bài giảng địa chất cấu tạo phần 3 lớp đá trầm tích

• Tuy nhiên thế nằm nguyên sinh còn phụ thuộc mạnh vào đặc điểm bề mặt cổ địa lý • Nghiên cứu lớp đá trầm tích cần chú ý đến các đặc điểm: thế nằm, cấu tạo trong lớp, cấu tạo trên mặt lớ

Phần 3 – LỚP ĐÁ TRẦM TÍCH

a

b b’

• Lớp đá: là đơn vị địa tầng nhỏ nhất có

dạng tấm mà ở đó lớp đá được đặc

trưng bởi thành phần, màu sắc, cấu tạo,

… riêng biệt.

• Về mặt hình thái, lớp đá phát triển mạnh

về chiều dài và chiều rộng, chiều dày

kém phát triển hơn.

• Các lớp đá được ngăn cách với nhau

bởi mặt phân lớp Mặt lớp đá thành tạo

sớm nhất được gọi là đáy lớp, mặt

thành tạo muộn nhất được gọi là nóc

lớp.

• Trong không gian, mặt lớp nằm dưới gọi

là mặt trụ, mặt lớp nằm trên gọi là mặt

vách Trong điều kiện thường thì trụ

~đáy và vách ~ nóc nhưng khi thế nằm

bị đảo lộn thì ngược lại.

Nóc = Vách

Đáy = trụ

Thế nằm thuận

Đáy = vách

Đáy = trụ

Thế nằm đảo

• Trong phần lớn các trường hợp, thế nằm nguyên sinh của các lớp đá trầm tích thường là nằm ngang Các vận động kiến tạo xảy ra sau đó có thể làm cho lớp đá bị nghiêng đi

• Tuy nhiên thế nằm nguyên sinh còn phụ thuộc mạnh vào đặc điểm bề mặt cổ địa lý

• Nghiên cứu lớp đá trầm tích cần chú ý đến các đặc điểm: thế nằm, cấu tạo trong lớp, cấu tạo trên mặt lớp, chiều dày, thành phần, đặc điểm hóa thạch,…

Thế nằm nguyên sinh dốc

Cấu tạo trong lớp:

• Cấu tạo khối đồng nhất

• Cấu tạo sọc dải

• Cấu tạo dòng xiên chéo

• Cấu tạo lượn sóng

• Cấu tạo phân cấp hạt

Cấu tạo trên mặt lớp:

• Cấu tạo lượn sóng

• Cấu tạo bọt do thoát khi trên bề mặt

của các lớp đá magma phun trào

• Cấu tạo khe nứt do thoát nước

• Hóa thạch

Cấu tạo dạng sóng Khe nứt nguyên sinh

do thoát nước Hóa thạch

Ý nghĩa của việc nghiên cứu cấu tạo lớp

đá trầm tích:

1 Xác định môi trường và điều kiện

thành tạo đá trầm tích:

• Đá cấu tạo khối thường lắng đọng

trong môi trường bình ổn

• Đá cấu tạo xiên chéo, flute cast

thường lắng đọng trong môi trường

có dòng chảy hoặc gió

• Cấu tạo phân cấp hạt được thành

tạo trong điều kiện lũ hoặc bão hoặc turbidite xảy ra trong thời gian ngắn

• Cấu tạo lượn sóng phổ biến cho

các trầm tích ven biển, chịu tác động của sóng và thủy triều

2 Xác định các cấu trúc nghịch đảo

dựa vào sự đảo lộn của mặt lớp đá

Phân lớp dạng tấm ổn định Phân lớp dạng thấu kính

Phân lớp hình nêm

1 Chiều dày thực (chiều dày địa tầng): Khoảng

cách ngắn nhất giữa đáy và nóc lớp đá, nó

chính là chiều dài đoạn thẳng nối vuông góc đáy

và nóc lớp đá

2 Chiều dày biểu kiến: Khoảng cách nối hai điểm

bất kỳ giữa đáy và nóc lớp đá

3 Chiều dày thấy được: chiều dày lớp đá quan sát

được khi lộ ra trên bề mặt địa hình

4 Chiều dày thiếu: là chiều dày tính từ một điểm

bất kỳ bên trong lớp đá đến đáy hoặc nóc lớp đá

• Chiều dày biểu kiến luôn luôn lớn hơn chiều dày

thực

• Về bản chất thì chiều dày thấy được cũng là

chiều dày biểu kiến

CHIỀU DÀY LỚP ĐÁ

Chiều dày thực t, chiều dày biểu kiến t’,

chiều dày thấy được w

Đo trực tiếp băngd thước dây (khi lớp đá cắm thẳng đứng hoặc nằm ngang) và các thiết bị đo

chuyên dụng (khi lớp đá cắm nghiêng)

Các phương pháp xác định trực tiếp chiều dày lớp đá

Các phương pháp xác định trực tiếp chiều dày lớp đá

1 Xác định chiều dày thực

thông qua chiều dày thấy

được

2 Xác định chiều dày thực

thông qua chiều dày theo

phương thẳng đứng và

nằm ngang

3 Xác định chiều dày thực

thông qua chiều dày biểu

kiếm trong lỗ khoan,

công trình thăm dò

Địa hình nằm ngang, lớp đá cắm nghiêng

Địa hình nghiêng lớp cắm thẳng đứng Lớp đá vuông góc với địa hình

Lớp đá cùng hướng dốc với địa

hình nhưng cắm thoải hơn

Lớp đá cùng hướng dốc

với địa hình nhưng cắm dốc hơn

Lớp đá ngược hướng dốc với địa

hình

Tính chiều dày thông qua chiều dày thẳng đứng và nằm ngang

t w

δ σ

Tính chiều dày thông qua chiều dày biểu kiến trong lỗ khoan