bài giảng lý thuyết tài chính công

Phác thảo bản chất, phạm vi của Tài chính công trong nền kinh tếhiệnđại.. Bản chất của tài chính: chính là quan hệ kinh tế giữa các chủ thể kinh tế qua quá trình hình thành và sử dụng ng

Giảng viên: ThS Đỗ Gioan Hảo

Giảng viên: ThS Đỗ Gioan Hảo

Thời lượng môn học: 45 tiết

Đánh giá: - Công việc tại lớp = 30%

- Thi hết môn: 70%

Yêu cầu sinh viên: - Dựgiờtrên lớp

-Đọc sách

- Chuẩn bị tài liệu khi

được yêu cầu

1-2

Lý thuyết tài chính công, PGS.TS Sử

Đình Thành, tái bản lần 1, NxbĐại học Quốc

gia TP.HCM (tài liệu bắt buộc)

Tài chính công, ĐH Quốc Gia TP.HCM

Một số tài liệu khác được nêu trong bài

giảng của giảng viên.

Phác thảo bản chất, phạm vi của Tài chính

công trong nền kinh tếhiệnđại.

Hình thành phương pháp luận trong một

khía cạnh chuyên môn: khía cạnh Tài chính

của khu vực công.

Đưa ra kiến thức chuyên ngành hiệnđang

được áp dụng ở Việt Nam và thế giới trong

l nh vực chuyên môn.

Làm nền tảngđểsinh viên nghiên cứu các

môn học chuyên ngành khác.

PHÁC THẢO MÔN HỌC

từ hình thức này qua hình thức khác làm cho

nền kinh tế vận động không ngừng

động của nguồn lực gắn với việc tạo lập và sử

dụng chúng

tiêu của chủ thể được coi là Tài chính

1-5

(tt)

vận động của quỹ tiền tệ theo mục đích của

chủ thể

 Bản chất của tài chính: chính là quan hệ kinh

tế giữa các chủ thể kinh tế qua quá trình hình

thành và sử dụng nguồn lực

 Về hình thức: tài chính là quá trình hình thành

và sử dụng quỹ tiền tệ của chủ thể kinh tế

 Quá trình phân tích cho thấy sự đan xen giữa

bản chất và hình thức biểu hiện (bạn cần phân

định và hiểu bản chất của vấn đề)

1-6

(tt)

Hình thành

như thế nào?

như thế nào?

S dụng ra sao?

S dụng ra sao?

Mục tiêu gì?

QUỸ TIỀN TỆ

MÔN HỌC ĐƯỢC KẾT CẤU NHƯ SAU

Chương 1: Khu vực công và tài chính công

Chương 2: Hiệu quả xã hội và công bằng xã hội

Chương 3: Hàng hóa công và chi tiêu công

Chương 4: Phân tích lợi ích và chi phí

Chương 5: Lựa chọn công

Chương 6: Lý thuyết thuế

Chương 7: Phân tích thuế

Chương 8: Bội chi ngân sách

Chương 9: Đổi mới chính sách tài chính công ở

Việt Nam

1-8

1 Khu vực công

công Cách thông thường nhất, khu vực công

tương đương với nhà nước hay khu vực chính

phủ

 Để phân biệt khu vực công, xét hai giác độ:

tính chất sở hữu và quyền lực chính trị

chúng bầu ra hay chỉ định trực tiếp hay

gián tiếp

 Đơn vị công được giao quyền hạn mang

tính bắt buộc và cưỡng chế.(J.E Stiglitz)

1 (tt)

Khu vực công bao gồm:

hành pháp, tư pháp, quốc phòng, cơ quan

cung cấp dịch vụ công, cơ quan an sinh xã hội

…

nghiệp, ngân hàng … và các đơn vị được nhà

nước cấp vốn họat động

của khu vực công

1-11

lực luôn phải trả lời các câu hỏi:

trường, nhưng không phải luôn luôn như vậy

khác giải quyết các vấn đề nêu trên Đó là vai

trò của khu vực công

2 Sự tồn tại của khu vực công

1-12

 Ví dụ: giáo dục tiểu học

hỗn hợp, với bàn tay của thị trường và bàn tay

của chính phủ

như thế nào? điều này còn tranh luận

Chính

Chính phủ phủ giống giống như như con con dao dao mổ mổ trong trong tay tay

bác

bác sĩ sĩ phẫu phẫu thuật, thuật, nó nó có có thể thể hỗ hỗ trợ trợ quá quá trình trình

điều

điều trị trị hoặc hoặc sẽ sẽ vô vô cùng cùng tai tai hại hại dù dù với với động động cơ cơ

tốt

tốt đẹp đẹp nhất nhất (Charles (Charles Wheeland) Wheeland)

2 (tt)

Để chính phủ tham gia giải quyết các vấn đề

kinh tế thì:

việc phân bổ các nguồn lực ấy

của khu vực công

của khu vực công tham gia; (ii): dự trù kết quả

đối với nền kinh tế và khu vực tư nhân; và

(iii): đánh giá kịch bản của chính sách công.

2 (tt)

1-14

3 Khái niệm về tài chính công

Thuế, viện trợ,

Thuế, viện trợ,

vay, thu khác

Chi thường xuyên, Chi thường xuyên,

đầu tư, chi khác

đầu tư, chi khác

Hiệu quả, công

bằng, ổn định

QUỸ TIỀN TỆ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

VÀ …

3 (tt)

 Tài chính công là khoa học nghiên cứu sự tài

trợ cho các khoản chi tiêu công (A Smith)

tích thuế và chính sách chi tiêu của chính phủ

(H Rosen)

của các tổ chức công quyền (F Adam et al).

3 (tt)

và chi tiêu của chính phủ và những điều kiện

mà với chúng sự can thiệp của chính phủ sẽ

giúp cải thiện phúc lợi cho dân chúng

ứng dụng

đến các hoạt động kinh tế - xã hội

1-17

3 (tt)

Tài chính công phụ thuộc vào vai trò của chính phủ.

Tài chính công luôn xoay quanh các chủ đề:

quy định việc mua và bán hàng hóa; cung cấp hàng hóa

công; tài trợ cho khu vực tư nhân cung cấp hàng hóa

công ].

trực tiếp và gián tiếp ].

đồng thuận của công chúng].

1-18

Tài chính công cổ điển

o Nhà nước tư s n đóng vai trò cai trị, đại diện và bảo vệ.

o Tài chính công có mụ đích cung cấp nguồn lực cần thiết

và không bóp méo thị trường.

o Như v y: Tài chính công mang tính trung lập: không gây

ảnh hưởng và không liên quan gì đến sự phát triển kinh tế

-xã hộ

o Thuế là nguồn thu quan trọng nhất của ngân sách bên

c nh công trái và tiền cho thuê công sản.

o Tổng quát:

 Chi têu công được ấ định trước, độc lập với tình

trạng kinh tế.

 Thuế được dùng để bù đắp cho khoản chi ấ định ấy.

Tài chính công hiện đại

o Kinh tế hiệ đại là nền kinh tế h n hợp, vận hành theo cơ

chế thị trường gắn liền với sự can thiệp của nhà nước.

o Tài chính công có mụ đích là công cụcủa chính phủ để

điều tiết nền kinh tếvì mục tiêuổ định, công bằng và

hiệu quả ủa nền kinh tế.

o Như v y: Tài chính công có những đặc trưng sau:

 Quy mô ngày càng tăng so với GDP.

 Mang tính phi trung lập.

 S d ng nhiều công cụ để tạo lập nguồn lực cho nhà

nước.

 Đượ c cải cách liên tục xuất phát từ nhu cầu nội tại

c a quốc gia và quá trình toàn cầu hóa.

1-20

4 Bản chất và chức năng tài chính công

Tài chính công mang bản chất:

xã hội.

tối đa hóa hiệu quả cho nền kinh tế.

nhà nước.

của xã hội.

giám sát bởi đại diện của nhân dân.

Chức năng 1: huy động nguồn lực tài chính

 Chức năng này giúp tài chính công duy trì sự tồn tại

của khu vực công.

 Chính phủ huy động nguồn lực dựa trên kênh: tự

nguyện và cưỡng chế.

 Nguồn lực được huy động phụ thuộc vào:

 Ảnh hưởng của chính sách thu đến các biến số vĩ mô.

Chức năng 1: khả năng huy động nguồn lực

bị hạn chế bởi quy mô.

G

I

T

S+ = + ⇒ S+T−G=I ⇒ S+S G =I

aY

tY

S G= − S=s(Y−T)=s(Y−tY)

] ) 1 ( [ )

s aY

tY

I = − + − = − + −

⇒

a t t s Y

I = − + −

và mà

ICOR

a t st

s

ICOR

Y

I

g Y = = − + −

s a s g ICOR

− +

−

×

=

⇒

1 Nếu tỷ lệ chi NS (a); tỷ lệ ti t kiệm (s) và hệ s ICOR không

đổi thì gYtăng thì t sẽ tăng; nhưng nếu gYkhông đổi mà t tăng

thì s sẽ giảm; khi đó sẽ ảy ra hiện tượng chèn lấ đầu tư

Ta có:

1-23

Chức năng 2: Phân bổ nguồn lực tài chính

phân bổ vào các quỹ tiền tệ chuyên dùng

theo thứ tự ưu tiên (dự toán ngân sách)

nhằm cung cấp hàng hóa và dịch vụ công cho

xã hội

1-24

Chức năng 3: tái phân phối thu nhập

 Chính phủ lấy từ nền kinh tế thông qua thuế

 Trong quá trình chi tiêu, chính phủ chuyển

giao nguồn lực lại cho xã hội

giao có nộp thuế hay không.

Hạn chế: rất khó để có một cơ chế tái phân

phối hoàn hảo

Chức năng 3: hạn chế của chức năng tái

phân phối thu nhập

thì không thể tạo được nguồn thu

phối hiệu quả

nặng thuế cho người khác

 Đánh thuế gây hiệu ứng khuyến khích và hạn

chế, không rõ hiệu ứng nào lớn hơn

1-26

Chức năng 4: giám sát

 Mục đích kinh tế - chính trị của tài chính công đòi

hỏi thu và chi của chính phủ phải hợp lý – công khai

– minh bạch – đáp ứng với nhiệm vụ và trách nhiệm.

 Giám sát thực hiện xuyên suốt:

 Đo lường phản ứng của thị trường đối với sự can thiệp

của chính phủ.