Chương Mỹ là huyện ngoại thành Hà Nội có truyền thống văn hóa, truyền thống yêu nước và cách mạng. Chương Mỹ là một địa phương có phong trào xây dựng đời sống văn hóa mới từ ngay sau cách mạng tháng Tám (năm 1945), trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, sau hòa bình lập lại trên miền Bắc, kháng chiến chống Mỹ cứu nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội và được tiếp tục duy trì, phát triển trong thời kỳ đổi mới. Sự lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) từ năm 1998 đến năm 2013 của Đảng bộ huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội có nhiều ưu điểm có thể đúc rút thành kinh nghiệm cho việc lãnh đạo, chỉ đạo ở một địa bàn nông thôn ngoại thành trong quá trình xây dựng và phát triển văn hóa, xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh ưu điểm, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyện Chương Mỹ trong xây dựng và phát triển văn hóa từ năm 1998 đến năm 2013 trên địa bàn huyện cũng còn bộc lộ một số hạn chế cần được chỉ rõ, phân tích nguyên nhân làm cơ sở cho việc đề ra giải pháp nâng cao hiệu quả sự lãnh đạo, chỉ đạo giai đoạn tiếp theo. Từ những lý do nêu trên, là một cán bộ được phân công trực tiếp tham gia lãnh đạo và quản lý văn hóa trên địa bàn huyện, tôi chọn vấn đề “Đảng bộ huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hóa từ năm 1998 đến năm 2013” làm luận văn cao học chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trang 1THÀNH PHỐ HÀ NỘI LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ
Hà Nội, tháng 9 năm 2014
LỜI CAM ĐOAN
Trang 2chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
Hoàng Minh Hiến
Trang 3MỞ ĐẦU 1
Chương 1: ĐẢNG BỘ HUYỆN CHƯƠNG MỸ LÃNH
ĐẠO XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỪ NĂM
1998 ĐẾN NĂM 2008
1.1 Đảng bộ Chương Mỹ lãnh đạo xây dựng và phát triển
văn hoá thời gian trước năm 1998
1.1.1 Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội, truyền
thống văn hoá
1.1.2 Sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện trong xây dựng và
phát triển văn hóa trước năm 1998
1.2 Quá trình Đảng bộ huyện lãnh đạo xây dựng và phát
triển văn hoá từ năm 1998 đến năm 2008
1.2.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây
dựng và phát triển văn hóa
1.2.2 Đảng bộ tỉnh Hà Tây triển khai thực hiện đường lối
xây dựng và phát triển văn hóa của Đảng
1.2.3 Quá trình Đảng bộ huyện Chương Mỹ lãnh đạo xây
dựng và phát triển văn hóa từ năm 1998 đến năm 2008
1.2.4 Kết quả tổ chức thực hiện trên một số lĩnh vực chủ
yếu
Chương 2: ĐẢNG BỘ HUYỆN CHƯƠNG MỸ LÃNH
ĐẠO XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỪ NĂM
2008 ĐẾN NĂM 2013
2.1 Quan điểm, chủ trương của Đảng bộ Thành phố Hà Nội
về phát triển văn hóa
2.1.1 Bối cảnh mới
101010182222252942
535353
Trang 42.2 Quá trình Đảng bộ huyện lãnh đạo xây dựng và phát
triển văn hoá từ năm 2008 đến năm 2013
2.2.1 Công tác lãnh đạo, chỉ đạo việc tổ chức triển khai
2.3.2 Về xây dựng môi trường văn hóa
2.3.3 Về bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa
2.3.4 Về phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo, khoa học
công nghệ
2.3.5 Về phát triển, quản lý hệ thống thông tin đại chúng
2.3.6 Về củng cố, xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hóa
2.3.7 Về công tác quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hóa
2.3.8 Về hoạt động đấu tranh chống âm mưu “Diễn biến
hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa
2.3.9 Về công tác dân tộc, tôn giáo
2.3.10 Về triển khai các nhóm giải pháp lớn thực hiện Nghị
quyết Trung ương 5 (khoá VIII)
Chương 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
666872
73747576
7778
788383838687
Trang 5PHỤ LỤC
96
Trang 6MỞ ĐẦU
1 Lý do lựa chọn đề tài
Văn hóa là một lĩnh vực rộng lớn, gắn liền với con người, do con ngườisáng tạo ra và phục vụ cho cuộc sống của con người Văn hoá đóng vai tròquan trọng đối với sự phát triển, hưng thịnh hay suy vong của một quốc gia,một dân tộc
Văn hóa Việt Nam hình thành và phát triển trong quá trình dựng nước
và giữ nước, gắn bó chặt chẽ với vận mệnh dân tộc Nền văn hoá Việt Nam lànền văn hoá lâu đời, là kết quả lao động sáng tạo, đấu tranh dũng cảm kiêncường của các thế hệ người Việt Nam
Kể từ khi ra đời và trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam,Đảng Cộng sản Việt Nam rất quan tâm đến vấn đề xây dựng, phát triển vănhoá và con người Đảng đã ban hành nhiều văn kiện, nghị quyết xác định rõvai trò, vị trí lãnh đạo của Đảng đối với văn hóa, đề ra tư tưởng chỉ đạo đểxây dựng nền văn hóa mới, phát huy vai trò động lực tinh thần của văn hóagóp phần có hiệu quả vào thắng lợi của cách mạng
Tháng 7 năm 1998, xác định tầm quan trọng của văn hoá đối với sựnghiệp đổi mới, Hội nghị Trung ương 5 (khóa VIII) đã thảo luận và ra Nghị
quyết “Về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản
sắc dân tộc” Nghị quyết xác định xây dựng và phát triển văn hóa làm nền
tảng tinh thần của xã hội; văn hoá là mục tiêu, động lực, hệ điều tiết sự pháttriển kinh tế - xã hội Đảng từng bước đổi mới, nâng cao năng lực hiệu quảlãnh đạo trên lĩnh vực văn hóa, trong xây dựng đời sống văn hoá, nhất là đờisống văn hóa ở cơ sở Kết quả qua 15 năm thực hiện các nhiệm vụ nêu ratrong Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) đã góp phần to lớn vào phát triểnkinh tế - xã hội, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, góp phần thực hiện
mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.
Trang 7Chương Mỹ là huyện ngoại thành Hà Nội có truyền thống văn hóa,truyền thống yêu nước và cách mạng Chương Mỹ là một địa phương cóphong trào xây dựng đời sống văn hóa mới từ ngay sau cách mạng tháng Tám(năm 1945), trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, sau hòabình lập lại trên miền Bắc, kháng chiến chống Mỹ cứu nước, xây dựng chủnghĩa xã hội và được tiếp tục duy trì, phát triển trong thời kỳ đổi mới.
Sự lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) từnăm 1998 đến năm 2013 của Đảng bộ huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
có nhiều ưu điểm có thể đúc rút thành kinh nghiệm cho việc lãnh đạo, chỉ đạo
ở một địa bàn nông thôn ngoại thành trong quá trình xây dựng và phát triểnvăn hóa, xây dựng nông thôn mới Bên cạnh ưu điểm, hiệu quả lãnh đạo, chỉđạo của Đảng bộ huyện Chương Mỹ trong xây dựng và phát triển văn hóa từnăm 1998 đến năm 2013 trên địa bàn huyện cũng còn bộc lộ một số hạn chếcần được chỉ rõ, phân tích nguyên nhân làm cơ sở cho việc đề ra giải phápnâng cao hiệu quả sự lãnh đạo, chỉ đạo giai đoạn tiếp theo
Từ những lý do nêu trên, là một cán bộ được phân công trực tiếp tham
gia lãnh đạo và quản lý văn hóa trên địa bàn huyện, tôi chọn vấn đề “ Đảng
bộ huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hóa từ năm 1998 đến năm 2013” làm luận văn cao học chuyên ngành
Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích
- Sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyện Chương Mỹ trong xây dựng
và phát triển văn hóa trên địa bàn huyện từ năm 1998 đến năm 2013
- Góp phần vào việc tổng kết quá trình và sự lãnh đạo của Đảng bộThành phố Hà Nội trong 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoáVIII) trên địa bàn Thủ đô
Trang 82.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Các chủ trương, quan điểm của Đảng, nhất là Nghị quyết Trung ương
5 (khoá VIII), các chính sách, kế hoạch của nhà nước, của Thủ đô liên quanđến việc tổ chức thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII)
- Các chủ trương, quan điểm của Huyện uỷ, các cấp uỷ, việc tổ chứcthực hiện của chính quyền và hệ thống chính trị từ huyện đến cơ sở trên địabàn huyện Chương Mỹ trong xây dựng và phát triển văn hoá từ năm 1998 đếnnăm 2013
- Kết quả sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyện Chương Mỹ đối vớicông tác xây dựng và phát triển văn hoá từ năm 1998 đến năm 2013
-Có thể nêu ra một số tác phẩm như: Phạm Quang Nghị (1996), chủ
biên), Một số vấn đề lý luận văn hóa thời kỳ đổi mới, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Trần Văn Bính (1996, chủ biên), Văn hóa dân tộc trong
quá trình mở cửa ở nước ta hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà
Nội; Trần Văn Bính (1998, chủ biên), Văn hóa trong lãnh đạo chính trị của
Đảng ta hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Hoàng Vinh
(1999), Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn xây dựng văn hóa ở nước ta, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, Hà Nội; Trần Văn Bính (2000, chủ biên), Lý
luận văn hóa và đường lối văn hóa của Đảng, Nhà xuất bản Chính trị Quốc
gia, Hà Nội; Nguyễn Khoa Điềm (2001, chủ biên), Về xây dựng và phát triển
nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Nhà xuất bản Chính
Trang 9trị Quốc gia, Hà Nội; Nguyễn Đức Bình (2004), Suy nghĩ thêm về Nghị quyết
Trung ương 5 (khóa VIII) về văn hóa, Tạp chí Lý luận chính trị, số 6; Nguyễn
Chí Bền (2006), Văn hóa Việt Nam - Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn, Nhà
xuất bản Văn hóa - Thông tin, Hà Nội; Nguyễn Phú Trọng (2006, chủ biên),
Đổi mới và phát triển ở Việt Nam - một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nhà
xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Đỗ Đình Hãng (2007, chủ biên), Lý
luận văn hoá và đường lối văn hoá của Đảng, (tập bài giảng), Nhà xuất bản
Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Đỗ Đình Hãng (2007, chủ biên), Tìm hiểu Đường
lối văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia,
Hà Nội; Phạm Duy Đức (2008, chủ biên), Quan điểm của Chủ nghĩa Mác
-Lênin về văn hóa, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Phạm Duy Đức
(2009, chủ biên), Phát triển văn hóa Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 - Những
vấn đề phương pháp luận, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Giang
Thị Huyền (2010, chủ biên), Một số chuyên đề văn hóa và phát triển, Nhà
xuất bản Lý luận Chính trị - Hành chính, Hà Nội; Phạm Duy Đức (2010, chủ
biên), Đường lối văn hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1930 đến nay,
Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin, Hà Nội…
Trong các tài liệu này, các tác giả tập trung phân tích làm rõ các kháiniệm, bản chất, cấu trúc, chức năng, quy luật vận động của văn hoá; quanđiểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá, xâydựng và phát triển văn hoá, xây dựng con người Các công trình nghiên cứu
đã nêu và phân tích một số vấn đề cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn liênquan đến xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc, vấn đề Đảng lãnh đạo văn hóa ở nước ta Các tác giả nghiên cứu, phântích cơ sở lý luận và thực tiễn các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam vềvăn hoá; phân tích, đánh giá những quan điểm quan trọng về văn hoá đượcĐảng thể hiện ngay trong Cương lĩnh Chính trị công bố trong dịp thành lập
Trang 10Đảng, từng bước phát triển theo yêu cầu của mỗi giai đoạn cách mạng Nghịquyết Hội nghị Trung ương 5 (khoá VIII) được coi là Cương lĩnh văn hoá củaĐảng trong thời kỳ đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Cáccông trình nghiên cứu đều khẳng định đường lối văn hóa của Đảng, sự lãnhđạo của Đảng là nguyên nhân cơ bản cho các thành tựu trong xây dựng vàphát triển văn hóa ở nước ta trong thời kỳ đổi mới, hội nhập quốc tế.
Hai là, nhóm các tài liệu nghiên cứu xu hướng vận động, phát triển và thực trạng nền văn hóa Việt Nam trong quá trình triển khai thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII).
Các tài liệu chính như: Hồ Sĩ Vịnh (1999), Văn hóa Việt Nam trong
tiến trình đổi mới, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Đỗ Huy (2002), Nhận diện văn hóa Việt Nam và sự biến đổi của nó trong thế kỷ XX, Nhà xuất
bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội; Phạm Minh Hạc - Nguyễn Khoa Điềm
(2003, Đồng Chủ biên), Về phát triển văn hóa và xây dựng con người thời kỳ
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
2003; Đỗ Thị Minh Thúy (2004, chủ biên), Xây dựng và phát triển văn hóa
Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc - Thành tựu và kinh nghiệm, Nhà
xuất bản Văn hóa - Thông tin, Hà Nội; Viện Văn hóa và phát triển (2010),
Mười năm xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc - Kết quả và những vấn đề đặt ra, Nhà xuất bản Chính trị
Quốc gia, Hà Nội…
Các tài liệu nghiên cứu đã khẳng định Đảng Cộng sản Việt Nam qua 15năm lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoáVIII) công cuộc xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam theo địnhhướng tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã thu được nhiều thành tựu, nổi bậttrên một số lĩnh vực cụ thể như: tư tưởng, đạo đức, lối sống; xây dựng đờisống văn hoá cơ sở; về bảo tồn, phát huy di sản văn hoá, giữ gìn bản sắc văn
Trang 11hoá dân tộc; về quan hệ hợp tác, giao lưu văn hóa; về phát triển giáo dục đàotạo, khoa học công nghệ; về phát triển và quản lý hệ thống phương tiện thôngtin đại chúng (nhất là internet), về phát triển văn học nghệ thuật, về hoàn thiệnthể chế và thiết chế văn hoá; về bảo tồn phát triển văn hoá các dân tộc thiểu
số, về quản lý nhà nước trên lĩnh vực văn hoá, về tổ chức các phong trào thiđua yêu nước của các tầng lớp nhân dân tham gia xây dựng đời sống văn hoá
ở cơ sở Bên cạnh đó, các tài liệu nghiên cứu cũng chỉ rõ trong triển khai thựchiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) cũng còn nhiều hạn chế, tồn tạicần có giải pháp đồng bộ, cụ thể hơn để nâng cao chất lượng và hiệu quả côngcuộc xây dựng và phát triển văn hoá; chất lượng và hiệu quả sự lãnh đạo củaĐảng trong xây dựng và phát triển văn hoá
Ba là, nhóm tài liệu nghiên cứu về huyện Chương Mỹ, sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện trong xây dựng và phát triển văn hóa trên địa bàn huyện.
Một số công trình, tài liệu tiêu biểu như: Huyện uỷ Chương Mỹ (2002),
Chương Mỹ: Xưa và nay, Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin, Hà Nội; Đảng
bộ huyện Chương Mỹ (2005), Văn kiện Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXI; Nhiều tác giả (2007), Chương Mỹ trên hành trình phát triển, Nhà xuất bản Thế giới mới, Hà Nội; Huyện uỷ Chương Mỹ (2007), Lịch sử Đảng bộ huyện
Chương Mỹ, Tập I (1930 - 1945), Nhà xuất bản Hà Nội; Sở Văn hoá, Thể
thao và Du lịch Hà Tây (2008), Địa chí Hà Tây, Nhà xuất bản Văn hoá Thông tin, Hà Nội; Huyện ủy Chương Mỹ (2009), Lịch sử Đảng bộ huyện
-Chương Mỹ, Tập II (1954 - 1975), Nhà xuất bản Hà Nội; Đảng bộ huyện
Chương Mỹ (2010), Văn kiện Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXII; Huyện ủy Chương Mỹ (2012), Lịch sử Đảng bộ huyện Chương Mỹ, Tập III (1975 - 2010), Nhà xuất bản Hà Nội; Lưu Minh Trị (2012, chủ biên), Hà Nội -
Truyền thống và Di sản, Nhà xuất bản Văn hoá - Thông tin, Hà Nội; Ban
Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội (2013), Thủ đô Hà Nội - 5 năm mở rộng địa
Trang 12giới hành chính, Hà Nội; Uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội (2013), Luật Thủ đô và các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể hoá Luật thủ đô, Nhà xuất
bản Hà Nội; Thành uỷ Hà Nội (2013), Báo cáo tổng kết 15 năm thực hiện
Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII); Huyện uỷ Chương Mỹ (2013), Báo cáo tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII); Hội đồng
nhân nhân - Uỷ ban nhân dân huyện Chương Mỹ (2014), Lịch sử Hội đồng
nhân dân - Uỷ ban nhân dân huyện Chương Mỹ 1945 - 2011, Nhà xuất bản
Văn hoá - Thông tin, Hà Nội…
Các tài liệu trên đã nghiên cứu lịch sử, kinh tế - xã hội, văn hoá huyệnChương Mỹ trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nói chung, quêhương Chương Mỹ nói riêng từ xa xưa đến nay Các tài liệu khẳng định với vịtrí, điều kiện địa lý tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội trải qua hàng ngànnăm, vùng đất Chương Mỹ ngày nay đã sản sinh, nuôi dưỡng lớp lớp người
con cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất hình thành vùng “đất trăm
nghề”, thông minh, hiếu học, kiên cường, dũng cảm trong đấu tranh chống
ngoại xâm, chống chọi với thiên tai
Các tài liệu nêu trên cũng đề cập tới sự lãnh đạo của Đảng bộ huyệnChương Mỹ trong xây dựng và phát triển văn hoá, trong quá trình triển khaithực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) về xây dựng và phát triển nềnvăn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc trên địa bànhuyện
Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập đếnmột cách có hệ thống và cụ thể về quá trình lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng vàphát triển văn hoá của Đảng bộ huyện Chương Mỹ theo tinh thần Nghị quyếtTrung ương 5 (khoá VIII) từ năm 1998 đến năm 2013
Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc, đề tài luận văn “Đảng bộ huyện
Chương Mỹ, thành phố Hà Nội lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hoá từ
Trang 13năm 1998 đến năm 2013" có ý nghĩa lý luận, thực tiễn và không trùng lặp với
những công trình nghiên cứu đã có
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Quan điểm, tư tưởng chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng bộthành phố Hà Nội, Đảng bộ huyện Chương Mỹ trong xây dựng và phát triểnvăn hóa
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Sự lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và phát triển văn hoá trên địa bàn huyệncủa Đảng bộ huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội từ năm 1998 đến năm2013
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, quan điểm của Đảng Cộng sảnViệt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa, xây dựng và phát triển văn hóa
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu chuyên ngành lịch sử ĐảngCộng sản Việt Nam (phương pháp lịch sử và phương pháp logic); ngoài racòn sử dụng các phương pháp cụ thể như: hệ thống, phân tích, thống kê, tổnghợp, so sánh để tìm hiểu những nội dung chủ yếu của quá trình lãnh đạo, chỉđạo thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) trên địa bàn huyệnChương Mỹ, thành phố Hà Nội
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Trang 146.2 Ý nghĩa thực tiễn
Góp phần đánh giá kết quả sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyệnChương Mỹ trong nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hoá ở địa bàn mộthuyện ngoại thành; làm rõ những hạn chế và nguyên nhân; một số kinhnghiệm có thể rút ra để nâng cao chất lượng, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo củaĐảng bộ trong quán triệt và thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII)thời gian tới
6.3 Đóng góp mới của luận văn
- Là đề tài nghiên cứu cơ bản về quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chứcthực hiện xây dựng và phát triển văn hoá ở địa bàn một huyện ngoại thànhThủ đô
- Là tài liệu tham khảo cho các cấp uỷ Đảng cơ sở trong lãnh đạo, chỉđạo, tổ chức thực hiện xây dựng và phát triển văn hóa theo tinh thần Nghịquyết Trung ương 5 (khoá VIII) thời gian tới
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Những công trình của tác giả đãcông bố, Tài liệu tham khảo; Luận văn được kết cấu thành 3 chương, 07 tiết
Trang 15CHƯƠNG 1 ĐẢNG BỘ HUYỆN CHƯƠNG MỸ LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG
VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA TỪ NĂM 1998 ĐẾN NĂM 2008
1.1 ĐẢNG BỘ CHƯƠNG MỸ LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ THỜI GIAN TRƯỚC NĂM 1998
1.1.1 Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội, truyền thống văn hoá
1.1.1.1 Điều kiện tự nhiên
Huyện Chương Mỹ có diện tích tự nhiên 232,94 km2, phía Bắc giáphuyện Quốc Oai; phía Nam giáp huyện Ứng Hòa, Mỹ Đức; phía Đông giápquận Hà Đông và huyện Thanh Oai (thành phố Hà Nội); phía Tây giáp huyệnLương Sơn (tỉnh Hòa Bình)
Về địa danh hành chính, thời kỳ Bắc thuộc huyện Chương Mỹ là một
bộ phận của quận Giao Chỉ Đến triều nhà Đinh, Chương Mỹ thuộc đạo QuốcOai Sang triều Trần, Chương Mỹ là một phần của huyện Ứng Thiên, châuQuốc Oai, lộ Đại La Thành và một phần đất huyện Mỹ Lương, lộ Quảng Oai.Thời Lê, vùng đất Chương Mỹ ngày nay thuộc huyện Chương Đức, phủ ỨngThiên của Sơn Nam Thừa tuyên và một phần huyện Yên Sơn, huyện MỹLương của phủ Quốc Oai, thuộc Sơn Tây Đến triều Gia Long, Chương Mỹ làphần đất của huyện Yên Sơn, Mỹ Lương thuộc phủ Quốc Oai, trấn Sơn NamThượng Năm 1831, vua Minh Mạng phân lại địa giới, đổi trấn thành tỉnh.Năm 1880, vua Tự Đức cho lập đạo Mỹ Đức gồm địa hạt hành chính cáchuyện: Hoài Yên, Chương Đức thuộc tỉnh Hà Nội và huyện Mỹ Lương, tỉnhSơn Tây Năm 1888 (năm Đồng Khánh thứ ba), nhà Nguyễn chia đạo MỹĐức làm 02 vùng: vùng người Mường nhập vào tỉnh Phương Lâm (HòaBình), còn vùng người Kinh thì chia thành 02 huyện: huyện Yên Đức (Mỹ
Trang 16Đức) và Chương Mỹ Đây là mốc đầu tiên thành lập huyện Chương Mỹ gồm
09 tổng; năm 1904, huyện Chương Mỹ là một trong 10 huyện, thị xã của tỉnh
Hà Đông (gồm các huyện Chương Mỹ, Thanh Oai, Ứng Hoà, Mỹ Đức,Thường Tín, Phú Xuyên, Hoài Đức, Đan Phượng, Thanh Trì và thị xã HàĐông)
Thời Pháp thuộc, sau Cách mạng tháng Tám (năm 1945) và trongkháng chiến chống thực dân Pháp, huyện Chương Mỹ vẫn thuộc tỉnh HàĐông
Tháng 4-1965, Bộ Chính trị (khoá II) ra Nghị quyết số 112 quyết địnhhợp nhất hai tỉnh Hà Đông, Sơn Tây thành tỉnh Hà Tây thì huyện Chương Mỹthuộc tỉnh Hà Tây
Tháng 12-1975, Quốc hội quyết định hợp nhất hai tỉnh Hà Tây, Hòa Bìnhthành tỉnh Hà Sơn Bình, huyện Chương Mỹ thuộc tỉnh Hà Sơn Bình Tháng 9-
1991, Quốc hội quyết định tái lập lại hai tỉnh Hà Tây, Hoà Bình, huyện Chương
Mỹ thuộc tỉnh Hà Tây
Từ ngày 01-8-2008, thực hiện Nghị quyết số 15/2008/NQ-QH12 củaQuốc hội (khoá XII) về việc điều chỉnh địa giới hành chính Thành phố HàNội và một số tỉnh có liên quan, tỉnh Hà Tây hợp nhất với Hà Nội, Chương
Mỹ trở thành một huyện của Thành phố Hà Nội
Huyện Chương Mỹ có 02 thị trấn, 30 xã, 215 thôn, xóm, khu phố Sinhsống trên địa bàn huyện có 02 dân tộc chính: người Kinh chiếm 99% dân số;người Mường chiếm 0,46% dân số sống tập trung ở thôn Đồng Ké, xã TrầnPhú; các dân tộc khác chiếm 0,54% dân số Chương Mỹ là huyện có dân sốđông: năm 2000 hơn 26,9 vạn người, mật độ 1.156 người/km2, Năm 2012 hơn30,6 vạn người; mật độ dân số là 1.319 người/km2 Dân số có sự chênh lệchrất lớn giữa nông thôn và thành thị: thành thị chiếm 12,18%; nông thôn chiếm87,82%; dự báo đến năm 2020 dân số khoảng 36,2 vạn người; trong đó dân số
Trang 17đô thị khoảng 14,5 vạn người, dân số nông thôn khoảng 21,7 vạn người
Địa hình huyện Chương Mỹ vừa mang đặc trưng của vùng đồng bằngchâu thổ sông Hồng, vừa mang đặc trưng của vùng bán sơn địa; được phânthành 03 khu vực chính: vùng bán sơn địa chiếm hơn 40% diện tích có tiềmnăng phát triển kinh tế trang trại, thương mại, dịch vụ du lịch sinh thái, cáckhu chơi giải trí; vùng bãi ven sông Đáy chiến hơn 20% diện tích là lợi thế đểphát triển loại hình du lịch xanh; vùng trũng giữa huyện chiếm gần 40% diệntích, khu vực này có quốc lộ 6, tỉnh lộ 419 chạy qua và nhiều làng nghềtruyền thống có tiềm năng phát triển nông nghiệp, các điểm công nghiệp, tiểuthủ công nghiệp và các dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí Một số vùng phíaTây giáp với huyện Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình), phía Bắc giáp huyện QuốcOai có địa hình gò đồi, nhưng ngay chân các vùng gò đồi này là cả một vùngtrũng như một thung lũng của các ngọn núi cao xung quanh; phía Đông Nam,nhất là vùng lưu vực sông Đáy là vùng đất phù sa tương tự vùng châu thổsông Hồng
Khí hậu trên địa bàn huyện được phân thành hai vùng rõ rệt Khí hậuvùng đồng bằng nhiệt độ trung bình năm từ 23 - 240C, lượng mưa trung bình
từ 1700m - 1800m Khí hậu vùng đồi gò với độ cao trung bình 15 - 50 m, chịuảnh hưởng của gió phơn Tây Nam, nhiệt độ trung bình 24 - 250C
Chương Mỹ có ba con sông lớn: sông Đáy (chiều dài khoảng 28 km, từPhụng Châu đến Ba Thá qua địa phận 09 xã); sông Bùi (chiều dài 23 km, từcầu Tân Trượng (điểm giao với sông Tích) qua địa phận 13 xã, thị trấn) vàsông Tích (chiều dài khoảng 1 km qua địa bàn thị trấn Xuân Mai; hàng chụcđầm hồ rộng hàng trăm ha, có những hồ lớn như hồ Đồng Sương, hồ VănSơn, hồ Miễu); đặc biệt là mạch nước ngầm trữ lượng lớn thuận lợi cho pháttriển nông nghiệp, công nghiệp, phục vụ dân sinh
Huyện có đường quốc lộ 6 chạy qua theo hướng Đông - Tây dài 19,8 km;
Trang 18đường Hồ Chí Minh chạy qua theo hướng Bắc - Nam dài 18,2 km, tỉnh lộ 419chạy xuyên giữa huyện theo hướng Đông Bắc - Tây Nam dài 18,1 km Nhữngtuyến giao thông đường bộ, đường thuỷ không những tạo cho việc giao thông
đi lại thuận lợi mà còn tạo ra cho huyện một vị thế công thủ vững chắc trongquốc phòng; bền vững trong phát triển kinh tế - xã hội Theo định hướng quyhoạch xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn năm 2050 huyệnChương Mỹ sẽ phát triển đô thị vệ tinh Xuân Mai, thị trấn sinh thái Chúc Sơn
và các xã nông thôn mới nằm dọc hành lang xanh của sông Đáy
Với vị trí trên, huyện Chương Mỹ có cơ hội để phát triển kinh tế - xãhội: các khu công nghiệp và đô thị được xây dựng sẽ thu hút đầu tư trong vàngoài nước tạo thuận lợi trong việc tiếp cận các thị trường thuộc nhiều lĩnhvực hàng tiêu dùng, chế biến nông sản, dệt kim, thủ công mỹ nghệ; khả nănghợp tác, liên kết để đẩy mạnh phát triển công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp
1.1.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội
Trong những năm thực hiện công cuộc đổi mới, kinh tế huyện Chương
Mỹ liên tục tăng trưởng cao (bình quân giai đoạn 1995 - 2000 là 10,8%, giaiđoạn 2000 - 2005 là 11,2%, giai đoạn 2005 – 2010 là 14,6%) Năm 2013, tốc
độ tăng trưởng kinh tế đạt 13,1% Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, tăngdần tỷ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, giảm mạnh tỷ trọng ngànhnông, lâm, ngư nghiệp
Trên địa bàn huyện có 175/215 làng có nghề (trong đó có 34 làng đượcthành phố công nhận làng nghề); 356 doanh nghiệp sản xuất, kinh doanhtrong lĩnh vực công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng và trên 12.000
cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp cá thể đang hoạt động mang lại hiệu quảkinh tế, thu hút hàng nghìn lao động tại chỗ Trên địa bàn huyện có khu côngnghiệp Phú Nghĩa với diện tích 170 ha; dự kiến xây dựng 04 cụm côngnghiệp: Ngọc Sơn (31 ha), Đông Phú Yên (75 ha), Nam Tiến Xuân (50 ha),
Trang 19Mỹ Văn (31 ha) Hàng mây tre giang đan của huyện Chương Mỹ đã có mặt ởnhiều nơi trong nước và được xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới như: NhậtBản, Hàn Quốc, Mỹ, các nước EU Huyện đang triển khai thực hiện quyhoạch phát triển làng nghề du lịch Phú Vinh (xã Phú Nghĩa).
Bảng 1.1: Cơ cấu các ngành kinh tế huyện Chương Mỹ
Cơ cấu ngành kinh tế Năm 2000 Năm 2012
So sánh chuyển dịch ngành kinh tế
Nông - lâm - thuỷ sản 45% 20% 25%Thương mại - dịch vụ 34,5% 37% 2,5%
Công nghiệp - tiểu thủ
công nghiệp - xây dựng
Các lĩnh vực văn hóa - xã hội như công tác chăm sóc sức khỏe ban đầucho nhân dân, chính sách dân số - kế hoạch hoá gia đình; giải quyết việc làmcho người lao động, công tác giáo dục - đào tạo, văn hóa thông tin có nhiềuchuyển biến; an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, an ninhnông thôn cơ bản ổn định; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân đượcnâng cao rõ rệt; hoạt động của Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và cácđoàn thể chuyển biến tích cực; những truyền thống tốt đẹp của Đảng bộ,chính quyền, nhân dân trong huyện được phát huy
Trang 20Đến tháng 12-2013, đảng bộ huyện có 64 tổ chức cơ sở Đảng (40 Đảng
bộ và 24 chi bộ trực thuộc) với tổng số 9.013 đảng viên (chính thức: 8.655, dựbị: 358, đảng viên nữ: 2.714, có 167 đảng viên là người có đạo)
1.1.1.3 Truyền thống văn hoá
Chương Mỹ là vùng đất có bề dày lịch sử, truyền thống dựng nước, giữnước hào hùng Huyện Chương Mỹ là địa bàn cư trú của người Việt cổ gắnliền với thời đại các vua Hùng, là nơi giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các vùng,miền Thiên nhiên đã phú cho Chương Mỹ một vùng đất có núi, sông, đồngbãi, đầm hồ, hang động Con người sinh tụ bao đời ở đây đã khắc phục khókhăn gian khổ, cần cù sáng tạo xây dựng quê hương, tạo lập được một diệnmạo văn hóa khá phong phú
Do kiến tạo của tự nhiên, phía Bắc huyện (gồm các xã Tiên Phương,Phụng Châu) là dãy núi đất, núi đá vôi ở Đồng Nanh, Tiên Lữ, Ninh Sơn, núiTrầm, núi Bút, núi Cung, núi Vô Vi tạo ra phong cảnh thiên nhiên kỳ thú, vínhư vịnh Hạ Long trên cạn Đất Chương Mỹ nằm trên lưu vực chi nhánh cácdòng sông như sông Tích, sông Đáy Bằng các tư liệu lịch sử hiện có và một
số di vật khảo cổ học mới phát hiện đã chứng minh cư dân Lạc Việt đã có mặttrên mặt đất này từ nhiều năm trước Công nguyên:
Di chỉ khảo cổ học Đồng Dền ở thôn Yên Khê (xã Đại Yên) cáchsông Tích 2,5 km, các nhà khảo cổ học đã phát hiện được nhiều di vật bằng đá như rìu, đục đá, bàn mài đá; đồ đồng như khuôn đúc đồng, đục,mũi mác, mũ tên, lưỡi câu, mảnh thạp, cùng các đồ trang sức như mảnhvòng đeo tai, và các loại đồ gồm Những di vật này là công cụ của cư dân Lạc Việt thuộc giai đoạn Đồng Đậu [37, tr 21]
Qua điều tra thống kê, huyện Chương Mỹ có 327 di tích, trong đó có
149 di tích đã được xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa (cấp quốc gia 32 ditích; cấp tỉnh, thành phố 117 di tích) Chùa Trăm Gian (Quảng Nghiêm tự) ở
Trang 21xã Tiên Phương xây dựng từ thời Lý Cao Tông Chùa Hoa Nghiêm ở thônPhương Bản (xã Phụng Châu) xây dựng từ thời Đinh - Tiền Lê Khu vực núiTrầm (Tử Trầm Sơn) là một quần thể núi đá, trong đó núi Bút là một khối đákhổng lồ dựng đứng lên trời nên được gọi là Kình Thiên Bút, động Long Tiênrộng hàng ngàn mét vuông có suối rồng, giếng ngọc Trên đỉnh núi Trầm cóThiềm Thừ vọng nguyệt, am Phổ Minh, xưa kia có dòng sông Đáy chảyquanh Cụm di tích bao gồm chùa Trầm (Long Tiên tự), chùa Vô Vi, chùa BaLàng, chùa Hang (động Long Tiên), hành lang núi Bút, núi Cung Toàn bộkhu vực này có hồ nước, cây cổ thụ bao quanh và ngọn núi Trầm cao hơn 400mét tạo lên cảnh sơn thủy hữu tình Các công trình của khu di tích được xâydựng vào thời Lê Trung hưng, tại chùa Vô Vi có một tấm bia đá ghi niên đạinăm 1615, tại hang Trầm vua Lê Hy Tông sai thợ tạc 48 pho tượng đá để thờ;hiện nay còn một cây hương đá tạc năm 1696 khắc các bài thơ bằng chữ Nôm
có nội dung ca ngợi cảnh đẹp của khu vực này Tại đây vua Lê, chúa Trịnh đãxây dựng hành cung để nghỉ ngơi, cho đào hồ ven núi để tiện du ngoạn bằngthuyền; trong khu vực này còn có dấu tích của những ngôi chùa cổ, nhữnghang động rộng lớn; riêng chùa Trầm được dựng lại vào năm 1913 Hầu nhưlàng nào trên địa bàn huyện cũng có đình, chùa, nơi sinh hoạt văn hoá tâmlinh, tổ chức lễ hội của nhân dân địa phương Huyện Chương Mỹ có một số lễhội truyền thống quy mô lớn hàng năm thu hút đông đảo du khách tham gianhư hội chùa Trăm Gian (từ mồng 4 đến mồng 6 Tết Nguyên đán), hội chùaTrầm (từ mồng 2 đến mồng 4 tháng hai Âm lịch), có lễ hội độc đáo như hộilàng Bùi Xá (thị trấn Xuân Mai), hội làng Lưu Xá (xã Hoà Chính) là lễ hộicủa cư dân sông nước
Chương Mỹ cũng là địa phương có truyền thống hiếu học, trong cuốn
“Người Hà Tây trong làng khoa bảng” đã thống kê trong 12 làng của huyện
từ năm 1247 đến năm 1849 có 26 người đỗ tiến sỹ, thám hoa, phó bảng Làng
Trang 22Chi Nê (xã Trung Hoà) có tới 10 vị tiến sỹ, thám hoa Làng Yên Duyệt (xãTốt Động) có Đặng Ma La đỗ Thám hoa lúc 14 tuổi ở khoa thi Thái học sinhnăm Đinh Mùi (1247) Làng Ngọc Giả (xã Ngọc Hoà) có Ngô Sỹ Liên đỗ
Tiến sỹ khoa thi năm Nhâm Tuất (1442) tác giả của bộ “Đại Việt sử ký toàn
thư” nổi tiếng Làng Lương Xá (xã Lam Điền) có Đặng Đình Tướng đỗ Tiến
sỹ khoa thi năm 1670 từng giữ chức Lại bộ Tả thị lang Làng Phú Bến (xãThuỵ Hương) có Lê Ngô Cát đỗ Cử nhân năm Mậu Thìn (1818) tác giả cuốn
“Đại Nam quốc sử diễn ca” Dòng họ Đặng ở xã Lam Điền còn có những
tướng quân kiệt xuất như Nghĩa quốc công Đặng Huấn, Quốc công Đặng TiếnVinh, Thượng thư Bộ binh Đặng Thế Khoa, Đô đốc Đông Lĩnh hầu ĐặngTiến Đông với trận đánh gò Đống Đa năm 1789
Những tư liệu lịch sử, sắc phong cho biết trong số các vị thần thờ ởChương Mỹ nhiều vị thần có nguồn gốc ở thời Hùng Vương (đình Nội, đình
Xá, đình Bài Trượng) Nơi đây từng là một trong địa bàn hoạt động của cuộckhởi nghĩa Hai Bà Trưng mà hiện nay nhiều di tích lịch sử đang lưu giữ dấutích (quán Lương Sơn, xã Đông Sơn) Thời chống quân Nam Hán có nữ tướngDương Thị Phương Lan (thôn Yên Nhân, xã Hoà Chính) được Ngô Quyềnphong làm hoàng hậu Thời nhà Trần có 5 anh em họ Uy (xã Đông Sơn) lập
đội nghĩa binh đánh giặc được Trần Hưng Đạo phong là “Ngũ hổ tướng
quân” Trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, huyện Chương Mỹ là địa
bàn diễn ra nhiều trận đánh chống giặc của các tướng Phạm Văn Xảo, LýTriện, trong đó tiêu biểu là chiến thắng Tốt Động - Chúc Động (năm 1426)
được Nguyễn Trãi viết trong Bình Ngô đại cáo:
“Ninh Kiều máu chảy thành sông, hôi tanh muôn dặm,
Tốt Động thây phơi đầy nội, thối để nghìn thu” [37, tr 28]
Trong thời điểm khẩn trương chuẩn bị bước vào cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp xâm lược, cuối năm 1946 Đài phát thanh Tiếng nói Việt
Trang 23Nam đã chuyển về đóng ở chùa Trầm trước khi rút lên Việt Bắc Tại đây,sáng 20-12-1946, Đài Tiếng nói Việt Nam đã phát đi Lời kêu gọi Toàn quốckháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh Ngày 21-01-1947 (Giao thừa TếtĐinh Hợi) sau khi chủ trì phiên họp Hội đồng Chính phủ tại phủ Quốc Qai,Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Đài Tiếng nói Việt Nam đóng tại chùa Trầm đọcthơ chúc Tết đồng bào, chiến sỹ cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài Đây làlần đầu tiên Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc thơ chúc Tết qua làn sóng điện củaĐài Tiếng nói Việt Nam Ngày 13-7-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh một lần nữa
về thăm và làm việc tại chùa Trầm để viết Lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước
Với vị trí, đặc điểm tự nhiên đa dạng, phong phú, vùng đất Chương Mỹ
đã sản sinh và nuôi dưỡng lớp lớp người con cần cù, sáng tạo trong lao độngsản xuất, thông minh, tài trí trong học hành, kiên cường, bất khuất trongchống giặc ngoại xâm Quá trình đó đã tạo dựng nên đời sống văn hoá tinhthần, cốt cách con người của một vùng quê giàu truyền thống văn hoá, truyềnthống yêu nước Bề dày truyền thống đó là di sản tinh thần vô giá, là sứcmạnh không bao giờ cạn để nhân dân Chương Mỹ giữ gìn, phát huy trong tiếntrình xây dựng và bảo vệ quê hương
1.1.2 Sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện trong xây dựng và phát triển văn hoá trước năm 1998
Sau cách mạng tháng Tám năm 1945, Đảng bộ Chương Mỹ đặc biệtchú trọng lãnh đạo công tác thông tin tuyên truyền, văn nghệ, thể dục thểthao, vận động bài trừ hủ tục, xây dựng nếp sống văn hóa mới và phong tràoBình dân học vụ Trong công tác thông tin tuyên truyền, ngoài các tổ phátthanh đọc tin, làng nào cũng có một đội văn nghệ do lực lượng thanh niên,trung niên làm nòng cốt
Từ năm 1954, sau khi hoà bình lập lại, Đảng bộ Chuơng Mỹ chỉ đạođẩy mạnh các hoạt động thông tin văn hóa, văn nghệ, bưu điện, phát hành
Trang 24sách báo phát triển phục vụ tích cực cho lãnh đạo công cuộc cải tạo, khôiphục kinh tế Trong thời gian này, Huyện ủy tách phần việc tuyên truyền vănhóa, văn nghệ trong Ban Tuyên huấn Huyện ủy sang Phòng Văn hóa huyệnthuộc Ủy ban hành chính huyện Hầu hết các xã đều có đội văn nghệ nghiệp
dư Hoạt động thể dục thể thao, nhất là bóng đá, bóng chuyền phát triểnmạnh Hàng tháng, đội chiếu phim lưu động của tỉnh về phục vụ nhân dân.Mạng lưới giáo dục, y tế, thông tin văn hóa, thể dục thể thao đã được xâydựng, củng cố từ huyện đến xã, thôn Hoạt động văn hóa, thông tin, vănnghệ được đẩy mạnh Đến năm 1960:
Toàn huyện có 70 đội văn nghệ, 20 tủ sách, 2 đối chiếu bóng lưuđộng thường xuyên hoạt động hướng vào việc cổ vũ, động viên nhiệm
vụ đẩy mạnh sản xuất, giáo dục chính trị tư tưởng, phổ biến khoa học
kỹ thuật, vệ sinh phòng bệnh, xây dựng nếp sống văn hóa mới chống mọi ảnh hưởng của tư tưởng đế quốc phong kiến, khắc phục mọi biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, bài trừ tư tưởng lạc hậu, mê tín dị đoan, những phong tục cổ hủ do chế độ cũ để lại Công tác văn hoá, thông tin,văn nghệ còn cổ vũ nhân dân trong huyện hưởng ứng phong trào đấu tranh chống Mỹ - Diệm khủng bố, đàn áp cách mạng miền Nam Mặt trận Tổ quốc huyện và xã tổ chức lấy chữ ký của nhân dân đòi Mỹ - Diệm lập lại quan hệ thư tín Bắc - Nam, tố cáo tội ác của chúng, đòi xoá bỏ Luật 10-1959…[38, tr 116-117]
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, công tác văn hoá văn nghệ đượccác cấp uỷ quan tâm: mở lớp bồi dưỡng cho những người làm công tác vănhóa, văn nghệ quần chúng, mở hội nghị những người tích cực làm công tácvăn hóa quần chúng để cổ vũ phong trào Số lượng báo chí phát hành đạt444.919 tờ Giai đoạn từ năm 1970 - 1975, đời sống văn hóa, chất lượnggiáo dục có tiến bộ Số học sinh phổ thông các cấp trúng tuyển các kỳ thi
Trang 25tăng cao Mạng lưới truyền thanh đang được mở rộng xuống 1/3 số xã, độichiếu phim lưu động phục vụ 252.506 lượt người xem Các hoạt động thôngtin văn hóa đã góp phần đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của nhân dântrong cuộc sống lao động sản xuất, xây dựng con người mới
Từ năm 1976 - 1980, hệ thống đài truyền thanh tuy chưa hoàn chỉnhtới địa bàn các xã, nhưng hình thức tuyên truyền miệng được đặc biệt chútrọng Phong trào văn hóa văn nghệ quần chúng bám sát phục vụ các nhiệm
vụ chính trị, phong trào nếp sống văn hóa mới theo Chỉ thị 214 của Trungương nhiều nơi thực hiện có hiệu quả Phát động mạnh mẽ phong trào quầnchúng xây dựng nếp sống văn hóa mới; đấu tranh xóa bỏ tàn dư văn hóaphong kiến tư sản, bài trừ các tệ nạn mê tín dị đoan, kịp thời đập tan mọiluận điệu tuyên truyền của địch loại trừ các loại hoạt động văn hóa, văn nghệkhông lành mạnh Tích cực bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóathông tin truyền thanh của huyện và cơ sở Chỉ đạo điểm để nhân ra diệnrộng về thành lập Hội đồng hương ước, xây dựng các quy ước về nếp sốngvăn hóa mới, mở rộng hệ thống đài truyền thanh ở xã Tuyên truyền, giáodục nhân dân về chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật để dân biết,dân làm, dân bàn, dân kiểm tra
Từ khi tiến hành công cuộc đổi mới đến năm 1997, Huyện ủy, các cấp
uỷ Đảng đã có nhận thức mới về xây dựng, phát triển văn hoá Các hoạtđộng văn hóa, truyền thanh, thể dục thể thao phục vụ các nhiệm vụ chính trịcủa địa phương đẩy mạnh Các ngày hội văn hóa, ngày kỷ niệm lớn được tổchức đã động viên nhiều lực lượng của các xã, trường học, các đơn vị quânđội đóng trên địa bàn huyện tham gia Việc xây dựng làng, xã văn hóa, giađình văn hóa đã gắn với xây dựng nếp sống văn hóa mới Nhiều địa phươngxây dựng quy ước làng văn hóa, trên 15% số gia đình đăng ký gia đình vănhóa
Trang 26Thực hiện Nghị định số 87/NĐ-CP ngày 12-12-1995 của Chính phủ
và Chỉ thị số 814/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về “Tăng cường quản
lý các hoạt động văn hoá, đẩy mạnh bài trừ một số tệ nạn xã hội nghiêm trọng”, Nghị định số 88/NĐ-CP ngày 14-12-1995 của Chính phủ “Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các hoạt động văn hoá và dịch
vụ văn hoá”, Chỉ thị số 64-CT/TW ngày 25-12-1995 của Ban Bí thư “Về việc tăng cường lãnh đạo, quản lý, lập lại trật tự kỷ cương trong các hoạt động văn hoá và dịch vụ văn hoá, đẩy mạnh bài trừ một số tệ nạn xã hội nghiêm trọng”; Uỷ ban nhân dân huyện Chương Mỹ đã có Chỉ thị số 36-
CT/UB ngày 23-02-1996, Kế hoạch số 57/KH-UB về thực hiện các chủtrương, quy định trên của Đảng, nhà nước Kết quả trong các năm từ 1996đến 1998 toàn huyện đã kiểm tra 346 lượt cơ sở kinh doanh nhà nghỉ, nhàhàng, quán karaoke, của hàng bán băng đĩa; thu giữ, tiêu huỷ 2.070 băngđĩa, xử phạt 6.490.000 đồng
Công tác xã hội hóa sự nghiệp giáo dục được đông đảo các tầng lớpnhân dân chăm lo Huyện đạt chuẩn Quốc gia về phổ cập tiểu học và xóa
mù chữ, ngành giáo dục huyện luôn giữ vững danh hiệu là đơn vị xuất sắccủa tỉnh Hà Tây
Khái quát chung, thời gian trước năm 1998, Huyện ủy, các cấp ủyĐảng, chính quyền trên địa bàn huyện Chương Mỹ đã luôn quan tâm đếnlãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ xây dựng và phát triển văn hoá Đó là nguyênnhân cơ bản của những kết quả xây dựng và phát triển văn hoá trên địa bànhuyện giai đoan này Đồng thời còn là tiền đề rất cơ bản cho sự lãnh đạocủa Đảng bộ huyện đối với công tác xây dựng, phát triển văn hoá khi côngcuộc đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, quêhương được đẩy mạnh và Chương Mỹ trở thành một huyện ngoại thành củaThủ đô Hà Nội
Trang 271.2 QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ HUYỆN LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ TỪ NĂM 1998 ĐẾN NĂM 2008
1.2.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng và phát triển văn hóa
Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa bắt nguồn và dựatrên cơ sở chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Đó là toàn bộ nhữngquan điểm có tính chiến lược để chỉ đạo lĩnh vực văn hoá, hoạt động văn hoátrong các giai đoạn của cách mạng Việt Nam; đó cũng là quá trình đổi mớinhận thức của Đảng về vai trò, vị trí của văn hoá trong sự nghiệp cách mạng
Các mốc lớn, cơ bản của quá trình đó là: Tháng 3-1943, Đảng ta thông
qua Đề cương về văn hoá Việt Nam - Cương lĩnh đầu tiên của Đảng về văn
hoá - trực tiếp nêu ra một số quan điểm, tư tưởng chỉ đạo cơ bản của Đảng đối
với lĩnh vực văn hoá văn nghệ với các nguyên tắc “dân tộc hoá”, “đại chúng
hoá”, “khoa học hoá” Thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, quan điểm
của Đảng về văn hoá tập trung chủ yếu ở một số văn kiện và báo cáo Chủ
nghĩa Mác và văn hoá Việt Nam (7-1948) của Tổng Bí thư Trường Chinh.
Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ (1954 - 1975), quan điểm của Đảng về vănhoá được thể hiện ở một số văn kiện đã xác định đi đôi với cuộc cách mạng
xã hội chủ nghĩa về kinh tế cần phải đẩy mạnh cuộc cách mạng xã hội chủnghĩa về tư tưởng, văn hoá, kỹ thuật; trong đó nhấn mạnh việc xây dựng nềnvăn hoá nghệ thuật có nội dung xã hội chủ nghĩa Tại Đại hội lần thứ III(1960), Đảng đề ra mục tiêu xây dựng nền văn hoá, văn nghệ xã hội chủ nghĩa,trước hết là ở miền Bắc Sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứunước, tại Đại hội lần thứ IV (1976) mục tiêu văn hoá được Đảng đề ra là xâydựng nền văn hoá xã hội chủ nghĩa trên phạm vi cả nước Tại Đại hội lần thứ
VII (1991), Báo cáo Chính trị và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ
quá độ lên chủ nghĩa xã hội xác định mục tiêu xây dựng nền văn hoá tiên
Trang 28tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Tháng 01-1993, Hội nghị Trung ương 4 (khoá
VII) đã thảo luận, ra Nghị quyết Về một số nhiệm vụ văn hoá, văn nghệ
những năm trước mắt khẳng định: “Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội,
vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là mục tiêucủa chủ nghĩa xã hội” [11, tr 178] Đại hội Đảng lần thứ VIII (6-1996) chỉ rõ:
“Mọi hoạt động văn hoá, văn nghệ phải nhằm xây dựng và phát triển nền vănhoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựng con người Việt Nam về tưtưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây dựng môi trường văn hoálành mạnh cho sự phát triển xã hội” [19, tr.111]
Trước yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước,tháng 7-1998, Hội nghị Trung ương 5 (khóa VIII) đã thảo luận và ra Nghị
quyết “Về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà
bản sắc dân tộc” Sau khi đánh giá thực trạng văn hoá nước ta bao gồm khái
quát những thành tựu, mặt yếu kém và nguyên nhân, Nghị quyết đã xác địnhphương hướng, nhiệm vụ và giải pháp lớn xây dựng và phát triển nền văn hóatrong thời kỳ mới Nghị quyết đề ra 5 quan điểm chỉ đạo là:
- Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là độnglực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội
- Nền văn hoá mà chúng ta đang xây dựng là nền văn hoá tiên tiến, đậm
Trang 29Nghị quyết nêu lên 10 nhiệm vụ cụ thể là: Xây dựng con người Việt Namtrong giai đoạn cách mạng mới; xây dựng môi trường văn hóa; phát triển sựnghiệp văn học, nghệ thuật; bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa; phát triển
sự nghiệp giáo dục - đào tạo và khoa học công nghệ; phát triển đi đôi vớiquản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng; bảo tồn, phát huy và phát triển vănhóa các dân tộc thiểu số; chính sách văn hóa đối với tôn giáo; mở rộng hợptác quốc tế về văn hóa; củng cố, xây dựng và hoàn thiện thiết chế văn hóa.Trong những nhiệm vụ đó, Đảng ta xác định nhiệm vụ cấp bách đến năm
2000 là phải đặt trọng tâm vào nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống
và đời sống văn hoá lành mạnh trong xã hội
Nghị quyết đề ra 4 giải pháp lớn xây dựng và phát triển văn hóa là: Mởcuộc vận động giáo dục chủ nghĩa yêu nước gắn với thi đua yêu nước và
phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; xây dựng, ban
hành luật pháp và các chính sách liên quan đến văn hóa; tăng cường nguồnlực và phương tiện cho hoạt động văn hóa; nâng cao hiệu quả lãnh đạo củaĐảng trên lĩnh vực văn hóa
Ngày 12-8-1998, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 38-CT/TW Về việc
tổ chức thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương khoá VIII Chỉ thị yêu cầu: Các cấp uỷ, Đảng đoàn, Ban cán sự Đảng
cần tập trung lãnh đạo việc quán triệt nội dung Nghị quyết, xây dựng kếhoạch, chương trình hành động cụ thể; rà soát các chính sách, văn bản, quyđịnh để sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triểnnền văn hoá theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) Ngày 17-9-
1998, Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết
Trung ương 5 (khoá VIII).
Những quan điểm của Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khoá VIII)tiếp tục được Nghị quyết Đại hội IX (năm 2001), Kết luận Hội nghị Trung
Trang 30ương 10, Khóa IX (năm 2004), Nghị quyết Đại hội X (năm 2006), Nghị quyếtĐại hội XI (năm 2011) bổ sung, phát triển; tiếp tục xác định văn hoá là nềntảng tinh thần của xã hội, chăm lo phát triển văn hoá chính là tạo động lựcphát triển đất nước: “Làm cho văn hóa gắn kết chặt chẽ và thấm sâu vào toàn
bộ đời sống xã hội, trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinhquan trọng của phát triển” [23, tr.75]
1.2.2 Đảng bộ tỉnh Hà Tây triển khai thực hiện đường lối xây dựng
và phát triển văn hoá của Đảng
Triển khai Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 12-8-1998 của Bộ Chính trị,
ngày 19-9-1998, Tỉnh uỷ Hà Tây ban hành Chỉ thị số 41-CT/TU Về việc
nghiên cứu, quán triệt và thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) Chỉ
thị yêu cầu việc tổ chức quán triệt Nghị quyết đối với cán bộ chủ chốt xonggiữa tháng 9, với đảng viên, cán bộ xong trước 30-10-1998 gắn với xây dựngchương trình hành động của các cấp, các ngành Ngày 28-9-1998, Tỉnh uỷban hành Chương trình hành động số 12-CTr/TU thực hiện Nghị quyết Trungương 5 (khoá VIII) Ngày 30-9-1998 Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Kếhoạch số 1233/KH-UBND thực hiện Nghị quyết và Chương trình hành độngcủa Tỉnh uỷ Kế hoạch nêu ra những chỉ tiêu cụ thể về: Xây dựng con ngườitrong giai đoạn cách mạng mới, xây dựng môi trường văn hoá (nếp sống vănminh, gia đình văn hoá, đẩy mạnh thực hiện Nghị định 87/CP, 88/CP, tổ chứcviệc cưới, việc tang, lễ hội theo nếp sống văn minh, thực hành tiết kiệm, thựchiện quy chế dân chủ ở cơ sở), phát triển sự nghiệp văn hoá thông tin, văn họcnghệ thuật, bảo tồn và phát huy các di sản văn hoá, phát triển sự nghiệp giáodục đào tạo, khoa học công nghệ, bảo tồn, phát triển văn hoá dân tộc thiểu số,văn hoá tôn giáo, xây dựng, củng cố, hoàn thiện thể chế văn hoá
Cụ thể hoá Chương trình hành động của Tỉnh uỷ, ngày 9-01-1999, Hộiđồng nhân dân tỉnh (khoá XII), kỳ họp thứ 10 đã ban hành Nghị quyết số 03-
Trang 31NQ/HĐND về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang Ngày 20-01-1999 Uỷ ban nhân dân tỉnh ra Quyết định số 55/QĐ-UB ban hành Quy
chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang với những quy
định rất cụ thể Tiếp đó, ngày 10-3-1999, Sở Văn hoá thông tin có hướng dẫn
số 11/HD-VHTT hướng dẫn thực hiện Quy chế thực hiện nếp sống văn minhtrong việc cưới, việc tang của Uỷ ban nhân dân tỉnh
Ngày 03-11-2000, Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Quyết định số
1492/2000/QĐ-UB về Xây dựng gia đình văn hoá và quy định tạm thời xây
dựng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp văn hoá Ngày 16-4-2001, Liên đoàn Lao
động tỉnh - Sở Văn hoá thông tin ban hành Kế hoạch liên ngành số 07/KH-LNvận động đoàn viên, công nhân viên chức lao động xây dựng gia đình, cơquan, đơn vị, doanh nghiệp văn hoá
Ngày 04-8-2004, Tỉnh uỷ ban hành Kế hoạch số 44-KH/TU về tổ chứcnghiên cứu, quán triệt Kết luận Hội nghị Trung ương 10 (khoá IX) Ngày 09-8-2004, Tỉnh uỷ ban hành Chương trình số 61-CTr/TU về thực hiện Kết luậnHội nghị Trung ương 10 (khoá IX) Sau khi kiểm điểm, đánh giá 6 năm thựchiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII), Chương trình đã nêu ra 4 mục tiêulà: Đảm bảo sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế, xây dựng, chỉnh đốnĐảng với phát triển văn hoá; đẩy mạnh bảo tồn, kế thừa, phát huy các giá trịtốt đẹp của quê hương, tiếp nhận có chọn lọc tinh hoa văn hoá thế giới, xâydựng những giá trị văn hoá mới; phát huy mạnh mẽ tính đa dạng, bản sắc vănhoá độc đáo của các dân tộc thiểu số; nắm bắt kịp thời thành tựu của văn hoá -thông tin hiện đại, huy động mọi tiềm lực xã hội cho sự nghiệp văn hoá.Chương trình cũng xác định 5 chỉ tiêu cơ bản đến hết năm 2005 là: Giữ vững,nâng cao chất lượng phổ cập tiểu học và trung học cơ sở, từng bước phổ cậptrung học phổ thông; số hộ đạt gia đình văn hoá 80%; số làng, khu phố đạtdanh hiệu văn hoá 30% trở lên; có 25% số thôn, làng, khu phố có nhà văn
Trang 32hoá, nâng cao mức hưởng thụ văn hoá của nhân dân nhất là các xã vùng sâu,miền núi Chương trình đề ra 5 nhiệm vụ trọng tâm là: xây dựng tư tưởng, đạođức, lối sống và đời sống văn hoá lành mạnh trong xã hội, trước hết là trongcác tổ chức Đảng và Nhà nước, gắn phát triển văn hoá với xây dựng, chỉnhđốn Đảng; nâng cao chất lượng xây dựng con người trong thời kỳ mới; chútrọng nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hoá cơ sở, nhất là ở cộng đồng dân cư;bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá, củng cố, hoàn thiện hệ thống thiếtchế văn hoá; chăm lo phát triển văn hoá các dân tộc thiểu số và văn hoá cáctôn giáo Về các giải pháp, Chương trình của Tỉnh uỷ nhấn mạnh: Nâng caonăng lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức Đảng các cấp đối với pháttriển văn hoá; phát huy tính chủ động, năng động của hệ thống chính trị để tạosức mạnh tổng hợp của toàn xã hội cho phát triển văn hoá; đẩy mạnh giáo dục
về chủ nghĩa xã hội, bồi dưỡng lòng yêu quê hương, đất nước cho nhân dân,nhất là thế hệ trẻ; đầu tư xây dựng, tuyển chọn, đào tạo các tài năng văn hoá,nghệ thuật, tăng cường công tác quản lý nhà nước về văn hoá - thông tin;
“tăng cường nguồn lực cho phát triển sự nghiệp văn hoá, phấn đấu tăng mứcđầu tư cho văn hoá để đến năm 2010 ít nhất đạt 1,8% tổng chi ngân sách nhànước” [61, tr 7]
Ngày 30-12-2005, Uỷ ban nhân dân tỉnh Hà Tây đã ra Chỉ thị số52/2005/CT-UBND-VX và Kế hoạch số 5453/KH-UBND về thực hiện Quyếtđịnh số 308/2005/QĐ-TTg ngày 25-11-2005 của Thủ tướng Chính phủ banhành Quy chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội.Chỉ thị và Kế hoạch xác định rõ mục tiêu nhằm tạo ra bước chuyển biến mới
về nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về tiếp tục triển khai cóhiệu quả việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội,khắc phục những hạn chế, yếu kém gây bức xúc trong xã hội; gắn tuyêntruyền vận động với kiểm tra, xử lý theo quy định của Đảng và nhà nước đối
Trang 33với những vi phạm Ngày 02-10-2006, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh và SởVăn hoá thông tin đã xây dựng kế hoạch phối hợp chỉ đạo nâng cao chất
lượng cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu
dân cư” trong đó nhấn mạnh: phải có sự phối hợp thống nhất trên địa bàn
toàn tỉnh, chỉ đạo làm ở mỗi địa phương một mô hình điểm, thống nhất têngọi Ban chỉ đạo cấp huyện do Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện là Trưởngban, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc làm Phó Trưởng ban, cấp xã do Bí thưhoặc Chủ tịch Uỷ ban nhân dân làm Trưởng ban, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận
Tổ quốc làm Phó Trưởng ban chủ trì cuộc vận động; ở thôn xóm, khu dân cư
do Ban công tác Mặt trận chủ trì
Ngày 23-10-2006, Tỉnh ủy Hà Tây đã ban hành Nghị quyết số
16-NQ/TU Về lãnh đạo đẩy mạnh công tác văn hóa - thông tin của tỉnh đến
năm 2010 và những năm tiếp theo Nghị quyết đề ra mục tiêu đến năm 2010:
- Phấn đấu 100% thôn, bản, khu phố có nhà văn hóa, điểm vui chơicông cộng Xây dựng 700 tủ sách, thư viện phục vụ nhu cầu đọc sách báo củanhân dân ở khu dân cư, các thôn làng
- Hoàn chỉnh việc quy hoạch các điểm dịch vụ văn hóa trên địa bàn tỉnh(vũ trường, nhà hàng karaoke, cửa hàng băng đĩa hình, sách báo, văn hóaphẩm) và cấp phép hoạt động theo quy hoạch được phê duyệt, tiến hành kiểmtra thường xuyên, đảm bảo hoạt động đúng quy định
- Có 85% hộ gia đình trở lên đạt gia đình văn hóa; 60% làng, khu phốvăn hóa; 45% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt danh hiệu văn hóa
- Xây dựng hoàn thiện thiết chế văn hóa cấp tỉnh và huyện, thị xã
Nghị quyết xác định: Rà soát, bổ sung hoàn chỉnh quy hoạch tổng thểphát triển văn hóa thông tin đến năm 2020; triển khai thực hiện dự án bảo tồn,tôn tạo, phát huy giá trị các di tích; xây dựng và hoàn thiện thiết chế văn hóathông tin cấp tỉnh; từng bước đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các đơn
Trang 34vị sự nghiệp và cơ quan quản lý văn hóa thông tin; hoàn thiện thể chế văn hóathông tin cấp huyện; đẩy mạnh việc xã hội hóa các hoạt động văn hóa thông
tin; tiếp tục thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống
văn hóa”, đảm bảo thiết thực và trở thành phong trào rộng rãi trong nhân dân,
nhất là thực hành tiết kiệm trong việc cưới, việc tang; chú ý xây dựng nếpsống văn hóa gia đình, văn hóa dòng họ; đẩy mạnh phòng, chống các tệ nạn
xã hội; đầu tư bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể; sưu tầm,biên tập, xuất bản một số ấn phẩm giới thiệu về Hà Tây; xây dựng các tuyến,điểm du lịch văn hóa để phát triển kinh tế du lịch; đổi mới và tăng cườngcông tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động văn hóa thông tin, nghệthuật, báo chí, tuyên truyền, quảng cáo; nâng cao trình độ chuyên môn,nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóathông tin, nhất là đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác văn hóa thông tin ở
Kế hoạch số 24-KH/HU ngày 18-10-1998 tổ chức nghiên cứu, quán triệt vàthực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (Khoá VIII) theo hai bước:
- Bước một: Thông báo nhanh tinh thần Nghị quyết cho hơn 230 cán bộ
chủ chốt, báo cáo viên của huyện và cơ sở, trên 12.000 lượt đảng viên, cán bộ,công chức, giáo viên, nhân viên các cơ quan, đơn vị, trường học đóng trên địabàn huyện Đài truyền thanh huyện và các xã, thị trấn tăng thời lượng giớithiệu nội dung Nghị quyết Huyện uỷ yêu cầu các cấp uỷ Đảng, chính quyền,
Trang 35Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể từ huyện đến thôn, xóm, khu phố thông quacông tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng, phong phú: hệ thống cổđộng trực quan, nói chuyện, hội nghị sinh hoạt, giao lưu, tọa đàm, sinh hoạtcâu lạc bộ thơ ca, hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao, hội thi, cuộcthi để tuyên truyền nội dung Nghị quyết đến các tầng lớp nhân dân.
- Bước hai: Tổ chức nghiên cứu sâu Nghị quyết cho cán bộ chủ chốt,
báo cáo viên, đảng viên của toàn đảng bộ huyện, cán bộ, giáo viên, nhân viêncác trường học, bệnh viện, trạm y tế gắn với thảo luận, xây dựng Chươngtrình hành động của các cấp, các ngành Mỗi chi bộ khi xây dựng Chươngtrình hành động thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) phải tổ chứclấy ý kiến của nhân dân địa phương hoặc tập thể cán bộ, công nhân viên chứccủa cơ quan, đơn vị trước khi thảo luận, quyết định và phân công đảng viêntheo dõi, phụ trách từng công việc trong quá trình thực hiện Đến ngày 20-11-
1998, đã có 100% tổ chức cơ sở Đảng với 6.097 đảng viên (93,6% tổng sốđảng viên), 2.245 cán bộ, giáo viên, nhân viên chưa là đảng viên ở các cơquan, trường học, bệnh viện, trạm y tế trên địa bàn toàn huyện đã được quántriệt Nghị quyết, thảo luận Chương trình hành động của cơ quan, đơn vị mình
Ngày 18-10-1998, Huyện uỷ ban hành Chương trình hành động số
23-CTr/HU Về thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) Đánh giá thực
trạng văn hoá của huyện trên một số lĩnh vực chủ yếu, Chương trình củaHuyện uỷ khẳng định những kết quả chính đã đạt được: Tư tưởng, đạo đức,lối sống có chuyển biến tích cực, tuyệt đại đa số cán bộ, đảng viên, nhân dântin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vào kết quả công cuộc đổi mới Nhiềunét mới trong giá trị văn hoá và chuẩn mực đạo đức được hình thành Sựnghiệp giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ phát triển, góp phần nâng caodân trí, trình độ học vấn của nhân dân, tiếp thu ứng dụng khoa học kỹ thuật,công nghệ vào sản xuất, kinh doanh Môi trường văn hoá, nhất là xây dựng
Trang 36nếp sống văn hoá ở cộng đồng dân cư được đông đảo nhân dân hưởng ứng.Hoạt động văn hoá - văn nghệ, thông tin tuyên truyền cổ động góp phần vàophát triển kinh tế - xã hội Chương trình của Huyện uỷ cũng nêu ra nhữnghạn chế, yếu kém trên lĩnh vực văn hoá cần phải khắc phục là: một số ít cán
bộ, đảng viên, nhân dân giảm sút lòng tin, thờ ơ về chính trị, nảy sinh lối sốngthực dụng, cá nhân, tệ nạn xã hội có chiều hướng gia tăng; phong trào xâydựng nếp sống văn hoá, gia đình văn hoá, làng văn hoá phát triển chậm, cácthiết chế văn hoá, thể thao chưa được đầu tư đúng mức; đội ngũ cán bộchuyên môn chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ; việc giáo dục đạo đức,thể chất cho học sinh còn hạn chế
Chương trình số 23-CTr/HU xác định 3 nhiệm vụ trọng tâm:
Một là, xây dựng con người: Coi trọng công tác tuyên truyền giáo dục
chính trị tư tưởng; xây dựng những quy định, quy chế, nội quy cụ thể ở từngcấp, từng ngành để ngăn chặn những biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống;đấu tranh loại bỏ những hủ tục, tệ nạn xã hội; phát động các phong trào thiđua yêu nước của nhân dân trong phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng, chỉnhđốn Đảng
Hai là, xây dựng môi trường văn hóa trong sạch, lành mạnh (trong gia
đình, làng xóm, công sở, nơi công cộng, trong phát triển kinh tế - xã hội).Việc bình xét các danh hiệu văn hoá phải bảo đảm đúng quy chế, đúng “thựcchất”, không chạy theo số lượng đơn thuần Môi trường văn hoá ở khu dân
cư, ở cơ quan, đơn vị, trường học, bệnh viện phải là nơi giáo dục nhân cáchcon người; mỗi cán bộ, đảng viên, công chức phải gương mẫu thực hiện chủtrương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước, tôn trọng nhân dân,lắng nghe ý kiến của nhân dân, cùng gia đình gương mẫu xây dựng nếp sốngvăn hoá, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và
Trang 37mừng thọ; bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa; xây dựng kế hoạch pháttriển
kinh tế phải gắn liền với các vấn đề xã hội
Ba là, tăng cường nguồn lực cho văn hoá: củng cố và hoàn thiện các
thiết chế văn hóa, hệ thống tổ chức ngành văn hoá từ huyện đến cơ sở;khuyến khích và tạo điều kiện cho mọi tầng lớp nhân dân tham gia các hoạtđộng văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao; khai thác tiềm năng, cơ sở vật chất,phương tiện phục vụ sự nghiệp văn hoá hiện có; từng bước đầu tư, nâng caohiệu quả hoạt động của hệ thống truyền thanh, hệ thống các thiết chế văn hoánhất là ở khu dân cư; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về văn hoá, kịp thờiphát hiện xử lý vi phạm trong kinh doanh dịch vụ văn hoá
Đây là lần đầu tiên Huyện uỷ Chương Mỹ có một chương trình thể hiện
ý thức, nhận thức, chủ trương khá toàn diện, sâu sắc, cụ thể về xây dựng vàphát triển văn hoá
Ngày 21-10-1998, Uỷ ban nhân dân huyện ban hành Kế hoạch số 259/KH-UB về thực hiện Chương trình hành động trên của Huyện uỷ Kế hoạchnêu rõ các nhiệm vụ:
Một là, xây dựng con người với 5 đức tính xác định trong Nghị quyết
Trung ương 5 (khoá VIII) Gắn xây dựng con người với xây dựng, chỉnh đốnĐảng, kiên quyết xử lý cán bộ, đảng viên vi phạm kỷ luật, suy thoái về tưtưởng, đạo đức, lối sống, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân
Hai là, xây dựng môi trường văn hoá trong cộng đồng dân cư, cơ quan,
đơn vị, trường học Uỷ ban nhân dân huyện kiện toàn Ban chỉ đạo cuộc vận
động nếp sống văn hoá thành Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây
dựng đời sống văn hoá” do một Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân huyện làm
Trưởng ban, giao chỉ tiêu xây dựng gia đình văn hoá, làng văn hoá cho từng
xã, thị trấn Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị định số 87/CP, 88/CP của
Trang 38Chính phủ về tăng cường quản lý văn hoá, phòng chống các tệ nạn xã hội.Đẩy mạnh thực hiện chỉ thị số 27-CT/TW ngày 12-01-1998 của Bộ Chính trị,Chỉ thị số 28-CT/TU ngày 19-01-1998 của Tỉnh uỷ, Quy định của Uỷ bannhân dân tỉnh về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễhội Sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh về thựchành tiết kiệm, chống lãng phí trong tổ chức hội nghị, họp mặt, kỷ niệmtruyền thống.
Ba là, phát triển sự nghiệp văn hoá - thông tin, văn học - nghệ thuật Bốn là, bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hoá.
Năm là, phát triển sự nghiệp giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ Sáu là, phát triển đi đôi với quản lý tốt hệ thống thông tin đại chúng Bảy là, chăm lo phát triển lĩnh vực văn hoá tôn giáo.
Tám là, củng cố, xây dựng và hoàn thiện thể chế văn hoá, tăng cường
nhân lực, nguồn đầu tư cho văn hoá, thể thao từ huyện đến cơ sở
Ngày 05-5-1999, Huyện ủy Chương Mỹ ban hành Thông tri số 04-TT/
HU Về tiếp tục đổi mới việc cưới, việc tang và lễ hội Nội dung Thông tri quy
định một số điểm rất cụ thể trong đám cưới như: không dùng nhạc sống,không hút thuốc lá, tổ chức gọn trong một ngày; trong việc tang như bỏ tụclăn đường, rắc vàng mã, không làm cỗ mời khách
Ngày 12-10-1999, Ban Thường vụ Huyện uỷ ban hành Kế hoạch số KH/HU chỉ đạo tiến hành sơ kết một năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5(khoá VIII) nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức trách nhiệm trong lãnh đạo, chỉđạo, tổ chức thực hiện của các cấp, các ngành, gắn với cuộc vận động xâydựng, chỉnh đốn Đảng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2, khoáVIII), bước đầu đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm việc thực hiện các mụctiêu, nhiệm vụ, giải pháp lớn của Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII)
Trang 3963-Tháng 11-2000, Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XX (nhiệm kỳ 2005) đã đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ lần thứ XIX:Công tác xóa đói giảm nghèo được quan tâm; đời sống nhân dân từng bướccải thiện Chất lượng dạy và học nâng cao, chú trọng phát triển toàn diện;riêng hệ phổ thông, số học sinh tăng 15,4% so với đầu nhiệm kỳ; giữ vữngphổ cập tiểu học và xóa mù chữ, hoàn thành phổ cập trung học cơ sở Côngtác văn hóa xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, phong trào xây dựng giađình văn hóa, làng văn hóa đạt nhiều kết quả đáng khích lệ: “Toàn huyện đã
2000-có 75 làng xây dựng quy ước làng văn hóa, trong đó 2000-có 16 làng được côngnhận làng văn hóa, chiếm 9% so với tổng số làng, trên 22 nghìn gia đình đượccông nhận gia đình văn hóa chiếm 44,8%” [45, tr 300] Hệ thống Đài truyềnthanh huyện và truyền thanh cơ sở được chú trọng đầu tư, góp phần nâng caochất lượng nội dung chương trình phát sóng, bám sát các nhiệm vụ chính trịcủa huyện để tuyên truyền đến đông đảo mọi tầng lớp nhân dân Phong tràothể dục, thể thao tiếp tục phát triển, nhất là thể thao truyền thống (đua thuyền,vật dân tộc…) Các hoạt động thể dục thể thao, rèn luyện thân thể thu húthàng vạn người tham gia, nhiều địa phương trở thành phong trào của quầnchúng; nhiều vận động viên tham gia ở tỉnh và quốc gia; 100% xã, thị trấnquy hoạch đất cho sân thể thao, trong đó 24 đơn vị đã có quyết định phê duyệtcủa Ủy ban nhân dân tỉnh
Đại hội cũng chỉ rõ những hạn chế, khuyết điểm: Về xã hội nổi lên làviệc làm cho người lao động chưa đáp ứng, kể cả số có học vấn, có bằng cấp
và ở lứa tuổi trẻ Công tác xóa đói giảm nghèo chưa đạt mục tiêu Công tác tổchức bộ máy và một số tồn tại trong ngành giáo dục chậm được khắc phục,chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân có mặt hạn chế Công tác bảo hiểm
y tế chưa thuận tiện và kịp thời Việc xét và đề nghị công nhận làng văn hóa,gia đình văn hóa chưa thật chặt chẽ, dân chủ nên tính giáo dục thuyết phục
Trang 40chưa cao Tệ nạn xã hội nhất là tệ cờ bạc, mại dâm, nghiện hút, tình trạng suythoái về đạo đức ở một bộ phận thanh niên đang là vấn đề quan tâm Công táctuyên truyền giáo dục pháp luật trong nhân dân, nâng cao cảnh giác cách
mạng, chống âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch còn hạn
chế Đại hội đề ra mục tiêu chủ yếu của lĩnh vực văn hóa đến năm 2005 là
“Phấn đấu có 60% trở lên số làng xây dựng quy ước đăng ký làng văn hóa, có
từ 25 - 30% số làng được công nhận làng văn hóa; 60% số hộ đạt tiêu chuẩngia đình văn hóa” [45, tr 266]
Về nhiệm vụ, giải pháp, Đại hội nhấn mạnh: Quan tâm sự nghiệp giáodục đào tạo, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài Đẩy mạnh
xã hội hóa giáo dục; tiếp tục nâng cao chất lượng dạy và học Tập trung bồidưỡng chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và trách nhiệm phẩm chất của thầy giáo,
cô giáo; chăm lo xây dựng cơ sở vật chất trường lớp, bổ sung trang thiết bịdạy học Nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa, thông tin, thể thao, đàiphát thanh huyện và đài truyền thanh các xã thị trấn; đưa văn hóa thông tin về
cơ sở, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần và sức khỏe nhân dân.Tiếp tục xây dựng đời sống văn hóa, gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu phốvăn minh, đổi mới việc cưới, việc tang, mừng thọ, lễ hội Đẩy mạnh phongtrào rèn luyện thân thể ở mọi lứa tuổi, đầu tư phát triển năng khiếu vận độngviên tham gia các giải thể thao của tỉnh, Trung ương, tập trung vào các môn:vật tự do, vật cổ điển, bóng bàn, bóng chuyền, cầu lông, bơi chải Bảo tồn, tôntạo các danh lam thắng cảnh, phát triển du lịch nhằm khai thác tiềm năng,trước mắt triển khai dự án khu du lịch chùa Trầm với phương châm vừa đầu
tư, vừa khai thác, thu hút đầu tư để khai thác thế mạnh về du lịch
Ngày 06-7-2001, Uỷ ban nhân dân huyện ban hành Chỉ thị số
12/CT-UB về việc Tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình
văn hóa, làng văn hóa, khu phố văn minh theo tinh thần Nghị quyết của Hội