giáo án bồi dưỡng thao giảng thi giáo viên giỏi tham khảo tiết 25 đột biến số lượng nhiễm sắc thể (5)

BÀI 23 ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ Đột biến số lượng NST là những biến đổi số lượng xảy ra ở một hoặc một số cặp NST nào đó hoặc ở tất cả bộ NST.. Nhưng ở một số sinh vật có hiện tư

BÀI 23 ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Đột biến số lượng NST là những biến đổi số lượng xảy ra ở một

hoặc một số cặp NST nào đó hoặc

ở tất cả bộ NST.

I Thể dị bội:

• Thảo luận:

- Thế nào là thể một nhiễm ?

- Thể 3 nhiễm khác thể lưỡng bội ở những điểm nào ?

- Thế nào là hiện tượng dị bội thể ?

* Lưu ý: Mọi sinh vật bình thường đều có bộ

NST lưỡng bội (2n) Nhưng ở một số sinh vật có hiện tượng 3 nhiễm (lúa, cà độc dược, cà

chua có thể 3 nhiễm) do có một NST bổ sung vào bộ lưỡng bội thành (2n+1) Ngược lại cũng có trường hợp một cặp nào đó mất đi một NST (2n-1) gọi là thể 1 nhiễm, cũng có trường hợp mất đi một cặp NST tương đồng (2n-2)

I Thể dị bội:

Cặp NST

thường

Thêm 1 NST

Mất 1 NST

Thể dị bội

Thể ba nhiễm Thể một nhiễm

I Thể dị bội:

• Thảo luận:

- Thế nào là thể một nhiễm ?

- Thể 3 nhiễm khác thể lưỡng bội ở những điểm nào ?

- Thế nào là hiện tượng dị bội thể ?

- Trường hợp một cặp NST nào đó

không phải có 2 NST mà chỉ còn 1

NST (2n-1).

- Thể 3 nhiễm khác thể lưỡng bội là: có tới 3 NST (2n+1), độ lớn, hình

dạng … vd thể 3 nhiễm ở cà độc dược: quả to, dài, gai dài hơn …

- Là cơ thể mà trong tế bào sinh

dưỡng có một hoặc một số cặp NST

bị thay đổi về số lượng.

- Các dạng dị thể dị bội: 2n+1, 2n-1, 2n+2, 2n-2.

- Có thể xảy ra ở người, động vật và thực vật

I Thể dị bội:

Bộ NST người

bình thường Thể dị bội (2n+1)

I Thể dị bội:

II Sự phát sinh thể dị bội:

Cơ chế phát sinh thể ba nhiễm và thể một nhiễm diễn ra như thế nào ?

Trường hợp I Trường hợp II

Giảm phân I

Giảm phân II

n+

1 n+ 1

n+

1

Cặp NST không phân li làm xuất

II Sự phát sinh thể dị bội:

Thể một nhiễm

(2n-1) Thể ba nhiễm (2n+1)

P:Bố hoặc Mẹ:

Gp:

Hợp tử:

II Sự phát sinh thể dị bội:

II Sự phát sinh thể dị bội:

- Do cặp NST không phân li trong kì sau của giảm phân

- Trong quá trình thụ tinh, sự kết hợp ngẫu nhiên giữa giao tử bình thường hay bất thường với giao tử bất

thường sẽ tạo ra các thể dị bội

P:Bố hoặc Mẹ:

Gp:

Hợp tử:

II Sự phát sinh thể dị bội:

III Hậu quả:

Gây những biến đổi về hình dạng, kích thước, màu sắc

ở động, thực vật

Gây bệnh NST ở người

III Hậu quả:

Thể dị bội ở NST thường:

Sự tăng thêm 1 NST ở cặp NST 21 sẽ

gây hội chứng Down: cổ ngắn, hai mắt cách

xa nhau, lưỡi dài, si đần, vô sinh.

Tỉ lệ hội chứng Down tăng lên cùng với tuổi người mẹ vì khi tế bào bị lão hóa thì sự phân li dễ bị rối loạn.

Những đưá trẻ bị hội chứng

Down:

Tỉ lệ hội chứng Down tăng lên cùng với tuổi người mẹ vì khi tế bào bị lão hóa thì sự phân li dễ bị rối loạn.

III Hậu quả:

Thể dị bội ở NST giới tính của nữ:

XXX (hội chứng 3X): buồng trứng, dạ con không phát triển, khó có con.

OX (hội chứng Tớcnơ): lùn, cổ ngắn, thường mất trí, vô sinh.

III Hậu quả:

Thể dị bội ở NST giới tính của

nam:

XXY (hội chứng Claiphentơ): mù màu, tay chân dài, si đần, vô sinh.

OY: không thấy ở người, có lẽ hợp tử đã chết khi thụ tinh.

* Củng cố:

- Sự biến đổi số lượng NST ở một cặp NST thường thấy những dạng nào ?

- Sự biến đổi số lượng NST ở một cặp

NST thường ở các dạng thể (2n+1), thể

(2n-1), thể (2n-2)

- Cơ chế nào dẫn đến sự hình thành thể dị bội có số lượng NST của bộ NST là

(2n+1) và (2n-1) ?

- Cơ chế dẫn đến sự hình thành thể (2n+1) và

(2n-1) là do: Sự không phân li của một cặp NST tương đồng nào đó, dẫn đến một giao tử có 2

NST của một cặp, còn 1giao tử ko mang NST

nào của cặp đó Trong thụ tinh, các gia tử

(không bình thường) này kết hợp với các giao

- Hậu quả của đột biến dị bội ?

- Các thể đột biến (2n+1) và (2n-1)có thể gây ra những biến đổi hình thái ở thực vật hoặc gây bệnh NST ở người …

* Dặn dò:

- Học kĩ các nội dung chính của bài.

- Chuẩn bị chuẩn bị phần III – Thể đa bội.

- Phần IV – Sự hình thành thể đa bội không học.