc thực hiện 4 chức năng lập kế hoạch quản lý thiết bị dạy học; tổ chức quản lý TBDH; kiểm tra TBDH và điều chỉnh quá trình khai thác và sử dụng TBDH

- Quản lý TBDH là thực hiện các nội dung quản lý công tác thiết bị từ khâu cung ứng, bảo quản và sử dụng để đảm bảo TBDH phát huy được vai trò, tác dụng của nó trong dạy học

Tóm lại: Quản lý TBDH là hoạt động có mục đích của nhà quản lý nhằm xây dựng, phát triển, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hệ thống TBDH, phục vụ đắc lực cho hoạt động dạy và học trong nhà trường [17; Tr.97]

1.2.4.2 Nội dung quản lý TBDH

a) Cách tiếp cận theo nội dung quản lý công tác thiết bị

- Mua sắm và bổ sung thường xuyên

- Duy trì, bảo quản TBDH

- Sử dụng TBDH

- Điều chỉnh kế hoạch khai thác sử dung TBDH

b) Cách tiếp cận theo chức năng quản lý

- Lập kế hoạch quản lý TBDH

- Tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý TBDH

- Đánh giá việc thực hiện kế hoạch quản lý TBDH

- Chỉ đạo điều chỉnh kế hoạch quản lý TBDH

Trong luận văn này, chúng tôi sử dụng phối hợp cả 2 cách tiếp cận nói trên

1.2.5 Hiệu quả quản lý TBDH

1.2.5.1 Hiệu quả quản lý

Theo Từ điển Tiếng Việt (2000) thì hiệu quả là kết quả công việc mang lại [34; Tr.440] Thí dụ: Hiệu quả dạy học, hiệu quả kinh tế

Hiệu quả chính là kết quả vượt qua mức mong đợi, đạt được các mục tiêu,

nhiệm vụ được giao trong khi sử dụng nguồn đầu tư tiết kiệm Hiệu quả là sứ

mạng của các tổ chức, cá nhân mong đợi trong một hoạt động nào đó

Hiệu quả quản lý còn được xem là sự phù hợp vững chắc giữa những gì lập ra trong kế hoạch quản lý và những gì đạt được hay sự phù hợp với mục tiêu quản lý (theo Luis Eduarda Gonzalez)

1.2.5.2 Hiệu quả quản lý thiết bị dạy học ở trường THCS

Hiệu quả quản lý TBDH là sự đạt được mục tiêu quản lý TBDH đặt ra trong kế hoạch phát triển giáo dục của nhà trường THCS Hiệu quả quản lý khai thác và sử dụng TBDH được đo bằng độ chênh lệch giữa chi phí đầu vào

và kết quả sử dụng đem lại

1.2.5.3 Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các trường THCS

Theo Từ điển Tiếng Việt thì biện pháp là cách giải quyết một vấn đề một cách kinh tế nhất [34;Tr.387], vì vậy biện pháp nâng cao hiệu quả quản

lý TBDH ở các trường THCS là cách thức giải quyết những vấn đề khó khăn trong quản lý TBDH nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong kế hoạch của trường với những chi phí tài chính, thời gian ít nhất

1.3 Thiết bị dạy học trong nhà trường THCS

1.3.1 Vai trò của TBDH

Người ta đã tổng kết quá trình nhận thức của con người:

- Kiến thức thu nhận được: chỉ 1% qua nếm; 1,5% qua sờ; 3,5% qua ngửi; 11% qua nghe; 83% qua nhìn

- Tỷ lệ kiến thức nhớ được sau khi học: 20% qua nghe được; 30% qua nhìn thấy; 50% qua vừa nghe và nhìn; 80% - qua tự trình bày; 90% - qua nói được và làm được

Qua những tổng kết trên đây cho thấy: Để quá trình nhận thức đạt hiệu quả cao thì cần phải thông qua quá trình nghe, nhìn và thực hành Quá trình dạy học là quá trình nhận thức được tổ chức ở mức độ cao, vì vậy thiết bị dạy học là yếu tố quan trọng trong quá trình dạy học tại các cơ sở giáo dục

Theo quan điểm của lí luận dạy học hiện đại thì phương tiện dạy học (gồm cả TBDH) là một trong các thành tố chủ yếu của quá trình dạy học: mục tiêu dạy học; nội dung dạy học; phương pháp dạy học; hình thức tổ chức dạy học; phương tiện dạy học; người dạy; người học; kiểm tra, đánh giá kết quả

dạy học

TBDH chịu sự chi phối của mục đích, nội dung và phương pháp dạy học Nội dung dạy học quy định TBDH bởi lẽ việc lựa chọn và sử dụng TBDH phải được cân nhắc lựa chọn để sử dụng hợp lý nhằm đáp ứng được yêu cầu của nội dung chương trình, đồng thời cũng phải thoả mãn các yêu cầu về khoa học sư phạm, kinh tế, thẩm mỹ và an toàn cho giáo viên và học sinh khi sử dụng

Trong thời đại bùng nổ thông tin, khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão, nhiều tri thức đem dạy ở các cơ sở đào tạo nhanh chóng bị lạc hậu Vấn

đề đặt ra là phải lựa chọn nội dung dạy như thế nào để học sinh không những chiếm lĩnh được tri thức mới, đồng thời phải hình thành năng lực tự học, tự phát triển Vì vậy phương pháp dạy học mới phải theo xu hướng tích cực hoá quá trình nhận thức của học sinh, tăng cường năng lực thực hành, năng lực tự nghiên cứu Muốn đạt được điều đó thì không có cách nào khác là phải tăng

cường trang bị và đặc biệt là nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH, trong đó chú trọng các phương tiện nghe nhìn, ứng dụng CNTT&TT vào dạy học

Ngược lại, những thành tựu của khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin đã làm xuất hiện nhiều loại hình TBDH mới giúp cho việc đổi mới phương pháp dạy học có hiệu quả hơn Người ta thừa nhận rằng việc hoàn thiện các phương pháp dạy học sẽ không thể thực hiện được nếu không sử dụng rộng rãi các TBDH (máy tính, máy chiếu đa năng, bảng chiếu…) hiện đại

Theo lí luận dạy học thì vai trò cơ bản của TBDH trong quá trình dạy học thể hiện ở những điểm sau:

- Sử dụng TBDH đảm bảo đầy đủ và chính xác thông tin về các hiện tượng, đối tượng nghiên cứu, do đó làm cho chất lượng dạy học cao hơn

- Sử dụng TBDH nâng cao được tính trực quan - cơ sở của tư duy trừu tượng, mở rộng khả năng tiếp cận với các đối tượng và hiện tượng

- Sử dụng TBDH giúp tăng tính hấp dẫn, kích thích ham muốn học tập, phát triển hứng thú nhận thức của học sinh

- Sử dụng TBDH giúp gia tăng cường độ lao động học tập của học sinh, sinh viên và do đó cho phép nâng cao nhịp độ nghiên cứu tài liệu giáo khoa

- Sử dụng TBDH cho phép học sinh, sinh viên có điều kiện tự lực chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng kỹ xảo (tự nghiên cứu tài liệu, tự lắp ráp thí nghiệm, làm thí nghiệm, tìm thông tin, lựa chọn câu trả lời, vận dụng )

- Sử dụng TBDH hợp lý hoá quá trình dạy học, tiết kiệm được thời gian

để mô tả Ví dụ mô hình động cơ đốt trong, mô hình nguyên tử v.v

- Sử dụng TBDH gắn bài học với đời sống thực tế, học gắn với hành, nhà trường gắn với các doanh nghiệp

- Sử dụng TBDH giúp hình thành nhân cách, thế giới quan, nhân sinh quan, rèn luyện tác phong làm việc có khoa học

Để hoàn thành được những vai trò trên thì việc sử dụng TBDH cần phải được giáo viên nghiên cứu, cân nhắc kỹ nội dung giáo trình, môn học Từ đó căn cứ vào số TBDH được trang bị và tự làm mà định ra kế hoạch sử dụng cụ thể các loại hình TBDH đã có, sao cho mỗi chủng loại đều phát huy tốt tác dụng của nó và nâng cao được hiệu quả sử dụng trong quá trình dạy học

1.3.2 Các loại TBDH

Hiện nay trong danh mục TBDH tại các cơ sở đào tạo của Việt Nam mà

Bộ GD&ĐT đã ban hành bao gồm các loại hình chính như sau: Tranh ảnh giáo khoa; Bản đồ giáo khoa; Mô hình, mẫu vật; Dụng cụ; Phim đèn chiếu; Bản trong dùng cho máy chiếu qua đầu; Băng, đĩa ghi âm; Băng hình, đĩa hình; Phần mềm dạy học; Giáo án điện tử, Bài giảng điện tử, Giáo án kỹ thuật số; Trang Web học tập…

Do sự bùng nổ của công nghệ thông tin và truyền thông nên ngày nay

có rất nhiều các thiết bị ứng dụng CNTT&TT, đa phương tiện đã được đưa vào tất cả các cơ sở đào tạo tại Việt Nam, đặc trưng nhất đó là hệ thống máy tính được nối mạng Internet

Hiện nay TBDH được chia ra thành 2 loại: TBDH truyền thống và TBDH hiện đại

a) TBDH truyền thống có các đặc điểm sau:

+ Được GV và HS sử dụng từ rất lâu

+ GV và HS có thể khai thác trực tiếp lượng thông tin chứa đựng trong từng thiết bị Ví dụ một bức tranh vẽ cấu tạo của một thiết bị nào đó thì tất cả những lượng thông tin như hình dáng, màu sắc, cấu tạo ngoài, cấu tạo trong của thiết bị đều được GV chỉ dẫn cho HS hoặc HS dưới sự hướng dẫn của GV

sẽ tự khai thác các lượng thông tin đó

+ Giá thành các TBDH truyền thống không đắt nên có thể trang bị đại trà cho các trường

+ GV và HS dễ sử dụng và dễ bảo quản

Từ năm 2000 trở về trước thì TBDH cung cấp cho các trường chủ yếu

là TBDH truyền thống

b) TBDH hiện đại có đặc điểm là:

- Mỗi hình thức dạy học đa phương tiện bao gồm 2 khối: khối mang thông tin và khối chuyển tải thông tin tương ứng

- Cấu trúc máy dạy học đa phương tiện được thể hiện ở bảng sau:

Bảng 1.1 Cấu trúc của máy dạy học đa phương tiện

Số

Khối chuyển tải thông tin

tương ứng

1 - Phim Slide, phim chiếu, ảnh - Máy chiếu Slide, máy chiếu

phim

3 - Băng, đĩa ghi âm - Radio Cassette, đầu đĩa CD,

máy tính

4 - Băng, đĩa ghi hình - Video, đầu đĩa hình, máy tính,

máy chiếu đa năng, màn chiếu

5 - Phần mềm dạy học - Máy tính, máy chiếu đa năng,

- Phải có điện lưới quốc gia

- Đắt tiền gấp nhiều lần các PTDH thông thường

- Phải có trình độ sử dụng và bảo quản tốt

- Phải có phòng ốc chuyên biệt để lắp đặt, sử dụng và bảo quản

Ngày nay, một số nước như Singapore, Thailand đã chuyển các loại tranh, ảnh và một số bản đồ giáo khoa vào trong phần mềm để sử dụng qua máy tính Ngay cả một số dụng cụ như thí nghiệm giao thoa sóng nước với chậu nước bằng thủy tinh trong hoặc nhựa trong cũng đã được chiếu qua máy chiếu qua đầu để học sinh cả lớp có thể quan sát cả trên thí nghiệm thực và trên màn ảnh được phóng đại

Các thí nghiệm thông thường như đo vận tốc và gia tốc của chuyển động nhanh dần đều đã chính xác hơn nhờ hệ thống đo thời gian nhờ hai cổng quang học, ngoài ra người ta còn kết nối thí nghiệm trên với phần mềm dạy học để có thể cho ngay kết quả một cách chính xác, các dụng cụ trên thực tế

để truyền đạt cho học sinh, sinh viên những kỹ năng thực tế trong công việc sau khi tốt nghiệp

1.3.3 Các yêu cầu đối với TBDH hiện nay

- Thiết bị dạy học phải có chất lượng, chất lượng được đánh giá theo các tiêu chí sau đây:

+ Đảm bảo tính an toàn cho người sử dụng

- Thiết bị dạy học sử dụng phải đạt được hiệu quả

+ TBDH giúp GV và HS đạt được mục đích đặt ra qua các bài học + Dễ sử dụng và mang tính thực tiễn cao, điều này sẽ tránh làm lãng phí các TBDH, tránh làm tổn thất cho nhà nước

- Phù hợp với phương pháp dạy học

Các TBDH có chức năng chính đó là bổ trợ mang tính thực tế cho giáo viên trên lớp, vì thế việc phù hợp với phương pháp dạy học là yêu cầu chủ yếu để đánh giá chất lượng của các TBDH đó

- Đáp ứng yêu cầu về giá thành

Với kinh phí eo hẹp tại các cơ sở đào tạo hiện nay thì việc chi phí mua các TBDH phục vụ cho việc giảng dạy là không nhiều, vì thế giá thành của các TBDH cần phải được giảm thiểu Điều này sẽ làm cho việc đưa các TBDH tới các cơ sở đào tạo được rộng rãi hơn và tránh tình trạng thiếu các TBDH như hiện nay tại các cơ sở đào tạo tại Việt Nam

- Dễ bảo dưỡng và sửa chữa thay thế

Việc hao mòn các TBDH là điều xảy ra trong quá trình sử dụng Một TBDH được đánh giá tốt hay không phụ thuộc vào việc bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị đó Với nguồn kinh phí eo hẹp như hiện nay thì không thể có chuyện thay mới thiết bị sau một thời gian sử dụng nhất định Vì vậy các TBDH cần phải đảm bảo được yêu cầu có thể bảo dưỡng và sửa chữa một cách dễ dàng

1.4 Công tác quản lý TBDH ở các trường THCS

1.4.1 Mục đích quản lý TBDH ở trường THCS

Thiết bị dạy học không chỉ được sử dụng trong khuôn khổ hẹp như trước đây (chủ yếu là minh họa) mà ngày nay TBDH là công cụ quan trọng trong hoạt động nhận thức của HS, nhất là các TBDH có ứng dụng những thành tựu của CNTT&TT

Mục đích quản lý TBDH: Làm cho TBDH trở thành người bạn đồng minh trung thành của thầy giáo trong việc cải tiến chất lượng giảng dạy, cũng chính là làm cho TBDH trở thành công cụ chính đáng cho học sinh rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, nâng cao nhận thức, tu dưỡng đạo đức và để thực hiện mục tiêu bao trùm là nhằm nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường

Việc quản lý TBDH tốt sẽ giúp phát huy tối đa vai trò và tác dụng của TBDH trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo HS ở trường THCS

1.4.2 Nội dung cơ bản của quản lý, khai thác và sử dụng TBDH ở trường THCS

1.4.2.1 Xây dựng hệ thống TBDH

a) Lập kế hoạch

Trên cơ sở quy mô, loại hình trường, lớp, học sinh, các trường THCS phải tiến hành lập kế hoạch xây dựng hệ thống TBDH cho nhà trường Ngoài thiết bị được cấp phát, nhà trường phải xây dựng kế hoạch mua sắm bổ sung trong giai đoạn thời gian dài hạn (trên 5 năm), trung hạn (3-5 năm) và ngắn hạn (1 năm) để đảm bảo TBDH phải đủ về số lượng, chủng loại theo danh mục TBDH tối thiểu cho bậc THCS mà Bộ GD&ĐT quy định

Trước khi lập kế hoạch xây dựng hệ thống TBDH, các trường cần tiến hành

rà soát về số lượng, chủng loại, chất lượng TBDH hiện có và so sánh với danh mục tối thiểu do Bộ GD&ĐT quy định cũng như nhu cầu bổ sung để đa dạng hoá TBDH, từ đó có kế hoạch mua sắm bổ sung hoặc phát động cán bộ, GV nhà trường

tự làm các TBDH đơn giản cung cấp cho hệ thống TBDH nhà trường

Trong kế hoạch phải nêu rõ số lượng, chủng loại TBDH cần mua sắm,

bổ sung, sửa chữa, làm mới; dự trù về mức kinh phí, nguồn kinh phí, quá trình, thời gian thực hiện, người thực hiện

Kế hoạch xây dựng hệ thống TBDH được thông qua Hội đồng và được lãnh đạo nhà trường duyệt để đưa vào thực hiện

b) Tổ chức thực hiện kế hoạch

Trên cơ sở kế hoạch đã lập, lãnh đạo nhà trường chỉ đạo các bộ phận có liên quan đến công tác xây dựng hệ thống thiết bị thực hiện kế hoạch đã đặt ra qua các biện pháp cụ thể sau:

+ Phân công trong Ban giám hiệu quản lý TBDH (Hiệu trưởng chịu trách nhiệm chung, phó hiệu trưởng phụ trách CSVC, TBDH)

+ Phân công tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm mua sắm, bổ sung TBDH theo kế hoạch

+ Chuẩn bị đầy đủ các nguồn lực cần thiết để họ thực hiện được kế hoạch (tài chính, thời gian, con người, điều kiện bảo quản)

c) Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

Trong quá trình thực hiện, lãnh đạo nhà trường cần thường xuyên kiểm tra, đôn đốc để hoàn thành kế hoạch đã đặt ra

- Việc chỉ đạo thực hiện kế hoạch thông qua các biện pháp như:

+ Giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện kế hoạch

+ Hỗ trợ, giúp đỡ khi gặp khó khăn trong quá trình thực hiện kế hoạch + Động viên, khuyến khích nhằm điều chỉnh hoạt động của cấp dưới để

có thể thực hiện được kế hoạch đặt ra

d) Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

Căn cứ vào các mốc thời gian đã xây dựng trong kế hoạch và người (hoặc bộ phận nào đó) thực hiện, từng giai đoạn, từng kỳ hay năm học, nhà trường cần đánh giá thông qua kiểm tra, kiểm kê TBDH việc thực hiện kế hoạch đã xây dựng, từ đó thấy được những vấn đề đã thực hiện được, vấn đề gì còn tồn tại để kịp thời bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế nhằm nâng cao hiệu quả của công tác xây dựng hệ thống TBDH cho nhà trường, đáp ứng được yêu cầu dạy - học của trường

1.4.2.2 Bảo quản TBDH

- Để bảo quản tốt TBDH trong nhà trường thì Hiệu trưởng, hiệu phó, cán bộ (GV) phụ trách công tác TBDH phải nắm vững các quy định, yêu cầu, chế độ… bảo quản TBDH Các quy định này đã được đề cập trong Quy chế thiết bị giáo dục trong trường mầm non, trường phổ thông, ban hành kèm theo Quyết định số 41/2000/QĐ-BGDĐT ngày 07/9/2000 của Bộ trưởng bộ Giáo dục và Đào tạo

- Việc bảo quản TBDH trong trường THCS được giao cho cán bộ (GV) phụ trách TBDH

- Để bảo quản tốt các TBDH thì việc chuẩn bị CSVC như phòng kho,

tủ, giá để sắp xếp TBDH là vô cùng quan trọng Tuỳ thuộc quy mô số lớp, số học sinh nhà trường mà TBDH của trường nhiều hay ít, trên cơ sở đó mỗi trường THCS phải bố trí phòng kho đủ diện tích để sắp xếp thiết bị, ngoài ra còn có kho hoá chất riêng rộng khoảng 15m2 Các trường có các phòng học bộ môn chuẩn, thì ngoài các kho chứa thiết bị theo từng môn (cạnh phòng học bộ môn) còn có một kho chứa TBDH chung cho các môn còn lại Việc bố trí kho chứa thiết bị thường được ưu tiên các phòng kiên cố, an toàn

- Việc bảo quản TBDH phải được thực hiện đúng quy trình và phương pháp bảo quản TBDH Bên cạnh việc bảo quản định kỳ, bảo quản trong hè, thì việc bảo quản TBDH ngay sau khi sử dụng là rất cần thiết, nó giúp tăng đáng

kể tuổi thọ của TBDH

- Bên cạnh các vấn đề trên thì việc kiểm tra thường xuyên hoặc đột xuất của lãnh đạo nhà trường về công tác bảo quản TBDH là rất cần thiết Hàng năm, các trường tiến hành kiểm kê TBDH vào cuối năm học Ngoài kiểm kê theo năm học thì TBDH còn được kiểm kê trong một số trường hợp khác như: Khi thay đổi hiệu trưởng hoặc người phụ trách công tác TBDH; khi thay đổi địa điểm, sáp nhập, chia tách, đình chỉ hoạt động, giải thể trường; khi xảy ra thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn, trộm cắp; khi cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền yêu cầu

Trong các tiêu chí đánh giá thi đua hoặc kiểm tra đánh giá các mặt hoạt động công tác chuyên môn đối với tập thể, cá nhân đều có nội dung quy định

về việc sử dụng TBDH

- Công tác bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụng hiệu quả TBDH cho đội ngũ GV: Hàng năm các tổ chuyên môn của các trường THCS thường tổ chức nhiều chuyên đề, hội thảo, hội giảng trong năm học Việc kết hợp giữa cán bộ (GV) phụ trách TBDH với các tổ chuyên môn, với nhà trường thực hiện các chuyên đề sử dụng TBDH của từng bộ môn sẽ giúp bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụng TBDH cho giáo viên Bên cạnh đó thông qua việc dự giờ thăm lớp, sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn trong trường, cụm trường, cấp huyện cũng thực hiện được việc bồi dưỡng nhận thức, nâng cao trình độ và năng lực sử dụng TBDH cho GV

- Xây dựng kế hoạch sử dụng TBDH hợp lý: Xây dựng danh mục TBDH theo môn học, tiết học là vấn đề rất cần thiết, nó giúp cho cán bộ phụ trách TBDH cũng như GV bộ môn chủ động hơn trong việc đăng ký, cho mượn, sử dụng cũng như bảo quản TBDH Qua đó cán bộ phụ trách TBDH có thể nắm vững tiết nào thiếu TBDH loại gì, số lượng bao nhiêu để có kế hoạch

bổ sung kịp thời

- GV bộ môn xây dựng kế hoạch bộ môn và kế hoạch giảng dạy trong

đó có đăng ký sử dụng TBDH theo yêu cầu bài soạn Việc đăng ký và sử dụng TBDH của GV bộ môn được thể hiện thông qua giáo án, đăng ký giảng dạy, đăng ký mượn TBDH, sổ sử dụng TBDH

- Giám sát và theo dõi việc sử dụng TBDH được thực hiện thông qua lãnh đạo nhà trường, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn và cán bộ (GV) phụ trách công tác TBDH Hàng tuần, hàng tháng, trong các cuộc họp tổ chuyên môn, họp hội đồng sư phạm, cán bộ phụ trách TBDH sẽ báo cáo việc sử dụng TBDH của GV thông qua việc so sánh danh mục TBDH theo tiết học với số lượng, chủng loại TBDH mà GV bộ môn chính thức mượn để sử dụng, từ đó đánh giá mức độ sử dụng TBDH của từng GV Lãnh đạo nhà trường cũng

đánh giá việc sử dụng TBDH của GV qua kiểm tra, dự giờ và các báo cáo của các bộ phận Từ việc đánh giá đó để xếp loại thi đua từng đợt cho GV cũng như đôn đốc việc sử dụng TBDH đối với những GV còn ít sử dụng, dạy chay

- Thi đua, khen thưởng những cá nhân, tập thể sử dụng hiệu quả TBDH:

Để động viên đối với các tập thể (tổ, nhóm chuyên môn) hoặc cá nhân từng

GV trong việc sử dụng thường xuyên và có hiệu quả TBDH, nâng cao được hiệu quả giờ lên lớp và chất lượng dạy - học các trường thường xây dựng quy chế thi đua khen thưởng riêng và có những hình thức khen thưởng nhằm khích lệ sự hăng say trong công việc

1.4.3 Những yêu cầu của công tác quản lý, khai thác và sử dụng TBDH trong trường THCS

1.4.3.1 Yêu cầu về quản lý TBDH

- TBDH phải được sử dụng có hiệu quả cao nhất, đáp ứng các yêu cầu

về nội dung và phương pháp được quy định trong chương trình giáo dục

- TBDH phải được làm sạch và bảo quản ngay sau khi sử dụng; định kỳ bảo dưỡng bổ sung phụ tùng, linh kiện, vật tư tiêu hao

- Hàng năm phải tiến hành kiểm kê theo đúng quy định của Nhà nước

về quản lý tài sản Việc kiểm kê bất thường phải được tiến hành trong các trường hợp sau:

+ Khi thay đổi hiệu trưởng hoặc người phụ trách TBDH

+ Khi thay đổi địa điểm, sát nhập, chia tách, đình chỉ hoạt động, giải thể trường

+ Khi xảy ra thiệt hại do thiên tai, hỏa hoạn, trộm cắp

+ Khi cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền yêu cầu

1.4.3.2 Yêu cầu đối với Hiệu trưởng trường THCS trong việc quản lý TBDH

- Cần nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn của khoa học quản lý

- Nắm vững các chức năng và nội dung quản lý TBDH, biết phân lập và phối hợp các nội dung quản lý TBDH

- Hiểu rõ những đòi hỏi của chương trình dạy học các bộ môn và những điều kiện, phương tiện, TBDH cần thiết để thực hiện chương trình

- Có ý tưởng, chiến lược phát triển nhà trường, đổi mới và thực hiện bằng một kế hoạch khả thi

- Có biện pháp hiệu quả để tập trung mọi tiềm năng vật chất vào một hướng thống nhất là xây dựng, bảo quản và sử dụng TBDH nhằm nâng cao chất lượng giáo dục HS

1.4.3.3 Yêu cầu của việc nâng cao chất lượng giáo dục

Trong bối cảnh thế giới, các nước trong khu vực cũng như nước ta hiện nay đang đặt ra cho giáo dục phổ thông những yêu cầu mới, cách nhìn nhận

về vấn đề đổi mới giáo dục nói chung và đổi mới giáo dục phổ thông nói riêng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng yêu cầu về nhân lực trong giai đoạn hiện nay

Ở nước ta, sự chuyển đổi nền kinh tế, cùng với sự đổi mới trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội Thực tiễn đòi hỏi ngành GD&ĐT nói chung và giáo dục phổ thông phải kịp thời đổi mới mục tiêu, nội dung, phương thức đào tạo Tất cả những vấn đề trên đòi hỏi phải nhìn nhận lại những vấn đề cơ bản của giáo dục phổ thông hiện nay: Cần khắc phục và giải quyết sự sa sút về chất lượng, sự thiếu trung thực trong thi cử, sự không phù

hợp với tình hình biến đổi khoa học-xã hội của đất nước ta hiện nay Những bức xúc được thể hiện ở chỗ:

+ Chất lượng học tập của HS nhìn chung còn thấp, không đồng đều giữa các vùng miền trong cả nước

+ Những điều kiện phục vụ cho dạy học còn thiếu, còn thấp kém như CSVC, tài liệu, TBDH đã ảnh hưởng không tốt đến kết quả giảng dạy và học tập

+ Việc đổi mới phương pháp dạy học còn diễn ra chậm và thiếu đồng

bộ, việc chênh lệch về trình độ dân trí rất khác nhau giữa các vùng miền khiến cho việc áp dụng chương trình giáo dục phổ thông gặp nhiều khó khăn

Chính vì vậy mà việc nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông nói chung và chất lượng giáo dục THCS nói riêng là nhiệm vụ hết sức cấp bách

Vì giáo dục phổ thông đóng vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy tốc độ

phát triển kinh tế xã hội, thực hiện ba mục tiêu giáo dục là “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài”

1.4.4 Những định hướng quản lý TBDH

Báo cáo của BCHTW Đảng khóa VIII tại đại hội toàn quốc lần thứ IX

có đoạn: “Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hóa nhà trường (lớp học, sân chơi, bãi tập, máy tính nối mạng internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại )”, “Đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khóa ” và “Tăng cường cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hoá nhà trường (lớp học, sân chơi, bãi tập, máy tính nối mạng Internet, thiết bị học tập và giảng dạy hiện đại, thư viện và đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay”

Nghị quyết 40/2000/QH 10 ngày 9/12/2000 của Quốc hội khoá X cũng

chỉ rõ “Việc đổi mới chương trình, SGK, phương pháp dạy và học phải được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học, tổ chức đánh giá tiêu chuẩn hoá trường sở, đào tạo bồi dưỡng giáo viên, công tác quản lý giáo dục ” [27;Tr.01]

Công tác quản lý TBDH ở trường THCS được quy định tại Quy chế thiết bị giáo dục trong trường mầm non, trường phổ thông, ban hành kèm theo Quyết định số 41/2000/QĐ-BGDĐT ngày 07/9/2000 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo;

Quy định trong Điều lệ trường THCS, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học (ban hành kèm theo Quyết định số 07/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bổ trưởng Bộ GD&ĐT)

1.4.5 Quan điểm chỉ đạo về quản lý TBDH các trường THCS tại huyện Ninh Giang

1.4.5.1 Định hướng phát triển giáo dục phổ thông của huyện Ninh Giang đến năm 2015

Phát triển quy mô số trường, lớp, học sinh ổn định; xây dựng môi trường học tập lành mạnh đủ các điều kiện về CSVC, trang thiết bị dạy học; Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên; nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục THCS, hoàn thành phổ cập giáo dục bậc trung học; Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng trường chuẩn quốc gia, phấn đấu năm 2015 có 100% số trường THCS đạt chuẩn quốc gia

Về công tác thiết bị: Bổ sung CSVC, trang thiết bị dạy học theo hướng trường chuẩn quốc gia; Các trường THCS có đủ phòng học bộ môn, kho chứa thiết bị và trang bị nội thất theo yêu cầu; Tăng cường trang bị các TBDH hiện đại; Quản lý và sử dụng có hiệu quả TBDH để nâng cao chất lượng dạy - học; Chỉ đạo tốt việc áp dụng CNTT vào dạy - học

1.4.5.2.Quan điểm chỉ đạo về công tác quản lý việc khai thác và sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang

- Với phương châm: Quản lý toàn diện và sử dụng triệt để; quản lý vừa trực tiếp vừa có thể gián tiếp, đã nói đến quản lý là có liên quan đến con người,

có thể nói trực tiếp về con người, nhưng cũng có thể quản lý gián tiếp thông qua các sự vật, hiện tượng liên quan đến con người thuộc lĩnh vực mà nhà quản lý đang quan tâm

- Quan điểm quản lý TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương là quản lý từ chủng loại, số lượng thiết bị, việc khai thác, sử dụng chúng trong quá trình dạy học cho đến quản lý đội ngũ cán bộ, giáo viên liên quan đến công tác thiết bị

- Quan điểm về khai thác TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương là tranh thủ khai thác tối đa các nguồn bao gồm từ nguyồn cấp ngân sách nhà nước, từ ngồn xã hội hoá, từ tự thân vận động của mỗi nhà trường, từ sự đóng góp cải tiến và làm mới của cán bộ giáo viên và học sinh

- Quan điểm về sử dụng TBDH ở các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương là bất buộc 100% các tiết học trên lớp phải sử dụng tối đa các thiết bị dạy học hiện có và tự làm mới để nâng cao chất lượng dạy học của thầy và trò

Kết luận chương 1

1 Trong quá trình quản lý nói chung và QLGD nói riêng thì quản lý TBDH là một lĩnh vực tuy không phải là mới mẻ, nhưng để thực hiện tốt công tác này thì không phải là điều giản đơn

2 Việc quản lý tốt TBDH ở trường THCS sẽ giúp các nhà quản lý đạt được mục tiêu giáo dục với hiệu quả cao Do đó việc nâng cao hiệu quả quản

lý TBDH ở các trường THCS là hết sức cần thiết

3 Từ cơ sở lý luận của đề tài chúng ta đã thấy rõ sự cần thiết phải có các giải pháp phù hợp hơn nữa để nâng cao hiệu quả quản lý TBDH ở các

Chương 2

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHAI THÁC, SỬ DỤNG THIẾT BỊ

DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN NINH GIANG, TỈNH HẢI DƯƠNG

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, giáo dục của huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương

2.1.1 Về điều kiện tự nhiên

Ninh Giang là huyện đang phát triển của tỉnh Hải Dương Trung tâm

huyện lỵ cách thành phố Hải Dương 20km; phía Bắc giáp huyện Gia Lộc; phía

Đông giáp huyện Tứ Kỳ; phía Nam giáp huyện Vĩnh Bảo, Thành phố Hải

Phòng, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình; phía Tây giáp huyện Thanh Miện

Ninh Giang có nhiều tuyến đường quốc lộ, tỉnh lộ chạy qua Quốc lộ 37

đi quy huyện Gia Lộc đến thành phố Hải Dương, đi Hải Phòng Tỉnh lộ 396 đi

Thanh Miện; tỉnh lộ 391 đi Tứ Kỳ, qua An Thổ giao cắt đường quốc lộ 10 đi

Thành phố Hải Phòng, đi Quảng Ninh, thành phố Thái Bình… và nhiều con

đường giao thông liên xã, liên thôn nay được mở rộng nâng cấp, đường nhựa,

bê tông thuận tiện cho giao lưu hàng hoá và đi lại

Về đường sông: Ninh Giang có nhiều sông chảy qua Phía Bắc huyện

có sông Thái Bình đi qua huyện Tứ Kỳ, huyện Thanh Miện; phía Nam có

sông Luộc đi ra An Thổ và đi Hải Phòng Các con sông nói trên, tàu thuyền

hàng trăm tấn có thể đi lại dễ dàng Tuy nhiên, do đặc điểm của các dòng

sông, trước đây về mùa mưa lũ, thường xảy ra lụt lội làm thiệt hại nhiều tài

sản, hoa màu, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống của nhân dân

Diện tích tự nhiên toàn huyện là 135 km2, dân số tính đến năm 2012 là

141178 người Đất đai Ninh Giang có gốc tích sa bồi, do sông Luộc và sông Thái

Bình bồi tụ tạo nên Ninh Giang nằm ở đồng bằng châu thổ sông Hồng, khí hậu

mang tính chất nhiệt đới, gió mùa, có 2 mùa tương đối rõ rệt: mùa nóng và mùa