Chuyên đề ứng dụng CNTT trong giảng dạy môn Ngữ văn

Cách dạy học truyền thống đó giờ đây có công nghệ thông tinmáy tính hỗ trợ mang lại hiệu quả giáo dục cao.Việc đổi mới ph ơng pháp dạy học trong tất cả các bộ môn đ ợc tiến hành; Kết h

Chuyên đề văn: ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy ngữ văn

ĐặT VấN Đề

•Hình ảnh ng ời thày trên bục giảng với phấn trắng bảng đen từ

bao nhiêu năm nay đã hằn sâu trong tâm trí của mỗi ng ời

Cách dạy học truyền thống đó giờ đây có công nghệ thông

tin(máy tính) hỗ trợ mang lại hiệu quả giáo dục cao.Việc đổi mới ph ơng pháp dạy học trong tất cả các bộ môn đ ợc tiến

hành; Kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, ph ơng phápdạy học mới: hiện đại, linh hoạt ,hiệu quả với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin đã đ ợc áp dụng Tuy nhiên , ở mỗi ng ời và ở

trên từng góc độ sẽ mang lại kết quả khác nhau.

Trong thời đại bùng nổ của công nghệ thông tin hiện nay,tôi thấy rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

là điều cần thiết, hữu ích , tiện lợi Ngoài những nội dung, ch

ơng trình, SGK, GVcòn có thể đ a vào bài giảng những hình

ảnh,đoạn phim, có thể cả những âm thanh sống động thu hút

sự chú ývà tạo hứng thú ,ấn t ợng, khắc sâu kiến thức cho học sinh

Chẳng hạn , tiết học địa lí về nghành kinh tế công nghiệp , GV đ

a hình ảnh sản xuất tất bật ở các nhà máy xí nghiệp sẽ tạo nên

không khí học tập hứng thú hơn.Tiết học âm nhạc: học về đàn

bầu , màn hình sẽ hiện ra cận cảnh cây đàn bầu một dây độc

đáo của Việt Nam, Với những âm thanh ngọt ngào dễ làm say

lòng ng ời Hay đối với môn vật lí, nhờ sự hỗ trợ của máy tính ,

những định luật, hình ảnh phức tạp đ ợc động hoá giúp học sinh

dễ hình dung và hiểu bài nhanh hơn.

Trong nhiều bộ môn khác nh : Sinh học,hoá học, toán học, tiếng Anh …Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài giảng cũng trở nên sinh động hơn, hấp dẫn hơn Đối với các môn khoa học xã hội , nh môn Lịch sử những hình ảnh động về các sự kiện lịch sử đ ợc tái hiện sẽ giúp cho học sinh dễ liên hệ quá khứ

và hiện tại ví dụ: tiết dạy về chiến thắng Điện Biên Phủ, có minh hoạ đoạn phim t liệu về cuộc chiến với đạn pháo bom rơi mù

mịt ,với đèo cao dốc đứng, m a rừng khi bộ đội kéo pháo

vào trận địa …Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài tôi tin rằng bài giảng có sức thuyết phục hơn Còn

đối với bộ môn ngữ văn, một số đồng chí cho rằng việc ứng dụng công nghệ thông tin là khó khăn hơn các bộ môn khác.Hôm nay, tôi mạo muội xin phép đ ợc trình bày một số vấn đề xoay quanh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy ngữ văn,

những việc tôi đã làm và những hiệu quả mà tôi cảm nhận đ ợc qua giờ dạy.Mong các đồng chí thông cảm.

1.Dùng công nghệ thông tin để tìm t liệu cho GV ,Giới thiệu (cho học sinh xem) hình ảnh về cuộc đời , sự nghiệp (tiểu sử) của các nhà văn.

Ví dụ:Khi tôi dạy bài thơ Khi con tu hú của nhà thơ Tố Hữu ’ “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu ” của nhà thơ Tố Hữu

tôi sẽ đ a hình ảnh nhà thơ và có thể đ a thêm hình ảnh giới thiệu quê h ơng của tác giả Tố hữu, những trích ngang về tiểu sử của nhà thơ , giới thiệu bằng hình ảnh tuyển tập thơ Tố Hữu.

TiÕt 78 Khi con tu hó - ng÷ v¨n Líp 8

- Quª: Qu¶ng Thä, Qu¶ng §iÒn, Thõa Thiªn- HuÕ.

Một số hình ảnh về hoạt động Cách mạng của nhà thơ Tố Hữu

Tố Hữu với Bác Hồ ở Pắc Bó 1961 Tố Hữu làm việc với Bác Hồ 1961

Tố Hữu vào chiến trường Miền Nam

Tõ Êy ( 1937 - 1946)

Tõ Êy

XiÒng xÝch

Ví dụ: khi tôi giảng bài: “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu Nhớ rừng” của nhà thơ Tố Hữu của Thế Lữ ( Tiết 73-74 ,Lớp 8), tôi giới thiệu bằng hình ảnh sau kèm theo những lời giới thiệu

về tác giả, giới thiệu về phong trào thơ mới ……

Thơ mới là phong trào thơ đ ợc khởi x ớng

từ những trí thức Tây học đầu thế kỉ XX nhằm thay đổi hình thức và nội dung thơ ca truyền thống.Thế Lữ không chỉ là ng ời cắm ngọn cờ chiến thắng cho thơ mới mà còn là nhà thơ tiêu biểu nhất cho phong trào

Thế Lữ

Thế Lữ (1907-1989)

•Tên thật: Nguyễn Thứ Lễ ; quê: Bắc Ninh

• Nhà thơ tiêu biểu nhất của phong trào Thơ mới; là một trong

những thành viên tích cực của Tự lực văn đoàn.

• Hồn thơ dồi dào, đầy lãng mạn; góp phần quan trọng vào việc

đổi mới thơ ca và đem lại chiến thắng cho Thơ mới.

• Viết truyện trinh thám, truyện kinh dị

• Là ng ời có công đầu xây dựng ngành kịch nói Việt Nam.

* Giải th ởng Hồ Chí Minh về VHNT(2003)

“Độ ấy, Thơ mới vừa ra đời Thế Lữ nh vừng sao

đột hiện ánh sáng chói khắp cả trời thơ Việt Nam”

(Thi nhân Việt Nam – Hoài Thanh, Hoài Chân)

Ví dụ: khi giảng bài “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu Đánh nhau với

cối xay gió” của nhà thơ Tố Hữu của Xéc-Van-Tex ,tôi giới

hiệu một vài nét về đất n ớc Tây Ban

Nha ,với hình ảnh tiêu biểu là chiếc

cối xay gió, giới thiệu về tác phẩm

lừng danh “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu Đôn Ki Hô Tê- Nhà quí tộc

tài ba của sứ Man Tra” của nhà thơ Tố Hữu ,giới thiệu về

tác giả Xéc-Van-Te x(chân dung,một

vài nét tóm tắt về cuộc đời)

Madrid, Spain

- V ũ Đ Đ ì nh Li ê n(1913 –

1996)

-L m t trong nh ng à một trong những ột trong những ững

nh th l n à một trong những ơ lớn ớn

c a phong tr o th m i ủa phong trào thơ mới à một trong những ơ lớn ớn

-hồn thơ giàu thương

cảm, mang nặng

nỗi niềm hoài Cổ

(1913 – 1996)

Nguyễn Ái Quốc 1969) là một trong

(1890-những tên gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời kỳ hoạt động cách mạng trước năm 1945.

Văn chương của Người

là cộng cụ sắc bén để nhằm mục đích vạch trần bộ mặt kẻ thù, nói lên nỗi khổ của nhân dân và kêu gọi đấu tranh.

Chân dung Nguyễn Ái Quốc

TiÕt 105-106 ThuÕ m¸u Líp 8

Tiết 147 Rô-bin xơn ngoài đảo hoang Văn 9

Tỏc giả :

Đe-ni-ơn Đi-phụ

(1660-1731)

Nhà văn nổi tiếng

của nước Anh thế

kỉ XVIII.

Cũng có thể đ a những câu hỏi kiểm tra, đáp án trả lời hoặc những bài tập cần cho học sinh làm (trong phần kiểm tra) Bài tập củng cố , luyện tập sau khi học xong bài mới lên màn hình thay cho viết bảng đỡ tốn thời gian mà lại mang tính trực quan, khoa học

Ví dụ : Khi tôi dạy tiết 111 Hội thoại Ngữ văn lớp 8 chẳng hạn

2 ứng dụng công nghệ thông tin trong b ớc

kiểm tra bài cũ, củng cố , luyện tập.

KiÓm tra Bµi cò :

Em hiÓu héi tho¹i lµ g×? ThÕ nµo lµ vai x· héi trong héi tho¹i?

GV: Bïi ThÞ ChÊt Minh – THCS Gia Sµng

TiÕt 111 TV ng÷ v¨n Líp 8

Kiểm tra Bài cũ :

Hội thoại là sử dụng ngôn ngữ để nói chuyện với nhau Vai xã hội trong hội thoại là vị trí của ng ời tham gia hội thoại đối với ng ời trong cuộc hội thoại

Vai xã hội đ ợc xác định bằng các quan hệ xã hội : quan hệ trên d ới hay ngang bằng(theo tuổi tác,thứ bậc trong gia đình và xã hội) quan hệ thân sơ(theo mức

độ quen biết,thân tình)

GV: Bùi Thị Chất Minh – THCS Gia Sàng

Khi tham gia hội thoại với những người này, tôi sẽ xưng hô thế nào cho phù hợp với vai xã hội ?

Anh Em

TiÕt 107 Líp 8

Kiểm tra bài cũ Cho đoạn văn sau:

- Dạo này, bố thấy điểm môn Anh của con hình nh ch a đ ợc tốt lắm Sắp thi rồi, con cần cố gắng hơn nữa Hay là con sang nhờ bạn… Ông Nam ch a nói hết câu, A đã vùng vằng đứng dậy và làu bàu:

- Thôi, bố đừng nói đến chuyện học hành của con nữa!

-> Nói c ớp l ợt lời (c ớp lời)

* Vai xã hội:

Bố: Con:

* Thái độ:

Ng ời có vai xã hội thấp hơn phải có thái độ kính trọng

đối với ng ời có vai xã hội cao hơn.

Tiết 111 Hội thoại Lớp 8

Luận điểm.

Luận cứ và lập luận.

Cả hai yếu tố: (A và B) Luận điểm và luận cứ.

Chúc mừng bạn !

Câu 1 Một bài văn nghị luận phải có yếu tố nào?

Bài tập: Chọn câu trả lời đúng nhất.

KiÓm tra Bµi cò :

TiÕt 75-76 Ng÷ v¨n 7

Củng cố

Nhìn tranh,nêu

nhận xét của em về

tội ác của bọn quan

lại cai trị đối với ng

ời dân bản xứ?

Tranh Nguyễn ái Quốc

Tiết 105-106 Thuế máu Lớp 8

IV- Luyện tập:

Bài tập 2: Tại sao có thể nói:

“Rô-Bin-Xơn ngoài đảo hoang” là bức chân

dung tự họa của nhân vật ?

A- Nhân vật tự kể chuyện của mình

B- Qua lời kể, người đọc hình dung

được cuộc sống của nhân vật, đặc biệt

là trang phục, trang bị của nhân vật.

TiÕt 147 Ng÷ v¨n 9

- Nhận xét về tính cách của các nhân vật: chị Dậu, cai lệ,

ng ời nhà lí tr ởng, anh Dậu

qua cuộc đối thoại giữa

họ trong đoạn trích Tức n ớc vỡ bờ của Ngô Tất Tố ? “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu ” của nhà thơ Tố Hữu

Chân lí về sự tồn tại độc lập có chủ quyền của dân tộc Đại Việt

Văn hiến

lâu đời

Lãnh thổ riêng

Phong tục riêng

Lịch sử riêng

Chế độ, chủ quyền riêng

Sức mạnh của nhân nghĩa và chân lý dân tộc qua chứng cứ lịch sử

Cho đoạn thoại:

Bố: Con có đồng ý lấy ng ời ta không? Con: (Đỏ mặt, im lặng)

Bố: 1lần nói

Con: im lặng

-> 1 l ợt lời -> Thái độ đồng ý

Nhiều khi im lặng đến l ợt lời của mình cũng

là một cách biểu thị thái độ.

Bài tập nhanh

Nói leo

Cắt lời

Tranh l ợt lời

1 2

3

Bài tập nhanh

Trong một cuộc thảo luận ở lớp ,cô giáo yêu cầu học sinh A phát biểu ý kiếnvề một vấn

đề ,A ch a kịp trình bầy thì học sinh B vội vàng đ a ra ý kiến của mình.Trong lĩnh vực hội thoại hành vi củaB đ ợc gọi là hành vi gì?

Nói hỗn

4

3 ứng dụng công nghệ thông tin trong việc đánhmáy các đoạn trích, những câu thơ, hình ảnh minh hoạ để giới thiệu cho học sinh trên màn hình trực quan, cho các em quan sát (Thay cho bảng phụ)

Tr ớc đây, nếu nh trong mỗi tiết học thông th ờng GV phải

dành khá nhiều thời gian để treo tranh ảnh hoặc treo bảng

phụ,viết ví dụ lên bảng …Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài …Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài …Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài v v Vừa tốn thời gian mà thao tác phức tạp,giờ đây chỉ cần soạn ,đánh U S B,quét hình vào

USB …Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài sau đó ta chỉ CLic chuột tất cả sẽ hiện ra rõ ràng,gây đ

ợc hứng thú cho học sinh,giờ dạycó hiệu quả.Tôi xin dẫn

chứng một số hình ảnh minh hoạ của một số tiết dạy nh sau …Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, Tôi tin rằng các bài

B ớc tới Đèo Ngang, / bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, / lá chen hoa.

Lom khom / d ới núi, / tiều vài chú,

Lác đác / bên sông, / chợ mấy nhà.

Nhớ n ớc / đau lòng, / con cuốc cuốc,

Th ơng nhà / mỏi miệng, / cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, / trời, non, n ớc,

Một mảnh tình riêng, / ta vói ta.

Tiết 29 VB: Qua đèo Ngang(Bà huyện Thanh Quan) Lớp 7

Qua đèo Ngang

B ớc tới Đèo Ngang, / bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, / lá chen hoa.

Lom khom / d ới núi, / tiều vài chú, Lác đác / bên sông, / chợ mấy nhà Nhớ n ớc / đau lòng, / con cuốc cuốc,

Th ơng nhà / mỏi miệng, / cái gia gia Dừng chân đứng lại, / trời, non, n ớc, Một mảnh tình riêng, / ta với ta.

So sánh

2 Thể thơ

Thân em vừa trắng/ lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm /với n ớc non

*So s¸nh:

ThÓ th¬

- LuËt b»ng tr¾c

Kh¸c: - Sè c©u trong bµi: 8 c©u (4 c©u)

- Sè tiÕng trong mçi c©u: 7 tiÕng (thÊt ng«n)

- Gieo vÇn: c¸c tiÕng cuèi trong c©u 1, 2, 4, 6, 8.

ThÓ th¬

§ êng luËt

Ví dụ:

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

- (1)Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có nh dạo

tr ớc đâu!

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đ a

nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi

càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi c ời mà nói rằng:

- (2)Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào

mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé

chứ.

[ ] Tôi c ời dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- (1)Sao cô biết mợ con có con?

(Nguyên Hông, Trong lòng mẹ)

Tiết 111 Ngữ văn Lớp 8

GV:Bùi Thị Chất Minh – THCS Gia Sàng

Đọc đoạn văn sau và cho biết đoạn văn này có chứa các yếu tố tự sự hay miêu tả?

“Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu …Sau nữa việc săn bắt thứ “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu vật liệu biết nói” của nhà thơ Tố Hữu đó,mà lúc bấy giờ ng ời ta gọi là “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu chế độ lính tình nguyện” của nhà thơ Tố Hữu (danh từ mỉa mai một cách ghê tởm)đã gây ra

những vụ nhũng lạm hết sức trắng trợn

Đây ! Chế độ lính tình nguyện ấy đ ợc tiến hành nh thế này:Vị “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu chúa tỉnh” của nhà thơ Tố Hữu -mỗi viên công sứ ở Đông D ơng quả là một vị “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu chúa tỉnh” của nhà thơ Tố Hữu -ra lệnh cho bọn quan lạid ới quyền,trong một thời gian nhất định phải nộp cho đủ một số ng ời nhất

định.Bằng cách nào đó,điều đó không quan trọng.Các quan cứ liệu mà xoay xở.Mà cái ngón xay xở (…) thì các ông t ớng ấy thạo hết chỗ nói, nhất là xoay

xở làm tiền

Thoạt tiên,chúng tóm những ng ời khoẻ mạnh, nghèo khổ, những ng ời nàychỉ chịu chết thôikhông còn kêu cứu vào đâu đ ợc.Sau đó ,chúng mới đòi đến con cái nhà giàu.Những ai cứng cổ thì chúng tìm ngay ra dịp để sinh chuyện

…và nếu cần ,thì giam cổ họ lại “Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu đi lính tình nguyện hoặc xì tiền ra” của nhà thơ Tố Hữu … …

(Nguyễn ái Quốc,thuế máu)

TLV -Tiết 116 Tìm hiểu các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn NL

T ợng đài Nguyễn Trãi ở thành phố Hà Đông

§Ìo Ngang

§Ìo Ngang

TiÕt 25-26 Ng÷ v¨n líp 8

GËm mét khèi c¨m hên trong còi s¾t

Ta n»m dµi tr«ng ngµy th¸ng dÇn qua

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày m a chuyển bốn ph ơng ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

§©u nh÷ng b×nh minh c©y xanh n¾ng géi TiÕng chim ca giÊc ngñ ta t ng bõng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

“Khi con tu hú” của nhà thơ Tố Hữu Nh n ớc Đại Việt … văn hiến đã lâu” của nhà thơ Tố Hữu - Tiết 97 Ngữ văn 8

Văn Miếu Quốc tử giám– Quốc tử giám

Chùa Một cột Tháp Phổ Minh

Khu di tích Nguyễn Trãi Đền thờ Vua Đinh- Vua Lêền thờ Vua inh- Vua LêĐền thờ Vua Đinh- Vua Lê

Cố đô Hoa L

Dữ dội và

tàn khốc…

TiÕt 105 thuÕ m¸u Ng÷ v¨n 8

Nhân dân lao động thuộc địa…

Cảnh chết chóc

la liệt…

Họ phơi thân trên các

chiến trường, bỏ xác tại những miền hoang vu…

4 øng dông c«ng nghÖ th«ng tin trong

§an m¹ch

TruyÖn Lßng th ¬ng c¶m s©u

s¾c …Nhê sù hç trî cña c«ng nghÖ th«ng tin, T«i tin r»ng c¸c bµi NghÖ thuËt kÓ chuyÖn ®an xen méng t ëngvíi

hiÖn thùc…Nhê sù hç trî cña c«ng nghÖ th«ng tin, T«i tin r»ng c¸c bµi

2 §¸nh nhau

víi cèi xay

giã

Tex(1547- 1616) T©y Ban Nha

M.XÐc-Van-TiÓu thuyÕt Sù t ¬ng ph¶nmäi mÆt

gi÷a hai nh©n vËt …Nhê sù hç trî cña c«ng nghÖ th«ng tin, T«i tin r»ng c¸c bµi -Miªu t¶ vµ kÓ chuyÖn -§èi lËp t ¬ng ph¶n.

-Giäng ®iÖu hµi h íc

3 ChiÕc l¸

cuèi cïng O-Hen-

Ri(1862-1910) MÜ

TruyÖn ng¾n T×nh th ¬ng yªu cao c¶ gi÷a c¸c bghÖ sÜ nghÌo -kh¾c ho¹ H/¶ -§¶o ng îc t×nh thÕ hai

lÇn

4 Hai c©y

phong

tèp(1928) k - r¬-G -Xtan

Ai-Ma-truyÖn ng¾n

T×nh yªu quª h ¬ng da diÕt g¾n víi kØ niÖm hai c©y phongvµ thµy gi¸o §uy-Sen.

Lîi Ých cña ®i bé ngao

du -Gi¶i thÝch…Nhê sù hç trî cña c«ng nghÖ th«ng tin, T«i tin r»ng c¸c bµi

-Chøng minh…Nhê sù hç trî cña c«ng nghÖ th«ng tin, T«i tin r»ng c¸c bµi

Tiết 99:

I Khái niệm luận điểm.

Bài tập: Chọn ý trả lời đúng

Luận điểm của văn bản là:

A Là vấn đề đưa ra giải quyết trong bài văn nghị luận

B Là một phần của vấn đề đưa ra giải quyết trong văn bản nghị luận

C Là những tư tưởng, quan điểm, chủ trương cơ bản mà người viết (nói) nêu ra trong bài văn nghị luận

Luận điểm: là những tư tưởng, quan điểm, chủ trương cơ bản mà người viết nêu ra

trong bài nghị luận

Văn bản: “ Tinh thần yêu nước của nhân dân ta ” của Hồ Chí Minh gồm một hệ thống luân điểm:

- Luận điểm xuất phát dùng làm cơ sở: Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước

- Luận điểm để chứng minh cho vấn đề nghị luận:

+ Tinh thần yêu nước trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc

+ Tinh thần yêu nước trong cuộc kháng chiến hiện tại của đồng bào ta

- Luận điểm chính dùng làm kết luận: Nhiệm vụ của chúng ta là phải làm cho tinh thần yêu nước của nhân dân được phát huy mạnh mẽ trong mọi công việc kháng chiến

Văn bản: “ Chiếu dời đô ” của Lý Công Uẩn.

- Luận điểm xuất phát dùng làm cơ sở: Chiếu dời đô (nhan đề bài chiếu)

- Luận điểm để chứng minh cho vấn đề nghị luận:

+ Trong sử sách xưa, các triều đại Trung Quốc đã nhiều lần dời đô để dân

Luận điểm 2: Lý do có thể coi thành Đại La là kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời

 Xác định luận điểm như vậy chưa đúng: Vì đó chưa phải là tư tưởng quan điểm, chủ trương cơ bản mà người viết nêu ra trong bài văn nghị luận

Ng÷ v¨n Líp 8