Đoàn TNCS hồ chí minh tỉnh quảng bình với công tác phòng chống tệ nạn ma tuý cho thanh thiếu niên

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, nền kinh tế thị trường cũng nảysinh hàng loạt những vấn đề về xã hội phức tạp.Trong đó có tệ nạn xã hội nóichung và nghiện hút ma túy nói r

LỜI CẢM ƠN

Thực tập là quá trình tham gia học hỏi, so sánh, nghiên cứu và ứng dụngnhững kiến thức đã học vào thực tế công việc ở các cơ quan quản lý hành chínhnhà nước

Đề tài nghiên cứu vừa là cơ hội để sinh viên trình bày những nghiên cứu

về vấn đề mình quan tâm trong quá trình thực tập, đồng thời cũng là một tài liệuquan trọng giúp giảng viên bộ môn kiểm tra đánh giá quá trình học tập và kếtquả thực tập của mỗi sinh viên

Để hoàn thành đề tài này, ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi trân trọng gửilời cảm ơn sâu sắc đến:

- Trường Đại Học Quảng Bình, Khoa Xã Hội Du Lịch và quý thầy côtrong tổ bộ môn Công tác xã hội

- Phòng cảnh sát điều tra về tệ nạ xã hội công an tỉnh Quảng Bình

- Các anh chị đang công tác tại tỉnh Đoàn Quảng Bình đã quan tâm, giúp

đỡ, tin tưởng tạo điều kiện cho tôi tiếp xúc với công việc của quý cơ quan

- Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến giảng viên Trần Thị ÁnhTuyết đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong quá trình làm đề tài tốt nghiệp

Vì thời gian thực tập còn ít, kinh nghiệm còn hạn chế và cũng là lần đầu tiênlàm đề tài nên không tránh khỏi những sai sót, rất mong nhận được những ý kiếnđóng góp của các thầy cô giáo

Xin chân thành cảm ơn!

Đồng Hới, ngày 15 tháng 3 năm 2013 Sinh viên thực tập

Lê Đình Linh

Lời mở đầu.

Đất nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam và cùng với sựquyết tâm nỗ lực của toàn dân, sau hơn 20 năm tiến hành công cuộc đổi mớinền kinh tế xã hội, chuyển từ nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sangnền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo định hướng XHCN có sự điềutiết của nhà nước, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn về kinh tế xãhội Nền kinh tế tăng trưởng liên tục ở mức cao, đời sống nhân dân được cảithiện và nâng cao đáng kể

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, nền kinh tế thị trường cũng nảysinh hàng loạt những vấn đề về xã hội phức tạp.Trong đó có tệ nạn xã hội nóichung và nghiện hút ma túy nói riêng đang làm nhức nhối toàn xã hội.Tệ nạnnghiện ma túy và sử dụng các chất gây nghiện đang gây khủng hoảng trêntoàn thế giới và riêng ở nước ta, tệ nạn này đang phát triển theo chiều hướngtrẻ hóa nó đã tạo nên sự lo lắng cho toàn xã hội Không chỉ tác hại do gây ra

sự nghiện ngập rồi dẫn đến tội ác, làm băng hoại giá trị đạo đức mà chínhcách sử dụng ma túy chủ yếu qua con đường tiêm chích làm cho sự lâynhiễm HIV/AIDS có nguy cơ lan truyền rất rộng

Nhận thức rõ sự nguy hiểm này, Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra nhiều biệnpháp nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của ma túy trong nhân dân cũng nhưtuyên truyền những thông tin truyền thông về tác hại của ma túy và các chấtgây nghiện nhưng vẫn còn không ít người vẫn chưa thấy rõ tác hại của nó.Đặc biệt là một trong những biện pháp triển vọng và hữu hiệu đó là tư vấnđiều trị nghiện đối với những người sử dụng ma túy và nghiện ma túy đểgiúp họ cai nghiện và góp phần xâu dựng cuộc sống.Và làm giảm sự xâmnhập của ma túy càng quy mô và phức tạp hơn trước rất nhiều Tác động của

nó vào đại bộ phận nhân dân càng trở nên khó lường hơn

1 Lí do chọn đề tài.

Trong những năm qua, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và nhà nước, bêncạnh những thành tựu to lớn về kinh tế,văn hóa xã hội thì tình hình tội phạm tệnạn ma túy ở nước ta tiếp tục có những diễn biến phức tạp, đáng báo động là cáctệ nạn ma túy trong lứa tuổi thanh thiếu niên càng tăng và đang là nỗi lo củatoàn xã hội

Tệ nạn xã hội đã có từ lâu, đó là những hiện tượng xã hội phức tạp, có nguồngốc từ đời sống xã hội Theo ý kiến của nhiều nhà khoa học thì tệ nạn xã hội lànhững hành vi vi phạm đạo đức,trái với chuẩn mực xã hội Những hành vi lệchchuẩn gây ra những hậu quả nặng nề về đạo đức, lối sống ảnh hưởng trực tiếpđến con người và các mặt của đời sống kinh tế – xã hội, gây nguy hại đến sựphát triển và tiến bộ của xã hội

Ngày nay tệ nạn ma tuý đang thực sự là một hiểm hoạ tới toàn nhân loại Tất cảcác quốc gia trên thế giới đều đã thấy được sức công phá ghê gớm của hiểm hoạnày “Ma tuý đang là một thảm hoạ của nhân loại, nạn ma tuý đang đầu độc conngười, nạn ma tuý đang nuốt chửng nhân loại” Đó chính là lời cảnh báo củaLiên hợp quốc nhân ngày quốc tế phòng chống ma tuý Tệ nạn nghiện hút matuý là hiện tượng xã hội, tồn tại ở tất cả các quốc gia trên thế giới Mặc dù các cánhân tham gia vào tệ nạn nghiện hút ma tuý này xuất phát từ nhiều nguyên nhânkhác nhau, nhưng khi mắc phải thì sẽ kéo theo nhiều tổn thất cho gia đình, cho

xã hội mà trước mắt là cho chính bản thân họ

Tệ nạn ma túy đã và đang len lỏi vào từng gia đình ở thành thị, ở nông thôncũng như các khu kinh tế lớn nhỏ, khu công nghiệp khu thương mại buôn bán,đặc biệt là ma túy đã xâm nhập vào giới trẻ học sinh, sinh viên nơi học đườngvới rất nhiều hình thức biểu hiện khác nhau Đối tượng buôn bán, vận chuyển,tàng trữ , sử dụng ma túy ngày càng trở nên nguy hiểm, khó kiểm soát với nhiềuthủ đoạn lừa lọc nham hiểm, tinh vi, xảo quyệt hơn trước kia khiến cho các cơquan, ban ngành chức năng khó lòng bài trừ và tiêu diệt tận gốc tệ nạn ma túy

Những năm gần đây tệ nạn nghiện hút ma tuý đang len lỏi đến mọi ngõ ngách

của đời sống xã hội, làm tha hoá về phẩm chất đạo đức của biết bao người, trong

đó có cả tầng lớp tri thức và những cá nhân có địa vị xã hội Bằng những thủđoạn mồi chài, dẫn dắt đưa đẩy thanh, thiếu niên sa vào tệ nạn xã hội Ban đầu

là các thanh, thiếu niên đua đòi, những phần tử ăn chơi, rồi tiếp đến là con nhà

tử tế , được ăn, học hẳn hoi cũng ngục ngã bởi các thủ đoạn của chúng Đó làthách thức không nhỏ đối với Tỉnh Quảng Bình và cả những tỉnh khác vất vảtrong cuộc chiến chống lại nghèo đói, nay lại càng thêm gian nan khi đối mặtvới loại tệ nạn xã hội đang gây nhức nhối trong xã hội và cụ thể là tệ nạn ma túy Quán triệt thực hiện nghị quyết liên tịch số 03/2010/NQLT ngày 24/06/2010giữa Bộ Công An và Trung ương Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh về "phối hợp hành động phòng, chống ma túy trong thanh thiếu niên" giai đoạn2011-2015

Ma tuý là quốc nạn của toàn dân và trách nhiệm phòng chống tệ nạn này khôngchỉ của riêng ai mà còn là của toàn xã hội, nhân loại Công tác phòng chống vàkiểm soát nghiện hút ma tuý đã được các cấp, ngành từ tỉnh đến các cơ sổ triểnkhai mạnh mẽ và đạt được những kết quả nhất định, nhiều vụ án ma tuý đã đượcđiều tra, xử lý nghiêm minh, hoạt động cai nghiện được đẩy mạnh Đoàn thanhniên đã có nhiều đầu tư về nhân sự và kinh phí cho đấu tranh phòng chốngnghiện hút ma tuý Dù đã có nhiều cố gắng, nỗ lực, song nghiện hút ma tuý, đặcbiệt là trong thanh thiếu niên vẫn chưa giảm mà còn có xu hướng gia tăng lên,nhiều người sau khi cai nghiện đã nghiện hút trở lại Vì những lí do trên mà tôichọn đề tài: “ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Quảng Bình vớicông tác phòng chống tệ nạn ma tuý cho thanh thiếu niên” làm đề tài tốtnghiệp Tuy đây không phải là vấn đề mới, trước đó đã có nhiều bài viết, nhữngnghiên cứu nhưng vấn đề này vẫn gây đâu đầu đối với Đảng và Nhà nước, gâycái chết trắng cho biết bao nhiêu người mà đặc biêt là thanh thiếu niên Do vậy,tôi hy vọng đề tài này sẽ làm rõ hơn những vấn đề thực tế thông qua thực trạng

và đề ra một số phương hướng, giải pháp khả thi cho tổ chức Đoàn, các banngành liên quan có những hoạt động tích cực hơn trong công tác phòng chốngnghiên hút ma tuý trong thanh thiếu niên

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.

2.1.Mục tiêu tổng quát.

Nghiên cứu thực trạng nghiện hút, lạm dụng ma túy trong thanh thiếu niên để cónhững kiến nghị đề xuất, những giải pháp mang tính khả thi, các công tác nhằmngăn chặn đẩy lùi tệ nạn này

Xác định vai trò của Đoàn thanh niên trong công tác phòng chống nghiện hút

ma túy trong thanh niên trên địa bàn tỉnh Quảng Bình để từ đó, các cấp bộ Đoànhuy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị , của tòan thể xã hội, chủđộng phối hợp với các ban ngành, đoàn thể, tranh thủ sự quan tâm, tạo điều kiệncủa cấp ủy, chính quyền trong công việc đấu tranh bài trừ tện nạn ma túy

2.2.Mục tiêu cụ thể.

- Nghiên cứu thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân thanh thiếu niên nghiện hút matúy

- Các giải pháp để giải quyết vấn đề thanh thiếu niên nghiện hút ma túy

- Tìm hiểu vai trò của đoàn thanh niên đối với thanh thiếu niên nghiện hút matúy

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

* Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Quảng Bình với công tácphòng chống tệ nạn ma tuý cho thanh thiếu niên

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trong thời gian tôi thực tập tại tỉnh Đoàn Quảng Bình, tôi đã tiến hành thu thậpthông tin và có những thông tin nay qua các phương pháp

4.1 Phương pháp luận:

- Phương pháp duy vật biên chứng: là phương pháp khi nhận thức đối tượng,vấn đề nào đó thì luôn đặt đối tượng trong sự tương tác, phụ thuộc vào các điềukiện kinh tế xã hội của địa bàn

Khi áp dụng phương pháp này trong đề tài: "Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với côngtác phòng chống tệ nạn nghiện ma túy cho thanh thiếu niên " khi phân tích vềnguyên nhân, thực trạng phải xem xét đến các yếu tố xung quanh như: điều kiệnkinh tế xã hội, dân trí từ đó đưa ra các phương án để giải quyết

- Phương pháp duy vật lịch sử:

Nghiên cứu vấn đề thanh thiếu niên nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bìnhqua từng thời kì, giai đoạn lịch sử

4.2 Phương pháp xã hội học:

- Thống kê, thu nhập số liệu, về thực trạng ma túy trên địa bàn Tỉnh QuảngBình

- Đọc và sưu tầm tài liệu

- Nghe báo cáo

- Thảo luận

- Điều tra xã hội học

- Phương pháp phân tích

- Th.s Hoàng Chí Dũng với nghiên cứu: tác hại của ma túy

- Ts Đoàn Minh Tuấn với đề tài: ma túy và nỗi ám ảnh

- Tác giả Mai Thời chính: Kế hoạch hành động phòng chống ma túy

6 Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI.

6.1 Ý nghĩa khoa học:

- Đây không chỉ là một bài tiểu luận mà còn là nguồn tư liệu để sinh viên

và tất cả mọi người, những ai quan tâm đến vấn đề này tham khảo Đồng thời, trang bị những kiến thức cho các bậc phụ huynh về pháp luật để giáo dục lớp trẻ hướng đến cuộc sống lành mạnh, tránh xa các tệ nạn xã hội

- Đề tài còn là tài liệu nghiên cứu cho sinh viên, giảng viên và những ngườimuốn tìm hiểu về thực trạng thanh thiếu niên nghiện hút ma túy

6.2 Ý nghĩa thực tiễn:

Nghiên cứu thực trạng, giải pháp và xác định mức độ nguy hại của tệ nạn

nghiện hút ma túy trong thanh niên; làm rõ vai trò của Đòan thanh niên tronglĩnh vực phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

Nắm bắt và phân tích những nội dung, hình thức, biện pháp tổ chức các môhình hoạt động của Đòan thanh niên nhằm tuyên truyền, giáo dục thanh niênhiểu biết về tác hại của ma túy, từ đó có nhận thức đúng đắn, phòng ngừa vàngăn chặn hiệu quả

Kiến nghị, đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộĐoàn cơ sở trong việc vận động và tổ chức các hoạt động tuyên truyền phòngchống ma túy, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ năng thực hiện hành vi antòan cho thanh thiếu niên đối với ma túy

7 PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

-Thời gian: Từ ngày 18/2 - 7/4/2013

- Không gian: Địa bàn Tỉnh Quảng Bình

8 Kết cấu của đề tài.

Ngoài phần mở đầu và kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo thì nội dung củatiểu luận gồm 4 chương sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu.Chương 2: Thực trạng, nguyên nhân, hạn chế của công tác phòng chống tệ nạn

ma tuý trong thanh thiếu niên trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.Chương 3: Các đề án, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng chốngtệ nạn nghiện hút ma tuý trong thanh niên trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.thiếu niên

Chương 4: Kiến nghị, Đề xuất

B.NỘI DUNG.

I Cơ sở lý luận, cơ sỏ thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

1 Đặc điểm tâm sinh lí

Những nhà tâm lý học cho rằng: “Trẻ em ở lứa tuổi vị thành niên thường muốnné tránh tiếp xúc với bố mẹ và ưa giao tiếp với bạn bè Đối với đời sống xã hội

thì đây là điều quan trọng đối với các cháu Ở độ tuổi này, các cháu muốn duytrì một khoảng cách nhất định với bố mẹ, không thích bố mẹ xâm nhập vào thếgiới riêng tư và để ý những điều thầm kín của chúng”.

Vậy cho nên các cháu thường có các biểu hiện sau: Ít tâm sự, không hỏi han;không thích sinh hoạt chung với gia đình; thay đổi tính nết đột ngột Những thayđổi này của các em đã khiến cho không biết bao nhiều ông bố bà mẹ cảm thấybực mình thật sự

Tuổi thanh thiếu niên cần phải khởi đầu với sự phân tách này và trẻ nổi loạn là

để đạt được điều này Trẻ ở lứa tuổi này thách thức các nguyên tắc và các giá trịtheo cách thiết lập riêng những nguyên tắc và giá trị của trẻ Thời thanh niênkhông thể rời xa mọi người, nhưng trẻ sẽ xung đột và chạm trán với mọi người

Trẻ ở lứa tuổi này có thể khiếm nhã hoặc cười nhạo cha mẹ và những nhân vật

có uy quyền khác, và không muốn ở với họ Trong tâm trí của lứa tuổi thanhthiếu niên, trẻ thách thức nhằm để đòi quyền tự quản và ý nói rằng trẻ không cầnbố mẹ, và thường coi thách thức giống như một phương pháp thử nghiệm sựquan tâm của cha mẹ

Do có sự thay đổi về cơ thể, nên trẻ sẽ bối rối vì liệu trẻ có sẵn sàng muốn lớnlên hay không

Các thay đổi về hoóc môn cũng khiến tính khí của trẻ thay đổi như mau nướcmắt, nhạy cảm hơn, nổi giận bất thình lình, tăng nhu cầu cho các hoạt động thểchất và cười không đúng chỗ

Lứa tuổi thanh thiếu niên bắt đầu thành lập các mối quan hệ của trẻ với các bạncùng độ tuổi để tìm ra những người bạn phù hợp với chúng

Lứa tuổi thanh thiếu niên bắt đầu hiểu giới tính khác với khi trẻ còn nhỏ (nơi

mà tình bạn, các mối quan hệ lãng mạn và/hoặc các cảm xúc tiêu cực sâu sắc cóthể là bề nổi)

Nhu cầu riêng tư của lứa tuổi này cao Sự riêng tư sẽ giúp trẻ có nhận thứcmới về quyền hành và khả năng tự quản Trẻ cần riêng tư để thử nghiệm nhữngđiều của riêng chúng mà không có sự tham gia của cha mẹ

Lứa tuổi thanh thiếu niên có thể cảm thấy mình nắm hết mọi quyền lực và mọikiến thức cùng một lúc, điều đó khiến chúng sợ sự thiếu hụt và thất bại.

ủa lứa tuổi thanh thiếu niên

1.2 Một số vấn đề về ma tuý

1.2.1 Khái niệm.

Ma túy là từ Hán Việt, với nghĩa: “ma” là tê mê, “túy” là say sưa Như vậy,

ma túy là chất đưa đến sự say sưa, mê mẩn Đây cũng là từ tiếng Việt dùng đểdịch chữ nước ngoài dùng để chỉ các chất gây nghiện thuộc loại nguy hiểmnhất: thuốc phiện, morphine, heroin, cocain, cần sa và một số thuốc tổng hợp cótác dụng tương tự morphine được sử dụng trong điều trị y tế Như vậy, có thểgọi nôm na: ma túy là chất đưa đến sự say sưa và mê mẫn, hay nói cách khác:

ma túy là chất gây nghiện

Hiện có nhiều loại định nghĩa khác nhau về ma tuý

Theo định nghĩa của tổ chức Y tế Thế giới đã được Tổ chức Văn hoá giáo dụccủa liên hiệp quốc công nhận thì “Ma tuý là chất khi đưa vào cơ thể sẽ làm thayđổi chức năng của cơ thể”

Tổ chức Y tế Thế giới (1982) đã phát triển định nghĩa sau: “Ma tuý theonghĩa rộng nhất là mọi thực thể hoá học hoặc là những thực thể hỗn hợp, khácvới tất cả những cái được đòi hỏi để duy trì một sức khoẻ bình thường, việc sửdụng những cái đó sẽ làm biến đổi chức năng sinh học và có thể cả cấu trúc củavật” Trong cách hiểu đơn giản, điều đó có nghĩa là mọi vật chất khi đưa vàotrong cơ thể người sẽ thay đổi chức năng sinh lý học hoặc tâm lý học loại trừthực phẩm, nước và ôxy

Luật phòng, chống ma tuý của Việt Nam tại điều 2 đã đưa ra một số địnhnghĩa về ma tuý hoặc có liên quan đến khái niệm ma tuý như sau:

- Chất ma tuý là chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trongcác danh mục do Chính phủ ban hành

- Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tìnhtrạng nghiện đối với người sử dụng.

- Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác,nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện với người sử dụng

- Tiền chất là các chất không thể thiếu được trong quá trình điều chế, sảnxuất ma tuý được quy định do chính phủ ban hành

- Thuốc gây nghiện, hướng thần là các loại thuốc chữa bệnh được quyđịnh trong danh mục do Bộ Y tế do chính phủ ban hành

- Người sử dụng ma tuý là người sử dụng chất ma tuý, thuốc gây nghiện,thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào chất này

1.2.2 nguồn gốc ma túy

Từ hàng ngàn năm trước Công nguyên, nhiều Bộ lạc trên thế giới đã biếtlàm cho tinh thần sảng khoái và chống mệt mỏi bằng cách ăn hoặc hút một sốloại cây cỏ có chứa chất gây nghiện như cây thuốc phiện ở Châu Á, cây Cô ca ởNam Mỹ và cây Cần sa, cây Khát ở Châu Phi.Ban đầu, các loại cây này được sửdụng trong các nghi lễ với mục đích ma thuật, vui thú và sau đó là được sử dụng

để chữa bệnh.Dần dần những người sử dụng bị lệ thuộc vào các loại cây này, họphải sử dụng nhiều lần trong ngày với số lượng tăng lên, cho đến khi họ khôngthể rời bỏ được chúng Chất gây nghiện của các loại cây cỏ đã tạo cho họ ảogiác đê mê, tạo cảm giác hưng phấn và bay bổng…

Từ khoảng thế kỷ thứ III trước công nguyên đã có những tài liệu ghi nhậnviệc sử dụng thuốc phiện Vào năm 1860 tác giả Syndenham đã viết “trong sốnhững bài thuốc mà thượng đế đã ban phát cho con người, không có gì có thểchữa bệnh hiệu quả như thuốc phiện” Đó chính là quan điểm mà từ đó dẫn đếnlạm dụng thuốc phiện trong lịch sử loài người

Vào năm 1806, Surterner đã phân lập được một chất tinh khiết đặc trưngcho tác dụng chính của thuốc phiện và gọi là morphin bắt nguồn từ tên

morphurs, tên của một vị thần của giấc mơ thời Hy Lạp cổ đại Cũng để chỉ tácdụng của chất này, người ta còn gọi bằng tên Narcotic, nghĩa là mê mẫn, túy lúy.

Vào năm 1855 lần đầu tiên Gedecke đã chiết suất cocain từ lá cây Coca.Đến năm 1880 Arnep chứng minh cocain có tác dụng gây tê tại chỗ Cũng vàothời gian này bác sỹ tâm thần người Do Thái là Dicmun Frơt dùng cocain đểchữa bệnh nghiện thuốc phiện và morphin, nhưng ít lâu sau người ta phát hiện ranhững tai họa của nó vì bản thân cocain cũng là chất gây nghiện mạnh

Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, ngoài những sản phẩm có sẵn từthiên nhiên như: thuốc phiện, coca, cần sa, người ta dựa vào cấu trúc hóa họccủa những chất có sẵn trong tự nhiên để từ đó bán tổng hợp nhằm thu được cácchất có cấu trúc tương tự và cũng có được những tác dụng dược lý tương tự Mặtkhác, khi nghiên cứu cấu trúc của những chất có sẵn trong tự nhiên người ta đãtổng hợp được các chất có khung cơ bản giống các chất có sẵn trong tự nhiên, cótác dụng tương tự nhưng khắc phục được các nhược điểm có thể phục vụ trong yhọc Kết quả đã thu được hàng loạt các hợp chất khác nhau, có tác dụng khácnhau được sử dụng vì mục đích y học Tuy nhiên, do có những tính chất làmthay đổi trạng thái, ý thức, tâm trạng … của người sử dụng nên nó ngày càng bịlạm dụng ngoài mục đích y học và trở thành các chất ma túy bị cấm hoặckhuyến cáo không nên sử dụng, bởi tác hại rất lớn của các chất này đối với mọilứa tuổi trong cộng đồng xã hội trên toàn thế giới Người ta gọi đó là các chất

ma túy tổng hợp hay bán tổng hợp

1.2.3 phân loại ma túy.

Có nhiều cách để phân loại ma túy Sau đây là ba cách thường được sửdụng: phân loại theo luật pháp, phân loại theo tác dụng và phân loại dựa theonguồn gốc sản sinh

a Phân loại theo luật pháp: Luật pháp chia ma túy làm hai nhóm: hợp pháp vàbất hợp pháp

- Ma túy hợp pháp

Những loại ma túy hợp pháp thông dụng:

- Bạch phiến (Heroin)

- Các loại gây ảo giác (Hallucinogens/Psychedelics): LSD, DMT,Psilocybin, Psilocin, Mescaline, DOM (STP), Phencyclidine or PCP,Ketamine

b Phân loại theo tác dụng

Phân loại theo tác dụng, ma túy được chia thành ba nhóm chính: kíchthích, ức chế thần kinh và gây ảo giác:

- Chất kích thích

Thuốc kích thích là thuốc có tác dụng làm tăng nhanh hoạt động của hệthống thần kinh và nhiều bộ phận trong cơ thệ.Các loại thuốc kích thích baogồm:

- Ni-cô-tin (nicotine) trong thuốc lá

- Cà-phê-in (caffeine) trong trà, cà phê, các loại nước tăng lực (energydrinks), sô-cô-la (chocolate), nước cô-ca cô-la (coke)

- Am-phê-ta-min và những loại thuốc cùng họ hoặc có công thức hoá họcrất gần nhưDexamphetamine,

Metamphetamine, Methylenedioxymethamphetamine(MDMA), Methylpheniate

- Cô-ken – Cocaine

- Chất ức chế

Ức chế là ngăn cản hoặc làm suy giảm hoạt động.Thuốc ức chế thần kinh

có tác dụng làm suy giảm, làm chậm lại hoạt động của hệ thống thần kinh Dướiđây là một số loại thuốc ức chế thần kinh có tác dụng gây nghiện:

* Thuốc có tác dụng an thần, gây ngủ

- Rượu(ethanol): Bia, rượu chát, rượu mạnh

- Benzô-đai-zê-pin (Benzodiazepines) là những thứ thuốc an thần loại nhẹhoặc thuốc ngủ.Những loại Ben-zô thông dụng như Librium, Antenax, Valium,Propam,Mogadon, Dormicum, Nitepam, Alepam, Murelax, Serapax, Benzotran,Rivotril, Euhypnos, Normison, Temaze, Rohypnol

* Thuốc giảm đau thuộc nhóm á phiện

Thuốc phiện (opium), morphine, pethidine, codein, bạch phiến (heroin),methadone, buprenorphine

* Cần sa ở liều lượng nhẹ

* Những ma túy dạng bốc hơi hoặc dạng hít

Xăng, thuốc chùi sơn, keo, dung dịch pha loãng sơn (paint thinner)

- Chất gây ảo giác

Thuốc gây ảo giác có tác dụng tạo ra ảo giác như thấy hoặc nghe nhữngđiều không có thực, thấy thời gian và không gian thay đổi, thấy sự vật chungquanh di chuyển hoặc thấy sự vật có màu sắc đậm hơn hay khác hơn bìnhthường Các loại thuốc gây ảo giác gồm có:

- LSD (lysergic acid diethylamide)

- DMT (dimethyltryptamine)

- Psilocybin (magic mushroom)

- Psilocin (magic mushroom)

- Mescaline (peyote cactus)

- DOM hay STP (chất tổng hợp từ Mescaline)

- MDMA (ecstasy, thuốc lắc) ở liều lượng mạnh

- Phencyclidine or PCP (angel dust)

- Ketamine

- Cần sa ở liều lượng mạnh (marijuana, hash, hash oil)

c Phân loại dựa theo nguồn gốc sản sinh thì các chất ma túy gồm có: Ma túy tựnhiên, ma túy bán tổng hợp và ma túy tổng hợp

- Ma túy tự nhiên:

Ví dụ: thuốc phiện, cần sa… Đây là các chất ma túy có sẵn trong tự nhiên,

là những ancaloit của một số loài thực vật như: cây thuốc phiện (cây anh túc,anh tử túc, a phiến ), cây cần sa (còn gọi là bồ đà, cây gai dầu), cây cô ca

Các loại ma túy tổng hợp từ hóa chất độc hại thuốc nhóm amphetamin,ketamin, methaphetamin… Các chất ma túy tổng hợp thường độc hại hơn thuốcphiện 500 lần.

1.2.4 Tác hại của ma túy

- Tác hại đối với cơ thể :

- Đối với hệ hô hấp: Các chất ma túy kích thích hô hấp gây tăng tần số thở trongthời gian ngắn, sau đó sẽ gây ức chế hô hấp, nhất là khi dùng quá liều Nhiềutrường hợp ngưng thở nếu không cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến tử vong, đôi khingưng thở rất đột ngột

Chẳng hạn một thanh niên đang cai nghiện đột ngột ngưng thở tử vong không rõnguyên nhân, khi giải phẫu tử thi thì phát hiện nạn nhân có bao heroin bởi mộtmàng mỏng rồi cấy dưới da để thuốc phóng thích từ từ, nhưng bao thuốc độtnhiên vỡ và phóng thích quá nhiều gây ngộ độc

Ngoài ra, sau khi dùng ma túy (nhất là cocaine) có thể gây phù phổi cấp, tràn khímàng phổi, tràn khí trung thất, xuất huyết phế nang, viêm tiểu phế quản tắcnghẽn, viêm phổi, lên cơn hen phế quản

Theo thông tin trên tạp chí Medical Progress tháng 1 năm 1999, nhiều công trìnhnghiên cứu của các tác giả Mỹ đã cho thấy có mối liên quan giữa hút ma túy(nhất là cocaine) và ung thư phổi

- Đối với hệ tim mạch: Các chất ma túy sẽ kích thích làm tăng nhịp tim, ảnhhưởng trực tiếp lên tim, gây co thắt mạch vành tạo nên cơn đau thắt ngực, nặnghơn có thể gây nhồi máu cơ tim Chúng cũng là nguyên nhân của các rối loạnnhịp đe dọa tính mạng người dùng ma túy Ngoài ra còn gây nên tình trạng comạch làm tăng huyết áp

- Đối với hệ thần kinh: Ngoài tác dụng kích thích thần kinh giai đoạn đầu gâyhưng phấn, sảng khoái, lệ thuộc thuốc…, cũng có thể gây các tai biến như: cogiật, xuất huyết dưới nhện, đột quị

- Đối với hệ sinh dục: Không như người ta thường lầm tưởng, dùng ma túy sẽlàm tăng khả năng tình dục Ở người nghiện ma túy, khả năng tình dục suy giảmmột cách rõ rệt, và hậu quả này vẫn tồn tại sau khi ngưng dùng thuốc một thờigian khá lâu Ở những nam giới dùng ma túy trong thời gian dài sẽ bị chứng vú

to (gynecomastia) và bất lực Còn ở phụ nữ sẽ bị rối loạn chu kỳ kinh nguyệt,rong kinh, tăng tiết sữa bất thường và vô sinh

Ngoài ra, người dùng ma túy còn phải chịu những tác hại khác như: hoại tử tếbào gan, ảo thính, ảo thị

và lây truyền cho vợ/bạn tình của con cái họ

- Thoái hoá nhân cách, rối loạn hành vi, lối sống buông thả, dễ vi phạm phápluật

- Mâu thuẫn và bất hoà với bạn bè, thầy cô giáo và gia đình

- Mất lòng tin với mọi người, dễ bị người khác lợi dụng, học tập giảm sút hoặc

bỏ học, ảnh hưởng đến tương lai tiền đồ, nếu đã có việc làm thì dễ bị mất việclàm

- Ma tuý còn gây tác hại lâu dài cho con cái, nòi giống: các chất ma tuý ảnhhưởng đến hệ thống hoocmon sinh sản, làm giảm khả năng sinh hoạt tình dục,

ảnh hưởng đến quá trình phân bào hình thành các giao tử, tạo cơ hội cho cácgien độc có điều kiện hoạt hoá, dẫn tới suy yếu nòi giống

* Ảnh hưởng đến gia đình :

- Làm tiêu hao tiền bạc của bản thân và gia đình Nhu cầu cần tiền để mua matuý của người nghiện là rất lớn, mỗi ngày ít nhất từ 50.000-100.000,đ thậm chí1.000.000 - 2.000.000đ/ ngày, vì vậy khi lên cơn nghiện người nghiện ma tuý cóthể tiêu tốn hết tiền của, tài sản, đồ đạc của gia đình vào việc mua ma tuý đểthoả mãn cơn nghiện của mình, hoặc để có tiền sử dụng ma tuý, nhiều người đãtrộm cắp, hành nghề mại dâm, hoặc thậm chí giết người, cướp của

- Sức khoẻ các thành viên khác trong gia đình giảm sút (lo lắng, mặc cảm, ănkhông ngon, ngủ không yên vì trong gia đình có người nghiện)

- Gây tổn thất về tình cảm (thất vọng, buồn khổ, hạnh phúc gia đình tan vỡ, lythân, ly hôn, con cái không ai chăm sóc )

- Gia đình tốn thời gian, chi phí chăm sóc và điều trị các bệnh của người nghiện

do ma tuý gây ra

1.2.5 Những biểu hiện thường gặp của người nghiện ma túy

* Người vừa sử dụng ma túy (Heroin, thuốc phiện):

- Sau khi vừa sử dụng ma túy, người nghiện ma túy ở trạng thái tinh thần hưngphấn, hoạt bát, dễ bị khiêu khích, gây gổ đánh nhau

- Sau khi sử dụng ma túy từ 5 đến 10 phút có thể thấy một số dấu hiện như: mắt

đỏ (nhất là gò má và quầng mắt), ướt, đồng tử co nhỏ, giọng nói khàn khàn, uốngnhiều nước lạnh, nói nhiều không mạch lạc, cử động thiếu chính xác, vò đầu bứttai, gãi tay chân, đi đứng xiêu vẹo

- Giai đoạn sau: người nghiện thường tìm chỗ yên tĩnh, nằm thưởng thức cơn phê,nằm như ngủ nhưng lại chưa ngủ, hút nhiều thuốc lá, sau đó sẽ ngủ sâu, dài

Những người làn đầu tiên sử dụng ma túy có thể thấy dấu hiệu choáng vángkhó chịu, buồn nôn và nôn

Tùy liều lượng và loại ma túy, mức độ nghiện nặng nhẹ, các dấu hiệu trên sẽ

có những biểu hiện ở mức độ khác nhau

* Biểu hiện người nghiện ma túy

- Thường thay đổi giờ giấc sinh hoạt: đêm thức khuy, ngày dậy muộn

- Quan hệ với những người có lối sống buông thả hoặc nghiện ma túy Tụ tập đànđúm với bạn bè xấu, với người đã nghiện ma túy ở nơi kín đáo, vắng người,thường xuyên tới các địa bàn có tổ chức sử dụng, buôn bán ma túy

- Đi lại có quy luật: cứ đến một giờ nhất định lại tìm cách để đi như tìm đến chỗkhuất, nhà vệ sinh, phòng kín để sử dụng ma túy

- Xa lánh bạn tốt, ngại tiếp xúc với mọi người, kể cả với người thân trong giađình, nhu cầu sử dụng tiền ngày càng tăng, sử dụng tiền không có lý do chínhđáng, thường xuyên xin tiền của người thân, bán đồ đạc của cá nhân hoặc của giađình, nợ nần nhiều, ăn cáp vặt

- Người lừ đừ mệt mỏi, lười lao động, không chăm lo vệ sinh cá nhân Nếu là học

sinh thì sức học giảm sút, hay nghỉ học hoặc đến lớp muộn, trong lớp hay ngápvặt, ngủ gật, sức khỏe giảm sút, da xanh tái, môi thâm, sống luộm thuộm, ngạitắm giặt.

Tùy theo loại ma túy sử dụng và mức độ nghiện nặng hay nhẹ mà các biểu hiệntrên rõ rang hay thoảng qua Muốn biết chính xác cần xét nghiệm để tìm chất matúy trong nước tiểu hoặc trong máu

* Các triệu chứng của người nghiện meth.ice (ma túy đá)

- Không ngủ được, thức 3-10 ngày liên tục

- Nhạy cảm với âm thanh, tiếng ồn

- Các hoạt động thể chất liên tục,

- Cảm giác sâu bọ ở dưới da, dẫn đến cào rách mặt mũi, tay chân

- Nhức đầu, chóng mặt…

- Không muốn ăn

- Nôn oẹ, nấc cụt, co thắt

- Tim đập nhanh, huyết áp tăng, mồ hôi tiết ra nhiều

- Có các dụng cụ hút như ống hút, lưỡi lam cạo râu…

- Có các dụng cụ tiêm như ống tiêm, thìa…

2 Cơ sở thực tiễn

2 1 Tình hình bức xúc của ma tuý ở Việt Nam

Tính đến năm 2012 cả nước có khoảng 170.000 người nghiện ma túy So vớicuối năm 1994, số người nghiện ma túy đã tăng khoảng 2,7 lần với mức tăngxấp xỉ 10.000 người nghiện mỗi năm Người nghiện ma túy đã có 63/63 tỉnh,thành phố, khoảng 90% quận, huyện, thị xã và gần 60% xã, phường, thị trấn trên

cả nước

Cơ cấu người nghiện ma túy theo vùng miền cũng đã có những thay đổi đáng

kể Nếu như giữa những năm 90 của thế kỷ trước, nghiện ma túy chủ yếu phổbiến ở người dân tại các tỉnh miền núi phía Bắc thì từ giữa những năm 2000 đãtăng mạnh xuống vùng đồng bằng sông Hồng và khu vực miền Đông Nam bộ.Năm 1994 có tới hơn 61% người nghiện ma túy ở Việt Nam thuộc khu vực cáctỉnh Trung du và miền núi phía Bắc thì tới năm 2009 tỷ lệ này là gần 30%.Ngược lại, tỷ lệ người nghiện ma túy thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng trongtổng số người nghiện ma túy của cả nước đã tăng từ 18,2% lên 31% trong cùng

kỳ Tương tự, tỷ lệ người nghiện ma túy thuộc các tỉnh miền Đông Nam bộ đãtăng từ 10,2% lên 23%

Độ tuổi của người nghiện ma túy cũng có xu hướng trẻ hóa Cuối năm 2010,gần 70% người nghiện ma túy ở độ tuổi dưới 30 trong khi năm 1995 tỷ lệ nàychỉ khoảng 42% Hơn 95% người nghiện ma túy ở Việt Nam là nam giới Tuynhiên, tỷ lệ người nghiện là nữ giới cũng đang có xu hướng tăng trong nhữngnăm qua

Theo số liệu khảo sát của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội tại thời điểmcuối năm 2009, đa số người nghiện ma túy có trình độ văn hóa thấp, khoảng10% không biết chữ, 59% có trình độ văn hóa từ tiểu học tới trung học cơ sở Cókhoảng 2/3 số người nghiện chưa từng được đào tạo nghề; gần 20% đã được họcnghề nhưng không được cấp bằng, chứng chỉ; khoảng 12% được đào tạo nghềmột cách chính quy, được cấp bằng, chứng chỉ tốt nghiệp Đa số người nghiện

ma túy không có nghề nghiệp ổn định, chi tiêu chủ yếu từ nguồn hỗ trợ của giađình, thu nhập hợp pháp chỉ bằng 1/3 số tiền chi cho ma túy

Loại ma túy được sử dụng và hình thức sử dụng ma túy cũng có nhiều thay đổiphức tạp Thay cho vai trò của thuốc phiện trong hơn 10 năm trước đây, heroinhiện là loại ma túy được sử dụng chủ yếu ở Việt Nam, có tới 96,5% ngườinghiện thường xuyên sử dụng heroin trước khi tham gia cai nghiên Mặc dù tỷ lệngười nghiện thuốc phiện và các chất kích thích dạng Amphetamine (ATS hay

ma túy tổng hợp) tương đương nhau, khoảng 1,2% - 1,4% nhưng theo đánh giácủa Cơ quan phòng chống tội phạm và ma túy của Liên hợp quốc (UNODC),việc lạm dụng ATS, đặc biệt là Methamphetamine, đang có xu hướng gia tăngtrong người nghiện ma túy tại Việt Nam, nhất là khi Việt Nam nằm trong khuvực Đông Nam Á là khu vực chiếm ½ số người lạm dụng loại ma túy này trêntoàn thế giới Việc gia tăng lạm dụng các loại ma túy tổng hợp khiến cho côngtác phòng ngừa và cai nghiện phục hồi cho nhóm người nghiện ma túy gặp rấtnhiều khó khăn

Cách thức sử dụng ma túy cũng có nhiều thay đổi Nếu như năm 1995 chỉ cóchưa đến 8% số người nghiện tiêm chích ma túy và hơn 88% chủ yếu hút, hít thìtới cuối năm 2009 số người chích ma túy chiếm hơn ¾ tổng số người nghiện matúy của cả nước Hình thức sử dụng ma túy chủ yếu là tiêm chích với việc dùngchung bơm kim tiêm đã dẫn tới tỷ lệ lây nhiễm HIV cao trong nhóm ngườinghiện chích ma túy (17,2%) Theo số liệu từ Bộ Y tế, người nghiện chích matúy cũng là nhóm đối tượng chiếm tỷ lệ cao nhất trong số những người nhiễmHIV ở Việt Nam (41,1% tính đến cuối tháng 6/2011)

Bên cạnh những hậu quả liên quan tới HIV/AIDS, xấp xỉ 50% số người nghiệnđược khảo sát năm 2009 cho biết họ đã gặp những vấn đề về sức khỏe tâm thầnnhư lo lắng, trầm cảm, mất ngủ, ảo giác, căng thẳng thần kinh trong 12 thángtrước khi tham gia cai nghiện, trong đó 11,4% thường xuyên hoặc luôn luôn gặpnhững vấn đề như vậy Một tỷ lệ tương tự người nghiện ma túy thường gặp cácvấn đề về sức khỏe thể chất

Bên cạnh những hệ lụy về tài chính và sức khỏe do sử dụng ma túy, hơn 1/3 sốngười nghiện ma túy tham gia cuộc khảo sát trên còn cho biết đã gặp những khókhăn, mâu thuẫn trong quan hệ với người thân trong gia đình.

Ngoài ra, nghiện ma túy là nguồn gốc, nguyên nhân tiềm tàng phát sinh nhiều loạitội phạm xâm phạm trật tự xã hội như giết người, cướp của, trộm cắp, cố ý gâythương tích, bạo lực gia đình… Số liệu khảo sát của Bộ Lao động - Thương binh

và Xã hội cho thấy, có gần 38% số học viên được tiếp nhận và hỗ trợ cai nghiệntại các Trung tâm đã có tiền án hoặc tiền sự Theo số liệu từ Bộ Công an, khoảng11% trong tổng số 143.196 người nghiện có hồ sơ quản lý của cả nước cuối năm

2010 đang được quản lý tại các Trại giam, Cơ sở Giáo dưỡng, Trường giáo dưỡng

do ngành Công an quản lý do có các hành vi vi phạm pháp luật hình sự

Như vậy, có thể thấy tình hình lạm dụng ma túy ở Việt Nam vẫn đang diễn biếnphức tạp và có xu hướng gia tăng cùng với việc xuất hiện nhiều loại ma túy mới,hình thức sử dụng ma túy không an toàn làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV Đa sốngười nghiện ma túy có trình độ văn hóa thấp, chưa được đào tạo nghề và không

có việc làm ổn định, thường gặp các vấn đề về sức khỏe, kinh tế khó khăn, nhiềungười không được sự hỗ trợ của người thân, gia đình

2.1.2 Tình hình bức xúc của ma tuý trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.

Theo số liệu thống kê, trên địa bàn tỉnh Quảng Bình hiện có khoảng 15.000 đốitượng liên quan đến ma tuý ở hầu hết các xã, phường, thị trấn Số người nghiện

ma tuý tăng dần theo hàng năm và không ít đối tượng là học sinh, sinh viên cótuổi đời còn rất trẻ

Tỉnh Quảng Bình có địa hình đồi núi hiểm trở, Các đường giao thông quantrọng như đường quốc lộ 1A, quốc lộ 15A, quốc lộ 12A, đường Hồ Chí Minh,đường sắt Bắc - Nam; tỉnh lộ 20, 16, 10, 14 Cửa khẩu quốc tế Cha Lo và mộtsố cửa khẩu khác nối liền với nước Cộng hoà dân chủ Nhân dân Lào Vì vậy,tình hình tội phạm về ma tuý vẫn diễn biến phức tạp khiến cho việc đấu tranh,