TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM VỀ CÁCH TRỊ QUỐC CỦA CÁC NHÀ TRIẾT HỌC THỜI CỔ ĐẠI

TIỂU LUẬN QUAN ĐIỂM VỀ CÁCH TRỊ QUỐC CỦA CÁC NHÀ TRIẾT HỌC THỜI CỔ ĐẠI

KHOA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

NHÓM : 5 LỚP : ĐÊM 1 - K20

Thành phố Hồ Chí Minh, 5/2011

LỜI MỞ ĐẦU

Một trong những vấn đề khá quan trọng trong sự phát triển của xã hội là

“vấn đề về trị quốc” Một quốc gia phồn thịnh hay suy vong đều phụ thuộc vào

đường lối, chiến lược trị quốc Quan điểm của các nhà triết học qua các thời kỳ

khác nhau (cổ đại, trung đại và hiện đại) cũng khác nhau Các quan điểm được

phát triển trên từ đơn giản đến phức tạp, từ bức tranh duy vật đến duy tâm Mỗi

tư tưởng triết học đều có nhiều quan điểm về các khía cạnh vũ trụ quan, nhận

thức luận, đạo đức, chính trị, xã hội

Trong phạm vi đề tài này, bài viết này chỉ đi sâu vào quan điểm trị quốc của

các nhà triết học thời kỳ cổ đại Tuy chỉ là một mảng nhỏ trong nội dung của các

tư tưởng triết học, nhưng đây là một đề tài mang tính chất bám sát vào nội dung

chương trình học, mở rộng kiến thức về cách nhìn nhận của những nhà triết học

cổ đại của cả phương Tây lẫn phương Đông và là một vấn đề mang tính chất thực

tiễn

Để làm rõ nội dung trị quốc, cần phải tìm hiểu sơ lược về điều kiện tự nhiên,

hoàn cảnh đời sống xã hội và văn hóa Nội dung đề tài được chia ra thành hai

mảng chính Ở triết học phương Đông, nội dung trị quốc được phân tích thông

qua các tư tưởng triết học Trung Quốc cổ đại như Nho gia, Mặc gia, Đạo gia,

Pháp gia Còn đối với triết học phương Tây, khía cạnh này lại được mổ xẻ thông

qua tư tưởng Đêmôcrit và Platon của triết học Hy Lạp

MỤC LỤC Lời mở đầu

Chương I - Triết học Trung Quốc cổ đại 4

1 Giới thiệu 4

2 Triết học Nho gia 4

3 Triết học Đạo gia 5

4 Triết học Mặc gia 6

5 Triết học Pháp gia 7

Chương II - Triết học Hy Lạp cổ đại Error! Bookmark not defined.10 1 Giới thiệu 10

2 Quan điểm Đêmôcrit 11

3 Quan điểm Platon 12

Chương III - Nhận xét cá nhân 15

1 Ý nghĩa trị quốc của các tư tưởng triết học Trung Quốc 15

2 Ý nghĩa trị quốc của các tư tưởng triết học Hy Lạp 20

3 So sánh tư tưởng trị quốc của triết học cổ đại Hy Lạp và Trung Quốc 22

Kết luận

Tài liệu tham khảo

CHƯƠNG I - TRIẾT HỌC TRUNG QUỐC CỔ ĐẠI Chương 1 Giới thiệu

Trung Quốc là một nước có nhiều dân tộc với chế độ phong kiến kéo dài, chiến tranhdiễn ra liên miên Do sự phát triển kinh tế xã hội và khoa học trong các thời kỳ cổ đại,đặc biệt là thời kỳ Xuân Thu-Chiến Quốc đã tạo tiền đề cho sự ra đời các hệ thống triếthọc với những nhà triết gia vĩ đại mà tên tuổi của họ gắn liền với lịch sử của nhân loại

Triết học Trung Quốc gắn liền với chính trị và đạo đức Thường những nhà triết học

là những nhà chính trị, những ông quan tham mưu cho các vương triều đình

Triết học Trung Quốc trải qua nhiều thời kỳ, trong đó thời Xuân thu – Chiến quốc làthời kỳ phát triển rực rỡ nhất với nhiều học thuyết được lưu truyền đến đời sau

Ch ương 2 ng 2 Triết học Nho gia

Cơ sở của Nho giáo được hình thành từ thời Tây Chu, đặc biệt với sự đóng góp củaChu Công Đán, còn gọi là Chu Công Đến thời Xuân Thu, xã hội loạn lạc, Khổng Tửphát triển tư tưởng của Chu Công, hệ thống hóa và tích cực truyền bá các tư tưởng đó Do

đó, sau này ông được xem là người sáng lập ra Nho giáo

Nho gia là một học thuyết chính trị nhằm tổ chức xã hội Để tổ chức xã hội có hiệuquả, cần phải đào tạo cho được người cai trị kiểu mẫu - người lý tưởng này gọi là quân

tử Theo Khổng Tử, để trở thành người quân tử, con người ta trước hết phải "tự đào tạo",phải "tu thân" Sau khi tu thân xong, người quân tử phải có bổn phận phải "hành đạo".Tức là phải hoàn thành những việc nhỏ - gia đình, cho đến lớn - trị quốc, và đạt đến mứccuối cùng là bình thiên hạ (thống nhất thiên hạ)

Về tu thân, Khổng Tử đặt ra một loạt tam cương, ngũ thường, tam tòng, tứ đức đểlàm chuẩn mực cho mọi vấn đề sinh hoạt trong xã hội Tam cương và ngũ thường làchuẩn mực đạo đức mà nam giới phải theo Tam tòng và Tứ đức là chuẩn mực đạo đức

mà nữ giới phải theo Khổng Tử cho rằng xã hội mà có mọi người tuân theo tam cương,ngũ thường, tam tòng, tứ đức thì xã hội được trật tự, thái bình

Về hành đạo, Khổng Tử đưa ra học thuyết về Nhân-Lễ-Chính danh Nhân là tình

người, người có nhân là người biết yêu thương người khác, phải cai trị bằng tình người.Khổng Tử từng nói "Mình muốn lập thân thì phải giúp người khác lập thân, mình muốnthành đạt thì phải giúp người khác thành đạt” Chính danh ở đây có nghĩa là mang danhnào thì phải thực hiện cho được những điều mà danh đó quy định Tất cả phải có tôn ti,thực hiện đúng bổn phận của mình Nếu tất cả mọi người đều chính danh, xã hội tất yếu

sẽ thái bình, trật tự, không loạn lạc Chính bởi thế mà câu nói "Nếu danh không chính thìlời nói không thuận Lời nói không thuận tất việc chẳng thành" của Khổng Tử đến giờvẫn thường được mọi người nhắc lại Nói một cách ngắn gọn hơn, quan điểm này đãđược những người sáng lập tóm gọn trong 9 chữ: Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ

Chương 3 Triết học đạo gia

Đạo gia là một trong sáu học phái lớn trong nền triết học Trung Quốc cổ đại, ra đờisau thời kỳ hưng thịnh của Nho giáo Đạo gia được Lão Tử sáng lập ra và sau đó đượcTrang Tử phát triển thêm vào thời Chiến quốc (403-221 TCN) trong bối cảnh tầng lớpquý tộc sa sút trong cuộc chiến triền miên

Kinh điển của Đạo gia chủ yếu được tập trung lại trong bộ Đạo đức kinh và bộNam hoa kinh Những tư tưởng triết học cơ bản của trường phái Đạo gia được thể hiệnchủ yếu trong lý luận về đạo và đức Lý luận này thể hiện quan niệm biện chứng về thếgiới và là cơ sở để Lão Tử xây dựng thuyết vô vi nhằm giải quyết những vấn đề do thờiđại đặt ra

Về quan điểm trị quốc, Lão Tử cho rằng hành động hay nhất là đừng can thiệp đếnviệc đời; nhưng nếu đời cần ta phải làm thì ta hãy làm cái không làm một cách kín đáo,khéo léo Ông coi đây là giải pháp an bang tế thế Đối với ông, chính phủ yên tĩnh vô vithì dân sẽ biến thành chất phác, chính phủ tích cực làm việc thì dân đầy tai hoạ Lão Tửcho rằng bậc Thánh nhân trị vì thiên hạ phải là bằng lẽ tự nhiên của đạo vô vi và chủtrương xoá bỏ hết mọi ràng buộc về mặt đạo đức, pháp luật đối với con người để trả lạicho con người cái bản tính tự nhiên vốn có của nó Lão Tử mơ ước đưa xã hội trở về thời

đại nguyên thuỷ chất phác, mơ ước cô lập cá nhân với xã hội để hoà tan con người vàođạo (tự nhiên).

1 Triết học Mặc gia

Mặc gia là một trường phái triết học Trung Quốc cổ đại do Mặc tử sáng lập, pháttriển qua 2 giai đoạn: Mặc tử và giai đoạn hậu Mặc, phản ánh nguyện vọng của tầng lớpdân cư tự do, sản xuất nhỏ và tiểu chủ Nó phát triển cùng thời với Nho giáo, Đạo giáo,Pháp gia và là một trong bốn trường phái triết học chính trong thời Xuân Thu và ChiếnQuốc

Mặc Tử cho rằng việc quốc trị phải chú trọng vào phương tiện để đạt cho được cứucánh chứ không chỉ bám vào cứu cánh mà quên đi phương tiện như Khổng hay Mạnh.Mặc Tử nhấn mạnh đến pháp thuật chính trị cần thiết để an bang tế thế

Bất cứ chính sách hay phương pháp nào cũng phải giúp cho nhân loại thăng tiến.Người quản thống quốc sự nên dựa trên căn bản hữu dụng (thực lợi) để đánh giá tất cảcác chính sách; nếu việc có lợi cho nhân dân thì nên làm, nhưng nếu không có lợi chonhân dân thì không làm Lãnh tụ quốc gia khi đánh giá cái 'dụng' của sự việc cũng khôngnên quên đi 'nghĩa' Theo Mặc Tử thì 'muôn việc không việc gì quý bằng nghĩa' (vạn sựmạc quý ư nghĩa) và 'nghĩa là lợi' (nghĩa, lợi dã)

Khuôn phép cho việc quốc trị trong nhãn quan của Mặc Tử là hành sử theo minh ýcủa trời, phải biết thương dân chứ không phải tin vào bói toán một cách mù quáng Lãnh

tụ quốc gia không thể ích kỷ để chỉ lo tư lợi mà phải tận tình chăm lo cho đời sống củadân, giúp dân đạt được sung túc và hạnh phúc, tuyệt đối không ra vẻ hách dịch để ức hiếpdân Sách lược quốc trị tốt nhất cho dân tộc là sách lược bác ái bao gồm các chính sáchkhuyến khích tinh thần bác ái trong quốc gia và cả chính sách ngăn chận sự căm thù trong

xã hội

Trong lãnh vực quốc trị, Mặc Tử chủ trương lãnh đạo quốc gia phải biết trọng dụngnhân tài bất kể là họ có liên hệ gia tộc hay đảng phái hay không, đưa ra quan niệm bìnhđẳng hóa xã hội, phản đối hệ thống phân chia giai cấp đương thời và đả kích tệ nạn bám

víu vào quyền lực chính trị của thành phần quý tộc qua cách bổ nhiệm thân nhân - thay vìngười tài đức - vào các trách vụ quan trọng

Về lãnh vực tài chánh, Mặc Tử chủ trương chính sách tiết kiệm, đòi hỏi lãnh đạo

quốc gia phải biết giới hạn những chi tiêu xa hoa có tính cách khoe khoang nhưng không

đem lại ích lợi gì cho nhân dân hay quốc

2 Triết học Pháp gia

Phương Đông được coi là nơi khởi nguồn của nền văn minh nhân loại, với nhiềuthành tựu vĩ đại trong lịch sử Trung Quốc đứng trong hàng ngũ bốn nước cổ đại có nềnvăn minh rực rỡ và lâu đời, là cái nôi sớm nhất của văn minh nhân loại Về tư tưởng, lịch

sử Trung Hoa cổ đại có hai thời kỳ được nói đến nhiều nhất: Xuân Thu (770 – 403 TCN)

là thời kỳ sinh sống của Lão Tử và Khổng Tử và Chiến Quốc (403 – 221 TCN) là thời kỳsinh sống của Hàn Phi Tử, đã hội tụ những nhân tố cho sự phát triển đến đỉnh cao Họcthuyết pháp trị của phái pháp gia hình thành và phát triển qua nhiều thời kỳ bởi các tácgiả xuất sắc như: Quản Trọng, Thận Đáo, Thân Bất Hại, Thương Ưởng và được hoànthiện bởi Hàn Phi Tử Tư tưởng Pháp gia mà đại biểu xuất sắc là Hàn Phi Tử có một vaitrò đặc biệt trong sự nghiệp thống nhất đất nước và phát triển xã hội cuối thời Xuân Thu -Chiến Quốc

Trong phép trị nước, Hàn Phi Tử là người đầu tiên coi trọng cả ba yếu tố Thế, Thuật,

và Pháp Ông cho rằng ba yếu tố đó phải thống nhất không thể tách rời trong đường lối trịnước bằng pháp luật Trong đó, "Pháp" là nội dung trong chính sách cai trị được thể hiệnbằng luật lệ; "Thế" là công cụ, phương tiện tạo nên sức mạnh, còn "Thuật" là phươngpháp cách thức để thực hiện nội dung chính sách cai trị Tất cả đều là công cụ của bậc đếvương

"Thế" là yếu tố không thể thiếu được trong pháp trị Pháp gia cho rằng muốn có luậtpháp rõ ràng minh bạch và được dân tuyệt đối tôn trọng thi hành thì nhà vua phải có

"Thế" Trọng Thế tức trọng sự cưỡng chế, cho nên chủ trương: 1- Chủ quyền (lập pháp,hành pháp, tư pháp) tập trung cả vào một người là vua; 2- Vua phải được tôn kính tuântheo triệt để: dân không được quyền làm cách mạng, không được trái ý vua, vua bắt chết

thì phải chết, không chết tức là bất trung 3- Đưa sự thưởng phạt lên hàng quốc sách vìthưởng và phạt là phương tiện hiệu nghiệm nhất để cưỡng chế Muốn cho nước trị thì vuachỉ cần dùng thưởng phạt chứ không cần dùng giáo hóa, lễ nhạc.

"Pháp" được hiểu theo hai nghĩa: Nghĩa rộng "Pháp" là thể chế quốc gia là chế độchính trị xã hội của đất nước; Nghĩa hẹp "Pháp" là những điều luật, luật lệ, những luật lệmang tính nguyên tắc và khuôn mẫu Kế thừa và phát triển tư tưởng Pháp trị của pháp giathời trước, Hàn Phi Tử cho rằng: "Pháp là hiến lệnh công bố ở các công sở, thưởng hayphạt đều được dân tin chắc là thi hành, thưởng người cẩn thận giữ pháp luật, phạt kẻphạm pháp, như vậy bề tôi sẽ theo Pháp" Tính cách của pháp luật theo Hàn Phi, trên cơ

sở chủ trương của Pháp gia, là vua tượng trưng cho quốc gia, nên vua nắm hết uy quyền:lập pháp, hành pháp, tư pháp Tuy vậy, khi lập pháp vua cũng phải dựa trên nhữngnguyên tắc chính như: 1- Pháp luật phải hợp thời; 2- Pháp luật phải soạn sao cho dân dễhiểu, dễ thi hành; 3- Pháp luật phải công bằng; 4- Pháp luật có tính cách phổ biến VớiHàn Phi, "Pháp" thật sự là tiêu chuẩn khách quan để phân định danh phận, phải trái, tốt,xấu, thiện ác và sẽ làm cho nhân tâm và vạn sự đều qui về một mối, đều lấy pháp làmchuẩn Vì vậy, "Pháp" trở thành cái gốc của thiên hạ

"Thuật" trước hết là cách thức, phương thức, mưu lược, thủ đoạn trong việc tuyểnngười, dùng người, giao việc, xét đoán sự vật, sự việc mà nhờ nó pháp luật được thựchiện và nhà vua có thể "trị quốc bình thiên hạ" Theo Hàn Phi, “Thuật” có hai khía cạnh:

Kỹ thuật, là phương án để tuyển, dùng, xét khả năng quan lại; Tâm thuật tức mưu mô đểchế ngự quần thần, bắt họ để lộ thâm của họ ra.Nói ngược lại điều mình muốn nói để dòxét gian tình của người; Ngầm hại những kẻ bề tôi mình không cảm hóa được… Cũng như Tâm thuật, Kỹ thuật được Hàn Phi rất coi trọng, đặc biệt là thuật trừ gian vàdùng người

Sự nghiệp thống nhất và phát triển đất nước của Trung Quốc lúc bấy giờ đòi hỏi tưtưởng pháp trị phải phát triển lên một trình độ mới trong đó tư tưởng về "Thế", "Thuật",

"Pháp" vừa được phát triển hoàn thiện vừa thống nhất với nhau trong một học thuyết duynhất Hàn Phi đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử đó Tư tưởng chủ đạo của Pháp

gia là muốn trị nước, yên dân phải lấy pháp luật làm trọng và nếu dùng pháp trị thì xã hội

có phức tạp bao nhiêu, nước có đông dân bao nhiêu thì vẫn "trị quốc bình thiên hạ" được

Pháp gia của Hàn Phi Tử được coi là trường phái triết học đầu tiên chủ trương dùng phép trị để trị nước Học thuyết chính trị của Pháp gia đã được Tần Thủy Hoàng vận dụng, kết

quả đã đưa nước Tần đến thành công trong việc thống nhất được đất nước Trung Quốc

sau những năm dài chiến tranh khốc liệt

CHƯƠNG II – TRIẾT HỌC HY LẠP CỔ ĐẠI

1 Giới thiệu

Triết học Hy Lạp cổ đại ra đời trong bối cảnh diễn ra sự chuyển biến lâu dài và sâusắc các quan hệ xã hội Đó là sự ra đời của xã hội có giai cấp đầu tiên trong lịch sử-chế

độ chiếm hữu nô lệ

Sự thuận lợi về thiên nhiên, địa lý đã tạo điều kiện cho Hy Lạp nhanh chóng phát triểntất cả các lĩnh vực, mở rộng bang giao, tiếp nhận nhiều giá trị văn hoá Vì vậy, nơi đây đãhội tụ đầy đủ những điều kiện để tư duy con người có dịp bay bổng, để thoả sức sáng tạo

ra những giá trị triết học có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong lịch sử tư tưởng của nhânloại, xứng đáng là chiếc nôi của nền văn minh Châu Âu và của cả nhân loại

Sự hình thành triết học Hy Lạp không diễn ra một cách ngẫu nhiên mà là kết quả tấtyếu của việc kế thừa những di sản tinh tuý của truyền thống trong sáng tác dân gian,trong thần thoại, trong các mầm mống của tri thức khoa học (khoa học tự nhiên)

Hy Lạp cổ đại là đất nước của thi ca, thần thoại Thần thoại là nơi để con người tưởngtượng, diễn giải về các hiện tượng thiên nhiên kỳ bí mà còn là nơi thể hiện đời sống tâmlinh, sự hình thành số phận cũng như muôn mặt của đời sống thường ngày Thần thoại lànơi đâù tiên để tư duy triết học ra đời và từng bước triết học tách khỏi thần thoại, tự mình

tư duy về tự nhiên, đạo đức, về xã hội, về lẽ sống, về chân lý, về con người…

Như vậy, có thể thấy rằng sự ra đời của triết học Hy Lạp cổ đại là một tất yếu-đó làkết quả nội sinh của cả một dân tộc, một thời đại

Triết học Hy Lạp cổ đại phát triển qua 3 thời kỳ sau:

- Triết học thời kỳ tiền Xôcrat (thời kỳ sơ khai)

- Triết học thời kỳ Xôcrat (thời kỳ cực thịnh)

- Triết học thời kỳ Hy Lạp hoá

Triết học Hy Lạp cổ đại có những đặc điểm sau:

Đặc điểm thứ nhất, triết học Hy Lạp cổ đại là sự kết tinh những gì tinh tuý nhấtcủa nhận thức nhân loại từ phương thức sản xuất thứ nhất đến phương thức sản xuất thứhai ở phương Tây Vì vậy ở đó đã dung chứa hầu hết các vấn đề cơ bản của thế giới quan

và là một hệ thống tập hợp các tri thức về tự nhiên, về con người, mặc dầu chưa thoátkhỏi trạng thái phôi thai mộc mạc nhưng cũng vô cùng phong phú, muôn hình muôn vẻ…

Đặc điểm thứ hai, triết học Hy Lạp đặc biệt quan tâm đến vấn đề con người, khẳngđịnh con người là vốn quý, là trung tâm hoạt động của thế giới Mặc dù vậy, con người ởđây cũng chỉ là con người cá thể, giá trị thẩm định chủ yếu ở khía cạnh đạo đức, giao tiếp

và nhận thức

Đặc điểm thứ ba, triết học Hy Lạp cổ đại mang tính chất duy vật tự phát và biện

chứng sơ khai, cố gắng giải thích các sự vật hiện tượng trong một khối duy nhất thường

xuyên vận động và biến đổi không ngừng Với ý nghĩa đó, những tư tưởng biện chứng

của triết học Hi Lạp cổ đại đã làm thành hình thức đầu tiên của phép biện chứng

2 Quan điểm Đêmôcrit

Đêmôcrit - nhà bác học toàn năng và nhà triết học duy vật lớn nhất của Hy Lạp cổ đại,sinh trưởng ở Apđerơ, một thành phố thực dân địa của Hi Lạp ở xứ Tơraxia, ven bờ phíaBắc của biển Êgiê

Đêmôcrit là đại biểu xuất sắc nhất của nền triết học Hy Lạp cổ đại Ông là học trò củaLơxíp và là người kế tục tư tưởng của Lơxip về nguyên tử và phát triển nó thành một họcthuyết gắn liền với tư tưởng của ông

Nổi bật nhất trong triết học của Đêmôcrít là học thuyết về nguyên tử Khái niệm nguyên

tử được xây dựng trên cơ sở các khái niệm về “tồn tại” và “không tồn tại” Trái với quanniệm của Platon thì tồn tại theo Đêmôcrít là cái xác định được, cái đa dạng, cái có ngoạihình…

Đối lập với cái tồn tại là cái không tồn tại hay cái trống rỗng Cái trống rỗng là cái

không xác định, cái vô hình, bất động và vô hạn Nó không ảnh hưởng gì các vật thể nằm

trong nó, nhờ đó mà vật thể vận động được trong cái trống rỗng, cái phần vật chất thuộccái tồn tại mà không chứa đựng trong nó một sự trống rỗng nào được gọi là nguyên tử.

Nguyên tử là hạt vật chất không thể phân chia được, nhỏ bé có thể cảm nhận được

bằng trực quan Nguyên tử là vĩnh cửu, bất biến Nguyên tử có tính đa dạng, tự thânkhông vận động và khi kết hợp với nhau thì tạo thành vật thể Đêmôcrít cho rằng mọi sựvật trong thế giới đều được tái tạo từ các nguyên tử và khoảng không Sự xuất hiện, tồntại và mất đi của các dạng vật thể là kết quả kết hợp của các nguyên tử hay phân tâm củacác nguyên tử Vũ trụ nói chung theo Đêmôcrít là một khoảng không vô tận trong đóchứa đựng vô số thế giới khác nhau được cấu tạo từ vô vàn các loại nguyên tử

Trong lý luận nhận thức, Đêmôcrít đưa ra khái niệm linh hồn coi đó là hoạt động

tâm lý là tiêu chuẩn cơ bản để phân biệt giữa thế giới vô sinh và hữu sinh Theo ông, linhhồn cũng là một dạng vật chất, được cấu tạo từ các nguyên tử đặc biệt có cấu hình, linhđộng như ngọn lửa, có vận tốc lớn luôn chứa đựng và sinh ra nhiệt làm cơ thể hưng phấn

và vận động

Quan điểm về linh hồn của Đêmôcrít là cái không bất tử, nó thể hiện cùng với sự

tồn tại của thể xác con người Chức năng của linh hồn là khởi đầu sự vận động và tồn tạicủa cơ thể con người Các hình thức phản ánh trong hoạt động nhận thức của con ngườitheo Đêmôcrít được thể hiện do các cơ quan cảm giác và nhận thức lý tính Sự khác nhaugiữa nhận thức cảm giác và lý tính là ở tính chất, trình độ giữa chúng, tuy nhiên Đêmôcrítchưa phân biệt được sự khác nhau cơ bản giữa hai dạng nhận thức, mà chỉ thấy sự khácnhau đơn thuần về lượng, cũng chưa thấy được sự chuyển hóa giữa chúng, mà thực chấtcoi tư duy chỉ là sự hỗn hợp cái nguyên tử trong cơ thể con người

Trong lĩnh vực chính trị - xã hội, Đêmôcrít thể hiện lập trường của tầng lớp dân chủ

chủ nô, ông đấu tranh bảo vệ nền dân chủ Aten Ông coi chế độ nô lệ là hợp đạo lý, nềntảng của nó là nhà nước của giai cấp chủ nô Ông có những quan điểm tiến bộ về mặt đạođức Phẩm chất con người theo ông không phải ở lời nói mà ở việc làm Mục tiêu của conngười, theo ông là hướng tới tự do và hạnh phúc, nhưng hạnh phúc không phải là sự giàu

có, mà là sự thanh thản tâm hồn được tự do Về vấn đề tôn giáo, Đêmôcrít và các nhànguyên tử luận nghiêng về lập trường vô thần.

3 Quan điểm Platon

Platon (427-347) tên thật là Aristoclès Sinh trong một gia đình dòng dõi quý tộc tạiAthènes Ông đã từng theo học với Socrate và trở thành một người đệ tử, một người bạntrung thành đắc lực cho Socrate Việc Socrate mất đã tác động mạnh mẽ tới tâm thứcPlaton và từ đó ông thù ghét tư tưởng dân chủ, thù ghét quần chúng và cả giai cấp quý tộccủa ông Ông viết rất nhiều tác phẩm có giá trị cho nhân loại cả về triết học lẫn chính trị.Trong những tác phẩm của ông, nổi tiếng và đặc biệt nhất là tác phẩm Cộng Hoà(Republic) Có thể nói đó là một cuốn bách khoa toàn thư vô cùng giá trị trong lịch sửnhân loại

Quan niệm về Quốc gia lý tưởng

Toàn bộ những tư tưởng về chính trị xã hội của Platon được gói gọn trong mô hình

“Quốc gia lí tưởng” mà ông đã dày công gầy dựng suốt cả cuộc đời Trong mô hình quốcgia lí tưởng ấy ta thấy nó thể hiện đầy đủ tất cả các vấn đề của đời sống mà xã hội chúng

ta ngày hôm nay vẫn còn đang băn khoăn suy nghĩ Đó là một quốc gia trong đó mọingười luôn được sống êm đềm hạnh phúc, đầy đủ và thoả mãn với những gì mà họ đã tạora

Xã hội trong quốc gia lí tưởng của Platon được phân chia thành ba giai cấp rõ rệttương ứng với từng bản tính và chức năng của mỗi giai cấp: giai cấp lãnh đạo tức lànhững triết gia trí thức, hai là giai cấp chiến binh tức là những người tham gia vào quanđội cảnh sát và ba là giai cấp thương nhân tức là những người buôn bán và sản xuất lươngthực Quốc gia lí tưởng của Platon là một quốc gia cộng sản triệt để trong đó, tất cả mọicái đều được gom vào thành của chung Tất cả lợi ích là vì xã hội, nhà nước Người lãnhđạo lý tưởng tất nhiên không ai khác hơn là giai cấp quý tộc nhưng những người quý tộcnày không được sở hữu bất cứ tài sản nào, kể cả vợ con riêng, sự sở hữu kinh tế nôngnghiệp cũng không được có sự quá chênh lệch giữa mọi người