bài giảng tài chính công vay nợ chính phủ

 Căn cứ vào KHPTKTXH, chính sách ngân sách, nhu cầu đầu tư Chính phủ dự kiến mức huy động vốn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn để thực hiện các mục tiêu phát triển..  Các phương thức vay

26-Jul-13 1

VAY NỢ CHÍNH PHỦ

Vay nợ chính phủ

 Vay nợ chính phủ là toàn bộ số vay của Chính phủ từ khu vực công

và khu vực tư ở trong nước và ở nước ngoài

 Chính phủ bao gồm:

 Các đơn vị của chính phủ ở các cấp, trung ương hoặc địa phương;

 Tất cả các Quỹ BHXH hoạt động các cấp;

 Các tổ chức phi lợi nhuận, phi thị trường chịu sự kiểm soát và tài trợ từ các đơn vị của chính phủ

 Căn cứ vào KHPTKTXH, chính sách ngân sách, nhu cầu đầu tư Chính phủ dự kiến mức huy động vốn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn

để thực hiện các mục tiêu phát triển

Lưu ý: Khu vực công bao gồm chính phủ, chính quyền cấp tỉnh, TP trực thuộc TW, doanh nghiệp nhà nước, các tổ chức tài chính, tín dụng nhà nước

Mục đích và các phương thức vay nợ

 Mục đích vay: bù đắp thâm hụt ngân sách; gia tăng đầu tư; vay

để cho vay lại

 Các phương thức vay nợ:

 Vay trong nước: phát hành trái phiếu ở thị trường vốn trong

nước như tín phiếu kho bạc; Trái phiếu chính phủ; trái phiếu

đầu tư

 Vay nước ngoài: phát hành trái phiếu ở thị trường quốc tế (trái

phiếu quốc tế); vay hình thức ODA (hỗ trợ phát triển chính

thức) từ các tổ chức song phương và đa phương

 Nguồn để trả nợ:một phần thu ngân sách, thu phí hoặc giá dịch

vụ các công trình được đầu tư bằng vốn vay của chính phủ, vay

mới để trả nợ cũ

Vay trong nước: trái phiếu chính phủ

 Trái phiếu Chính phủ: là một loại chứng khoán nợ do CP phát hành, có thời hạn, mệnh giá và lãi, xác nhận nghĩa vụ nợ của CP đối với người sở hữu trái phiếu

 Trái phiếu được CP bảo lãnh: là loại chứng khoán nợ do DN phát hành nhắm huy động vốn cho các công trình theo chỉ định của Thủ tướng CP, được CP cam kết trước các nhà đầu tư về việc thanh toán đúng hạn của tổ chức phát hành

 Trái phiếu CQĐP: là một loại chứng khoán nợ, do Ủy ban nhân dân cấp Tỉnh phát hành, có thời hạn, mệnh giá, lãi, xác nhận nghĩa vụ nợ của UBND cấp Tỉnh đối với người sở hữu trái phiếu

26-Jul-13 NTH 5

Các loại trái phiếu chính phủ

 Tín phiếu kho bạc: là loại trái phiếu CP có kỳ hạn dưới 1 năm do

KBNN phát hành nhằm huy động vốn để bù đắp thiếu hụt NS

tạm thời

 Trái phiếu kho bạc: là loại trái phiếu CP có kỳ hạn từ 1 năm trở

lên do KBNN phát hành nhằm huy động vốn để bù đắp bội chi

NS (do NSTW huy động)

 Trái phiếu công trình TW: là loại trái phiếu CP có kỳ hạn từ 1

năm do KBNN phát hành nhằm huy động vốn cho các dự án

thuộc nguồn vốn NSTW đầu tư

 Trái phiếu đầu tư: là loại trái phiếu CP có kỳ hạn từ 1 năm do tổ

chức TCNN, tổ chức tín dụng được Thủ tướng CP chỉ định phát

hành nhằm huy động vốn cho đầu tư

Huy động nguồn TPCP để đầu tư giai đoạn 2003-2010

 Xây dựng 9654 km đường tuần tra biên giới, kinh phí 5.200 tỷ đồng

 Hoàn thành đường giao thông ô tô tới trung tâm 221 xã, kinh phí 4.000 tỷ đồng

 Xây dựng 181 công trình thủy lợi miền núi, 7.000 tỷ đồng

 Hoàn thành 25 dự án giao thông, thủy lợi cấp bách là 13.807

tỷ đồng

 Đầu tư dự án giao thông, thủy lợi, tái định cư Thủy điện Sơn

La, Tuyên Quang là 76.913 tỷ đồng

Dự án giao thông đầu tư từ TPCP

 Dự án cải tạo, sửa chữa 70 cầu yếu trên các tuyến quốc lộ, với

tổng số vốn đầu tư 2.500 tỷ đồng

 Cầu Thăng Long, bắc qua sông Hồng, nối TP Hà Nội với sân bay

Nội Bài, với số vốn đầu tư 60 tỷ đồng

 Cầu Ðồng Nai mới trên quốc lộ 1 nối TP Hồ Chí Minh với Ðồng

Nai, vốn đầu tư 500 tỷ đồng

 Dự án mở rộng quốc lộ 1, đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ, vốn đầu tư

1.047 tỷ đồng

 Dự án cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện(Hải Phòng) vốn đầu tư

4.100 tỷ đồng

 Quốc lộ 18A Mông Dương-Móng Cái (Quảng Ninh), cũng được

cải tạo, nâng cấp với số vốn đầu tư 1.294 tỷ đồng

Dự án giao thông đầu tư từ TPCP

 1.800 tỷ đồng mở rộng bệnh viện tuyến trung ương:Từ nay đến năm 2010, các bệnh viện lớn tại một số tỉnh, TP trực thuộc TW như Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng sẽ được đầu tư mở rộng, hoặc xây thêm cơ sở mới tại khu vực ngoại thành

 Bộ Y tế sẽ xây dựng cơ chế khuyến khích và tạo điều kiện phát triển hệ thống bệnh viện tư nhân; phấn đấu đến năm 2010, các tỉnh, TP trực thuộc TW ít nhất có 2 giường bệnh tư nhân/10.000 dân

 Năm 2008, do nhu cầu bức bách về giáo dục và y tế, CP

sẽ phát hành thêm TPCP thực hiện 2 mục tiêu:

• Đầu tư nâng cấp bệnh viện đa khoa tuyến huyện: 5.000

tỷ đồng

• Kiên cố hóa trường lớp học là 4.000 tỷ đồng

26-Jul-13 NTH 9

Trái phiếu chính phủ

tính vào bội chi NSTW?

Cơ cấu nợ công của Việt Nam

 Đến 31/12/2010: Nợ chính phủ chiếm 80%,

nợ chính phủ bảo lãnh doanh nghiệp chiếm 19%, và nợ của chính quyền địa phương chiếm 1% còn lại

 So với tổng sản phẩm nội địa (GDP), nợ công tương đương với 57,3%, nợ chính phủ tương đương 45,7% Dư nợ nước ngoài của quốc gia khoảng 42,2% GDP

Cơ cấu nợ công của Việt Nam

 Đến 31/12/2011: Nợ chính phủ chiếm 78%, nợ chính

phủ bảo lãnh doanh nghiệp chiếm 21%, và nợ của

chính quyền địa phương chiếm 1% còn lại

 So với tổng sản phẩm nội địa (GDP), nợ công tương

đương với 55,4%, nợ chính phủ tương đương 43,1%,

nợ chính phủ bảo lãnh 11,7%

 Năm 2012, nợ công là 55,7% GDP, dư nợ chính phủ

là 43,5% GDP và dư nợ quốc gia là 42,0% GDP

Nợ công Việt Nam

26-Jul-13 NTH 13

Vay nước ngồi

VIỆN TRỢ -ODA

PHÂN LOẠI VỐN NƯỚC NGOÀI

CHO VAY (PHẦN CHO KHÔNG<25%)

VIỆN TRỢ KHÔNG HOÀN LẠI VIỆN TRỢ CÓ HOÀN LẠI VIỆN TRỢ - ODA

VỐN PHÁT TRIỂN CHÍNH THỨC (ODF)

ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP ĐẦU TƯ CHỨNG KHOÁN

VAY THƯƠNG MẠI TÍN DỤNG XUẤT NHẬP KHẨU VAY TƯ NHÂN

DÒNG VỐN TƯ NHÂN

VỐN NƯỚC NGOÀI

Vốn phát triển chính thức ODF

(Official Development

chính phủ nước ngồi hay từ các tổ

chức tài chính đa phương

Development Assistance):

Viện trợ khơng hồn lại

Cho vay ưu đãi với tỷ lệ cho

khơng (grant equivalent) bằng ít

nhất 25%

Cho vay (phần cho khơng<25%)

Grants equivalent – Tính phần giá trị cho khơng của các khoản cho vay ưu đãi

 Tỷ lệ phần cho khơng của khoản vay ưu đãi:

1 - (hiện giá khoản vay ưu đãi)/(hiện giá khoản vay thương mại tương ứng)

 Ví dụ:

 Giả sử một quốc gia Phi châu được vay từ NHTG một khoản vay trị giá 100 triệu USD vào năm 2000 Thời gian ân hạn là

3 năm Từ năm 2004 đến 2010, quốc gia phải trả lãi theo lãi suất 3%/năm (trả một lần trong một năm) Vốn gốc được hồn trả trong 2 năm 2009 và 2010 với giá trị hồn trả mỗi năm là 50 triệu USD

 Nếu cũng trong năm 2000 quốc gia Phi châu này phát hành trái phiếu quốc tế trên thị trường với tổng trị giá 100 triệu USD, thì để trái phiếu bán ra đúng mệnh giá, lãi suất của trái phiếu phải bằng 8%

 Tỷ lệ cho khơng = ?

Phát triển và viện trợ nước ngồi

Mơ hình Harrod-Domar

 g = s/k

 với g là tốc độ tăng trưởng GDP; i là tỷ lệ tiết kiệm

(S)/GDP; và k là hệ số vốn - sản lượng tăng thêm ICOR

 Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế là g = 8%/năm và k = 4,

thì tỷ lệ đầu tư/GDP phải đạt 32%

 Giả sử tiết kiệm trong nước chỉ đạt 25% GDP, thì quốc gia

bị “thiếu hụt tiết kiệm” ở mức 7% GDP  phải tăng tiết

kiệm nội địa

 Nếu quốc gia cĩ thể lấp khoản thiếu hụt này bằng viện trợ

và các loại vốn nước ngồi khác, thì mục tiêu tăng trưởng

vẫn cĩ thể đạt được

Những bài học rút ra trong Báo cáo

“Đánh giá viện trợ” của WB

 Viện trợ tài chính phát huy trong một mơi trường chính sách tốt

 Viện trợ hiệu quả bổ sung hay hút đầu tư tư nhân

 Nghèo khĩ cĩ thể được giảm nhiều nhờ cải thiện các chính sách

và thể chế kinh tế

 Giá trị các dự án phát triển là ở chỗ củng cố các thể chế và chính sách để cĩ thể cung cấp các dịch vụ một cách hiệu quả

 Viện trợ cĩ thể giúp thúc đẩy cải cách trong những mơi trường

c.sách kém, nhưng chỉ khi các ý tưởng được đề xuất và giữ lại khơng giải ngân các khoản viện trợ cho đến khi nào cĩ những c.sách tốt hơn được đưa ra

26-Jul-13 NTH 17

WB đã thay đổi chính sách viện trợ

dựa vào những bài học

 Vào năm 1990,

 Những nước với chính sách và thể chế tồi nhận 44 USD viện

trợ ODA bình quân đầu người,

 Trong khi những nước với chính sách tốt hơn chỉ nhận 39

USD/người

 Vào cuối thập niên 90, tình hình đảo ngược:

 Các nước có chính sách tồi nhận 16 USD vốn ODA bình

quân đầu người

 Các nước với chính sách tốt hơn nhận 29 USD/người vốn

ODA (cao gần gấp đôi những nước có chính sách tồi)

Hai loại cho vay của WB dành cho các

nước đang phát triển

Vay IDA (ưu đãi nhất):

-Thời hạn vay:40 năm -Thời gian ân hạn:10 năm -Lãi suất : 0%

-Phí cam kết: 0,75%năm

Vay IBRD (ít ưu đãi hơn IDA):

-Thời hạn vay:25 năm -Thời gian ân hạn:3 năm -Lãi suất : 2,3%

-Phí cam kết: 0,85%năm (áp dụng 4 năm đầu)

Vay Hiệp hội PTQT (IDA) áp dụng cho nước tiếp nhận ODA có thu nhập quốc dân trên đầu người từ 895 USD trở xuống

Ngân hàng tái thiết và PTQT (IBRD) Hiệp hội PTQT (IDA)

Nước phát triển viện trợ dưới mức Liên

Hợp Quốc đưa ra

0,99

0,91

0,8

0,71

0,61

0,41 0,35 0,33 0,32 0,31 0,29 0,28 0,28 0,27 0,27 0,26 0,25

0,24 0,2 0,1

0

0,1

0,2

0,3

0,4

0,5

0,6

0,7

0,8

0,9

1

1,1

Mục tiêu do UN đề xuất = 0,7%GNP

Ngân hàng phát triển Việt Nam

 Thành lập năm 2000 với tên là Quỹ HTPT

 Nguồn vốn hoạt động: từ ngân sách, ODA, từ hệ thống tiết kiệm bưu điện, từ Quỹ Bảo hiểm xã hội, từ phát hành trái phiếu … để thực hiện chính sách hỗ trợ tín dụng của Nhà nước trong lĩnh vực đầu tư phát triển và xuất khẩu.

 Hình thức hỗ trợ tín dụng: cho vay chính sách đối với CTĐT công, các dự án của DNNN; hỗ trợ lãi suất sau đầu tư; bảo lãnh tín dụng.

 NHPT cho vay lại ở mức lãi suất thấp hơn lãi suất huy động

Chính phủ sẽ trợ cấp chênh lệch lãi suất

26-Jul-13 NTH 21

Nguồn cho vay lại lũy kế của NHPT

0%

2%

4%

6%

8%

10%

12%

14%

16%

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 Năm

%GDP

Nguồn vốn ODA

Nguồn vốn khác

Vay nợ chính quyền địa phương

 Vay nợ CQĐP để tài trợ cho đầu tư một mặt đáp ứng được nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng tương thích với quá trình đơ thị hĩa, mặt khác là biện pháp để cân đối NSĐP tích cực

 TPCQĐP là trái phiếu đầu tư cĩ kỳ hạn từ 1 năm trở lên do UBND cấp tỉnh ủy quyền cho KBNN hoặc tổ chức tín dụng nhà nước phát hành nhằm huy động vốn cho các dự án do CQĐP

đầu tư

 Ngưỡng tối đa vay nợ: Các tỉnh,TP thuộc TW, tổng số vốn huy động theo khoản 3 điều 8 của Luật NSNN Riêng TP.HCM và Hà Nội, mức vay tối đa là 100% vốn ĐTXDCB trong nước hàng năm của NS tỉnh

Mức độ rủi ro giữa trái phiếu chính phủ và trái phiếu CQĐP?

Quỹ đầu tư phát triển địa phương

 Quỹ đầu tư phát triển địa phương là tổ chức tài chính nhà nước

của địa phương thực hiện chức năng đầu tư tài chính và đầu tư

phát triển

 Quỹ thực hiện theo nguyên tắc tự chủ về tài chính, bảo tồn và

phát triển vốn, tự bù đắp chi phí và tự chịu rủi ro.

 Quỹ chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi nguồn vốn chủ sở

hữu của Quỹ

 Quỹ cĩ thể gĩp vốn cổ phần vào các dự án; Tạo một cơ chế

pháp lý để tổ chức các liên doanh với các nhà đầu tư tư nhân

Đây là điểm khác biệt với Ngân hàng Phát triển

Quỹ đầu tư phát triển địa phương

 Trong suốt thời gian hoạt động, Quỹ phải duy trì mức vốn điều lệ thực cĩ khơng thấp hơn 100 tỷ đồng

 Hoạt động đầu tư trực tiếp, cho vay đầu tư, gĩp vốn thành lập tổ

chức kinh tế

 Quỹ khơng được huy động các nguồn vốn ngắn hạn để thực hiện hoạt động

 Giám đốc Quỹ xây dựng Quy chế đầu tư trực tiếp, Quy chế cho vay đầu tư, Quy chế gĩp vốn thành lập DN, Quy chế quản lý rủi

ro, Quy chế thẩm định dự án, Quy chế huy động vốn, Quy chế bảo đảm tiền vay

26-Jul-13 NTH 25

Quỹ ĐTPTĐT TPHCM

 Quỹ thành lập 1996, và đến năm 2007, số vốn điều lệ là 1700 tỷ

đồng

 Năm 2003, quỹ đã phát hành 2000 tỷ trái phiếu đô thị và đầu năm

2007, tổng số trái phiếu được phát hành là 8000 tỷ đồng

 Quỹ tập trung chủ yếu cho việc tài trợ các dự án cơ sở hạ tầng

như cấp nước, giao thông, đô thị… và các dự án thuộc hạ tầng xã

hội như các dự án phát triển giáo dục, y tế và nhà ở… với 230 dự

án có tổng giải ngân là 4.534 tỷ

 Tham gia thành lập các Công ty Cổ phần hạ tầng kỹ thuật, cơ sở

hạ tầng khu CN với vốn góp 15-20% để thu hút vốn đầu tư tư

nhân

 Công ty đầu tư tài chính Nhà nước (HFIC): HFIC là công ty TNHH

một thành viên, do Nhà nước làm chủ sở hữu 100% vốn, được tổ

chức theo mô hình công ty mẹ - con, vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng Sự

ra đời của HFIC cũng là lúc Quỹ đầu tư phát triển TP HCM kết

thúc quá trình hoạt động 12 năm

TP.HCM đổi 5 khu đất lấy 1 con đường

 Tuyến đường Tân Sơn Nhất-Bình Lợi – Đường vành đai ngoài, dài hơn 13,65 km, rộng 6-12 làn xe, đi qua 4 quận: Tân Bình, Gò Vấp, Bình Thạnh và Thủ Đức Vốn đầu tư là 340 triệu

USD (kể cả xây 4 cây cầu trên đường)

 Tập đoàn GS Engineering & Contrustion Corporation (DN

nước ngoài) sẽ xây dựng con đường này với hình thức BT Sau khi chuyển giao cho TP quản lý khi xây dựng xong, TP sẽ giao cho công ty 5 khu đất để thực hiện các dự án kinh doanh bất động sản nhằm thu hồi vốn và thu lợi nhuận

 Năm khu đất: 2 khu ở phường thảo Điền, Q.2 có S=17.200 m2

và 27.000m2; Khu Lý Thường kiệt Q.10 có S=17.940 m2; Khu Long Bình Q.9 có S = 918.000m2 và khu đất thuộc khu đô thị Thủ Thiêm Q.2 có S = 40.022m2

quyền thu phí đường cao tốc TP.HCM – Trung Lương, như

khoản tạm ứng từ ngân sách nhà nước , để đầu tư nâng

cấp, mở rộng quốc lộ 1A đoạn Thanh Hoá – Hà Tĩnh

(4/3/2010-TBKTSG)