phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự lý luận và thực tiễn khóa luận tốt nghiệp đại học

Đề giải quyết đúng đắn một vụ án hình sự liên quan đến quyền cơ bản của con người mà vẫn đảm bảo tính pháp chế thì việc sử dụng phương tiện chứng minh trong quá trình chứng minh để tìm r

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH KHOA GIAO DUC CHINH TRI

PHUONG TIEN CHUNG MINH TRONG VU AN HINH SU

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình làm Khóa luận tốt nghiệp, bản thân đã nỗ lực cố gắng

để hoàn thành tốt khóa luận Nhưng để có được kết quả như ngày hôm nay,

trong thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp, bản thân tôi đã nhận được sự

giúp đỡ nhiệt tình và hiệu quả cả về vật chất lẫn tinh thần hay những tiền đề

lý luận cần thiết của bạn bè, gia đình, những người thân thích, các thầy cô giáo Đặc biệt, là, sự giúp đỡ nhiệt tình, sâu sát của giáo viên hướng dẫn Nguyễn Thị Thanh Bình đã giúp tôi hoàn thành tốt khóa luận này

Vì thế, cho phép tôi gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến:

- Trường Đại học Vinh, khoa Giáo dục chính trị, khoa Luật và các thầy

cô giáo đã cho tôi những tiền đề lý luận cần thiết để thực hiện việc nghiên cứu

đề tài và hoàn thành tốt khóa luận này

- Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Thanh Bình - người trực tiếp

hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ tôi hoàn thành tốt khóa luận này

- Gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ cả về vật chất lẫn tinh thần,

luôn sát cánh bên tôi giúp tôi hoàn thành tốt công việc của mình

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện khóa luận do năng lực và trình

độ có hạn nên khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót mong quý thầy cô

và bạn đọc có những phản hồi bổ sung để khóa luận được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu để tài., cc tt TH Hee 2

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài - 2-52 se E22 E2E12E1E2121121 11111 tre 3

4 Ý nghĩa nghiên cứu để tài 2-©22+22s+Sx+2EE22EE22122172221711 7121221 xe 3

5 Phương pháp nghiên cứu đề tài ¿22 2+Sx+Sz+EESEEeEE2EEEEEerEerkerkerrrer 4

6 Kết cầu đề tài ch HH re 4 )/9)8))0cn 5

Chương 1: LÝ LUẬN VÈ PHƯƠNG TIỆN CHUNG MINH TRONG VU

ÁN HÌNH SỰ 22 S52S2S222122112712211271121121171121121122121121 1e ce 5

1.1 Cơ sở lý luận của phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự 5

1.2 Các phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự ‹-+ 10

1.2.1 Phương tiện chứng minh là vật chứng - - - - 55s + + +++x+sx+ 12

1.2.2 Phương tiện chứng minh là lời khai .17 1.2.3 Phương tiện chứng minh là KLUGĐ - - 5+5 ++s£+sx+£+eeeesx 20 1.2.4 Các phương tiện chứng minh khác - + +5 + + +3 se +*v+e+exse 21 1.3 Ý nghĩa của phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự 22

Chương 2: THỰC TIỀN SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN CHỨNG MINH TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ ©22-©22S2222E222E121122112712112211 11.1 cxe 24

2.1 Thực tiễn sử dụng phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự 24 2.1.1 Sử dung phương tiện chứng minh là vật chứng - -+- 24 2.1.2 Sử dụng phương tiện chứng minh là lời khal - ¿- 5+ -+ 27 2.1.3 Sử dụng phương tiện chứng minh là KLGĐ 5 «+ + 31 2.1.4 Sử dụng các phương tiện chứng minh khác ‹ -+-+ 34 2.2 Một số ý kiến đánh giá về việc sử dụng phương tiện chứng minh trong vụ

2.2.1 Những kết quả đạt được - - 2 2+ ++St+Ex+E2EE£EEEEESEEE2EEEEcErrerree 35

2.2.2 Những tỒn tại, hạn ChẾ s- xxx St2Et2EEEESEEEEEEEEESEESEESErkrrrkrree 38

Chương 3: MỘT SỞ KIÊN NGHỊ HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT TÓ TỤNG HÌNH SỰ VÈ PHƯƠNG TIỆN CHỨNG MINH 45

3.1 Yêu cầu của việc hoàn thiện các quy định của pháp luật TTHS về phương

tiện chứng miinh - - - c +c s11 9331191111191 1 1 11 ng ng krưy 45

3.2 Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định của pháp luật TTHS về

phương tiện chứng minh óc + 3+ E3 83111398 E91 kg vn rry 48

3.1.1 Kiến nghị đối với quy định phương tiện chứng minh là vật chứng 48 3.1.2 Kiến nghị về quy định phương tiện chứng minh là lời khai 49 3.1.3 Kiến nghị đối với quy định về KLGĐ - 2-2 s+2xtzEvzxzrccrx 51

3.3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện chứng minh

trong vụ án hình SỰ - - - + 1191211921 9 1 11 111 HH TH ng ky 53

3.3.1 Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kiến thức pháp luật 33 Đám bảo việc chấp hành đúng đắn, đầy đủ quy định của pháp luật TTHS về

3.3.2 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra pháp luật và hướng dẫn chỉ đạo

sử dụng phương tiện chứng minh - ‹ + + + + *v£eveexesrereererxre 59

3.3.3 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, kỹ thuật và các điều kiện khác trong

sử dụng phương tiện chứng minh . - «+ +5 + + £vE£veEeeEeekeeeeeeeeexee 61 3.3.4 Nâng cao sự hợp tác của Mặt trận, các đoàn thể và quần chúng nhân

KET LUẬN 2 52-S2SS22EEE2EE2EE21121121121121121111211112111 11.11 ce 65 DANH MỤC VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO . 22 2255225522 68

DANH MỤC CÁC CHỮ VIET TAT

MỞ ĐÀU

1 Lý do chọn đề tài

Trải qua 25 năm đổi mới toàn diện, đất nước ta đã gặt hái được nhiều

thành tựu to lớn trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Cùng với đó Đảng,

Nhà nước ta cũng đang từng bước thực hiện dân chủ hoá mọi mặt đời sống xã

hội, đôi mới tư duy pháp lý để xây dựng Nhà nước PQXHCN Do đó, để tiến

hành thành công những nội dung trên, đã có nhiều văn bản pháp luật mới được ban hành nhằm đáp ứng sự nghiệp đổi mới

Đặc biệt sự ra đời của BLUTTHS đã nhanh chóng trở thành công cụ

quan trọng góp phần vào cuộc đấu tranh ngăn ngừa và phòng chống tội phạm, bảo vệ trật tự pháp luật, an toàn xã hội Trong tình hình tội phạm ngày càng gia tăng, diễn biến phức tạp, việc nghiên cứu để hoàn thiện BLTTHS nói chung và nhất là quy định về vấn đề sử dụng phương tiện chứng minh trong

vụ án hình sự là vô cùng quan trọng và cần thiết Đề giải quyết đúng đắn một

vụ án hình sự liên quan đến quyền cơ bản của con người mà vẫn đảm bảo tính

pháp chế thì việc sử dụng phương tiện chứng minh trong quá trình chứng

minh để tìm ra chứng cứ xác thực nhất phải thật sự rất quan trọng Vì đó là vấn đề phức tạp, vừa mang tính lý luận và tính thực tiễn, đồng thời có tính

quyết định trong việc xác định sự thật khách quan của vụ án hình sự nhằm trừng tri tội phạm đúng người, đúng tội, tránh được oan sai

Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng từ lý luận đến thực tiễn việc sử dụng

phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự ở nước ta vẫn còn tồn tại nhiều

vấn đề bất cập như : Việc vi phạm các thủ tục tố tụng trong việc sử dụng các

phương tiện chứng minh dé tìm kiếm, đánh giá, thu thập chứng cứ; Trong một

số vụ án hình sự, việc sử dụng phương tiện chứng minh hết sức khó khăn như

không lấy được lời khai, không thu thập được vật chứng

Những tồn tại bất cập nên trên có nhiều nguyên nhân như: sự thiếu chặt

chẽ của BLTTHS quy định về phương tiện chúng minh; sự nóng vội, chủ quan của những NTHTT muốn nhanh chóng kết thúc vụ án và nhiều nguyên nhân khác

Việc nhận thức đúng đắn và đầy đủ về phương tiện chứng minh có ý

nghĩa vô cùng quan trọng đối với hoạt động tố tụng của các CQTHTT trong việc xác định rõ sự thật khách quan của vụ án được nhanh chóng chính xác, không để lọt tội phạm, cũng như không làm oan sai người vô tội Vì vậy, từ lý luận và thực tiễn áp dụng còn nhiều vấn đề bắt cập tôi quyết định chọn đề tai:

“Phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự - Lý luận và thực tiễn” làm khoá luận tốt nghiệp của mình

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

2.1 Mục đích nghiên cứu đề tài

Đề tài nhằm làm sáng tỏ một cách cơ bản và toàn điện những vấn đề lý

luận và thực tiễn về phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự Phân tích,

đánh giá những giá trị, hạn chế quy định của BLTTHS về phương tiện chứng minh Tìm ra những điểm còn tồn tại, những bắt cập trong việc áp dụng vào

thực tiễn Từ đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện chứng

minh, góp phần ngăn ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ lợi ích hợp pháp của công dân

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

Trên cơ sở đánh giá thực trạng vấn đề, đề tài có những nhiệm vụ cơ bản sau:

Thứ nhất, làm rõ những vấn đề lý luận về phương tiện chứng minh được quy định trong BLTTHS Việt nam

Thứ hai, đánh giá thực tiễn hoạt động của các CQTHTT ở Việt nam

liên quan đến việc sử dụng phương tiện chứng minh

Thứ ba, đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện quy định của BLTTHS về phương tiện chứng minh và nâng cao hiệu quả áp dụng nó trong

thực tiễn

3 Phạm vi nghiên cứu đề tài

Đề tài không nghiên cứu việc sử dụng phương tiện chứng minh trong

một giai đoạn tố tụng riêng biệt mà nghiên cứu một cách tống thể trong mỗi quan hệ chung của tất cả các giai đoạn tố tụng điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự Nghiên cứu việc sử dụng phương tiện chứng minh trong cả quá trình

chứng minh nhằm làm sáng tỏ sự thật khách quan giải quyết đúng đắn vụ án hình sự Đồng thời đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu phạm vi khoa học và

thực tiễn luật TTHS Ở chừng mực nhất định có liên quan đến khoa học hình

sự, tội phạm học, khoa học điều tra hình sự và khoa học pháp y, tâm lý học Bên cạnh đó đề tài đi vào nghiên cứu, đánh giá thực trạng sử dụng phương tiên chứng minh trong phạm vi hoạt động của các cơ quan tiến hành TTHS Việt nam

4 Ý nghĩa nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu đề tài có ý nghĩa lý luận vô cùng to lớn trong việc làm sáng

to, đánh giá đầy đủ, toàn diện và sâu sắc những giá trị của phương tiện chứng

minh trong việc giải quyết đúng đắn vụ án hình sự Hoàn thiện những vấn đề

lý luận về phương tiện chứng minh

Từ việc nghiên cứu lý luận đến thực tiễn, đề tài sẽ cung cấp những

kiến thức cơ bản về phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự Giúp chúng

ta hiểu được những giá trị, vai trò, ý nghĩa của nó trong việc giái quyết đúng

đắn vụ án hình sự Với việc đánh giá đúng thực tiễn sử dụng phương tiện

chứng minh của các CQTHTT, giúp chúng ta nhận thức đúng đắn hơn những tồn tại để khắc phục, sử dụng phương tiện chứng minh có hiệu quả, xứng

đáng là ngươi câm cân nây mực

5 Phương pháp nghiên cứu đề tài

Việc sử dụng phương tiện chứng minh là một vấn đề phức tạp và đang rất nhiều vấn đề bất cập Vì sử dụng phương tiện chứng minh là đề xác định

rõ sự thật khách quan nên trong quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng phương

pháp luân của chủ nghĩa Mác - Lênin Bên cạnh đó để làm sáng tỏ, sâu sắc

những vấn đề, đề tài sử dụng các phương pháp hệ thống, logic, tống hợp, so sánh, khảo sát thực tế và trao đối kinh nghiệm thực tiễn của những NTHTT

liên quan đến việc sử dụng phương tiện chứng minh

Chương 3 Một số kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật

TTHS về phương tiện chứng minh

NOI DUNG Chwong 1: LY LUAN VE PHUONG TIEN CHUNG MINH

TRONG VỤ ÁN HÌNH SỰ

1.1 Cơ sở lý luận của phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự

Các hoạt động TTHS là nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm, phát hiện chính xác, nhanh chóng kịp thời và xử lý công minh mọi

hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội Điều này đã được cụ thể hoá tại Điều 1: Nhiệm vụ của BLTTHS

Đề thực hiện được nhiệm vu này, việc làm sáng tỏ các tình tiết của vụ

án, tức là chứng minh trong TTHS đòi hỏi phải tìm kiếm những thông tin, tài

liệu phản ánh sự kiện tội phạm và các yếu tố liên quan đến người phạm tội

Việc sử dụng phương tiện chứng minh trong các vụ án hình sự là cần thiết và

vô cùng quan trọng Các phương tiện chứng minh có ý nghĩa rất lớn trong

việc tìm ra chứng cứ, xác định rõ sự thật khách quan của vụ án Vì vậy, việc

nghiên cứu lý luận và thực tiễn sử dụng các phương tiện chứng minh, lý giải

về mặt khoa học, cơ sở phương pháp luận có ý nghĩa trong lập pháp TTHS

cũng như thực hiện hoạt động tố tụng: điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự Đặc biệt TTHS với tính cách là quá trình nhận thức các sự kiện phạm

tội đã xảy ra trong quá khứ, việc sử dụng phương tiện chứng minh để làm sáng tỏ sự thật khách quan vụ án như nó đã từng xảy ra phải dựa trên cơ sở khoa học và cơ sở phương pháp luận vững chắc của triết hoc Mac-LéNin Dac

biệt là chủ nghĩa duy vật biện chứng về các hiện tượng, sự vật trong thế giới khách quan và con đường nhận thức các sự vật, hiện tượng Ấy

Các nguyên tắc nhận thức được thể hiện trong pháp luật TTHS dưới dạng những yêu cầu, chuẩn mực điều chỉnh nhận thức và hoạt động của

những NTHTT, bảo đảm con đường đi đến chân lý của vụ án hình sự Phép

biện chứng Maxit còn chỉ ra vai trò, vị trí của các nguyên tắc và những yêu

cầu biện chứng riêng đối với chủ thể tư duy và hành động Đồng thời giữa

chúng có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau Muốn nhận thức và vận dụng phép biện chứng của chủ nghĩa duy vật maxit vào quá trình tố tụng đòi

hỏi NTHTT không chỉ nắm vững các nguyên tắc mà còn phải xem xét các nguyên tắc về khả năng nhân thức chân lý trong giải quyết vụ án hình sự

Cơ sở phương pháp luận của phương tiện chứng minh trong vụ án hình

sự dựa trên những phạm trù, nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mac-Lênin, cụ

thể là :

Thứ nhất, Con người có khả năng nhận thức được thế giới khách

quan

Theo quan điểm của triết học thì thế giới khách quan là thế giới vật chất, tất

cả đều có cấu trúc vật chất và bất kế một phạm vi nào cũng sẽ tồn tại dấu vết

(vật chất nhất định) Thông qua quá trình tìm kiếm, nhờ vào các phương tiện

chứng minh, khoa học công nghệ con người vẫn có khả năng nhận thức được thế giới khách quan một cách tuyệt đối trong những trường hợp cụ thé Boi vi,

theo quan điểm của triết học Mác — Lênin, mọi sự vật hiện tượng tồn tại trong

thế giới vật chất đều có thuộc tính phản anh V.I.Lénin cho rang: “ hét thay

mọi vật chất đều có đặc tính về bản chất gân giống như cảm giác, đặc tinh

phan anh ” [ 13](t.18) Su phan anh cua các sự vật hiện tượng có thể tồn tại

dưới dạng những vật thể hoặc các chất cụ thể khác nhau mà con người có thể quan sát được, nghiêu cứu trực tiếp được Sự phản ánh còn có thể tồn tại dưới dạng là chất khí, mùi vị, âm thanh, ánh sáng, từ trường, điện trường đó là kết quả tác động giữa các đối tượng vật chất hoặc biến đối vật chất với nhau

hay với môi trường xung quanh

Tội phạm là một hiện tượng muôn màu, muôn vẻ, tuy nhiên các yếu tố

có ý nghĩa pháp lý hình sự của một tội phạm lại được xác định rất cu thé Vi các thông tin tội phạm tồn tại khách quan, dưới dạng vật chất đều được phản ánh Phản ánh vật chất của vụ phạm tội bao giờ cũng là phản ánh trực tiếp,

khách quan Từ việc nhận thức được thế giới khách quan, con người đi đến

nhận thức, tìm ra chân lý của sự việc Do đó, những thông tin khai thác được

từ phản ánh vật chất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình làm rõ

sự thật khách quan của vụ án

Ở đây ta cũng cần nhìn nhận một nội dung rằng không phải mọi tội

phạm đều được khám phá trong thực tế, tuy nhiên như thế không có nghĩa là con đường nhận thức chân lý, sự thật của vụ án là giới hạn Có một số quan

điểm cho rằng trong quá trình khám phá vụ án không thể đi tới chân lý hoặc

nếu có thì chân lý đó cũng chỉ là chân lý chủ quan, chỉ là sự thật pháp lý mà không phải là sự thật khách quan Quan điểm này thật sự là sai lầm Bởi chỉ những NTHTT khi hoài nghi khả năng nhận thức chân lý của vụ án, ngại khó

khăn, thiếu quyết tâm đấu tranh tội phạm mới đi đến nản chí, chấp nhận sự bất lực của mình và như thế đã vô hình tạo chỗ dựa cho chủ nghĩa duy tâm, sự

xâm chiếm của thuyết bất khả tri (rằng con người không thể nhận thức được thế giới khách quan, không đi đến được chân lý) Còn những người luôn có

lòng tin vào khả năng khám phá tội phạm, khả năng xác định rõ sự thật vụ án

là hiện thực thì họ sẽ vững bước đi trên con đường tìm đến chân lý Vì bất kỳ

người phạm tội nào đù khôn ngoan, tính toán tinh vi đến đâu trong khi gây án

và che dấu tội phạm vẫn có những sơ hở, sai lầm trong việc để lại đấu vết

thực hiên tội phạm Vấn đề đặt ra chỉ là những NTHTT có kiên trì hay không

Thứ hai, nguyên tắc khách quan và toàn diện

Một vụ phạm tội diễn ra là kết quả tác động của nhiều yếu tố, phương diện, đôi lúc có vẻ rời rac nhưng thực ra lại có sự tống thể, thống nhất mà con người không thể ngờ tới Do đó khi khám phá tội phạm phải có cái nhìn khách

quan và toàn diện Bởi chỉ như vậy mới có thể thu được những chứng cứ xác

thực nhất nhằm giải quyết đúng đắn vụ án hình sự

Nếu như nguyên tắc khách quan yêu cầu phải xem xét các sự vật, hiện tượng tự thân nó vốn có, tồn tại trong thế giới hay trong một vụ án Và việc

phản ánh nó phải trung thực, không thay đổi, bóp méo hay xê dịch Thì nguyên tắc toàn diện lại yêu cầu phải xem xét sự vật, hiện tượng trong tất cả

các mặt, các mối liên hệ của nó Bởi các sự vật, hiện tượng muôn màu, muôn

vẻ trong thế giới khách quan không có cái nào tồn tại riêng rẽ, biệt lập, không

có mối quan hệ với cái khác, mà chúng là một thẻ thống nhất, cái riêng trong

cái chung, Theo đó các dấu vết mang thông tin tội phạm đều có mối liên hệ

mật thiết với nhau, chúng là kết quả của sự tác động qua lại giữa các yếu tố

vật chất thuộc cấu trúc vụ phạm tội trong những điều kiện và hoàn cảnh cụ thể Nếu như gạt ra một vấn đề, một dấu vét nào đó cũng có thể dẫn tới việc giải quyết sai vụ án Và vấn đề đặt ra là phải tìm ra được mối liên hệ bản chất, những mặt cơ bản, chủ yếu để nhận thức đúng sự vật, hiện tượng để tìm ra

hướng giải quyết nhanh chóng, chính xác V.I Lênin đã viết: “Muốn thực sự

hiểu được sự vat, can phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả

các mối liên hệ và “quan hệ gián tiếp” của sự vật đó Chúng ta không thể làm được điều đó một cách đây đủ, nhưng chúng ta cần thiết phải xem xét tắt cả mọi mặt sẽ đề phòng chúng cho chúng ta khỏi phạm phải sai lầm và sự cứng nhắc ”[14],(.42,tr.384) Do đó cán bộ tiến hành các hoạt động tố tụng phải

quán triệt nắm vững nguyên tắc này, làm việc thật kĩ, thật tỉ mi, chỉ tiết để tìm

ra chứng cứ xác thực nhất Khi sử dụng phương tiện chứng minh để tìm chứng cứ thì không chỉ là tìm ra những chứng cứ phạm tội mà phải bao gồm

cả chứng cứ không phạm tội để giải oan người vô tội Cần tránh thái độ nhìn

nhận, xem xét thiếu khách quan, phiến diện, thái độ nóng vội, chủ quan, duy ý

chí, cảm tính Bởi đễ dẫn đến sai lầm là ngộ nhận chứng cứ Chăng hạn: khi xem xét thủ đoạn gây án của một tội phạm nào đó thì thường thủ đoạn gây án

mang tính bền vững tương đối; nhưng khi xem xét không vì thế mà cứng

nhắc, rập khuôn theo tài liệu so sánh vì “những thủ đoạn gây án tương tự nhau hoàn toàn có khả năng xuất hiện ở một người nào đó cũng như ở những người

khác nhau không có mối liên hệ, quan hệ với nhau” [ 8], (tr.580)

Vì vậy quán triệt và nắm vững nguyên tắc này là cần thiết, vô cùng quan trọng trong việc giải quyết đúng đắn vụ án hình sự, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội

Thứ ba, nguyên tắc vận động và phát triển

Thế giới vật chất luôn luôn trong trạng thái vận động, biến đổi không ngừng Và vận động là phương thức tồn tại của vật chất “ iogic biện chứng

doi hoi phải xem xét sự vật trong sự phát triển, trong sự “ tự vận động ” (như Hêghen có lúc đã nói” trong sự biến đối của nó “ nếu không sẽ không thể

nhận thức đúng bản chất của chúng” [14], (1.42, tr.364) Bởi các tình tiết, các

sự kiện trong vụ án luôn vận động, thay đổi không ngừng Mặc dù ta thấy

trong thế giới khách quan tồn tại rất nhiều sự vật, hiện tượng đứng im Nhưng

đó chỉ là hình thức, cái biểu hiện ra bên ngoài, còn bên trong nó vẫn đang tự thân vận động Bởi theo chủ nghĩa duuy vật biện chứng thì mọi sự cân bằng chỉ là tương đối và tạm thời trong sự vận động tuyệt đối và vĩnh viễn của thế

giới vật chất

Nguyên tắc này cho thấy, trong quá trình sử dụng phương tiện chứng

minh dé tim chứng cứ trong vụ án hình sự phải luôn có nhận thức, tư duy vận

động Bởi quá trình diễn biến của vụ phạm tội là một quá trình vật chất vận

động, đó là quá trình diễn ra nối tiếp, xen kẽ của rất nhiều yếu tố phức tạp,

dưới nhiều hình thức vận động và là quá trình chuyên hoá giữa chúng

Như vậy, thế giới vật chất luôn luôn vận động và phát triển, thì tư duy

nhận thức của con người cũng phải theo hướng phát triển để hoàn thiện, nâng cao năng lực, không thể cứng nhắc, giản đơn, máy móc lý luận Nếu không sẽ

dẫn tới nhiều sai lầm đáng tiếc

phải đặt chúng trong những hoàn cảnh và diều kiện mà chúng đã phát sinh và

ton tai Trong xem xét, điều tra tội phạm phải phân tích thật kĩ, cụ thé các tình

huống Điều này đòi hỏi NTHTT phải sáng tạo trong nhận thức cũng như trong hành động

Nguyên tắc lịch sử cụ thể yêu cầu phải nắm vững các quy luật về sự

hình thành, tồn tại và biến đổi của chứng cứ, cũng như những quy luật về thu

thập, đánh giá và sử dụng chứng cứ Trong từng phương án cụ thê trong tim

chứng cứ tội phạm cần có những lựa chọn về biện pháp, lựa chọn phương tiện

chứng minh cho phù hợp, có khả năng đạt được hiệu quả cao nhất Vì vậy,

ứng với mỗi tình huống, điều kiện hoàn cảnh cụ thể phải xác định được cần sử

dụng những phương tiện nào, đặt nó trong mối tương quan với không gian, thời gian, thời điểm lịch sử cụ thể Bởi sử dụng phương tiện, phương pháp sai

thì không thể cho kết quả đúng

Tóm lại, việc quán triệt đầy đủ các phương pháp luận về phép biện chứng của chủ nghĩa maxit trong việc sử dụng phương tiện chứng minh trong

quá trình chứng minh không chỉ tạo điều kiện cho điều tra viên, kiếm sát viên,

thâm phán có những nhận thức, nhận định đánh giá đúng đắn và chính xác sự

thật khách quan, có những lựa chọn, tư tưởng chỉ đạo việc sử dụng phương tiện chứng minh có hiệu quả

1.2 Các phương tiện chứng minh trong vu án hình sự

Để giải quyết đúng đắn một vụ án hình sự, không để lọt tội phạm cũng như không làm oan sai người vô tội thì vệc tìm ra chứng cứ chứng minh là vô

cùng quan trọng Bởi nó xác định những tình tiết, sự kiện thực tế, khắng định

và đồng thời loại trừ, phủ định những gì không có thật, không xảy ra và không tồn tại trong hiện thực khách quan

Chứng cứ còn có vai trò quan trọng vì nó có ý nghĩa dựng lại bức tranh toàn cảnh của vụ án hình sự đúng như thực tế nó đã xảy ra Việc giải quyết vụ

án hình sự thì mọi giai đoạn TTHS đều dược mở ra và kết thúc từ vấn đề

chứng cứ, xuất phát từ chứng cứ

Với vai trò quan trọng như vây, chứng cứ đã được định nghĩa một cách

cụ thể trong BLTTHS 2003

Khoản 1 Điều 64 BLTTHS Việt Nam 2003 quy định: “ Cứng cứ là

những gì có thật được thu thập theo trình tự, thủ tục do bộ luật này quy định

mà cơ quan diéu tra, vién kiểm soát, toà án dùng làm căn cứ để xác định có hay không có hành vi phạm tội, người thực hiện hành vi phạm tội cũng như

những tình tiết khác cân thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án”

Hay nói một cách khái quát nhất chứng cứ trong vụ án hình sự là những thông tin xác thực về những gì có thật liên quan đến hành vi phạm tội, được

ghi nhận hoặc lưu giữ trong các tài liệu thực tế được thu thập theo những trình

tự, thủ tục do pháp luật quy định mà nhữnh người và những CQTHTTT dung

làm căn cứ đề xác định sự thật khách quan của vụ án

Có thể nói, chứng cứ là yếu tố tiên quyết, ảnh hưởng , liên quan trực tiếp tới việc giải quyết đúng đắn vụ án hình sự Do đó, để đảm bảo cho việc

tìm kiếm, thu thập, đánh giá và sử dụng đươc chứng cứ đúng đắn và đầy đủ

và nhanh nhất, BLTTHS Việt Nam cũng quy định về nguồn chứng cứ (hay phương tiện chứng minh) để những người, những CQTHTT sử dụng tìm ra chứng cứ

Khoản 2 điều 64 BLTTHS Việt Nam 2003 quy định chứng cứ xác định bằng :

a, Vật chứng

b, Lời khai của người làm chứng, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị

đơn dân sự, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo

c, KLGD

d, Biên bản hoạt độnh điều tra, xét xử và các tài liệu đê vật khác

BLTTHS Việt Nam quy định việc chứng cứ được xác định bằng các phương tiện trên đã thể hiện rõ quan niệm là sự phân biệt chứng cứ va nguôn của chứng cứ

Nguồn của chứng cứ (hay phương tiện chứng minh) trong vụ án hình

sự không phải là chứng cứ mà là những phương tiện được BLTTHS Việt Nam

quy định NTHTT, các CQTHTT có thể sử dụng theo trình tự, thủ tục luật

định để rút ra kết luận chứng cứ Thông qua nguồn chứng cứ (phương tiện

chứng minh ) để từ đó làm sáng tỏ sự thật khách quan vụ án

Nguồn chứng cứ (hay phương tiện chứng minh) không phải là chứng

cứ, không trực tiếp giải quyết vụ án mà chỉ góp phần quan trọng trong việc làm sang tỏ “những gì có thật”

1.2.1 Phương tiện chứng mình là vật chứng

Điều 74 BLTTHS quy định: “ Vá/ chứng là vật dùng làm công cụ,

phương tiện phạm tội; vật mang dấu vết tội phạm; vật là đối tượng của tội phạm cũng như tiền bạc và những vật khác có giá trị chứa miinh tội phạm và

người phạm tội ”

Từ quy định của luật, chúng ta có thể khái quát khái niệm vật chứng:

vật chứng là vật thé thu thập được theo thủ tục do pháp luật TTHS quy định,

chứa đựng ngững thông tin có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án

Quy định trên cho thấy vật chứng là nguồn chứng cứ quan trọng trong

vụ án hình sự Thông qua vật chứng các cơ quan tiếnn hành tô tụng, NTHTT

có thấm quyền có thể rút ra được chứng cứ chứng minh tội phạm cũng như

các tình tiết khác giúp cho việc giải quyết đúng đắn vụ án

Hoạt động phạm tội là một hoạt động vật chất, khi người phạm tội thực hiện một tội phạm thì sẽ có những tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến đối tượng khác thuộc thế giới khách quan Và các hoạt động đó được ghi lại, lưu

giữ lại thông qua những điều kiện môi trường khác nhau thuộc thế giới khách

quan mà ta gọi chung nhất là “ dấu vét tội phạm” Chúng bao gồm những dấu vết vật chất và dấu vết phi vật chất

Nhưng sở dĩ ta có thể nhận thức được vụ án, tìm dược vật chứng bởi

những cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mac-lênin Đó là thé giới vật chat có thuộc tính phản ánh Nó có thê là sự “tự” phản ánh hoặc được phản ánh thông qua

sự tác động qua lại lẫn nhau Chăng hạn, hành vi giết người là dung dao chém, đâm nạn nhân, vết cắn, cào, cấu Tóm lại, thông qua sự phản ánh của các sự vật, hiện tượng liên quan mà chúng ta biết được những diễn biến hành

vi phạm tội, người phạm tội và các tình tiết khác của vụ án Chính những sự vật, hiện tượng mang tính hữu hình, cụ thể phản ánh tình tiết của tội phạm đó,

trong TTHS gọi đó là vật chứng

Việc vật chứng được coi là ngồn chứng cứ có nghĩa rằng: vật chứng là

một trong những hình thức tồn tại của chứng cứ, là một phần của chứng cứ, chứng minh cho các tình tiết của vụ án được rút ra tư vật chứng Chắng hạn, dao dùng để chém nạn nhân nếu ta thu giữ được ở hiện trường được ghi lại

trong biên bản tố tụng thì đó là vật mà thông qua đó ta xác định được công cụ phạm tội là đao chứ không phải là cái gì khác; hay chiếc dép thu được tại hiện

trường vụ cướp tài sản sẽ trở thành vật chứng làm chứng cứ chứng minh cho

sự hiện điện của chủ nhân chiếc đép tại nơi xảy ra vụ án

Như vậy, vật chứng là vật mà thông qua nó ta có thê chứng minh được tình tiết này hay tình tiết khác trong vụ án Trong một số trường hợp vật chứng có ý nghĩa quyết định cho việc điều tra, khám phá tội phạm và người phạm tội

Vật chứng trước hết là vật chứ không thể là gì khác Dưới góc độ ngôn

ngữ học thì khái niệm “ vật”“được hiểu là cái có “ hình khối và có thể nhận

biết được”

Thông qua định nghĩa vật ta có thé hiểu có hình khối là có kích thước

(dài, rộng, cao, ) có trọng lượng mà con người có thể nhận biết được thông

qua các giác quan

Như vậy, các sự vật, hiện tượng hữu hình, cụ thể đều thuộc khái niệm vật và có thê là vật chứng trong vụ án hình sự

Nhưng không phải tất cả những vật tim thấy ở hiện trường một vụ án

déu 1a vat chứng Vật chỉ có thể trở thành vật chứng nếu nó chứa đựng những

thông tin có ý nghĩa đối với việc giải quyết vụ án và được thu thập theo

những thủ tục do pháp luật quy định

Vật dùng làm công cụ, phương tiện phạm tội

Khái niệm công cụ, phương tiện phạm tội là đối tượng vật chất mà

người phạm tội sử dụng để tác động lên đối tượng, và qua đó gây ra thiệt hại

cho khách thể; phương tiện phạm tội là một dạng cụ thể của công cụ phạm tội Vật dùng làm công cụ, phương tiện phạm tội được xem là những vật hỗ trợ cho tội phạm thực hiện hành vi phạm tội của mình, như : dao, gậy, dây,

phương tiện giao thông, phương tiện liên lạc

Vật mang dấu vết tội phạm là những gì người phạm tội để lại tại hiện trường, trên các công cụ, phương tiện phạm tội như: dấu vân tay, vết máu, vết

xước, vết cạy phá, dấu giày

Dấu vết tội phạm là những phản ánh vật chất do tội phạm gây ra có thể

tồn tại ở các dạng thể rắn, lỏng, khí

Tuy nhiên, không phải bất kì hành vi phạm tội nào cũng đều gây ra dấu vết trên các đồ vật khác nhau Có nhiều dấu vết tuy nó tồn tại trong môi trường xung quanh nhưng không thể để lại dấu vết trên cdc vat Chang han

như âm thanh, ánh sang, từ trường, điện trường, Để thu được những dấu vết

đó phải sử dụng các phương tiện khoa học, kĩ thuật, sau đó được chuyển

thành những chứng cứ pháp lý thông qua các phương tiện khác Ví dụ: máy

đo nồng độ cồn trong máu của người gây tai nạn giao thông, dụng cụ hút, lưu

giữ mùi vị tại hiện trường, máy ghi âm cường độ âm thanh, ánh sáng Trong

những máy móc đó lưu giữ những dấu vét tội phạm nhưng chúng ta không gọi

đó là vật chứng Trong trường hợp này nếu muốn sử dụng làm vật chứng, để

đảm bảo kết quả thu lượm được dấu vết tại hiện trường có giá trị chứng minh

thì các CQTHTT phải chuyển hoá thành chứng cứ thông qua các biên bản

hoạt động tố tụng Còn các biên bản này tuy có giá trị quan trọng trong việc

chứng minh nhưng cũng không được coi là vật chứng

Như vậy, vật mang dấu vết tội phạm chỉ bao gồm những vật hữu hình

cụ thể mà trên nó lưu giữ lại các dấu vết tội phạm mà chúng ta có thể quan sát, đánh giá, phân tích, kiểm tra Ví dụ: con dao dính vết máu, vật mang vết

trầy xước do va chạm với vật cứng khác, phương tiện gây tai nạn giao thông

có dấu vết va chạm dính sơn

Vật là đối tượng của tội phạm là những giá trị mà tội phạm tác động, xâm hại đến nhằm chiếm đoạt mà gây ra thiệt hại cho những quan hệ xã hội

nhất định

Hay cụ thể hơn, vật là đối tượng tội phạm là đồ vật, tài sản bị hành vi

phạm tội tác động, gây biến đổi tương đối về vị trí, hình dáng, kích thước,

tính chất Ví dụ: xe máy trong vụ trộm cắp là đối tượng của tội phạm trộm cắp; hàng cấm là đối tượng của tội phạm sản xuắt, tàng trữ, vận chuyền mua bán hàng cấm; tài sản bị hư hỏng là đối tượng của tội phạm huỷ hoại hoặc cố

ý làm hư hỏng tài sản

Vật là đối tượng của tội phạm cũng có thể là vật mang dấu vết tội

phạm Điều này tuỳ thuộc từng vụ án cụ thể và vai trò chứng minh của vật

chứng đó dé chúng ta xác định cho chính xác Ví dụ: việc tội phạm vào nhà cố

ý làm hư hỏng tài sản, đập phá tài sản và bỏ trốn đề lại dấu vân tay trên yên

xe mété, trường hợp này ta nên xem chiếc xe môtô là vật mang dấu vét tội

phạm chính xác hơn là đối tượng của tội phạm

Tiền bạc và vật khác có giá trị chứng minh tội phạm hoặc người phạm tội

Tiền bạc là một loại tài sản, một phương tiện thanh toán Các loại kim

khí, đá quý, ngân phiếu, cổ phiếu tuy có giá trị thanh toán, trao đổi trên thị

trường nhưng không thuộc khái niệm tiền bạc mà có thể thuộc về khái niệm vật là phương tiện phạm tội, vật là đối tượng của tội phạm Ví dụ: vàng, bạc,

đá quý, ngân phiếu, cỗ phiếu, công trái dùng làm việc hối lộ thì những cái đó

thuộc khái niệm phương tiện phạm tội hoặc khái niệm vật là đối tượng của tội

Vật chứng minh cho tội phạm là vật thông qua đó chúng ta có thê rút ra được chứng cứ chứng minh có tình tiết này hoặc tình tiết khác thuộc yéu tố

cấu thành tội phạm

Vật khác có giá trị chứng minh người phạm tội

Theo nghĩa rộng, khái niệm tội phạm đã bao hàm người phạm tội Chính vì vậy, vật chứng là vật có giá trị chứng minh tội phạm đã bao hàm khái niệm vật có giá trị chứng minh cho người phạm tội Tuy nhiên, việc tách cụm từ tội phạm và người phạm tội độc lập để nhằm nhắn mạnh yếu tố chủ thể của tội phạm

Vật có giá trị chứng minh cho người phạm tội là vật chứng minh cho tư

cách chủ thể tội phạm của một người phạm tội Hay nói cách khác, những vật

có giá trị xác định đúng một người nào đó đã thực hiện hành vi phạm tội hay không Ví dụ: chiếc dép của người phạm tội (xác minh được) thu dược tại

hiện trường vụ giết người, dấu vân tay thu được tại hiện trường vụ trộm cắp tài sản do người phạm tội dé lai (được xác minh)

1.2.2 Phương tiện chứng mình là lời khai

Khác với vật chứng là những cái tồn tại khách quan mà con người có

thể chiếm giữ, nắm bắt, tri giác và nhận thức được một cách rõ ràng Lời khai lại là nguồn chứng cứ phi vật thể, không được lưu giữ ở thế giới khách quan

mà lưu giữ trong ý thức của NTGTT

Do được lưu giữ trong ý thức chủ quan của con người nên tính khách

quan của lời khai bị tác động bởi nhiều yếu tố khác nhau như: hoàn cảnh, điều kiện khách quan (thời gian, thời tiết, ) hoặc năng lực tâm sinh lý chủ quan (trạng thái tâm lý, khả năng thính giác, thị giác, trí nhớ, ) khi thu nhận, lưu giữ thông tin để cung cấp lời khai; hay những mối quan hệ xã hội, những lợi

ích khác nhau đã vô tình hay có ý làm sai lệch những thông tin mà người đó biết được về vụ án, ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến việc xác định sự thật vụ

án Vì vậy, khi đánh giá chứng cứ lời khai không được chỉ dựa trên niềm tin

nội tâm Mà “ việc đánh giá chứng cứ và các tình tiết liên quan đến vụ án theo niềm tin nội tâm phải dựa vào việc xem xét những sự kiện có thật trong một

tổng thể cũng như mối liên hệ giữa chúng với nhau và phải biết sử dụng và

kết hợp nhuần nhuyễn những kiến thức chuyên môn, kinh nghiệm và sự lịch

lãm của ban than’ 5], (tr.592)

Việc sử dụng lời khai để chứng minh vụ án hình sự thì trừ lời khai của

bị can, bị cáo, người bị bắt tạm giữ thì lời khai của những người khác sẽ

không được dùng làm chứng cứ nếu họ không nói rõ vì sao họ biết được

những tình tiết đó

Lời khai bao gồm lời khai của người làm chứng, người bị hại, nguyên

đơn dân sự, bị đơn dân sự, người bị bắt, người bị tạm giữ, bị can, bị cáo Điều

này đã được quy định cụ thể từ Điều 67 đến Điều 72 BLTTHS Việt nam

Trong lời khai, lời khai của người làm chứng là rất quan trọng

Trong quan hệ pháp luật nói chung, người làm chứng là người có đủ diều kiện do pháp luật quy định, có mặt và trực tiếp làm chứng cho việc xảy

ra của một sự kiện pháp lý nhất định

Tong quan hé té tụng, người làm chứng là người biết được những tình

tiết có liên quan đến vụ án và được CQTHTT triệu tập đến để khai báo về

những sự việc (tình tiết) cần được xác minh trong vụ án

Còn trong TTHS nói riêng, người làm chứng có thể là người trực tiếp

hoặc gián tiếp (qua người khác) biết được những tình tiết liên quan đến hành

tội họ, và một số nước trên thế giới cho bị can có quyền, được phép giữ

im lặng, không khai báo

Như đã trình bày ở trên, vì lời khai mang tính phi vật thể, được lưu

giữ trong ý thức nên bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố Do đó để lời khai của

người làm chứng được khách quan, đánh giá chính xác thì nhưng người sau đây không được làm chứng: người bào chữa của bị can, bị cáo; người do

nhược điểm về thể chất hoặc tỉnh thần mà không có khả năng nhận thức

được những tình tiết của vụ án hoặc có khả năng khai báo không đúng đắn

vụ án Cụ thể, khoản 1 Điều 67 BLTTHS Việt nam quy định: “ Người làm

chứng trình bày những gì họ biết về vụ án, nhân thân người bị bắt, bị tạm

giữ, bị can, bị cáo, người bị hại, quan hệ của họ với người bị bắt, bị tạm

giữ, bị can, bị cáo, người bị hại, người làm chứng khác và trả lời những

câu hỏi đặt ra ”

Trong những trường hợp cần thiết NTHTT cũng phải làm rõ đặc điểm

về tâm sinh lí của ngươi làm chứng

Việc thu thập, đánh giá lời khai cũng phải thật thần trọng Bởi trong

một vụ án có thể có một hoặc nhiều người làm chứng với khả năng nhận thức, trạng thái tâm sinh lí, mối quan hệ khác Nhưng lời khai của họ lại có tác

động ảnh hưởng rất lớn đến tính khách quan của lời khai cũng như đến việc

xác định rõ sự thật khách quan của vụ án Nghĩa là phải cân nhắc đến những

đặc điểm tâm sinh lí, khả năng nhận thức, trí nhớ, tiếp nhận thông tin của

người làm chứng Có sự phân tích, đánh giá một cách logic, hệ thống và khoa học, tránh dẫn tới sai lầm là không xác định, đánh giá được đúng lời khai có

giá trị hay không

BLTTHS Việt nam đã có nhiều quy định cụ thể nhằm đảm bảo tính

khách quan của lời khai như: khi lấy lời khai của người làm chứng dưới 16 tuổi phải có sự có mặt của cha mẹ, thầy cô giáo, người đại diện hợp pháp khác; khi có sự nghi ngờ về khả năng nhận thức và khai báo của người làm chứng thì phải thực hiện trưng cầu giám định theo khoản 1 Điều 155 BLTTHS Việt nam Khi lấy lời khai của người làm chứng cũng phải xem xét,

cân nhắc, đánh giá mối quan hệ của họ với người bị bắt, bị tạm giữ, bị can, bị

cáo, người bị hại và người làm chứng khác Bởi tính chất của những mối quan

hệ đó có ảnh hưởng rất lớn đến tính chính xác, khách quan của vụ án

BLTTHS cũng quy định rằng khi lấy lời khai, cũng cần xác minh, đánh

giá chính xác xuất xứ thông tin mà người làm chứng biết được là do trực tiếp hay gián tiếp (chỉ là chứng cứ thuật lại) qua lời kể của người khác Từ đó có

biện pháp thu thập thêm chứng cứ Khoản 2 Điều 67 BLTTHS Việt nam quy

định: “ không đươc dùng làm chứng cứ những tình tiết do người làm chứng

trình bày nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó ”

1.2.3 Phương tiện chứng mình là KLŒGĐ

Trong hoạt động TTHS, để giúp các CQTHTT giải quyết tốt vụ án, đưa

ra được kết luận khách quan, công tác giám định có vai trò hết sức quan trọng Bởi kết luận được rút ra từ giám định tư pháp cung cấp cho các CQTHTT những chứnh cứ mang tính khoa học KLGĐ cũng được coi là nguồn chứng

cứ, nhiều trường hợp là nguồn chứng cứ quan trọng, duy nhất để buộc tội hoặc định khung hình phạt, mức bồi thường thiệt hại

KLGD là đánh giá cụ thể một vấn đề bằng văn bản của người có trình

độ chuyên môn về vấn đề khoa học tương ứng liên quan đến vụ án hình sự và

được CQTHTT trưng cầu

Bộ luật hình sự đã có quy định khá cụ thể và đầy đủ về vấn đề

này.Những nội dung có liên quan đến vấn đề này được quy định tại các Điều

60; 73; 155; 156; 157; 158; 159; 193; 215; 311 Và cụ thể hơn, vấn đề giám

định tư pháp được điều chỉnh bởi Pháp lệnh giám định tư pháp do Uỷ ban

Thường vụ Quớc hội thông qua va có hiệu lực thi hành kế từ ngày 1/1/2005 Phạm vi KLGĐ được luật giới hạn trong quyết định trưng cầu giám định của các CQTHTT Nhưng có những trường hợp không có quyết định

trưnng cầu giám định vẫn bắt buộc phải giám định, đó là các trường hợp quy

định tại khoản 3 Điều 155 và điểm b khoản 2 Điều 75 BLTTHS 2003 và

những trường hợp giám định mà các CQTHTT thấy cần thiết

Việc giám định có thể do một người hoặc một nhóm người tiến hành

Nên nếu nhóm người có cùng chung KLGĐ thì KLGĐ là văn bản kết luận

chung Nếu có ý kiến khác nhau thì mỗi người đều có kết luận riêng của mình

trong van ban KLGD chung

KLGĐ có vai trò rất quan trọng, là sự khắng định đánh giá của người

có trình độ chuyên môn trong lĩnh vực khoa học, kĩ thuật KUGĐ có giá trị

chứng minh rất cao Do đó trong trường hợp khi so sánh với các chứng cứ

khác, nếu CQTHTT không đồng ý với KLGĐ thì phải nêu rõ lí đo (khoản 2

Điều 73 BLTTHS); trường hợp nội dung KLGĐ chưa rõ ràng, chưa đầy đủ

hoặc phát sinh những vấn đề mới liên quan đến những tình tiết của vụ án đã được kết luận trước đó thì tiến hành giám định bổ sung; trường hợp nghi ngờ

về KLGĐ hoặc có mâu thuẫn trong các KLGĐ về cùng một vấn đề thì tiến

hành giám định lại bằng người giám định khác (Điều 159 BLTTHS 2003)

Để đảm bảo cho việc đánh giá KLGĐ được chính xác, khách quan,

BLTTHS cũng quy định rất cụ thể nội dung bản KLGĐ (Điều 157 BLTTHS)

Để làm sáng tỏ hoặc bố sung nội dung KLGĐ, cơ quan trưng cầu giám định

có thể triệu tập người giám định hỏi thêm về những tình tiết cần thiết và có

thể quyết định giám định bổ sung hoặc giám định lại (Điều 157 BLTTHS

2003)

Bị can, bị cáo và những NTGTT khác có quyền có ý kiến của mình về

KLGĐ, yêu cầu giám định bổ sung hoặc giám định lại theo Điều 158

BLTTHS 2003

1.2.4 Các phương tiện chứng mình khác

Phương tiện chứng minh là các biên bản hoạt động tố tụng

Biên bản hoạt động tố tụng là sự hợp pháp hoá các nguồn chứng cứ,

đưa những nguồn chứng cứ trở thành những chứng cứ về mặt pháp lý

Nghĩa là, các hoạt động tố tụng trong điều tra và xét xử vụ án hình sự

như bắt người, khám xét, khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tw thi, đối chất, nhận dạng, thực nghiệm điều tra, tiến hành phiên toà và các hoạt động tố

tụng khác (thu giữ tài liệu, điện tín, điện báo, xem xét dấu vết trên thân thé )

phải được thực hiện theo quy định của pháp luật và được lập thành biên bản

lam cơ sở cho việc giải quyết vụ án Vì những tình tiết của vụ án được ghi

trong biên bản đó có thể được coi là chứng cứ (điều này được quy định rõ tại Điều 77 BLTTHS )

Để các biên bản tố tụng được coi là chứng cứ, tức là thoả mãn các thuộc tính khách quan, liên quan và hợp pháp, các biên bản hoạt động tố tụng

cũng phải được thực hiện một cách khách quan, thể hiện được toàn bộ diễn biến của hoạt động tố tụng, theo đúng các hình thức, thủ tục được quy định tại

Điêù 95, Điều 125, Điều 200 BLTTHS quy định

Phương tiện chứng minh là các tài liệu và các đồ vật khác do các cơ

quan, tổ chức, cá nhân cung cấp

Trong quá trình tố tụng điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự, các cơ

quan, tổ chức, cá nhân có thể cung cấp các tài liệu cũng như đỗ vật cho

CQTHTT Ngoài các tài liệu, đồ vật là vật chứng theo quy định tại Điều 74 BLTTHS 2003, thì theo Điều 7§ BLTTHS cũng quy định : “ Những tình tiết

có liên quan đến vụ án được ghi nhận trong các tài liệu cũng như dé vat do co

quan, tố chức, cá nhân cung cấp có thể được coi là chứng cứ nếu có những

dấu hiệu quy định tại Điều 74 BLTTHS” Nghĩa là những tài liệu, đồ vật được

cung cấp được ghi nhận một cách hợp pháp theo trình tự thủ tục luật định đều

có thê trở thành chứng cứ trong vụ án

1.3 Ý nghĩa của phương tiện chứng minh trong vụ án hình sự

Trong một xã hội càng văn minh thì vấn đề bảo vệ quyền con người càng được nâng cao và tôn trọng Nhưng cũng trong tình hình tội phạm ngày

càng gia tăng, diễn biến phức tạp và tỉnh vi như hiện nay làm xâm hại nghiêm trọng đến nhiều quan hệ xã hội Thì làm thế nào để bảo vệ quyền con người

và ngăn ngừa, phòng chống tội phạm, trừng trị kẻ phạm tội là vấn dé can

quan tâm

Vì vậy, BLTTHS ra đời với nhiều quy định đã góp phần vào công tác này Trong đó, quy định về phưong tiện chứng minh có vai trò và ý nghĩa to lớn

Trừng trị kẻ phạm tội khách quan, khoa học, đúng pháp luật, đúng

người đúng tội, không làm oan sai người vô tội

Vì các phương tiện chứng minh là cung cấp nguồn chứng cứ quan trọng

cho công tác tố tụng, giải quyết đúng đắn vụ án Việc sử dụng phương tiện

chứng minh đúng sẽ đem lại những cơ sở quan trọng để những NTHTT có cơ

sở đưa ra những nhận xét, đánh giá, kết luận có hay không có hành vi phạm

tội, người phạm tội, kết luận về tội phạm với một mức án phù hợp, bảo vệ

quyền lợi ích hợp pháp của những người khác Và có những trường hợp là giải oan cho người bị tình nghi

Sử dụng phương tiện chứng minh trong việc giải quyết vụ án hình sự

đảm bảo cho công tác tố tụng được nhanh chóng, kịp thời, tìm kiếm chứng cứ được dễ dàng, thuận tiện.Vì khi luật có những quy định cụ thể thì sẽ tạo ra những điều kiện pháp lí quan trọng cho các CQTHTT thực hiện công tác của mình.Vắấn đề đặt ra chỉ là các cơ qan tiến hành tố tụng và những NTHTT sử dụng phương tiện chứng minh như thế nào

Việc sử dụng phương tiện chứng minh có hiệu quả có ý nghĩa to lớn

góp phần xây dựng nền pháp chế XHCN

Hiện nay Đảng, Nhà nước ta đang tiến hành xây dựng nền pháp chế thì pháp luật là công cụ rất quan trọng đề Nhà nước quản lí xã hội.Vắn đề quản lí

xã hội bằng pháp luật mục đích cuối cùng cũng là bảo vệ con người, vì con

người Vì vậy những hành vi xâm hại đến lợi ích của con người phải bị trừng

tri Nhung vi là nền pháp chế nên cũng không thể buộc tội một người khi

không có chứng cứ Mà chứng cứ có được là lấy từ nguồn chứng cứ, thông qua các phương tiện chứng minh

Như vậy, phương tiện chứng minh có ý nghĩa rất to lớn, những người

có trách nhiệm và thâm quyền sử dụng phải làm sao nâng cao hiệu quả của nó trong quá trình giải quyết vụ án

Vật chứng là phương tiện chứng minh quan trọng góp phần trong việc

rút ra chứng cứ, làm rõ sự thật khách quan của vụ án hình sự Hay nói cách

khác, vật chứng không phải là chứng cứ mà chỉ là nguồn của chứng cứ, không

phải cứ tìm thấy vật chứng là chứng minh được tội phạm hay đã kết luận tội

một người Việc sử dụng vật chứng làm phương tiện chứng minh nhằm tạo

điều kiện cho công tác TTHS Tuy nhiên, nhìn chung thực tiễn sử dụng phương tiện chứng minh là vật chứng còn nhiều vấn đề cần quan tâm

Ngay từ lý luận về nó, đó là khái niệm về vật chứng Điều 74 Bộ luật tố

tụng hính sự Việt Nam quy định: “V4 chứng là vật được dùng làm cônh cụ,

phương tiện phạm tội, vật mang dấu vết tội phạm, vật là đối tượng của tội phạm cũng như tiền bạc và vật khác có giá trị chứng mình tội phạm và người

phạm tdi.”

Khái niệm này xét dưới góc độ ngôn ngữ học tương ứng khái niệm

“vật” thì khá hoàn chỉnh, cụ thể, tuyệt đối Nhưng dưới góc độ logic học, định

nghiã “vật chứng” quy định tại Điều 74 BLTTHS lại chưa hoàn chỉnh về cầu

trúc Vì định nghĩa “vật chứng” tại Điều 74 mới chỉ đề cập đến ngoại diên

“vật chứng” chưa đề cập đến nội hàm của nó Nội hàm của nó phải đi từ khái

niệm “vật” của ngôn ngữ học và ý nghĩa nó trong TTHS Và nội hàm của nó

được hiểu là vật có giá trị chứng minh tội phạm và người phạm tội cũng như

các tình tiết khác cần thiết cho việc giải quyết đúng đắn vụ án hinh sự

Từ lý luận còn nhiều vấn đề vướng mắc chưa hoàn chỉnh, rõ ràng, cụ

thé, dẫn tới thực tiễn áp dụng nó còn nhiều sai lầm và khó khăn

Không phát hiện và không thu thập được vật chứng

Điều này dẫn tới tình trạng không khám phá được tội phạm, bỏ lọt

người phạm tội, vụ án phải điều tra lại, điều tra bổ sung, đình chỉ

Ngay từ khi nhận duoc thong tin ban đầu về vụ án, đòi hỏi việc điều tra

phải được tiền hành khẩn trương kịp thời tìm kiếm, thu thập vật chứng, tránh

để lâu sẽ khó khăn đo bị phi tang, cất dấu, huỷ hoại Nhưng thực tiễn cho

thấy, khi nhận được thông tin, việc điều tra thu thập, tìm kiếm vật chứng tại

hiện trường là rất chậm trễ, thiếu kịp thời Khi vật chứng, dấu vết đã bị tiêu

huý, không còn nguyên vẹn, cơ quan điều tra mơi đến nơi vụ án đi tìm nguồn lưu giữ chứng cứ, đặc biệt là vật chứng thì đã muộn

Khi các nguồn chứng cứ, vật chứng, dấu vét đã không còn nguyên vẹn,

đã bị huỷ hoại, thay đổi thì không thể tìm thấy những vật chứng, dấu vết

có giá trị và ý nghĩa thật sự, có thể là cái để tìm ra điểm mấu chốt của vụ án

Từ việc không thu thập, phát hiện được vật chứng dẫn tới một tình trạng là hệ quả của việc không thu thập, không phát hiện được vật chứng, đó

là cứ thấy dấu vết đồ vật lạ trên hiện trường vụ án là đều thu giữ mà thiếu tư

duy logic

Mà việc tìm kiếm, thu thập vật chứng quá nhiều như vậy mà thậm chí

có những cái không có giá trị, ý nghĩa chứng minh thì dẫn đến ling tung, mat phương hướng điều tra, đánh giá sai về vật chứng Hậu quả là vụ án rơi vào

bế tắc, hậu quả làm oan sai người vô tội vì nguồn chứng cứ vật chứng đã

bị tiêu huỷ hoặc “biến mất” không còn khả năng thu thập Và thu thập quá

nhiều, tràn lan lại làm cho sự việc thêm rắc rối, không biết đánh giá vật chứng

như thế nào? Đâu là vật chứng có giá trị, ý nghĩa thậm chí đánh giá vật

chứng của vụ án thiếu cơ sỡ thực tiễn và cơ sở pháp luật

Việc thu thập, đánh giá, xử lý vật chứng còn vi phạm thủ tục TTHS

Điều 75 BLTTHS quy định cụ thể về vấn đề thu thập vật chứng Theo

đó vật chứng cần được thu thập kịp thời, đúng đắn, đầy đủ, vật chứng phải

được mô tả đúng thực trạng vào biên bản và đưa vào hồ sơ vụ án Trong

trường hợp vật chứng không thể đưa vào hồ sơ vụ án thì phải chụp ảnh và có thé gi hình để đưa vào hồ sơ vụ án Và nguyên tắc luật định đòi hỏi các dấu

vết,vật chứng của vụ án phải được bảo quản nguyên vẹn, không để mắt mát, lẫn lộn, hư hỏng và không được để dấu vết và mẫu so sánh tiếp xúc, tác động lẫn nhau, không được thử hoặc thí nghiệm một cách tuỳ tiện thiếu cơ sở khoa học Nhưng thực tiễn là khi thực hiện các hoạt động thu thập vật chứng không

ít NTHTT do bất cần làm mắt mát, hư hỏng, dé lẫn lộn dấu vết, nhằm, thậm

chí cố tình đánh tráo, cất đấu hoặc huỷ họai những vật chứng quan trọng

nhằm làm sai lệch hồ sơ vụ án.Việc thu giữ dấu vết, vật chứng trong hoạt

động điều tra còn để xây ra tình trạng không lập biên bản, không niêm phong theo đúng quy định Trường hợp có lập biên bản nhưng lại ghi qua loa, đại

khái không mô tả, đánh số, ký hiệu vật chứng

Quá trình thu giữ, đóng gói và vận chuyền, bảo quản còn đề vật chứng

bị hư hỏng, thay đổi, làm giảm hoặc mất đi khả năng giám định Như: việc

giữ gìn, bảo quản dấu vân tây đề lại trên cốc phải đóng gói đúng quy trình kỹ thuật để giám định nhưng do nhiều nguyên nhân mà cán bộ điều tra đã làm vô

tình làm maats đấu vân tay đó hoặc làm dấu vân tay biến đổi khó khăn cho

việc giám định

Tình trạng thu giữ cả những tài sản, đồ vật không liên quan đến vụ án còn xảy ra Có những tài san chi cần kê biên để đảm bảo cho việc thi hành án nhưng lại thu giữ Chẳng hạn: trong vụ án có ý hủy hoại, làm hư hỏng tài sản của người khác, sau khi hung thủ bỏ trốn và bị phát hiện thì khi cơ quan công

an điều tra bắt hoặc khám xét chỗ ở của hung thủ thì lẽ ra chỉ thu giữ những

tài sản, đồ vật có liên quan, có ý nghĩa, giá trị phục vụ cho công tác điều tra

giải quyết vụ án như: công cụ hủy hoại tài sản, phương tiện thực hiện hành vi thì còn thu giữ những tài sản khác của hung thủ không phục vụ cho công

tác giải quyết vụ án, mà những cái đó chỉ để đảm bảo cho việc thi hành án sau

này của hung thủ như: điện thoại, máy vi tính, một chiếc xe khác

Việc thu thập dấu vết hình sự mang ý nghĩa chứng cứ có giá trị chứng

minh cao còn hạn chế, nhất là đối với vi vét, vi vat thé, các dấu vết điện tử 2.1.2 Sử dụng phương tiện chứng mình là lời khai

Cùng với các phương tiện chứng minh khác, việc sử dụng phương tiện

chứng minh là lời khai cũng rất quan trọng Pháp luật TTHS của nhiều nước

đặc biệt coi trọng và quy định rất chặt chẽ về lời khai Pháp luật TTHS Việt

Nam củng quy định lời khai là một nguồn chứng cứ quan trọng

Hầu hết các nước đều quy định lời thú tội của bị can do bị mớm cung,

doa nat, du dé, cưỡng ép, tra tan hoặc bằng các biện pháp gian lận khác đều

không được coi là chứng cứ, trong đó có Việt Nam Bộ luật tố tụng hính sự

Việt Nam quy định rất rõ và cụ thể Điều 131,132 quy định về việc hỏi cung

bị can và biên bản hỏi cung bị can, Điều 135,136 quy định về việc lấy lời khai

của người làm chứng, biên bản lấy lời khai của người làm chứng, Điều 137

quy định việc triệu tập lấy lời khai của người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị

đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án

Tuy nhiên thực tiễn cho thấy, việc lấy lời khai còn vi phạm nghiêm

trọng pháp luật tố tụng

Còn tình trạng mớm cung, tra tan, du dé, doa nat, cưỡng ép hoặc các biện pháp gian lận khác đề được lời khai nhận thú tội của bị can Mặc dù luật

không cho phép điều này Nhưng thực tiễn tình trạng này không phải ít Một

bộ phận cán bộ điều tra lấy lời khai thường bằng cách gợi ý cho bị can, bị cáo như: nên khai như thế này hay như thế khác có thể có lợi cho họ nhưng cung

có thể lại làm họ tư tội nhẹ sang một tội khác nặng hơn; hay dụ dỗ, mớm cung

họ rằng việc khai thành khân, thành khẩn nhận tội sẽ được hưởng chính sách

khoan hồng của nhà nước Vì thế trước sự dụ dỗ ngọt ngào của cán bộ xét hỏi

hoặc vì bức bách đồn nén tỉnh thần, đau đớn về thế xác đã buộc họ khai ra

những điều biết là không đúng sư thật khách quan

Đối với loại chứng cứ này là những thông tin về các tình tiết của vụ án được phản ánh thông qua ý thức chủ quan của con người nên trong nhiều trường hợp, những thông tin do người làm chứng, bị hại, bị can, bị cáo cung

cấp có thể không chuẩn xác Việc hình thành chứng cứ tinh thần liên quan rất nhiều yếu tố như điều kiện tiếp thu, đặc điểm tâm sinh lý Vì vậy, đáng lẽ cần phải tuân thủ, chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật TTHS khi

đánh giá và sử dụng chứng cứ là lơi khai như:

“Không được dùng làm chứng cứ những tình tiết do người làm chứng

trình bày, nếu họ không thể nói rõ vì sao biết được tình tiết đó ”-khoản 2 Điều

67 BLTTHS

“Lời nhận tội của bị can, bị cáo chỉ có thể được coi là chứng cứ nếu

phù hợp với các chứng cứ khác của vụ án

'Không được dung lời nhận tội của bị can, bị cáo làm chứng cứ duy

nhất để kết tội - khoản 2 Điều 72 BUTTHS

Tuy nhiên, trong thực tiễn những quy định này vẫn chưa được thực

hiện, chấp hành đầy đủ và nghiêm túc Đó là:

Khi đánh giá loại chứng cứ tinh thần này những NTHTT còn nặng nề

về suy đoán chủ quan, chưa tôn trọng tri thức khoa học Những tình tiết trong

lời khai của người làm chứng, lời nhận tội của bị can về tính chất mức độ hành vi phạm tội, thơì gian, địa điểm gây án đã thu thập được có thể đúng

như thực tế xảy ra, nhưng không đi vào làm rõ nguồn gốc chứng cứ mà người

làm chứng, bị can, bị cáo khai, không xác minh rõ các tình tiết ấy của lời khai

là vì sao và do đâu mà người khai biết được những thông tin ấy? Do trực tiếp

quan sát hay nghe kể lại, các điều kiện tiếp thu và khả năng khai báo của họ như thế nào? Quan hệ giữa ngươi khai với bị can .Vì vậy, khi vẫn sử dụng làm chứng cứ thì mất đi giá trị chứng minh, khi có sự phản cung của bị can

hoặc lời bào chữa của luật sư hoặc khi người làm chứng thay đổi lời khai thì lúng túng

Lời khai nhận của bị can, bị cáo không phải lúc nào cũng trở thành

chứng cứ và là chứng cứ duy nhất để kết tội Mà nó chỉ là chứng cứ khi được

thu thập hợp pháp, phản ánh đúng sự việc khách quan, phù hợp với các chứng

cứ khác Bởi lẽ không ít trường hợp bị cáo khai nhận tội nhằm che dấu một

tội phạm khác, nhận thay tội người khác hay để hưởng chính sách khoan hồng

của nhà nước Nhưng thực tiễn là nhiều NTHTT coi lời khai nhận của bị cáo

là chứng cứ tốt nhất “ là vua của các chứng cứ” đề rồi kết tội bị cáo Xem đây

là chứng cứ hoàn thiện nhất và khi xem là chứng cứ hoàn thiện thì coi như

chắc chắn có tội Điều này thật sự là một sai lầm lớn

Việc lấy lời khai trong vụ án có nhiều người làm chứng nếu thấy có sự

không thống nhất hay mâu thuẫn thì cần phải đối chiếu so sánh với những

chứng cứ khác đề tìm ra lời khai phù hợp nhất có khả năng chứng minh một hay nhiều vấn đề cụ thể cần giải quyết trong vụ án Nhưng do chủ quan, nóng

vội muốn kết thúc nhanh vụ án, quá tin vài lời khai mà xem nhẹ đến việc phân

tích, đánh giá, so sánh, đối chiếu lời khai

Luật cũng quy định các hình thức, phương tiện lấy lời khai như ghi am,

quay video Có thể làm chứng cứ nếu thu thập hợp pháp, tuân thủ dung trình

tự, thủ tục tố tụng quy định tại khoản 2 Điều 132 BLTTHS Tuy nhiên trong

thực tiễn tình trạng lấy lời khai bị can bằng cách quay video nhưng không lập

thành biên bản, không phát lại cho bị can xem hoặc sự dung băng cassette,

video về lời khai của người khác trước đó cho bị can xem trước khi họ trả lời

là một sự vi phạm nghiêm trọng pháp luật tố tụng Trường hợp này cũng là

một hình thức mớm cung

Luật cũng quy định khi lấy lời khai của người dưới 16 tuổi phải có sự

có mặt của bố mẹ, thầy cô giáo hoặc người đại diện hợp pháp của họ ì đặc

điểm tâm sinh lý lứa tuổi Nhưng trong thực tế quy định này vẫn chưa được

tuân thủ

Bên cạnh sự vi phạm các quy định TTHS trong việc lấy lời khai, việc

lấy lời khai cũng gặp không ít khó khăn

Người làm chứng thường không có mặt theo giấy triệu tập của các cơ

quan pháp luật và khi có mặt thì lại từ chối khai báo, khai rằng không nghe thấy, không nhìn thấy hoặc không biết hoặc khai báo qua loa, đại khái cho

xong Luật quy định trách nhiệm phải có mặt và khai báo trung thực, nhưng thực tế đã rất nhiều năm qua chưa khắc phục, xử lí được tình trạng người làm

chứng vắng mặt hoặc khai báo gian dối Điều này dẫn đến hậu quả là người dân coi thường pháp luật

Việc bị can khai nhận tội nhằm che dấu cho một tội phạm khác, nhận

thay tội người khác hay đề hưởng chính sách hình sự của nhà nước vẫn còn xảy ra Nhưng những NTHTT lai vội vàng sử dụng làm chứng cứ duy nhất đề buộ tội mà không so sánh, đối chiếu, phân tích sự phù hợp với những cứ khác Một khó khăn nữa trong sử dụng phương tiện chứng minh là lời khai đó

là tình trạng bị can, bị cáo phản cung, người làm chứng thay đổi lời khai Có

những trường hợp dù bị can, bị cáo không hề bị bức cung nhưng khi ra toà xét

xử lại một mực chối tội, rằng minh bị ép cung, bức cung, lời khai đã khai là

không phái tự bị cáo khai Chẳng hạn vụ án hiếp dâm mà Tòa án nhân dân huyện Quỳ Châu xét xử, bị cáo khi ra tòa đã phản cung, cho rằng nhưng bản

khai trước đó đều là do cán bộ xét hỏi sắp đặt, hôm cơ quan điều tra triệu tập cán bộ điều tra đã nói tác động làm bị cáo lo lắng và nói bị cáo viết bản đầu

thú, và bản lòi khai tự viết của bị can cán bọ điều tra cũng hướng dẫn phải

viết đúng biên bản hỏi cung trước đó nên trong phiên tòa đã gây nhiều khó

khăn cho thâm phán và kết quả là đã phải hoãn phiên tòa; người làm chứng vì

nhiều lí do khác nhau mà đến khi mở phiên toà xét xử lại thay đổi lời khai đã

gây khó khăn cho các CQTHTT như phải chuyền hướng điều tra, điều tra lại, điều tra bổ sung gây mắt nhiều thời gian

Có những vụ án thì các bị can đã lên kế hoạch thông đồng với nhau từ

trước khi thực hiện tội phạm để khai ra những thông tin không chính xác để đánh lạc hướng điều tra

2.1.3 Sử dụng phương tiện chứng mình là KLGD

Trong hoạt động TTHS, để giúp các CQTHTT giải quyết tốt vụ án, vai

trò của giám định tư pháp là rất quan trọng Đó là hoạt động bổ trợ, cung cấp

những chứng cứ mang tính khoa học; thông qua hoạt động giám định, tổ chức hoặc người giám định tư pháp sử dụng các phương tiện, phương pháp khoa học để kết luận về chuyên môn những vấn đề có liên quan đến vụ án hình sự KLGĐ được rút ra là nguồn chứng cứ quan trọng Nó càng đặc biệt có giá trị,

ý nghĩa cao khi xã hội càng văn minh Vì quyền con người được nâng cao và tôn trọng, việc trừng phạt kẻ phạm tội càng đòi hỏi sự khách quan, khoa học,

chính xác, đúng pháp luật, không làm oan sai người vô tội

Tuy nhiên, thực tiễn sử dụng phương tiện chứng minh này còn gặp rất nhiều khó khăn đo những quy định của luật còn chồng chéo, mâu thuẫn, nhiều

bất cập Như quy định về việc giám định lại, theo khoản 2 _BLTTHS người

giám định lại phải là người khác Nhưng pháp luật giám định tư pháp 2004 thì

¡“ Việc giám định lại có thể do người giám định trước đó hoặc người giảm định khác thực hiện theo quy định cua pháp luật 16 ng” Như vậy, cùng một

vấn đề nhưng hai văn bản pháp quy lại quy định khác nhau, gây khó khăn cho việc áp dụng

Việc giám định lại đối với trường hợp gây thiệt hại về sức khoẻ

Thực tiễn xét xử thời gian qua cho thấy có trường hợp do nghi ngờ về

KLGĐ lần đầu về tỷ lệ thương tích của người bị hại nên các CQTHTT đã ra

quyết định trưng cầu giám định lại Nhưng như vậy, việc KUGĐ lại được tiến

hành sau một thời gian khá dài, kể từ ngày người bị hại bị xâm hại về sức