TIỂU LUẬN TRIẾT THUYẾT ÂM DƯƠNG - NGŨ HÀNH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA HỌC THUYẾT ĐỐI VỚI NỀN Y HỌC CỦA PHƯƠNG ĐÔNG

TIỂU LUẬN TRIẾT THUYẾT ÂM DƯƠNG - NGŨ HÀNH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA HỌC THUYẾT ĐỐI VỚI NỀN Y HỌC CỦA PHƯƠNG ĐÔNG

PHÒNG ÀO T O SAU I H C

TI U LU N TRI T H C

TÀI S 5:

GVHD: TS BÙI V N M A HVTH: NGUY N TRÌ THANH TH O NHÓM: 6

STT: 101 P: K20 – ÊM 1

TP.HCM 05/2011

C L C

PH N M U 1

CH NG 1: C S LÝ LU N C A TÀI 2

1.1 Th nào là "Âm d ng": 2

1.2 Thuy t Âm – D ng: 2

1.3 Th nào là Ng hành: 3

1.4 Thuy t Ng hành: 3

1.5 M i quan h gi a Âm d ng và Ng hành: 4

CH NG 2: NH H NG C A THUY T ÂM D NG NG HÀNH I V I L NH V C Y H C C A PH NG ÔNG 6 2.1 Ngu n g c Y h c Ph ng ông: 6

2.2 S v n d ng thuy t Âm d ng – Ng hành vào l nh v c y h c c a ng i Ph ng ông: 6

2.2.1 Âm d ng Ng hành và C th : 6

2.2.2 Âm d ng Ng hành và Sinh lý (3) : 8

2.2.3 Âm d ng Ng hành và B nh lý: 10

2.2.4 Âm d ng Ng hành và Ch n b nh: 12

2.2.5 Âm d ng Ng hành và D c li u: 14

2.2.6 Âm d ng Ng hành và Châm C u: 15

2.2.7 Âm d ng Ng hành và u tr : 17

2.2.8 Âm d ng Ng hành và Phòng B nh: 18

2.2.9 u hòa Âm d ng Ng hành: 19

CH NG 3: H C THUY T ÂM D NG NG HÀNH VÀ Y C VI T NAM 21

3.1 Tóm l c n i dung c b n tr b nh c a y h c Vi t Nam 21

3.2 Các danh y tiêu bi u c a Vi t Nam 23

T LU N 24

PH N M U

1 Lý do ch n tài:

t sau khi xu t hi n tác ph m “Hoàng N i Kinh T V n” và v i nh

ng m nh m c a tác ph m này, thuy t Âm d ng - Ng hành ngày càng c các nhà t t ng phát tri n và v n d ng vào nhi u l nh v c khác nhau, trong ó có

nh v c Y h c Trung Qu c và m t s n c ph ng ông khác Y h c c truy n

ph ng ông ã d a trên c s lý lu n thuy t Âm d ng - Ng hành phòng tr

nh và nâng cao s c kh e cho con ng i Chính vì th , vi c tìm hi u h c thuy t

Âm d ng - Ng hành là m t vi c c n thi t lý gi i nh ng c tr ng c a tri t h c

ng nh n n Y h c Ph ng ông

2 c tiêu c a tài:

c tiêu nghiên c u c a tài là: trên c s làm sáng t thuy t Âm d ng

Ng hành c a tri t h c Ph ng ông và nh h ng c a nó i v i n n y h c, tài còn i sâu nghiên c u các ng d ng th c t c a nó trong vi c u tr và ch n b nh

Ch ng 1: C S LÝ LU N C A TÀI 1.1 Th nào là "Âm d ng":

Âm và D ng theo khái ni m c s không ph i là v t ch t c th , không gian

th mà là thu c tính c a m i hi n t ng, m i s v t trong toàn v tr c ng nh trong t ng t bào, t ng chi ti t Âm và D ng là hai m t i l p, mâu thu n th ng

nh t, trong D ng có m m m ng c a Âm và ng c l i (Hình 1- Trang XI)

Âm là ph m trù i l p v i D ng, ph n ánh nh ng y u t (s v t, hi n

ng, tính ch t, quan h …) và khuynh h ng nh : gi ng cái, t, m , v , nhu, thu n, t i, m, phía d i, bên ph i, s ch n, t nh, tiêu c c,…

ng là ph m trù i l p v i Âm, ph n ánh nh ng y u t (s v t, hi n

ng, tính ch t, quan h , …) và khuynh h ng nh : gi ng c, tr i, cha, ch ng,

ng, c ng, sáng, khô, phía trên, bên trái, s l , ng, tích c c,…

1.2 Thuy t Âm – D ng:

th c t cu c s ng, ng i Trung Qu c c i cho r ng b n thân v tr c ng

nh v n v t trong nó c t o thành nh vào s tác ng l n nhau c a hai l c l ng

i l p nhau là Âm và D ng, và m i tai h a trong v tr s d x y ra c ng là do s không u hòa c hai l c l ng y

Âm và D ng không ch ph n ánh hai lo i l c l ng mà còn ph n ánh hai

lo i khuynh h ng i l p, không tách r i nhau, ôm l y nhau, xo n vào nhau; vì

y, trong Âm có D ng, và trong D ng có Âm ó c ng chính là s th ng nh t

gi a cái ng và cái t nh, trong ng có t nh và trong t nh có ng và chúng ch khác

ch , b n tính c a D ng là hi u ng, còn b n tính c a Âm là hi u t nh Do th ng

nh t, giao c m v i nhau mà Âm và D ng có ng, mà ng thì sinh ra bi n; bi n

i cùng thì hóa c thông; có thông thì m i t n v nh c u c Nh v y, s

th ng nh t và tác ng c a hai l c l ng, khuynh h ng i l p Âm và D ng t o

ra s sinh thành bi n hóa c a v n v t; nh ng v n v t khi bi n t i cùng thì quay tr

i cái ban u

Âm và D ng tác ng chuy n hóa l n nhau, D ng c c thì Âm sinh, D ng

1.3 Th nào là Ng hành:

Theo thuy t duy v t c i, t t c m i v t ch t c th c t o nên trong th

gi i này u do n m y u t ban u là “n c, l a, t, cây c và kim lo i” t c Ng

hành “th y, h a, th , m c, kim” (Hình 2- Trang XI)

Ng hành t ng sinh: thu c l thiên nhiên, nh n c cây xanh m c l n lên (th y sinh m c), cây c làm m i nhen l a (m c sinh h a, tro tàn tích l i t vàng thêm (h a sinh th ), lòng t t o nên kim lo i tr ng (th sinh kim), kim lo i vào lò

ch y n c en (kim sinh th y)

Ng hành t ng kh c: l x a nay r c âm xuyên l p t dày (m c kh c

th ), t p ê cao ng n n c l (th kh c th y), n c d i nhi u nhanh d p l a ngay (th y kh c h a), l a lò nung ch y ng s t thép (h a kh c kim), thép c ng rèn

dao ch t c cây (kim kh c m c)

1.4 Thuy t Ng hành:

c thuy t Ng hành ch y u nói v m i quan h ph c t p th hi n quy

lu t sinh - kh c - ch - hoá và b sung cho thuy t Âm d ng hoàn b h n

Tinh th n c b n c a thuy t Ng hành bao g m hai ph ng di n giúp nhau g i là t ng sinh và ch ng l i nhau g i là t ng kh c Trên c s sinh và kh c

t h p v i hi n t ng ch hoá, t ng th a, t ng v nh m bi u th m i s bi n hoá

ph c t p c a s v t

Lu t t ng sinh: T ng sinh có ngh a là giúp nhau sinh tr ng, em

Ng hành liên h v i nhau thì th y 5 hành có quan h xúc ti n l n nhau, n ng t a

n nhau

c sinh Ho = Can sinh Tâm

Ho sinh Th = Tâm sinh T

Th sinh Kim = T sinh Ph

Kim sinh Thu = Ph sinh Th n

Thu sinh M c = Th n sinh Can

Trong lu t t ng sinh c a Ng hành còn hàm ý là hành nào c ng có quan h hai ph ng di n: Cái sinh ra nó và cái nó sinh ra, t c là quan h m u t Trong

quan h t ng sinh l i có quan h t ng kh c bi u hi n cái ý th ng b ng, gi gìn

Lu t ch hóa: Ch hoá là ch c và sinh hoá ph i h p v i nhau Ch hoá bao

m c hi n t ng t ng sinh và t ng kh c Hai hi n t ng này g n li n v i nhau

nh m bi u th s cân b ng trong v n v t; nh ng n u có hi n t ng sinh kh c thái quá ho c không thì s x y ra s bi n hoá khác th ng Quy lu t ch hoá Ng hành là:

c kh c th , th sinh kim, kim kh c m c

a kh c kim, kim sinh th y, th y kh c h a

Th kh c th y, th y sinh m c, m c kh c th

Kim kh c m c, m c sinh h a, h a kh c kim

Th y kh c h a, h a sinh th , th kh c th y

1.5 i quan h gi a Âm d ng và Ng hành:

Th i Chi n qu c, Trâu Di n ã k t h p hai h c thuy t này gi i thích các

v t, s vi c, qua ó giúp l nh v c khoa h c t nhiên c phát tri n Cu i th i Chi n Qu c, u th i T n Hán có hai xu h ng khác nhau bàn v s k t h p gi a thuy t Âm d ng và thuy t Ng hành

ng th nh t: ng Tr ng Th k t h p Âm d ng, Ng hành gi a con ng i và t nhiên có m t m i quan h th n bí

ng th hai: Tác ph m "Hoàng N i kinh" ã s d ng tri t h c

Âm d ng Ng hành làm h th ng lý lu n c a y h c

ó, các nhà y h c ph ng ông ã v n d ng hai h c thuy t này nh m t

lý lu n c b n cho n n y h c ph ng ông Các nhà y h c ph ng ông cho r ng:

“C th con ng i có r t nhi u b ph n (t ng ph kinh l c ), m i b ph n u có

ng và Âm c phân lo i vào Ng hành, cho nên ch dùng riêng m t h c thuy t

gi i thích và phân tích v n c a con ng i có lúc s không c toàn di n Ch khi nào k t h p c hai h c thuy t thì m i có th thu c k t qu y Nh Ng

ng, L c ph thì t ng là âm, ph là d ng, mu n gi i thích s phát tri n c a t ng (ph ) thì dùng h c thuy t Âm d ng thuy t minh N u nói v quan h sinh lý

nh lý gi a t ng ph thì dùng h c thuy t Ng hành thuy t minh vì gi a ng t ng

có quan h t ng sinh t ng kh c, h p l i là quy lu t ch hoá, t ng th a t ng

”.(1)

Vì th , Y h c ph ng ông c ng nh các l nh v c khác u ph i theo Âm

ng phân rõ Ng hành và theo Ng hành phân bi t Âm d ng H ã v n

ng k t h p c Âm d ng, Ng hành khi bàn n th c t lâm sàng m i có th phân tích sâu s c k càng h n v nh ng v n trong Y h c và các l nh v c khác Có th

th y trên c b n Âm d ng h p v i Ng hành thành m t khâu hoàn ch nh, gi a Âm

ng v i Ng hành có m i quan h không th tách r i nhau

Ch ng 2: NH H NG C A THUY T ÂM D NG NG

2.1 Ngu n g c Y h c Ph ng ông:

ông y b t ngu n t l u v c sông Hoàng Hà Trung Qu c, hình thành h

th ng h c thu t v nh n th c lý lu n trong n n y h c ph ng ông: Âm d ng, Ng hành Âm d ng, Ng hành cân b ng thì c th kh e m nh, vi c ch a b nh nh m

p l i tr ng thái cân b ng c a các y u t ó Các nhà y h c ph ng ông d a vào hai h c thuy t Âm d ng và Ng hành ã d a ra 3 h c thuy t sau:

c thuy t v n khí l i c g i là ng v n (m c v n, h a v n, th v n, kim v n, và th y v n) l c khí (phong, hàn, th , th p, táo, h a), là h c thuy t nghiên

u và tìm hi u nh h ng c a bi n i v thiên v n, khí t ng, khí h u c a gi i t nhiên i v i s c kho và b nh t t c a c th H c thuy t này là l ch pháp thiên v n tính ra bi n i khí h u trong n m và quy lu t x y ra b nh t t

c thuy t t ng t ng, ch y u nghiên c u v công n ng sinh lý và bi n

i b nh lý c a ng t ng (tâm, can, tì, ph , th n), l c ph (ru t non, ru t già, d dày, bàng quang, túi m t, tam tiêu) và (não, t y, x ng, m ch, m t, n t bao)

c thuy t kinh l c có liên quan ch t ch v i h c thuy t t ng t ng Kinh

c là ng qua l i v n hành khí huy t trong c th , có tác d ng n i li n bên trong

và bên ngoài, che ph toàn thân D i tình hình b nh lý, công n ng h th ng kinh

c x y ra bi n i, s xu t hi n tri u ch ng b nh và c tr ng c th t ng ng Thông qua nh ng bi u hi n này, có th ch n oán b nh t t t ng ph trong c th

2.2 v n d ng thuy t Âm d ng – Ng hành vào l nh v c y h c c a

Theo các nhà nghiên c u: t th n m, u th p, chân cao s d nh và ti p thu nhanh h n, h cho r ng vì máu d n v não giúp não làm vi c t t h n

Ng i kh e m nh, trên mát (âm), d i m (d ng), t c Th y giao xu ng

i, H a giao lên trên, g i là Th y h a ký t

Ng c l i, khi b b nh thì trên nóng (d ng) d i l nh (âm), t c là Th y h a không t ng giao v i nhau g i là Th y h a v t

b Bên trái là D ng, bên ph i là Âm:

t cách t nhiên, h u nh bao gi chân trái c ng kh i ng tr c Theo các nhà nghiên c u, khi chuy n ng trái t t o nên m t dòng n g i là a t l c lôi

cu n m i v t - a t l c này mang c tính âm Theo nguyên t c v t lý, 2 v t cùng

c y nhau, khác c c hút nhau L c c a trái t là Âm, do ó s hút l c D ng, vì

th có th coi nh chân trái mang c tính D ng u này r t có giá tr trong vi c

u tr b ng châm c u khi ph i ch n huy t châm

c Trong (B ng, Ng c) là Âm, Ngoài (L ng) là D ng:

“Thiên Ng T ng Sinh Thành Lu n” ghi: "Phù ngôn chi Âm d ng, N i vi

Âm, ngo i vi D ng, Phúc vi Âm, B i vi D ng" (Nói v Âm d ng, trong thu c

Âm, ngoài thu c D ng, b ng thu c Âm, l ng thu c D ng)

Ngay t trong bào thai, s s p x p theo th t trên c ng khá rõ: Bào thai nam: D ng khí t l ng nên th ng quay l ng ra, do ó b ng ng i m th ng có

ng tròn và c ng Trái l i, bào thai n : Âm khí t ng c nên th ng quay m t ra ngoài, do ó b ng ng i m th ng có d ng hình b u d c (gáo n c) và m m

d Âm d ng và T ng Ph (2) :

“Thiên Âm d ng ng T ng i Lu n" ghi: "L c ph giai vi d ng, Ng

ng giai vi âm" (L c ph thu c d ng, Ng t ng thu c âm) Nh th Tâm, Can, T ,

Ph , Th n thu c Âm, còn Ti u Tr ng, m, V , i Tr ng, Bàng quang, Tam Tiêu thu c D ng Tâm Bào, c coi nh m t t ng m i, nên thu c âm

Có th t m hi u nh sau: theo "Kinh D ch" m i v t th , hi n t ng u do 2

u t : TH (hình th ) và D NG (công d ng, ch c n ng) t o nên Xét m t v t nào

2.2.2 Âm d ng Ng hành và Sinh lý (3) :

2.2.2.1 Âm d ng và Sinh lý:

thay i c a Âm khí và D ng khí trong c th con ng i ph thu c vào thiên nhiên S bi n i này s gây ra nh ng chuy n bi n v m t tâm, sinh lý c a con ng i và tình tr ng s c kh e c a con ng i s b nh h ng nhi u nh t vào th i

m giao mùa, c bi t là nh ng ng i mang s n b nh t t trong c th tr nên y u

t h n, b nh d phát tán h n

Mùa xuân là mùa d ng khí trong tr i t b t u h i t và t ng lên Mùa hè là mùa d ng khí m c c c i và âm khí y u

Mùa thu là th i m âm khí trong tr i t và trong c th con ng i

t u có s thay i lên cao d n, trong khi ó m c d ng khí th p d n Mùa ông là mùa âm khí m c c c i và d ng khí c c ti u

và Hành th : t là m c a muôn v t gi ng là con ng i sinh t n

c là nh vào các ch t dinh d ng do T v cung c p, vì th dùng Hành th ví v i

Ph và Hành kim: Kim lo i th ng phát ra âm thanh gi ng nh con ng i phát ra ti ng nói nh Ph , vì th dùng hành Kim ví v i Ph

Hành H a và s phát nhi t: ó là s s n sinh nhi t n ng do s chuy n hóa

a các t bào

Hành Th và s bài ti t: ó là s v n ng a ch t ra ngoài c th

Hành Kim và s h p th : ó là s v n ng thu hút các ch t vào c th

Hành Th y và s tàng tr : ó là s v n ng tàng tr các ch t trong c th dùng khi c n thi t

c Gi a 2 quan ni m c n và hi n i có m t s u khác bi t:

u ng v quan ni m c n, m i hành ch nh h ng n m t ng t ng Thí d : Can M c, Tâm H a, T Th , Ph Kim và Th n Th y

Theo quan ni m hi n i, m i hành u nh h ng và chi ph i n ng t ng Ngoài ra, m i hành u có 2 m t mâu thu n và th ng nh t là Âm và D ng,

do ó ta có: Âm M c, D ng M c, Âm H a, D ng H a, Âm Th , D ng Th ,

Âm Kim, D ng Kim, Âm Th y, D ng Th y Vi c phân bi t này s giúp ích r t nhi u trong vi c ch n huy t u tr thích h p

th ng (Xem hình 4 – Trang XI)

Thiên Th ng: D ng th ng quá, gây ch ng nhi t (s t, ti u .) Âm th ng gây ch ng hàn (l nh, tiêu ch y )

Thiên Suy: D ng h (lão suy, h ng ph n, th n kinh gi m ) Âm h (m t

c, c ch th n kinh gi m )

Tuy nhiên, n u Âm suy quá thì Âm b b nh sinh ra ch ng n i nhi t, g i là

Âm h sinh n i nhi t N u D ng suy quá thì D ng b b nh và sinh ra ch ng hàn ngoài, g i là D ng h sinh ngo i hàn

Khi m t m t Âm hay D ng ngày càng th nh và không ng ng phát tri n v

t phía i l p, b nh s di n bi n theo h ng: Nhi t quá hóa Hàn (nhi t c c sinh hàn) nh s t cao kéo dài gây m t n c Ho c Hàn quá hóa nhi t (Hàn c c sinh nhi t) nh tiêu ch y, nôn m a kéo dài gây m t n c, n gi i làm nhi m c th n kinh gây s t

ng c c t a Âm: Do nhi t c t i ch cùng c c, ph c vào trong c th gây

ra ng i l nh, hôn mê gi ng nh âm ch ng, ch khác ch là trong l nh nh ng không thích p m, th n khí tuy hôn mê nh ng s c m t v n t i, m ch tuy Tr m

nh ng Ho t và có l c Khi tr li u ph i dùng thu c Hàn

Âm c c t a D ng: Do hàn tà n ch cùng c c, y D ng h a trong ra ngoài gây ra mình nóng, bu n phi n, khát n c, gi ng nh D ng ch ng nh ng ch khác ch mình nóng mà thích p ch n m, mi ng khát mà u ng n c l nh vào l i

a ra ngay M ch th ng Tr m T , không l c Khi tr li u, ph i dùng thu c nhi t (ôn nóng), n u dùng l m thu c hàn có th gây nguy hi m n tính m ng

d Âm Th ng D ng Giáng:

Huy t thu c Âm, ph i th ng ( i lên), n u huy t h không i lên c ph n trên không c huy t nuôi d ng gây chóng m t, hoa m t nguyên nhân do âm , c n b âm

Khí thu c D ng, ph i giáng ( i xu ng), khí không làm tròn ch c n ng thay

vì i xu ng l i i lên g i là khí ngh ch, gây ra ch ng hen suy n, khó th , nguyên nhân do khí ngh ch, c n u ch nh khí

2.2.3.2 Ng hành và B nh lý:

ng d ng Ng hành vào b nh lý, ch y u v n d ng quy lu t Sinh Kh c,

ng Th a, T ng V , Ph n sinh kh c gi i thích các quan h b nh lý khi m t quan, t ng ph nào ó có s xáo tr n gây ra m t th ng b ng thái quá (h ng ph n)

ho c b t c p ( c ch ) Ngoài ra, có th dùng các bi u hi n c a Ng hành tìm ra s xáo tr n các Hành, T ng ph , c quan

Tuy nhiên, m t hành nào ó có s thay i c ng d n t i c n m hành thay i theo, nh t là trong các h i ch ng b nh Do ó, m i quan h gi a các hành là m i quan h gi a n m hành M i hành khi có s xáo tr n (h ng ph n ho c c ch ) có

Vi c ch n oán b nh t t c n ph i d a vào s bi n hoá c a Âm d ng vì Âm

ng m t u hoà là g c c a s bi n hoá b nh lý Dù dùng cách bi n ch ng nào (theo t ng ph , theo kinh l c, theo khí huy t tân d ch, theo l c kinh, theo v khí dinh huy t, theo tam tiêu) c ng u quy v bát c ng là bi u, lý, hàn, nhi t, h , th c và

Âm d ng (t ng c ng) Bi u ch ng, nhi t ch ng, th c ch ng u thu c v D ng

Lý ch ng, hàn ch ng, h ch ng u thu c v Âm Cho nên b nh tình tuy thiên bi n

n hoá song không ra ngoài ph m vi c a Âm d ng

Thiên Âm d ng ng t ng i lu n sách T V n Thiên 5 nói: "Ng i gi i

ch n b nh khi xem s c án m ch, tr c tiên ph i phân bi t cho c Âm d ng",

hi u bi t Âm d ng là m u ch t ch y u c a vi c ch n oán Trên c s ch n oán,

ph i u tr theo nguyên t c tr b nh c n tìm cái g c c a nó Ý là ph i tìm ra s thiên th ng th nh suy c a Âm d ng ti n hành u tr làm cho Âm d ng tr l i

th ng b ng

Thiên chí chân y u i lu n sách T V n Thiên 74 nói: "C n th n tìm xem

th y u hoà Âm d ng là nguyên t c chung c a vi c ch a b nh, theo tinh th n

nh d ng ch a âm, b nh âm ch a d ng ó là phép ch a th ng vào m t âm, m t

ng khôi ph c l i th ng b ng Âm d ng cho b nh nhân

xu t hi n b t th ng, ch ng t tim c a b n có v n ; da trán i màu c ng cho th y

m xúc thay i g n ây nh b n ang au bu n ho c m t ki m soát vì u gì phi n lòng trong cu c s ng u này r t d nh n ra v i nh ng ng i hay có tâm

tr ng d xáo tr n, h s có nh ng n p nh n trên trán, gi a 2 lông mày

i:

i (nhân t Th ) là c quan bi u hi n tình tr ng s c kh e c a d dày, lá lách và tuy n t y

u hi u b t th ng qua các m n hai bên cánh m i, nó cho th y b a n c a

n ngày hôm tr c nh b n n quá nhi u cay, rán k , béo ho c có ch a nhi u m, k t qu là b n s b khó tiêu hóa, táo bón ho c tiêu ch y

Các mao m ch v ho c màu ch y d c trên s ng m i có th ch ra r ng b n

m d ng r u ho c n gi n b n ang lo l ng quá m c và stress

C m:

m (nhân t Th y) liên quan n th n và bàng quang, bao g m c h th ng hormon và các tuy n trên c th , da quanh c m và mi ng có nh ng m ng t i màu

ch ra v n v th n và bàng quang, m n tr ng cá trên c m c ng ch ng t hormone

t cân b ng V n này th ng do c th ang t o ra quá nhi u hormone sinh d c

Nhìn vào nhân trung, n u ng ngang trên nhân trung i màu ch ra v n viêm con ho c u x t cung

Má ph i:

Má ph i (nhân t Kim) k t n i v i ph i và ru t già, v n v i ph i và các

ru t già th ng bi u hi n qua s bi n màu da trên má b ng m n tr ng cá nh xu t

hi n hay má h i m t cách b t th ng, c th ang nhi m l nh, hô h p có v n

ng bi u hi n ngay l p t c trên má Ng i s p hen c ng s có nh ng bi u hi n trên

má ph i nh : , v y, ho c h i xanh xao, thô ráp…S c h i xanh trên má ph i có th báo nguy v viêm ph i ho c thi u oxy khi co th t cu ng ph i

Má trái:

Má trái (nhân t M c) g n li n v i gan, túi m t V mao m ch hay má,

c bi t là g n ngay c nh cánh m i, ch ra b n gan nóng, viêm gan ho c có c t trong gan M ch ph ng, má thô ráp và ôi khi là d u hi u c a huy t áp cao và t c

gi n d n nén trong lòng S c h i vàng nh t trên má trái, phía d i m t ch ra b nh

i m t hay l ng cholesterol ho c ch t béo t nhiên quá cao mà gây nh h ng n quá trình ho t ng c a h th ng gan m t

2.2.5 Âm d ng Ng hành và D c li u:

2.2.5.1 Âm d ng và D c li u:

a Ng v , t tính và thu c tính Âm d ng hàn nhi t c a thu c ông d c:

Ng v là 5 v : tân (cay), toan (chua), kh ( ng), cam (ng t), hàm (m n), trong ó: cay, ng t thu c D ng; ng, m n thu c v , có thu c tính Âm; v chua v a

có D ng v a Âm

tính là nói v s th ng giáng tr m phù, nh ng v thu c t tr ng nh nh hoa lá cành khi tác d ng trong c th có xu h ng th ng lên trên và phù vi t ra ngoài thu c d ng, nh ng v thu c t tr ng n ng nh thân r h t, khoáng v t tác d ng trong c th có xu h ng tr m giáng xu ng và th m l i vào trong thu c âm

Thu c tính Âm d ng trong thu c, nh ng thu c nâng cao c n ng ho t ng

a con ng i nh thu c b khí, thu c b d ng, thu c t ng d hóa, t ng ho t ng

Nh ng thu c b i b dinh d ng cho t ng ph , b huy t, b âm, t ng quá trình ng hóa, gi m h ng ph n, t ng c ch th n kinh, có tác d ng gi m ho t ng, an th n,

có thu c tính âm, g i là âm d c

Thu c tính hàn nhi t trong thu c, nh ng thu c m, thu c nóng, r t nóng là thu c có tính nhi t ch dùng cho b nh do hàn gây ra; Thu c mát, thu c l nh, r t l nh

ch dùng cho b nh nhi t, ôn, h a viêm là thu c có tính hàn; tính hàn thu c âm d c, tính nhi t là d ng d c

m, tính bình là ch nh ng v thu c không có v cay, chua, ng, ng t,

n và c ng không nóng, không l nh

b Cách s d ng thu c theo h c thuy t Âm d ng:

nh có b n ch t là nhi t ph i dùng thu c i l p ó là thu c có tính hàn và

ng c l i, tùy theo m c nhi t, hàn mà dùng thu c hàn, nhi t m nh hay y u, li u

ít hay nhi u Thí d cách s d ng thu c (xem ph c l c 3 – Trang VI)

2.2.5.2 Ng hành và D c li u:

Y h c c truy n dùng Ng hành áp d ng vào vi c s d ng thu c i v i b nh

t c a t ng ph trên c s liên quan gi a V , S c,… i v i t ng ph , ây là n n

ng c a vi c “Quy Kinh” (4)

Vi c áp d ng màu s c c a Ng hành vào d c li u c ng ang c các n c

ph ng Tây quan tâm n và áp d ng vi c dán nhãn vào các lo i th c ph m c n c theo các giá tr dinh d ng:

Nhãn xanh m trên các s n ph m s a ch rõ r ng các lo i th c ph m ó

t cho x ng và r ng

Màu vàng dán vào bánh mì và các lo i ng c c ch rõ r ng nh ng lo i này

là th c n cung c p n ng l ng

Màu xanh l c dán vào rau qu là b m t

Màu dán vào cá và th t ch rõ nh ng lo i này b máu và c

2.2.6 Âm d ng Ng hành và Châm C u:

2.2.6.1 Âm d ng và Châm C u:

a Âm d ng và Kinh L c:

Theo nguyên t c th ng giáng:

Các kinh âm tay, i lên, t c i t vùng nách, ng c lên ngón tay (theo chi u ly tâm) Các kinh D ng tay, i xu ng, t c t các ngón tay i vào ng c, nách (theo chi u h ng tâm)

Các kinh âm chân, i lên, t c t các ngón chân i lên u m t (theo chi u h ng tâm) Các kinh d ng chân i xu ng, t c t u m t i

xu ng chân (theo chi u ly tâm)

n ghi nh h ng i c a các ng kinh vì r t c n thi t trong vi c áp

ng nguyên t c B t trong châm c u

Theo nguyên t c trong ngoài:

Âm trong, D ng ngoài thì các kinh phía trong chân, tay thu c âm (Ph , Tâm, Tâm bào, Th n, Can, T ) và các kinh phía ngoài chân tay thu c d ng ( i

tr ng, Ti u tr ng, Tam tiêu, Bàng quang, m, V ) Ngoài ra, b ng thu c Âm nên Nhâm m ch thu c âm, l ng thu c d ng nên c m ch thu c D ng

b Âm d ng Và Huy t:

phân bi t huy t v theo Âm d ng, có th theo m t s nguyên t c sau: Bên trái là D ng, bên ph i là Âm, do ó các huy t bên trái mang c tính d ng (h ng ph n) g i là D ng huy t Các huy t bên ph i mang c tính âm ( c ch ) g i

là âm huy t Vi c phân bi t âm huy t, d ng huy t có giá tr r t l n trong vi c ch n huy t u tr cho thích h p Thí d b nh Ph (Xem ph l c 4 – Trang VIII)

2.2.6.2 Ng hành và Châm c u:

Các kinh th c ã áp d ng Ng hành vào m t s huy t v nh t nh là T nh, Vinh (Hu nh), Du, Kinh, H p, g i là Ng du huy t

s p x p th t c a Ng du không thay i nh ng th t c a Ng hành l i thay i tùy thu c vào Âm d ng c a ng kinh Kinh âm kh i u b ng M c, kinh d ng b t u b ng Kim, sau ó c theo th t t ng sinh mà s p x p huy t