Phương tiện thực hiện - Giáo viên: Sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án, tiểu thuyết “Cha con nghĩa nặng” của Hồ Biểu Chánh… - Học sinh: Sách giáo khoa, sách bài tập, vở soạn văn… 2..
Trang 1Đọc thêm: CHA CON NGHĨA NẶNG
(trích)
(Hồ Biểu Chánh)
A- Mục đích – yêu cầu
1 Kiến thức
- Nắm được những nét chính về cuộc đời Hồ Biểu Chánh
- Nắm được nội dung và nghệ thuật của tác phẩm
2 Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng tóm tắt tác phẩm
3 Giáo dục
- Rút ra được bài học ý nghĩa nhân văn sâu sắc về tình cảm cha con
B- Phương tiện – phương pháp dạy học
1 Phương tiện thực hiện
- Giáo viên: Sách giáo khoa, sách giáo viên, giáo án, tiểu thuyết “Cha con nghĩa nặng” của Hồ Biểu Chánh…
- Học sinh: Sách giáo khoa, sách bài tập, vở soạn văn…
2 Phương pháp dạy học
- Kết hợp các phương pháp: Đọc sáng tạo, giảng bình, tái tạo và gợi mở…
C- Tiến trình bài giảng
1 Ổn định tổ chức
- Sĩ số:
- Vắng:
2 Kiểm tra bài cũ
- Câu hỏi: “ Hãy nêu ý nghĩa hình ảnh bát cháo hành trong truyện ngắn Chí Phèo của nhà văn Nam Cao”?
3 Bài mới
Lời vào bài:
Trong tiến trình phát triển của văn học Việt Nam, bên cạnh một Tản Đà đặt được viên gạch nối giữa văn học truyền thống với văn học hiện đại đã xuất hiện
Trang 2một Hồ Biểu Chánh – nhà văn Nam Bộ - cây cầu nối giữa giá trị cổ truyền với con người hiện đại.Tiểu thuyết của ông luôn luôn được đan cài trong đó các bài học về đạo lý làm người Tiểu thuyết “Cha con nghĩa nặng” là một tác phẩm tiêu biểu thể hiện rõ quan điểm trên của nhà văn Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu đoạn trích “Cha con nghĩa nặng” trong tiểu thuyết cùng tên của ông
Tiến trình dạy học:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động (HĐ) 1: tìm
hiểu khái quát về tác giả
Hồ Biểu Chánh và tiểu
thuyết “Cha con nghĩa
nặng”
-Giáo viên(GV): Yêu cầu
học sinh đọc nhanh phần
“Tiểu dấn” trong sách
giáo khoa (sgk)
- GV: đặt câu hỏi: “Qua
phần tiểu dẫn trong sgk,
một em cho cô biết những
nét chình về cuộc đời của
nhà văn Hồ Biểu
Chánh?”
- GV: Nhận xét, bổ sung:
64 tác phẩm tiểu thuyết là
một khối lượng đồ sộ mà
không phải nhà văn nào
cũng có được bên cạnh
đó, ông còn để lại cho
đời: 12 tập truyện ngắn và
truyện kể, 12 vở hài kịch
và ca kịch, 5 tập thơ và
truyện thơ, 8 tập ký, 28
tập khảo cứu phê bình
Ngoài ra còn có các bài
diễn thuyết và 2 tác phẩm
dịch
- Học sinh (HS): đọc nhanh phấn “Tiểu dẫn”
và ghi những ý chính ra giấy nháp
-HS: Trả lời câu hỏi
-HS: lắng nghe và ghi chép bài
I Tiểu dẫn
1 Tác giả
- Tên khai sinh: Hồ Văn
Trung(1885 – 1958)
- Quê: Làng Bình Thành –
Tỉnh Gò Công( nay là
xã Thành Công – Gò Công Tây – Tiền Giang)
- Cuộc đời:
+ Học xong bậc Thành chung, thi đậu ngành ký lục, từng giữ chức Đốc phủ sứ, Nghị viên Hội đồng liên bang Đông Dương…
+ 1946: thôi hoạt động chính trị và theo đuổi sự nghiệp sáng tác cho đến lúc mất
- Sự nghiệp sáng tác: + Thành công nhất ở thể loại tiểu thuyết với 64 tác phẩm
2 Tác phẩm
- Ra đời 1929, gồm mười chương
- Đoạn trích tìm hiểu thuộc nửa sau chương IX
- Tóm tắt đoạn trích: Đoạn trích kể chuyện người cha là Trần Văn Sửu vô tình
Trang 3- GV: yêu cầu một học
sinh đọc phần tóm tắt tiểu
thuyết “Cha con nghĩa
nặng” trong sgk
- GV: Đọc một đoạn
ngắn: “Trần Văn Sửu
chắp tay xá cha vợ….co
giò mà chạy”
Nêu yêu cầu cách đọc,
cách kể tóm tắt, chú ý
những từ ngữ địa phương
Nam Bộ
- GV: nhận xét cách đọc,
cách kể, giải thích từ
khó,luyện cách phát âm,
cách đọc đúng
HĐ 2: Tìm hiểu đoạn
trích “Cha con nghĩa
nặng”
- GV: Qua phần chuẩn bị
bài ở nhà, hãy cho cô biết
bố cục của đoạn trích?
- GV nhận xét, bổ sung
- GV cho học sinh trả lời
lần lượt các câu hỏi trong
sgk để từ đó khái quát nội
dung cũng như nghệ thuật
của tác phẩm
tắt tác phẩm trong sgk
- HS: Đọc, kể tóm tắt đoạn trích cho đến hết
- HS trả lời câu hỏi
-HS dựa vào sự chuẩn bị bài ở nhà, trả lời các câu hỏi
giết vợ, bỏ nhà, bỏ quê trốn tránh nhiều năm Vì quá nhớ con nên một đêm anh lẻn về thăm con Được biết cuộc sống của cả hai con đều ổn định, hạnh phúc, sự có mắt của anh là bất lợi, Sửu đành
ra đi Thằng Tí – con trai anh chạy theo tìm Hai cha con gặp lại nhau trên cầu
Mê Tức Sau đó, ông cùng con trai trở về Phú Tiên
II Đọc – hiểu văn bản
1 Bố cục:
Chia làm 3 phần:
-P1: từ “ Trần Văn Sửu chắp tay xá cha vợ” cho đến “Ai đó? Phải cha đó
không ,cha?”
Tâm trạng tuyệt vọng của Trần Văn Sửu trên cầu
Mê Tức
-P2: tiếp theo cho đến: “ chút xíu rồi con trở lại liền”
Cuộc gặp gỡ và trò truyện của hai cha con ngay trên cầu Mê Tức -P3: còn lại
Hai cha con trở lên Phú Tiên
2 Nội dung
a Tình cha với con:
Trần Văn Sửu là người cha
Trang 4bất hạnh nặng tình với các con:
- Vì nhớ thương và lo lắng cho các con mà không ngại hiểm nguy lén về thăm các con
- Chọn cái chết vì không muốn gây khó khăn cho các con, tạo gánh nặng cho các con
- Chấp nhận sống một cuộc sống chui lủi, khổ cực để không làm ảnh hưởng đến hạnh phúc tương lai cảu các con
Trần Văn Sửu còn là một người cha khoan dung, độ lượng:
- Tha thứ cho người phụ nữ
đã phản bội mình
- Khuyên ngăn con không nên thù oán mẹ
Trần Văn Sửu là một người cha tốt, yêu thương con cái và hy sinh vì con cái
b Tình cảm của con với cha: Nhân vật Tý là một thằng bé mới lớn khỏe mạnh, tình cảm mạnh mẽ và là một đứa con ngoan, hiếu thảo:
- Ngầm theo dõi câu chuyện của ông ngoại với cha, hiểu
và càng thương cha nhiều hơn
- Khi gặp cha thì xúc động,
ôm chầm lấy cha, trò chuyện
ân cần
- Thương cha mình vất vả,
Trang 5-GV: “Em có nhận xét gì
về tình huống truyện
trong đoạn trích”?
- GV: nhận xét, bổ sung
- GV:
Tình huống truyện
trong đoạn trích là một
tình huống có kịch tính,
tái hiện một tình cảnh
éo le ngang trái Người
cha vì thương nhớ con
mà trở lại thăm con
nhưng lại không dám ở
lại để cùng các con
sống cuộc sống gia đình
vì sợ liên lụy đến con
Ông chọn cách ra đi
nhưng đầy ngậm ngùi,
buồn tủi Trong khi đó,
cậu con trai không
muốn cha phải sống
cuộc sống chui lủi, khổ
cực, muốn từ bỏ hạnh
phúc cá nhân để theo
cha báo hiếu Ai cũng
muốn nhận lấy thiệt
thòi về mình Chính
điều này đã làm người
đọc cảm động
Không những thế, tình
huống truyện trong
đoạn trích còn thể hiện
mâu thuẫn sâu sắc:
- HS: Suy nghĩ trả lời
- HS: Lắng nghe và ghi chép bài
sẵn sang từ bỏ tất cả hạnh phúc cá nhân để đi theo cha, chăm sóc báo đền
Tý là một người con hiếu thảo, hiểu lẽ đời và có hiếu với cha
3 Nghệ thuật
- Tình huống truyện kịch tính, mâu thuẫn, tái hiện một tình cảnh éo le ngang trái
- Lời văn giản dị, mộc mạc,
là lời ăn tiếng nói hàng ngày của người dân Nam Bộ
- Lối kể chuyện tự nhiên, giản dị, theo trình tự thời gian như truyện kể dân gian
- Miêu tả nhân vật:ít tả nội tâm; tả trực tiếp, rành mạch giữa người kể và nhân vật; chú ý nhiều đến lời nói và hành động
Trang 6- Nếu Trần Văn Sửu
bỏ đi thì sẽ rất khó để
hai cha con gặp lại được
nhau Nhưng nếu ở lại
thì ông vô tình làm ảnh
hưởng tới hạnh phúc
tương lai của con trai
mình
- Người con trai
muốn được sống cùng cha
vì tình yêu thương, kính
trọng, lòng hiếu nghĩa
nhưng nếu vậy có thể cha
sẽ bị bắt và hạnh phúc cá
nhân sẽ không còn được
trọn vẹn Đó là mâu thuẫn
giữa hạnh phúc cá nhân
với tình thương và lòng
hiếu thảo
Thể hiện tình cảm cha
con sâu sắc, mang ý
nghĩa giáo dục cao
- GV: “Ngoài tình
huống truyện kịch
tính, em có nhận xét
gì về nghệ thuật được
sử dụng trong đoạn
trích?”
-GV: Tổng kết lại giá trị
về nội dung và nghệ thuật
của tác phẩm
-GV: “Em rút ra bài học
gì qua việc tìm hiểu đoạn
trích”Cha con nghĩa
nặng”?
-GV: Cái kết của đoạn
trích thể hiện quan niệm
đạo lý của tác giả, theo
quy luật nhân quả Tư
-HS: Suy nghĩ trả lời
-HS:Suy nghĩ trả lời
Trang 7tưởng vì nghĩa, vì tình là
tư tưởng được đề cao
Lời kết bài: “Cha con nghĩa nặng” là tiểu thuyết đạo lí – đạo đức bằng văn xuôi quốc ngữ đầu tiên ở Miền Nam Đoạn trích đã thể hiện được quan niệm nghệ thuật của tác giả đó là yếu tố đạo lý là yếu tố xuyên suốt và căn bản trong sáng tác của ông Bên cạnh đó câu chuyện dựng lên một cảnh ngộ thương tâm của con người trong cuộc sống Dù con người bị đẩy vào hoàn cảnh nghiệt ngã đến đâu, con người có đạo lý vẫn ngẩng cao đầu đầy kiêu hãnh
D- Củng cố - dặn dò
- Soạn bài: Luyện tập viết bản tin
- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của đoạn trích “Cha con nghĩa nặng”
E- Rút kinh nghiệm