skkn dạy học lý THUYẾT TIN học 6 BẰNG bài GIẢNG điện tử

Bắt đầu từ lớp 6 các em được làm quen với cáckhái niệm cơ bản về tin học và công nghệ thông tin; các kháiniệm về hệ điều hành, cách tổ chức thông tin trong máy tính;làm quen với các phần

PHÒNG GD & ĐT HUYỆN YÊN LẠC

Trường THCS Đồng Cương

CHUYÊN ĐỀDẠY HỌC LÝ THUYẾT TIN HỌC 6 BẰNG BÀI GIẢNG

ĐIỆN TỬ Môn: Tin Học 6

Giáo viên: Ngô Thị Tâm

Tổ: KHTN

Năm học: 2013 - 2014 CHUYÊN ĐỀ DẠY HỌC LÝ THUYẾT TIN HỌC 6 BẰNG BÀI GIẢNG

ĐIỆN TỬ

PHẦN I MỞ ĐẦU

I Lí do chọn chuyên đề

Những năm gần nay bộ giáo dục và đào tạo đã khuyếnkhích ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác dạy học Vàhiện nay thì gần như các trường THPT, THCS và 1 số trườngtiểu học đã được đưa Tin học vào thành 1 môn học Môn Tinhọc ở trường phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết

cơ bản về CNTT và vai trò của nó trong xã hội hiện đại Mônhọc này giúp học sinh bước đầu làm quen với phương phápgiải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụngmáy tính phục vụ học tập và cuộc sống

Môn Tin học được đưa vào giảng dạy ở cấp tiểu học,nhưng dưới hình thức là môn học tự chọn không bắt buộc Vìvậy nội dung môn Tin học ở THCS được xây dựng trên cơ sở

lí thuyết mới Bắt đầu từ lớp 6 các em được làm quen với cáckhái niệm cơ bản về tin học và công nghệ thông tin; các kháiniệm về hệ điều hành, cách tổ chức thông tin trong máy tính;làm quen với các phần mềm giúp các em vừa học vừa chơinhư: Luyện tập chuột, phần mềm Mario luyện tập chuột; bướcđầu biết về soạn thảo văn bản và các thao tác trên văn bảnnhư: Định dạng văn bản, Định dạng kí tự, Chỉnh sửa văn bản,Tìm kiếm và thay thế, Thêm hình ảnh để minh họa, Trình bày

cô đọng bằng bảng , nếu khi dạy các tiết lí thuyết mà takhông minh họa bằng hình ảnh hay thao tác trực tiếp cho họcsinh quan sát thì không thể hình dung ra thao tác thực hiệnnhư thế nào, kết quả của thao tác ra sao, tại sao lại có được kếtquả đó, bởi vì lượng lí thuyết dài lại rất trừu tượng… Vì vậy

mà khi dạy lí thuyết GV gặp rất nhiều khó khăn để giúp học

sinh khó hiểu bài, cảm thấy chán nản dẫn tới chán học mônnày Để giúp học sinh hiểu bài hơn, hứng thú học tập hơnchính vì vậy mà cần sử dụng bài giảng điện tử vào dạy líthuyết tin học 6 Đó là lí do tôi chọn chuyên đề “Dạy học líthuyết Tin học 6 bằng bài giảng điện tử”.

II Mục đích nghiên cứu

Giúp học sinh khối 6 tiếp thu nhanh kiến thức, ghi nhớ sâu về

lí thuyết tin học 6 để tiết thực hành có hiệu quả hơn

III Đối tượng nghiên cứu

- Lý thuyết tin học 6

- Học sinh lớp 6A2 trường THCS Đồng Cương

IV Phương pháp nghiên cứu

- Soạn các bài lí thuyết Tin học 6 bằng Power Point

- Kiểm tra học sinh sau khi học xong lí thuyết

- Cho học sinh thực hành và kiểm tra kết quả thực hành

PHẦN II: NỘI DUNG

I Cơ sở lí luận

Tin học được đưa vào nhà trường, vào giáo dục của nước

ta nhằm giúp học sinh chúng ta theo kịp với trình độ phát triểncủa khu vực và thế giới Đưa Tin học vào nhà trường nóichung và THCS nói riêng là một việc làm cần thiết để các emlàm quen và tiếp cận với công nghệ khoa học tiên tiến

Hoạt động nhận thức của con người là từ trực quan sinhđộng đến tư duy trừu tượng Đối với học sinh lớp 6 khi học bộmôn Tin học này không thể làm trái với nguyên lý nhận thức

đó Việc dạy tin học trong nhà trường hiện nay đối với nước takhông phải là dễ, vì Tin học nó gắn liền với một công cụ riêngcủa môn học là máy tính “Tin học là ngành khoa học nghiên

cứu các quá trình có tính chất thuật toán nhằm mô tả biến đổithông tin Là khoa học dựa trên máy tính điện tử nghiên cứucấu trúc, các tính chất chung của thông tin, các quy luật vàphương pháp thu thập, lưu trữ, tìm kiếm thông tin, xử lý thôngtin một cách tự động chính xác qua công cụ là máy tính điệntử” Vậy làm thế nào để cho học sinh dễ hiểu một cách nhanhchóng chính xác và có kĩ năng thực hành là một nhiệm vụ rấtquan trọng của người giáo viên dạy Tin học hiện nay.

Để giảng dạy tốt bộ môn Tin học có chất lượng, đạt kếtcao thì người thầy giáo ngoài tinh thông về bộ môn Tin học,cần nắm chắc phương pháp dạy học kết hợp với bài giảng điện

tử

II Cơ sở thực tiễn

Một số thuận lợi và khó khăn khi thực hiện chuyên đề tạitrường THCS Đồng Cương - Yên Lạc:

1 Thuận lợi:

* Về nhà trường:

- Tuy môn Tin học mới chỉ là môn học tự chọn nhưng nhàtrường đã tạo điều kiện để học sinh có thể học từ khối lớp 6,tạo điền kiện sắm sửa máy móc, trang thiết bị phục vụ choviệc dạy và học môn Tin học

- Được sự ủng hộ của các cấp Ủy đảng - UBND - các banngành, phụ huynh toàn trường hỗ trợ về cả tinh thần cũng như

cơ sở vật chất cho nhà trường

* Về giáo viên và học sinh:

- Giáo viên được đào tạo đúng chuẩn chuyên ngành về tin học

để đáp ứng yêu cầu cho dạy và học môn tin học trong bậcTHCS GV giảng dạy bằng bài giảng điện tử không mất nhiều

- Học sinh hứng thú, hăng hái phát biểu xây dựng bài do đây

là môn học trực quan sinh động, khám phá lĩnh vực mới; nhất

là tiết thực hành học sinh học tập rất nghiêm túc, thao tácchính xác, đúng

2 Khó khăn

* Về nhà trường:

- Nhà trường chưa có phóng máy chiếu riêng, nên gặp khókhăn khi dạy Trường đã có phòng máy vi tính để học sinhthực hành, nhưng vẫn còn hạn chế về số lượng và chất lượng.Mỗi tiết học có tới 3 đến 4 em một máy nên các em, không cóthời gian thực hành làm bài tập một cách đầy đủ

- Nhiều máy cấu hình đã cũ, chất lượng không còn tốt nên hayhỏng hóc, ảnh hưởng nhiều đến chất lượng học tập Các phầnmềm học tập là các phiên bản miễn phí và dùng thử nênthường bị trục trặc khi học tập

* Về giáo viên và học sinh

- Trong khi thực hành, các máy thường gặp sự cố, trục trặc màgiáo viên chưa có khả năng tự sửa chữa dẫn đến học sinh thiếumáy, không thực hành được GV phải mất nhiều thời gian đểchuẩn bị thêm giáo án điện tử, mà giáo án điện tử không hiểnthị hết đầy đủ nội dung toàn bài cùng một lúc GV sẽ bị độngnếu có sự cố mất điện bất ngờ, nên giáo viên cần chuẩn bịtrước nếu có sự cố xảy ra

- Học sinh: Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máytính ở phạm vi trường là chủ yếu, do đó sự tìm tòi và khámphá máy vi tính của các em còn hạn chế, nên việc học tập củacác em còn mang tính chậm chạp

3 Hạn chế

Chuyên đề này mới chỉ được áp dụng dạy 1 tiết lí thuyếtTin học 6 tại lớp 6A2 của trường THCS Đồng Cương, vìtrường chưa có phòng máy chiếu riêng nên gặp khó khăn khidạy bài giảng điện tử vì vậy mà chưa thể dạy hết các tiết líthuyết tin học 6 bằng bài giảng điện tử được.

4 Thực trạng

Trước khi thực hiện chuyên đề tôi khảo sát lớp 6A2thông qua giờ dạy lí thuyết, dạy thực hành và kiểm tra bài cũ.Tổng hợp kết quả như sau:

III Giải quyết vấn đề

1 Ứng dụng bài giảng điện tử

Đối với bài giảng điện tử thì không xa lạ gì với mỗi giáo viên tất các môn học, tuy nhiên, trong Tin học cũng vậy, để thực hiện tiết dạy tin học nói chung và tin học 6 nói riêng thì:

* Giáo viên có kế hoạch bài dạy, xây dựng ý tưởng, thiết

kế bài dạy phù hợp: Ngay từ bài học đầu tiên trong chươngtrình học Tin học, giáo viên phải xác định rõ cho học sinhnhận biết các bộ phận của máy tính và tác dụng của các bộphận đó bằng cách cho học sinh quan sát ngay trong giờ giảng

lý thuyết, bằng hình chụp được về phần cứng của máy tínhđưa lên màn hình (đối với một số thiết bị không đủ điều kiện

để mỗi HS quan sát trực tiếp được như CPU, RAM…), hoặc

hình ảnh thực tế về bàn phím, chuột, ổ đĩa…khi giới thiệu chohọc sinh các bộ phận về máy tính…

Ví dụ1: Bài làm quen với máy tính Khi giáo viên giới

thiệu bộ phận chuột máy tính, giáo viên phải mô tả con chuột,

có mấy loại con chuột, trên thân con chuột có những phímnào, chức năng của các phím đó, tay đặt lên con chuột đó nhưthế nào Bằng phương pháp trực quan cho HS quan sát trựctiếp chuột kết hợp trình chiếu lên bảng HS tập trung và có thểlàm theo ngay tại chỗ Nếu thao tác nhấp chuột mà giáo viênchỉ nói miệng và làm mẫu thì HS không tài nào làm theo được

vì động tác nhấp chuột chỉ cử động rất nhẹ các ngón tay Tuynhiên nếu ta dùng bài giảng điện tử thì HS thấy rất rõ ràng,sinh động hơn, thu hút hơn, hiệu quả hơn

* Giáo viên biết kết hợp giữa giờ lý thuyết và thực hànhsao cho phù hợp, không nên xem nhẹ giờ dạy lý thuyết thì mớithực hành tốt được cũng như khi học sinh thực hành tốt thì sẽhiểu sâu hơn về lý thuyết Trong bài giảng điện tử ta có thểthực hiện được điều này

Ví dụ2: Khi học bài các thao tác với tệp tin văn bản Giáo

viên dạy phần lưu văn bản, mở văn bản Khi học lý thuyết đểhọc sinh hiểu và làm được thì các thao tác phải được hướng

C

Nút

Nú

t ph ải

Nú

t gi ữa

Nú

t Nú

t trá i

Nút phải

Nút giữa Nút phải

CÁCH CẦM CHUỘT

dẫn tập trung ngay trên máy, học sinh phải thực hành tại chỗ,thông qua một số học sinh đại diện của từng nhóm Các thaotác mở, lưu… đều sử dụng các từ tiếng Anh và một số hộpthoại GV không thể vẽ được trên bảng (không thực), nếu chỉgiáo viên đọc ghi thì rất khó hiểu đến khi thực hành học sinh

ba lần HS sẽ ghi nhớ ngay đến khi thực hành sẽ không bỡ ngỡ

* Giáo viên nên tận dụng những phương tiện sẵn có củamôn tin học áp dụng vào trong giảng dạy lý thuyết để học sinh

dễ quan sát và nhận biết, giúp cho buổi học thực hành của họcsinh hiệu quả hơn Ta có thể cho một số HS thực hành ngaytrong tiết lí thuyết để các HS khác theo dõi rút kinh nghiệm,

có thể những em này hướng dẫn lại các em khác trong tiếtthực hành

* Trong giờ thực hành giáo viên nên trình chiếu hướng

dẫn trên bảng để Hs nắm bắt thao tác và yêu cầu thực hành

Ví dụ 3: Trong bài thực hành số 3 tin học 6: Các thao tác

đối với thư mục việc trình chiếu hướng dẫn thực hiện thao táctrên bảng có tác dụng rất lớn đối với học sinh Nếu khôngtrình chiếu ta phải hướng dẫn bằng cách ghi bảng rất dài dòngkhó hiểu, còn để HS tự nghiên cứu thực hành thì HS thì việc

vừa nghiên cứu SGK vừa thực hành rất khó

* Tận dụng những những phần mềm chụp hình quay

phim lại các thao tác thực hành để trong qua trình giảng giáoviên đưa các hình ảnh, đoạn phim vào minh họa cho quá trìnhdạy và học làm HS hứng thú, tập trung hơn

* Trong các tiết bài tập: là các tiết không có nội dung bắt

buộc tùy theo từng bài, những tiết bài tập ôn tập nên sử dụngViolet hoặc kết hợp Violet với Bài giảng điện tử để thiết kếtiết ôn tập đa dạng kiểu bài tập tạo không khí sinh động,không nhàm chán, học sinh học tập tích cực trong tiết bài tập

Có thể kết hợp các trò chơi để gây hứng thú và học tập sôi nổihơn

Ví dụ 4: Khi dạy ôn tập cho học sinh lớp 6, bài chương 3

“Hệ điều hành” giáo viên chuẩn bị các bài tập dạng trắcnghiệm dạng nhận thức nhanh kiến thức, nắm được ý chínhcủa bài Với sự giúp đỡ của phần mềm Violet, các câu hỏi trựcquan, học sinh quan sát và trả lời được ngay

* Ngoài ra, giáo viên cần có kế hoạch bồi dưỡng để nângcao kiến thức bản thân đáp ứng những yêu cầu đổi mới, cậpnhật thông tin một cách đầy đủ, chính xác Muốn có giờ dạyđạt hiệu quả cao, bản thân giáo viên phải tìm tòi, tham khảo tàiliệu có liên quan và có thể hỏi các đồng nghiệp của trường.Mỗi giáo viên cần phải biết phục hồi sửa chữa những lỗi đơngiản thường xảy ra để có máy tính kịp thời phục vụ bài giảng.

2 Một số lưu ý khi soạn bài giảng điện tử:

* Về màu sắc của nền hình: Cần tuân thủ nguyên tắctương phản (contrast)

Chỉ nên sử dụng chữ màu sậm (đen, xanh đậm, đỏ đậm…)trên nền trắng hay nền màu sáng Ngược lại, khi dùng màu nềnsậm thì chỉ nên sử dụng chữ có màu sáng hay trắng.

* Về Font chữ: Chỉ nên dùng các font chữ đậm, rõ và gọn(Arial, Tahoma,…) hạn chế dùng các font chữ kiểu cách, cóđuôi vì dễ mất nét và khó nhìn khi trình chiếu

* Về cỡ chữ: Kích cỡ chữ khoảng 24 hoặc 28

*Việc lựa chọn các hiệu ứng đưa bài bài giảng điện tửphải mang tính sư phạm, phù hợp với nội dung kiến thức vàphương pháp dạy học Không đưa các hình ảnh (động), cácdòng chữ chạy (để trang trí) vào các slide dạy học làm HS mấttập trung, loãng nội dung chính của bài học

*Trình chiếu bài giảng điện tử :

- Khi giáo viên trình chiếu Power Point, để học sinh có thể ghichép kịp thì nội dung trong mỗi slide không nên xuất hiện dàyđặc cùng lúc và chú ý thời gian cho học sinh ghi chép

- Ta nên phân dòng hay phân đoạn thích hợp theo đúng nộidung, cho xuất hiện theo hiệu ứng thời gian tương ứng

- Trường hợp có nội dung dài mà nhất thiết phải xuất hiện trọnvẹn cùng lúc, ta trích xuất từng phần thích hợp để giảng, giảithích cho học sinh sau đó đưa về lại trang có nội dung tổngthể, học sinh sẽ dễ hiểu và dễ chép hơn

- Trong tiết học, học sinh thường có sách giáo khoa bên cạnh

và dùng vở để ghi chép Khi trình chiếu Power Point và giảngbài, giáo viên nên chú ý đến việc ghi vở của học sinh, tránhtrường hợp học sinh chỉ tập trung theo dõi màn hình mà khôngghi chép được nội dung chính

- Những kiến thức căn bản, thuộc nội dung giáo khoa quy định

sẽ nằm trong các slide có ký hiệu riêng Học sinh phải chép

đầy đủ nội dung trong các slide này Tập hợp nội dung cácslide có ký hiệu riêng tạo nên kiến thức yêu cầu tối thiểu củatiết học.

- Những nội dung có tính thuyết minh, hình ảnh minh họa, mởrộng kiến thức sẽ nằm trong các slide khác, không có ký hiệuriêng Với những slide này, học sinh tự chọn học nội dung đểchép tùy theo sự hiểu bài của mình

- Đặc biệt, đối với môn tin học ta không nên bắt học sinh phảighi theo mình hay sách giáo khoa Khi kiểm tra bài cũ khôngnên bắt học sinh phải thuộc lòng như các định lí trong Toánhay các bài thơ trong môn Ngữ văn, định luật trong Vật lí…nên để học sinh nêu theo cách hiểu và thực hành được là đạtyêu cầu

3 Các bước khi dạy bằng bài giảng điện tử minh họa trên bài “Tìm kiếm và thay thế”.

A Chuẩn bị

* Giáo viên:

- Phòng học có trang bị máy tính và máy chiếu

- Giáo án điện tử có hình ảnh minh họa

- Chuẩn bị đoạn văn, bài tập cho học sinh thực hành trong giờ

lí thuyết

- Nghiên cứu sách giáo khoa và thao tác với giáo án điện tửtrước khi lên lớp

- Khởi động máy trước khi học sinh vào lớp

- Chuẩn bị các câu hỏi và ví dụ trình chiếu lên máy để khôngmất thời gian Có thể soạn câu hỏi kiểm tra bài cũ để trìnhchiếu

- Phòng máy có thêm bảng để học sinh trình bàyVD hoặc bài

* Học sinh:

- Sách giáo khoa, vở ghi

- Đọc, tìm hiểu bài trước ở nhà

B Nội dung

* Kiểm tra bài cũ

- GV có thể nêu câu hỏi kiểm tra bài cũ và trình chiếu câu hỏi lên máy tính.

VD: Khi dạy bài “ Tìm kiếm và thay thế”, GV chiếu câu hỏisau:

- Sau khi học sinh trả lời và nhận xét giáo viên có thể trình chiếu đáp án cho học sinh quan sát.

VD:

* Nội dung bài mới:

- Giáo viên có thể trình chiếu hình ảnh, ví dụ hay câu hỏi về đặt vấn đề dẫn dắt học sinh vào bài mới.

VD: GV có thể giới thiệu bài “Tìm kiếm và thay thế” bằng

- Gv: Tìm cụm từ “Sư tử” trong đoạn văn trên?  HS: Tìm

và GV đánh dấu

- Gv: Chúng ta vừa tìm được cụm từ “Sư tử” theo cách thủ

công, rất mất thời gian, làm thế nào để cứ thể vừa tìm vừa thaythế được cụm từ “Sư tử” bằng từ “Cọp” nhanh nhất Bài học hôm

nay sẽ giúp các em giải quyết được vấn đề: “Bài 19 Tìm kiếm và

thay thế”.

- GV yêu cầu học sinh đọc thông tin SGK, trả lời câu hỏi đưa

ra mục đích khi tìm kiếm phần văn bản.

Sau khi học sinh trình bày, giáo viên nhận xét và đưa ra mục đíchlên màn hình Giới thiệu cho học sinh các bước để thực hiệnđược thao tác tìm kiếm phần văn bản VD:

- GV dùng thước chỉ cho học sinh theo các thao tác trên hộp

thoại Find and Replace và thực hành mẫu cho Hs trên văn bản:

- Gv thực hành mẫu trên đoạn văn bản “Gấu, Sư tử vfa

Cáo”

- Gọi 2 đến 3 HS lên bảng thực hành trực tiếp, giúp học

sinh vận dụng được lí thuyết, nắm bài chắc và lâu hơn, do các

em trực tiếp làm

- GV thực hành lại, yêu cầu học sinh quan sát dạng hiển thị

các từ được tìm thấy.

VD: