1.Làm thế nào để học tập tốt môn Vật Lý. Để học giỏi môn Vật lý trong nhà trường, theo tôi cần có phương pháp học tập sao cho khoa học, hợp lý: Đọc và soạn bài kỹ trước khi đến lớp. Chú ý ghi lại những từ ngữ quan trọng, những vấn đề còn chưa rõ trong bài để khi đến lớp nghe thầy cô giảng bài ta sẽ tiếp thu nhanh hơn. Phải mạnh dạn hỏi ngay những gì còn chưa hiểu với thầy cô, bạn bè… 2. Kỹ năng chọn bài tập Vật lý để làm. A. Bài tập tự luyện: “Học đi đôi với hành”, học lý thuyết xong thì đương nhiên phải kiếm bài tập để làm rồi. Nếu không đó sẽ là “lý thuyết chết” hoặc “lý thuyết suông”. Làm bài tập là chuyện đương nhiên,nhưng không phải cứ bài tập nào cũng đâm đầu vào làm vì … Là nội dung cơ bản nhất của tài liệu: Chuyên đề dành cho sinh viên: Làm thế nào để học tập tốt môn Vật lý và kỹ năng chọn bài tập Vật lý để làm. Trân trọng giới thiệu cùng quý vị bạn đọc
Trang 1Chuyên đề dành cho sinh viên:
Làm thế nào để học tập tốt môn
Vật lý và kỹ
năng chọn bài
tập Vật lý để làm.
Trang 21.Làm thế nào để học tập tốt môn
Vật Lý.
Để học giỏi môn Vật lý trong nhà trường, theo tôi cần có phương pháp học tập sao cho khoa học, hợp lý: - Đọc và soạn bài kỹ trước khi đến lớp Chú ý ghi lại những
từ ngữ quan trọng, những vấn đề còn chưa rõ trong bài để khi đến lớp nghe thầy cô giảng bài ta sẽ tiếp thu nhanh hơn Phải mạnh dạn hỏi ngay những gì còn chưa hiểu với thầy cô, bạn bè…
KINH NGHIỆM HỌC TỐT MÔN VẬT LÝ
Trang 3Để học giỏi môn Vật lý trong nhà trường, theo tôi cần có phương pháp học tập sao cho khoa học, hợp lý :
- Đọc và soạn bài kỹ trước khi đến lớp Chú ý ghi lại
những từ ngữ quan trọng, những vấn đề còn chưa rõ trong bài để khi đến lớp nghe thầy cô giảng bài ta sẽ tiếp thu nhanh hơn Phải mạnh dạn hỏi ngay những gì còn chưa hiểu với thầy cô, bạn bè…
- Về nhà làm tất cả các bài tập trong sách giáo khoa và sách bài tập Muốn vậy phảihọc đều tất cả các môn, đặc
Trang 4biệt là môn Toán - vì đây là môn học giúp ta có được tư duy logic và tính toán chính xác, rất cần trong việc giải các bài tập Vật lý.
Nhân đây, tôi cũng xin được chia sẻ cùng các bạn một số kinh nghiệm học tập môn Vậtlý như sau:
1/ Trước hết, cần xây dựng cho chúng ta lòng yêu
thích môn học - có yêu thích mới có hứng thú
trong học tập Đây là một trong những yếu tố rất cần
thiết để học tốt mônnày Bằng cách nào? Bạn hãy thường xuyên đọc sách Vật lý vui, tham gia các hoạt động liên quan đến Vật lý như tham gia câu lạc bộ Vật lý ở trường, trên Internet,…Luôn đặt câu hỏi "Tại sao?" trước những vấn đề, những tình huống thuộc môn vật lýdù là đơn
giản để từ đó khơi gợi tính tò mò, đòi hỏi phải được lý giải
- và như vậy dần dần bạn sẽ tìm thấy được những cái hay, cái đẹp của bộ môn này mà yêu thích nó
2/ Rèn luyện cho chúng ta một trí nhớ tốt vì có như thế chúng ta mới nắm bắt được bài mới ở lớp cũng như các kiến thức đã học trước đó Rèn luyện như thế nào?
Đó là :trước khi học bài mới chúng ta nên xem lại các bài học cũ Như thế sẽ mất nhiều thời gian chăng? Câu trả
Trang 5lời là "Không" vì những bài đó chúng ta đã học, đã biết, đãnhớ nên xem lại sẽ rất nhanh Khi được tái hiện lần nữa, ta
sẽ nhớ được lâu hơn, chắc hơn Thực tế đã cho thấy, trong quá trình làm bài thi trắc nghiệm, chỉ cần ta quên (hoặc không hiểu) một thuật ngữ nào đó thôi là mất điểm ngay
3/ Luôn tìm tòi mở rộng kiến thức Chương trình trong sách giáo khoa vốn là kiến thức chuẩn, căn bản nhưng không thể giải thích cặn kẽ hết mọi vấn đề vì thời lượng chương trình không cho phép Cho nên, để hiểu rõ và nắm chắc kiến thức trong sách giáo khoa chúng ta cũng cần tìmđọc thêm sách tham khảo (chứ không phải là sách giải bài tập) Đồng thời, nên làm bài tập thật nhiều, bắt đầu từ
những bài đơn giản rồi đến những bài tập khó…Việc làm bài tập nhiều sẽ giúp ta rèn luyện tư duy nhanh, tích luỹ thêm kiến thức bổ sung cho lý thuyết; đọc thêm nhiều sáchchúng ta mới nắm chắc và hiểu đúng, sâu sắc hơn những kiến thức trong sách giáo khoa
4/ Nếu có điều kiện, các bạn nên thành lập nhóm học tập
từ 03 đến 05 học sinh Khi có được sự phân công
hợp lý trong nhóm thì việc học sẽ đạt được hiệu quả cao - không chỉ riêng môn vật lý mà các môn khác cũng vậy
Trang 6Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ của tôi Mong rằng bài viết này sẽ giúp được ít nhiều cho các bạn Chúc các bạn thành công!
Chuẩn bị cho việc làm bài thi trắc nghiệm.
Khi đã nắm vững kiến thức, các em cần phải chuẩn bị sẵn những đồ dùng họctập được phép mang vào phòng thi nhưbút mực, bút chì mềm, thước kẻ, com – pa, tẩy chì, và tất nhiên đều có thể sử dụng tốt Riêng về bút chì, công cụ chính để làm bài trắc nghiệm, các em nên chọn loại chì từ 2B đến 6B (tốt nhất nên chọn loại 2B), nên chuẩn bị từ haihoặc nhiều hơn hai chiếc được gọt sẵn, đồng thời cũng cần
dự phòng thêm một chiếc gọt bút chì Các em không nên gọt đầu bút chì quá nhọn đặc biệt không nên sử dụng bút chì kim, mà nên gọt hơi tà tà (đầu bằng hơn), có như thế mới giúp việc tô các phương án trả lời được nhanh và không làm rách phiếu trả lời trắc nghiệm Có như vậy, các
Em mới tiết kiệm được vài ba giây hoặc hơn thế nữa 5 đến
7 giây cho một câu, và như thế, cứ 15 câu các Em có thể
có thêm thời gian làm được 1 hoặc 2 câu nữa Nên nhớ rằng, khi đi thi, thời gian là tối quan trọng Để tiết kiệm
Trang 7thời gian, em nên chuẩn bị nhiều bút chì đã gọt sẵn, hạn chế tối đa việc phải gọt lại chì trong khi đang làm bài, không nên sử dụng tẩy liền với bút chì mà nên sử dụng gôm tẩy rời Nếu có thể, các Em nên tập tô thử các ô ở nhà.
Kĩ năng khi làm bài thi trắc nghiệm.
Đề thi gồm có nhiều câu, mỗi câu có 04 phương án lựa chọn, trong đó chỉ có một phương án duy nhất đúng Toànbài được đánh giá theo thang điểm 10, chia đều cho các câu trắc nghiệm, không phân biệt mức độ khó, dễ (với đề thi Đại học, mỗi câu được 0,2 điểm, thời gian làm bài thi Đại học là 90 phút) Các em hãy rèn luyện cho
mình những kĩ năng sau đây:
• Nắm chắc các qui định của Bộ về thi trắc nghiệm: Điều này đã được hướng dẫn kĩ càng trong các tài liệu hướng dẫn của Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành, trong đó có qui chế thi
• Làm bài theo lượt:
Trang 8* Đọc trước toàn bộ đề: Đọc thật nhanh qua toàn bộ và làm những câu dễ trước; Đánh dấu những câu mà Em cho rằng theo một cách nào đó thì Em có thể trả lời chính xác được câu hỏi đó.
* Đọc lại toàn bộ bài kiểm tra lần thứ hai và trả lời những câu hỏi khó hơn : Em có thể thu thập được
một số gợi ý từ lần đọc trước, hoặc cảm thấy thoải mái hơn trong phòng thi
* Nếu có thời gian, hãy đọc lại toàn bộ câu hỏi và phương
án chọn: Rất có thể Em đã hiểu sai ý của đề bài
từ lần đọc trước, hãy fix các câu đó bằng cách sử dụng tẩy đồng thời kiểm tra xem các ô được tô có lấp đầy diện tích chì và đủ đậm hay không, nếu quá mờ thì khi chấm máy sẽbáo lỗi
* Mẹo: Nên đọc đề từ đầu đến cuối và làm ngay những câu mà mình cho là chắc chắn sẽ làm đúng, đánh dấu
(trong đề) những câu chưa làm được, sau đó lặp lại lượt thứ hai, rồi lượt thứ ba Các em không nên dừng lại quá lâu ở một câu trắc nghiệm, sẽ mất cơ hội ở những câu dễ
Trang 9hơn, mà điểm số thì được chia đều.
• Sử dụng chì và tẩy (gôm):
Thời gian tính trung bình cho việc trả lời mỗi câu trắc nghiệm là 1,8 phút (dĩ nhiên câu dễ sẽ cần ít thời gian hơn,còn câu khó sẽ cần nhiều hơn) Khi làm bài, tay phải em cầm bút chì để tô các phương án trả lời, tay trái cầm
tẩy để có thể nhanh chóng tẩy và sửa phương án trả lời sai.Phải nhớ rằng, tẩy thật sạch ô chọn nhầm, bởi vì nếu
không, khi chấm, máy sẽ báo lỗi
• Sử dụng phương pháp loại trừ trên cơ sở suy luận có lí
Có thể các em sẽ gặp một vài câu mà bản thân còn phân vân chưa biết phương án nào chắc chắn đúng Khi đó, các
em có thể sử dụng phương pháp loại trừ để có được
phương án trả lời phù hợp với yêu cầu của đề Trong nhiềutrường hợp, các em tính một đại lượng nào đó thì có thể loại trừ 50:50 hoặc loại chỉ còn 01 phương án đúng!
(chẳng hạn, ở đề thi tốt nghiệp THPT 2009, có câu hạt nhân nào bền vững nhất trong các hạt nhân U, Cs, Fe và He?
Trang 10Nếu nắm được những hạt nhân có số khối A trong khoảng
từ 50 đến 70 thì chọn ngay Fe, song nếu không nhớ, chúng
ta thấy Fe trong đời sống hằng ngày là khá bền vững, vậy
ta loại trừ các hạt nhân kia!)
• Trả lời tất cả các câu (“tô” may mắn!): Mỗi câu đều có điểm, vậy nên, bỏ qua câu nào là mất điểm câu đó Khi đã gần hết thời gian làm bài, nếu còn một số câu trắc nghiệm chưa tìm được phương án trả lời đúng, các em không nên
bỏ trống, mà nên lựa chọn ngẫu nhiên phương án trả lời (cái này nếu nói bình dân là “tô lụi” nhưng có “cơ sở
khoa học”! hay tô theo “linh cảm”) Cách làm này sẽ giúp các em tăng được cơ hội có thêm điểm số, nếu may mắn phương án trả lời là đúng, còn nếu sai cũng không bị trừ điểm (ngoại trừ trường hợp bị trừ điểm âm, mà ở Việt
Nam ta, chưa áp dụng!) Song, các Em không nên lạm dụng cách làm này, vì tỉ lệ may mắn là rất thấp
Cách để trả lời những câu hỏi khó (câu hỏi dạng
“đỉnh”)
• Loại trừ những phương án mà Em biết là sai: Nếu được phép, Em đánh dấu chỗ sai hay bổ sung những phần cần
Trang 11thiết vào phương án đó để chỉ rõ vì sao nó sai.
• Hãy kiểm tra tính đúng/sai của mỗi phương án: Bằng cách này, Em có thể giảm bớt các lựa chọn của Em và tiếnđến lựa chọn chính xác nhất
• Phải cân nhắc các con số thu được từ bài toán có phù hợpvới những kiến thức đã biết không Chẳng hạn tìm bước sóng của ánh sáng khả kiến thì giá trị phải trong khoảng 0,40 (μm) đến 0,76 (μm) Hay tính giá trị lực ma sát trượt m) đến 0,76 (μm) đến 0,76 (μm) Hay tính giá trị lực ma sát trượt m) Hay tính giá trị lực ma sát trượt thì hãy nhớ là lực ma sát trượt luôn vào khoảng trên dưới chục phần trăm của áp lực
• Những phương án bao gồm những từ phủ định hay mangtính tuyệt đối
• “Tất cả những ý trên”: Nếu Em thấy có tới ba
phương án có vẻ đúng thì tất cả những ý trên đều có khả năng là đáp án chính xác!
• Mỗi đại lượng vật lí còn cần có đơn vị đo phù hợp nữa: Đừng vội vàng “tô vòng tròn” khi con số Em tính được trùng khớp với con số của một phương án trả lời nào đấy
Trang 12• Những phương án trông “giông giống”: Có lẽ một trong
số đó là đáp án chính xác; chọn đáp án tốt nhất nhưng loại ngay những đáp án mang nghĩa giống hệt
• Hai lần phủ định: Tạo ra một câu khẳng định có chung nghĩa với câu có hai lần phủ định rồi xem xét nó
• Những phương án ngược nhau: Khi trong 4 phương án trả lời, nếu hai phương án mà hoàn toàn trái ngược nhau,
có lẽ một trong hai phương án đó là đáp án chính xác!
• Ưu tiên những phương án có những từ hạn định: Kết quả
sẽ dài hơn, bao gồm nhiều yếu tố thích hợp hơn cho một câu trả lời
• Nếu như cả hai đáp án đều có vẻ đúng: So sánh xem chúng khác nhau ở điểm gì Rồi dựa vào câu gốc ở đề bài để xem phương án nào phù hợp hơn
• Em phải cảnh giác với những câu hỏi yêu cầu nhận định phát biểu là đúng hay sai Làm ơn đọc cho hết câu hỏi Thực tế có Em chẳng đọc hết câu đã vội trả lời rồi!
• Các Em có 2 cách để tìm đáp án đúng:
Trang 13* Cách thứ nhất: Giải bài toán đầu bài đưa ra tìm đáp số xem có đúng với đáp án thì đáp án đó dùng được.
* Cách thứ hai: Ta dùng đáp án đó đưa vào công thức mà các em biết thì đáp án nào đưa vào công thức có kết quả hợp lý là đáp án đúng
* Lưu ý rằng, nhược điểm lớn nhất của các Em khi làm bài
là các em thường hiểu sai hiện tượng Vật lí, vì vậy dẫn đến chọn phương án trả lời sai Vật lí khác với Toán họcvàchỉ có mối liên hệ với toán học bằng các phương thức của phương trình nhưng có những đề thuộc bản chất của Vật líkhông nằm trong phương trình toán Phần lớn các em
không để ý đến bản chất Vật lí
Khắc phục được điều này các em phải chịu khó nghe Thầy
cô giáo giảng bài, khi vận dụng kiến thức hiểu bản chất của vấn đề thì các em mới làm tốt được bài Khi làm bài trắc nghiệm Vật Lí, trước hết Em cần đặt câu hỏi và đạt được các mục tiêu sau sau đây: Chuẩn xác – cách
giải/hướng đi/phán đoán đúng + Nhanh – Hoàn thành từngcâu trong thời gian ngắn nhất để dành thời gian nhiều nhất cho các câu khác + Hoàn thiện – Phải biết cách trình bày
Trang 14đầy đủ từ điều kiện xác định của đề để việc loại bỏ nghiệm
lạ hay giải thích đầy đủ câu trả lời của mình Nhanh – Hoàn thiện thường đi song hành với nhau trong khi trả lời các câu hỏi trắc nghiệm (trong đó bao gồm cả khâu tô vào trong phiếu trả lời)
Trình tự làm một bài toán vật lý
Đọc để hiểu đề muốn tìm những đại lượng nào
Tóm tắt đề bài: ghi ra những đại lượng cần thiết cho việc tìm ra đại lượng mà đề bài yêu cầu
Đổi đơn vị nếu cần (học sinh thường không để ý hay quên làm bước này)
Vẽ hình minh họa (nếu hiện tượng có nhiều vật tham gia hay có nhiều trường hợp)
Suy nghĩ những công thức nào có thể dùng để giải
Tìm ra đại lượng cần tìm sau khi biến đổi và kết hợp các công thức (chưa vội thế số)
Trang 15Thế số để tìm ra kết quả cuối cùng.
Để ý đơn vị của kết quả có phù hợp thực tế không
Về việc tóm tắt đề bài, tôi thấy một số học sinh không làmbước này mà tìm những dữ kiện cần thiết trong đề Điều này dễ làm rối học sinh vì trong đề có rất nhiều chữ và những con số cần thiết thì không nhiều Việc tóm tắt sẽ làm học sinh biết được đề bài cho những đại lượng nào, đại lượng nào chưa có để học sinh có hướng giải cho bài toán
Trang 162 Kỹ năng chọn bài tập
Trang 17chuyện đương nhiên,nhưng không phải cứ bài tập nào
cũng đâm đầu vào làm vì …
B Vì sao phải chọn bài tập để làm?
- Thời gian chúng ta ôn thi không nhiều, hơn nữa chúng ta
phải ôn từ 3 – 4 môn, rất mệt, đó là còn chưa kể những môn “tua rua” gây mất thời gian nữa
- Liệu có phải cứ làm nhiều là tốt không? Số lượng rất quan trọng nhưng không phải cứ nhiều là tốt Bạn thử tính xem làm 30 câu trắc nghiệm mất bao nhiêu thời gian? Và
còn cả thời gian chữa bài nữa? => Làm sao để làm ít
nhưng vẫn “đủ chất”
- Trên thực tế, mình có xem qua tài liệu ôn thi của 1 số bạn Chúng dày cộp, khoảng chừng 80 – 100 câu và giáo viên thì yêu cầu các bạn hoàn thành trong … 2 ngày?!
Nhưng những bài tập trong đó chỉ loanh quanh 1 số dạng
cơ bản, sử dụng 1 tới 2 công thức là ra, cùng lắm là chệch đơn vị Tất nhiên là mưa dầm thấm lâu, làm nhiều ắt quen
nhưng như vậy tốn thời gian không hiệu quả
Lấy ví dụ cho dễ hiểu:
Nếu bạn học dao động cơ rồi thì có thể thử làm bt sau:
Trang 181) 1 con lắc lò xo dao động với T = 1s, m = 1kg Hỏi k =?2) 1 con lắc lò xo dao động với T = 2s, có k = 2 N/m Hỏi
m =?
3) 1 con lắc lò xo có k = 3N/m, m = 3kg, T = ?
…
n) 1 con lắc lò xo … Hỏi …
3 bài tập trên khác nhau về số liệu nhưng cùng 1 công
thức Giả sử bạn làm khoảng 30 câu như thế, mỗi câu 2
phút là bạn đã mất cả 1h để quanh đi quẩn lại đúng 1 công thức Những gì bạn nhận được, chỉ là đúng 1 công thức tính chu kì cllx!
Có nên làm tới tận 30 câu không????ð
Chúng ta phải làm gì để làm ít nhưng vẫn nhớ công
thức????ð
C Chạy nước rút:
- Trước khi học bất kì 1 chương nào, bạn nên hỏi bạn bè (học giỏi) hoặc thầy cô của bạn xem chương đó ta cần giảiquyết những gì Đừng bao giờ vội vàng đâm đầu vào học ngay vì như vậy ta sẽ không đến được đích cần đến
Trang 19- Ví dụ như ở chương dao động cơ Đây là 1 chương khó
vì vậy sẽ có rất nhiều thứ cần giải quyết Chúng ta sẽ chia những việc cần làm ra làm 2:
+ Bài tập cơ bản:
+ Bài tập nâng cao:
Sau đó bạn đi hỏi giáo viên hoặc bạn bè (học giỏi) của bạn
để điền vào Có thể lấy ví dụ:
+ Bài tập cơ bản:
1 – Tính v, a, … của vật dao động
2 – Lực đàn hồi max min
3 – Quãng đường vật đi được trong khoảng thời gian t
4 – Con lắc đơn, con lắc lò xo: những công thức liên quan
… (và còn rất nhiều, các bạn điền tiếp nhé)
=> 70% số điểm quyết định ở đây Rất dễ làm, rất dễ lấy điểm
+ Bài tập nâng cao:
1 – Con lắc đơn thay đổi chu kì bởi nhiệt, điện, từ …
2 – Con lắc thang máy, oto …
3 – Cắt ghép lò xo
Trang 20Sau đó các bạn học công thức, lý thuyết và làm bài tập.
- Ở phần cơ bản, các bạn chỉ cần làm 5 câu tiêu biểu
(trong tài liệu ôn tập của bạn), cùng lắm là 10 câu mỗi dạng Nếu bạn muốn năm nay thi làm được 70% Lý thì
bạn phải đúng 70% + 20% = 90% (tức là 5/5 câu hoặc 9/10 câu) Đấy là kinh nghiệm của thầy mình!
Xin hãy nhớ rằng bài tập cơ bản rất quan trọng Nếu bạn không đạt được chỉ tiêu thì hãy xem lại lỗi sai rồi làm lại 5tới 10 câu khác.ð
Vì bạn mới học nên chưa cần bấm giờ ðQUAN TRỌNG
NHẤT LÀ PHẢI GẤP SÁCH KHI LÀM!
- Ở phần nâng cao, các bạn chỉ nghiên cứu khi có thời gian Chính vì vậy bạn cần làm thật nhanh phần cơ bản (bạn có thể dành 1 buổi là hiểu hết bài tập cơ bản trong 1