BÀI NGHIÊN CỨU TÁI CẤU TRÚC CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA KÍCH THÍCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ MỘT TRƯỜNG HỢP TẠI CÁC QUỐC GIA TIÊU BIỂU Ở CHÂU PHI

BÀI NGHIÊN CỨU TÁI CẤU TRÚC CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA KÍCH THÍCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ MỘT TRƯỜNG HỢP TẠI CÁC QUỐC GIA TIÊU BIỂU Ở CHÂU PHI Quản trị tài khoá chỉ mạnh khi mà các chính phủ có thể thực hiện các chính sách tài khóa một cách ổn định, và được ứng dụng một cách hiệu quả vào việc cung cấp những hàng hóa và dịch vụ công. Bài viết này giới thiệu những chủ đề về chính sách tài khóa và những ảnh hưởng tiềm tàng của nó trong hoạt động kinh tế. Bài viết này nghiên cứu sâu những vai trò kinh tế và những phương pháp vay nợ trong và ngoài nước.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC



BÀI NGHIÊN CỨU

TÁI CẤU TRÚC CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA KÍCH THÍCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ -

MỘT TRƯỜNG HỢP TẠI CÁC QUỐC GIA TIÊU BIỂU Ở CHÂU PHI

GVHD : GS Sử Đình Thành Thực hiện : Nhóm 19

Lớp : Cao Học ngày 4 Khóa : K22

TP Hồ Chí Minh - Năm 2013

DANH SÁCH CÁC THÀNH VIÊN



STT Họ tên Ngày tháng năm sinh

1 Võ Hoàng Mẫn 17/09/1988

2 Nguyễn Kim Minh Trâm 24/12/1989

3 Nguyễn Thị Út 16/03/1988

4 Phạm Hoàng Hà 27/10/1988

5 Nguyễn Phạm Nhật Triển 17/10/1987

6 Nguyễn Công Nguyên 05/12/1982

MỤC LỤC



TÓM TẮT 3

GIỚI THIỆU 4

I CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 7

1.1 Những câu hỏi nghiên cứu 7

1.2 Phương pháp nghiên cứu 7

II XEM XÉT LÝ THUYẾT 8

2.1 Những ảnh hưởng tài chính về tài trợ bằng nợ trong nước và nợ nước ngoài 8

2.2 Vay nước ngoài so với trong nước 10

III CHÍNH SÁCH TÀI KHOÁ THÔNG QUA THUẾ 11

IV KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC CHÂU PHI 14

4.1 Cấu trúc thuế của Kenyan 14

4.2 Hệ thống thuế Uganda 14

4.3 Hệ thống thuế Ghana 15

4.4 Yêu cầu quản lý nợ 16

4.5 Chính sách tài khóa phân cấp 17

V THẢO LUẬN VÀ KẾT LUẬN 18

TÓM TẮT

Quản trị tài khoá chỉ mạnh khi mà các chính phủ có thể thực hiện các chính sách tài khóa một cách ổn định, và được ứng dụng một cách hiệu quả vào việc cung cấp những hàng hóa và dịch vụ công Bài viết này giới thiệu những chủ đề về chính sách tài khóa và những ảnh hưởng tiềm tàng của nó trong hoạt động kinh tế Bài viết này nghiên cứu sâu những vai trò kinh tế và những phương pháp vay nợ trong và ngoài nước Nó tập trung vào các phương pháp thực hiện chính sách tài chính nhằm nhắc nhở và đánh giá những ảnh hưởng của việc lựa chọn những chính sách thuế và những đòi hỏi đối với việc quản trị nợ Bài viết này cũng bao gồm lý thuyết cơ bản, chính sách và thực hành tài chính công gồm việc phân quyền và những mối liên hệ tài chính phi chính phủ trong các nền kinh tế đang phát triển và chuyển đổi của Châu Phi

Từ khóa: Điều chỉnh tài khoá, các chính sách thuế, nợ trong và ngoài nước, tăng trưởng kinh tế

Phân loại JEL: E60, E62, H2, H62

GIỚI THIỆU

Bài viết này giới thiệu những nội dung quan trọng của chính sách tài khóa và những ảnh hưởng tiềm tàng đối với hoạt động kinh tế Hai công cụ chính của chính sách kinh tế vĩ

mô là chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa Chính sách tài khóa có nghĩa là chính phủ điều chỉnh mức độ chi tiêu để giám sát và ảnh hưởng đến kinh tế của một quốc gia Nó là

bộ đôi chiến lược với chính sách tiền tệ - là việc ngân hàng trung ương ảnh hưởng tới cung tiền tệ của một quốc gia Hai chính sách này được sử dụng kết hợp khác nhau theo nhiều cách khác nhau nhằm định hướng những mục tiêu kinh tế của một quốc gia Việc quản trị chính sách tài khóa là một công cụ mạnh mẽ trong việc ổn định nền kinh tế, là việc kiểm soát khoản tiền, cấu trúc thuế, chi tiêu và quản lí nợ Việc quản trị chính sách tài khóa ảnh hưởng tới tổng cầu, phân phối của cải, khả năng sản xuất hàng hóa và dịch vụ của nền kinh

tế Việc quản lí nợ và chính sách tài khoá một các hiệu quả là dạng công cụ ổn định kinh tế

vĩ mô được chấp nhận rộng rãi Nó đảm bảo việc phân bổ có hiệu quả các nguồn lực công

và là một điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng kinh tế Ngoài ra còn có sự đồng ý rộng rãi

về những yếu tố tạo nên việc quản trị tài chính hợp lí (Campos & Pradhan, 1996) Tuy nhiên, cũng không thể và cũng không mong muốn cho việc quản lí ngân sách và tài chính được bảo vệ hoàn toàn bởi những ảnh hưởng của chính trị Khó khăn ở chỗ quản lý đồng thời giữa ngân sách và chính trị bằng cách thiết kế và thực hiện khung thể chế pháp lý, cái

mà sẽ cải thiện chất lượng gia nhập chính trị và thúc đẩy trách nhiệm tài chính Bài viết này tổng kết những cách tiếp cận khác nhau đã sử dụng tại các nước đang phát triển trong các

đề xuất cải cách lĩnh vực công của họ, và sẽ khám phá mức độ kiểm soát thể chế tương tự

và những kích thích có thể được thiết lập trong những nền kinh tế mới nổi Nó tập trung vào quản trị hoặc khuôn khổ hiến pháp hơn là liên tục ra những quyết định mang tính chính trị diễn ra trong những khuôn khổ này (Schick, 1998) Chính phủ tại các nước đang phát triển nên thực hiện những bước quan trọng để tăng cường khuôn mẫu cho chính sách tài khóa Chính sách tài khóa là một công cụ trực tiếp vững chắc để duy trì tài chính công trên mức trung bình, dựa trên những quy luật nghiêm ngặt Chính sách tài khóa cùng với những khuôn mẫu của chính sách tiền tệ cung cấp nền tảng ổn định cần thiết cho việc đạt được

những mục tiêu kinh tế chủ yếu của chính phủ và mức độ duy trì việc làm (Rena, 2011) Chìa khóa để quản trị tài chính công thành công là vấn đề quản trị nhắm tới sự cân bằng giữa vai trò kinh tế, quản lý và chính trị của tài chính công Khi quản trị tài chính kém thì

có ít cơ hội thành công trong các mục tiêu của chính sách tài khóa

Quản trị tài chính mạnh chỉ khi một chính phủ có thể thực hiện chính sách tài khóa của họ theo cách bền vững, và được áp dụng một cách hiệu quả vào việc cung cấp hàng hóa

và dịch vụ công (Rena, 2011) Các tác động bên ngoài đối với việc quản trị doanh nghiệp tốt là luật pháp, quy tắc và những chỉ dẫn cái mà cung cấp một sân chơi lành mạnh và kỷ luật hành vi của những người trong cuộc, dù là người quản lý hay là cổ đông Kinh nghiệm trong một nền kinh tế thị trường đã phát triển chỉ ra rằng khuôn khổ luật pháp cho chính sách cạnh tranh, khuôn khổ luật pháp cho việc thi hành đúng của các cổ đông, hệ thống kế toán, kiểm toán, một hệ thống tài chính được kiểm soát chặt chẽ, hệ thống phá sản và thị trường cho việc kiểm soát liên ngành là những chỉ thị sẽ cung cấp những chỉ dẫn thích đáng

và bắt các doanh nghiệp thi hành (Bird and Oldman, 1990)

Cách duy nhất để đảm bảo những người đóng thuế nhận giá trị thực đối với tiền của

họ là khi chính phủ thiết lập một mục tiêu dài hạn thông qua cải cách đầu tư và thuế Những dịch vụ công mạnh và đáng tin cậy là quan trọng cho việc kéo dài tăng trưởng kinh tế, giải quyết loại trừ xã hội và cải thiện chất lượng cuộc sống của con người Cải cách đầu tư và thuế được coi như là một nền tảng cho một nền kinh tế mạnh hơn, hiệu quả hơn (Shome, 2004; Rena, 2011) Trên toàn cầu, tất cả các quốc gia có thể đối mặt với thách thức điều chỉnh tài chính, đặc biệt là đối phó với những cú sốc không thể dự đoán được, hay những chuyển đổi cấu trúc dài hạn của nền kinh tế Điều chỉnh tài chính bị ảnh hưởng thông qua kết cấu chi tiêu bị đòi hỏi thay đổi từ việc cung cấp trực tiếp hầu hết hàng hóa, dịch vụ, kế hoạch chủ yếu, tới việc cung cấp mang tính lựa chọn hơn hoặc tài trợ chỉ cho những hàng hóa, dịch vụ công và đảm bảo phân phối công bằng (Bougrand, Loko and Mlachila, 2002) Ngân sách phải điều chỉnh nhanh chóng theo sự chuyển đổi thực tiễn của nền kinh tế, đòi hỏi một sự định hướng lại lớn về vai trò của nhà nước, và có ảnh hưởng rộng khắp trên nền kinh tế bằng cách tăng cường huy động nguồn thu, và cải thiện phân bổ nguồn lực và hiệu quả thường thông qua cải cách thể chế và cấu trúc (Campos and Pradhan,1996; FitzGerald,

2003) Trong trường hợp của Ghana vào năm 2001, doanh thu thuế cơ bản thấp hơn 20% tổng chi tiêu nội địa Nó đã giảm thấp hơn khi sự tuân thủ của những người nộp thuế là không hoàn toàn, bộ trưởng bộ tài chính Osafo-Maafo đã nói như thế Do đó, khi chính phủ Ghana muốn dựa nhiều hơn vào doanh thu thuế theo thời gian, họ đã đưa ra một cải cách thuế tích cực hơn để mở rộng cơ sở và tăng cường sự tuân thủ Chẳng han, những chính sách có thể đòi hỏi những lựa chọn chính trị khó hơn và sử dụng những nguồn lực để nâng cao tính hiệu quả quản trị thuế, như nó đóng một vai trò chính để nâng cao doanh thu thuế (Governor of Bank of Ghana, 2001)

Việc cải cách thuế của chính phủ Ghana tạo ra công cụ chính sách chính cần thiết để đẩy nhanh tiến độ tăng trưởng và giảm đói nghèo (Osei, 2006) Những thay đổi chính của Ghana trong những chính sách tài khóa quản trị thuế đóng vai trò là một chìa khóa trong việc huy động nguồn thu của các quốc gia và tổng thể tình hình tài chính Những nhân tố chính trích dẫn cho việc tăng doanh thu là mở rộng cơ sở thuế, cấu trúc thuế, và tái cấu trúc quản trị thuế Nếu việc quản trị thuế trở nên hiệu quả tại các nước đang phát triển, sự kết hợp lớn giữa nguồn lực con người và vật chất chất lượng cần thiết để thực hiện như những vai trò chuyên biệt của các tổ chức doanh thu (Fjeldstad, Odd-Helge, 2006; Rena, 2011) Thiết kế một tài chính trung hạn phù hợp là khuôn mẫu thúc đẩy sự phân bổ bền vững những dịch vụ công và cơ sở hạ tầng tốt hơn trong việc duy trì một cam kết đáng tin cậy để đối mặt thận trọng trước nhiều thử thách Nhiệm vụ chính của quản trị tài chính trong các

bộ này hầu như hướng tới sự phối hợp với chi tiêu và kiểm soát việc phân chia ngân sách Tuy nhiên, vì doanh thu, chính sách bị dàn xếp và sự giám sát hiện hữu của việc hiện thực hóa doanh thu trở nên thoải mái, dẫn tới việc quản trị không hiệu quả và mất nguồn thu Bougrand, Loko, and Mlachila (2002) đã tìm thấy rằng nợ nước ngoài còn là cách lôi cuốn nhất để bù đắp thâm hụt ngân sách, trong khi một rủi ro giảm giá đáng kể và kéo theo lãi suất trong nước ở mức độ cao Nhìn chung, thâm hụt dẫn tới một sự thay đổi trong tài sản ròng của chính phủ có thể được tài trợ bởi cả việc giảm tài sản và xuất hiện những khoản

nợ mới trong nước và nước ngoài Sự lựa chọn vay nợ trong nước và nước ngoài phụ thuộc vào chi phí (lãi suất), cấu trúc kỳ hạn và những rủi ro

Một nhân tố quan trọng của cải cách quản trị là tách bộ phận thu thuế hiện tại ra khỏi

bộ tài chính thành một cơ quan quyền lực thu thuế dưới sự quản lý của một ban quản trị độc lập Triêt lý đằng sau sự dịch chuyển này là đưa ra sự khuyến khích chính cho nhân viên để cải thiện việc thi hành nhiệm vụ của họ và do đó tăng doanh thu Việc cải cách đã có được

sự thành công vào những năm đầu tiên trong việc thực hiện chính sách của URA (bộ phận quản trị thu thuế Uganda) Thu nhập được báo cáo đã tăng lên một cách đáng kể từ 7% của GDP năm 1991 lên tới khoảng 12% năm 1997 (Fjeldstad 2003) Tham nhũng cũng giảm đáng kể Trong suốt thời kỳ này, rất nhiều nhà quan sát đã xem URA như là một mô hình cho các nước Châu Phi (Kaweesa, 2004)

I CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.1 Những câu hỏi nghiên cứu

1) Làm thế nào chính sách tài khóa ổn định nền kinh tế và giảm nợ công?

2) Việc huy động nguồn thu và những cải cách thuế có ảnh hưởng đến chính sách tài khoá và loại bỏ tham nhũng không?

3) Tái cấu trúc chính sách tài khoá, làm thế nào để gia tăng nguồn vốn tư nhân của Châu Phi?

1.2 Phương pháp nghiên cứu

Bài viết này dựa trên dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo của WorldBank, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các báo cáo của chính phủ các nước châu Phi được lựa chọn Các nhà nghiên cứu đã cố gắng phân tích dữ liệu bằng phương pháp mô tả và phân tích nội dung Các nhà nghiên cứu cũng xem xét các tài liệu thích hợp về các chủ đề cụ thể trên khuôn khổ kinh tế vĩ mô Bài viết được chia thành 5 phần: Phần đầu tiên giới thiệu, nghiên cứu các câu hỏi và phương pháp luận; phần thứ hai xem xét các lí thuyết; phần ba phân tích chính sách tài khóa thông qua thuế; phần bốn phân tích các chính sách tài chính và các vấn

đề tăng trưởng kinh tế của các nước châu Phi được chọn; phần năm tóm tắt các kết quả và cuối cùng đưa ra những nhận xét, kết luận của nghiên cứu

II XEM XÉT LÝ THUYẾT

2.1 Những ảnh hưởng tài chính về tài trợ bằng nợ trong nước và nợ nước ngoài

Tài liệu này nêu bật những vấn đề quan trọng về nợ trong nước và nước ngoài của chính phủ và đưa ra các khuyến nghị hữu ích Tỷ lệ nợ chính phủ trên GDP không nên quá cao so với khả năng trả nợ (Rena, 2011) Tính bền vững tài chính phụ thuộc vào mức độ nợ hiện tại (trong nước và nước ngoài), và sự sẵn sàng đánh thuế và áp dụng các biện pháp tích cực khi cần thiết để trả lãi Các nước đang phát triển ở châu Phi như: Ghana, Uganda và Kenya, với một cơ sở thuế hạn chế, ngân sách eo hẹp, chi tiêu chính phủ cao, nợ là một vấn

đề nghiêm trọng và không nên đánh giá thấp Nói chung, các nước đang phát triển dự kiến

sẽ phải đối mặt với tình trạng khan hiếm vốn sẽ có được một khoản nợ nước ngoài để bổ sung tiết kiệm trong nước Tỷ lệ vay nợ nước ngoài, mức độ "bền vững" của nợ nước ngoài phụ thuộc vào mối quan hệ giữa tiết kiệm, đầu tư và tăng trưởng kinh tế trong và ngoài nước Bài học chính của lí thuyết "tăng trưởng với nợ" là một nước nên vay nước ngoài miễn là vốn đó tạo ra một tỉ lệ lợi nhuận là cao hơn chi phí của các khoản vay (Terkper năm 1994; IMF, 2006; Rena, 2011) Trong trường hợp đó, các nước đi vay được nâng cao năng lực và tăng sản lượng với sự trợ giúp của tiết kiệm nước ngoài

Khi tình hình tài chính của chính phủ không bền vững có thể dẫn đến chi phí cao hơn cho các khoản vay và / hoặc phân bổ tín dụng, quá trình này rất tốn kém và nó làm cho việc vay nước ngoài trở nên kém hấp dẫn cho tài trợ đầu tư của chính phủ Lí thuyết kinh tế học thường cho rằng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) có thể làm dịu những hạn chế tài chính của các chính phủ bằng cách đem lại các nguồn vốn Đây là một trong những lý do các nhà hoạch định chính sách ở các nước nghiên cứu trên phải nới lỏng những hạn chế về FDI vào

và cung cấp các ưu đãi đặc biệt đối với FDI

Cho đến gần đây, các thị trường vốn ở Ghana, Uganda, Nigeria và Kenya vẫn không thể đưa ra những hỗ trợ hiệu quả cho khu vực tư nhân vì đây là những nước nhỏ, kém phát triển và có hoạt động hạn chế Sự tồn tại của một thị trường chứng khoán trong một số các quốc gia này có thể cung cấp thêm các kênh để thông qua đó ảnh hưởng của chính sách tài khóa, có thể tác động đến toàn bộ nền kinh tế (Dailami và Atkin,1990; Ademola, 1997) Nghiên cứu đề xuất một chiến dịch để thúc đẩy đầu tư và giáo dục công chúng về thị

trường tài chính Thực tế chứng minh rằng một thị trường vốn được tổ chức tốt là rất quan trọng để huy động cả vốn trong nước và quốc tế Trong các khu vực này, thị trường vốn chưa đóng vai trò huy động vốn, mặc dù nó có thể là một nguồn cung cấp vốn nếu được tổ chức đúng Nếu chính phủ dự kiến sẽ tài trợ thâm hụt ngân sách thông qua quá tạo tiền, lạm phát có khả năng tăng, tỷ giá hối đoái của đồng nội tệ giảm và góp phần suy giảm vốn Dailami và Atkin năm 1990, mô tả việc cấp kinh phí để tài trợ cho sự hình thành vốn trong nước là một yếu tố quan trọng trong triển vọng tăng trưởng kinh tế dài hạn ở các nước đang phát triển Trong năm 2001, các yếu tố quyết định trong khó khăn kinh tế của Ghana là khi chi tiêu chính phủ nhiều hơn doanh thu trong đó chỉ riêng việc trả lãi vay là mục chi tiêu lớn nhất Để đảo ngược những khó khăn kinh tế, chính phủ đưa ra các biện pháp ngân sách khác nhau để giảm chi tiêu và tăng doanh thu Chính phủ đóng băng tất cả các chi phí, ngoại trừ tiền công, tiền lương và các mục liên quan, để cải thiện tình hình tài chính và thực hiện tốt nghĩa vụ của nhà nước, và đưa ngân sách về mức khà quan hơn Chính phủ đã cải thiện tình hình tài chính của mình với hệ thống ngân hàng với số tiền 551.000.000.000$ vào nửa đầu tháng 5 năm 2003 Tuy nhiên, chứng khoán nợ công trong nước vẫn còn tăng 3,9% trong quý đầu năm 2003 so với mức tăng 8,5% trong cùng kỳ năm 2002 (Ngân hàng của Ghana, 2003)

Nếu thâm hụt được tài trợ từ dự trữ ngoại tệ có từ vay nợ của một quốc gia, thâm hụt

rõ ràng sẽ không bền vững Sẽ ít đe dọa đến khả năng thanh toán hơn nếu được tài trợ trực tiếp bằng tài sản vì nó mang lại lợi thế của chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý và tạo việc làm Tùy chọn khác cho thâm hụt tài khoản vãng lai bền vững là một khoản vay dài hạn với lãi suất thấp, trong nhiều trường hợp nó cũng tỏ ra thích hợp và có thể là câu trả lời cho mối đe dọa thâm hụt ngân sách của các quốc gia Ngân hàng của Uganda phải đối mặt với những thách thức đối với cán cân thanh toán đã có những bước đi nhất định và đã rút ra rằng nợ lớn hơn dẫn đến thanh toán lãi ròng cao hơn, đổi lại nợ cần phải được tài trợ bởi thặng dư thương mại Merwe cho rằng việc cân bằng thặng dư trên tài khoản vãng lai để cải thiện mạnh về mặt thương mại bằng cách khuyến khích dòng chảy vốn cho những khó khăn

có thể phát sinh trong quản lý thanh khoản trong nước là một việc làm thông minh Năm