Tìm biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tập chương trong toán 6

Tìm biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tập chương trong toán 6sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiếnthức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem

Trang 1

Tìm biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tập chương trong toán 6

I PHẦN MỞ ĐẦU

I.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

I.1.1 Cơ sở lí luận.

Hiện nay và trong tương lai, xã hội loài người đang và sẽ phát triển tớimột hình thái nữa: " xã hội có sự thống trị của tri thức " dưới tác động của sựbùng nổ về khoa học và công nghệ Cùng nhiều yếu tố khác Nhà trườngkhông thể dạy cho học sinh tất cả kiến thức của nhân loại, bất kỳ trường nàocũng chỉ cung cấp cho con người khối lượng kiến thức có hạn Điều quan trọng

mà nhà trường cần trang bị cho học sinh đó là tiềm lực, là phương pháp chiếmlĩnh tri thức

Nghị quyết hội nghị lần thứ IV của BCH Trung Ương Đảng khóa VII đãkhẳng định: " Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học, các bậc học

Áp dụng những phương pháp giáo dục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh.năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề " Đổi mới phương phápdạy học không phải chỉ là một thủ pháp, thay đổi biện pháp mà là sự chuyểnđổi cơ bản của lối dạy học giáo điều theo thông tin tiếp thu sang lối dạy tíchcực, chủ động, sáng tạo

Luật Giáo dục 2005 (Điều 5) quy định : “Phương pháp giáo dục phảiphát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồidưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê họctập và ý chí vươn lên”

Chương trình giáo dục phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số16/2006/QĐ-BGD ĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạocũng đã nêu : "Phải phát huy tính tích cực, tự giác chủ động, sáng tạo của họcsinh; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiệncủa từng đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học

Tô Trung Kiên1

Thứ tự

Trang 2

sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiếnthức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và tráchnhiệm học tập cho HS".“ Tìm biện pháp để nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tậpchương trong chương trình toán 6” cũng là một hướng đáp ứng đổi mớiphương pháp dạy học như vậy

I.1.2 Cơ sở thực tiễn:

Qua quan sát và thăm lớp - dự giờ từ những năm học trước tôi nhậnthấy: Học sinh thường không thích những giờ ôn tập chương, giáo viên thìthường không chọn những giờ ôn tập chương để thao giảng

Đã từ lâu, vấn đề dạy một giờ ôn tập chương như thế nào được hầu hếtcác giáo viên nói chung và giáo viên dạy toán nói riêng quan tâm Đây là mộtloại giờ dạy khó, cần đầu tư nhiều thời gian và trí tuệ

Hơn thế nữa với bộ môn toán 6, một bộ môn đang được đổi mới chươngtrình sách giáo khoa, đổi mới về cách kiểm tra, từ kiểm tra tự luận chuyển mộtphần sang kiểm tra trắc nghiệm khách quan với nội dung kiến thức kiểm trarộng, phủ hết chương Do đó dạy một giờ ôn tập chương như thế nào? Để họcsinh hệ thống hóa lại toàn bộ kiến thức cơ bản trong chương đồng thời vậndụng được các kiến thức đó vào làm các bài tập một cách thành thạo Đó làmột trăn trở, suy nghĩ, quan tâm của tất cả các đồng chí giáo viên

Xuất phát từ những lý do trên đề tài “Tìm biện pháp nâng cao hiệu quảgiờ dạy ôn tập chương trong toán 6” được nghiên cứu

I.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Tôi nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm này với mục đích như sau

- Góp phần thực hiện đổi mới đổi mới phương pháp dạy và học môntoán theo quan điểm “ Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắcphục lối truyền thụ kiến thức một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạocủa người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn

Trang 3

lên” để trở thành những con người thành đạt mà xã hội cần

- Giúp giáo viên dạy toán THCS quan tâm hơn nữa đến giờ dạy ôn tậpchương trong môn toán 6

+ Qua sáng kiến kinh nghiệm tôi đưa ra một số biện pháp nhằm nângcao hiệu quả giờ dạy ôn tập chương trong môn toán 6

+ Giới thiệu một số kiểu giờ ôn tập chương

+ Qua sáng kiến này tôi cũng tự đúc rút cho bản thân mình những kinhnghiệm để dạy một giờ ôn tập chương trong môn toán 6

I.3 THỜI GIAN - ĐỊA ĐIỂM:

I.3.1.Thời gian:

Từ ngày20 tháng 9 năm 2007 đến ngày 15 tháng 4 năm 2008

I.3.2 Địa điểm:

Trường THCS Đông Ngũ

I.3.3 Phạp vi đề tài:

I.3.3.1.Giới hạn đối tượng nghiên cứu.

- Một số biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tập chương trong môn toán 6

I.3.3.2 Giới hạn về địa bàn nghiên cứu:

Trường THCS Đông Ngũ -Tiên Yên – Quảng Ninh

I.3.3.3 Giới hạn về khách thể khảo sát:

Học sinh khối 6 trường THCS Đông Ngũ

I.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

- Phương pháp nghiên cứư tài liệu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Trang 4

I.5 ĐÓNG GÓP MỚI VỀ MẶT LÝ LUẬN, THỰC TIỄN.

Qua nhiều năm giảng dạy tôi thấy, trong giờ ôn tập chương thì học sinh thườngchán nản, mệt mỏi, không có hứng thú, do đó kết quả học tập của học sinh đạtđược chưa cao, qua các bài kiểm tra Vậy làm thế nào để cho một giờ ôn tậpchương đạt hiệu quả, trong quá trình giảng dạy, đi dự giờ đồng nghiệp, bản thântôi đã rút ra được một số biện pháp để nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tập chươngtrong chương trình toán 6

Trang 5

II PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG ITỔNG QUANII.1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu.

Với mục tiêu giáo dục phổ thông là "giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ năng cơ bản, phát triển nănglực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người ViệtNam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bịcho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xâydựng và bảo vệ Tổ quốc"

Gắn với mục tiêu đó các nhà giáo dục đã nghiên cứu và đưa ra phương phápgiảng dạy cụ thể cho từng môn học.đặc biệt với bộ môn toán:

Trong cuốn “phương pháp dạy - học môn toán” – Nhà xuất bản giáodục– Năm 1998 Đã đưa ra các tình huống cụ thể trong dạy học môn toán đólà: Dạy học các khái niệm toán học, dạy học các định lý toán học,đạy học cácquy tắc và phương pháp, dạy học giải bài tập toán Và đưa ra các hình thức tổchức việc dạy học toán,với các kiểu bài lên lớp như sau: bài lên lớp lý thuyếtmới, bài lên lớp luyện tập, và đặc biệt là bài ôn tập tổng kết chương Nhưngnhìn chung phương pháp đề ra còn chung chung, chưa có các bước cụ thể, rõràng do đó các giáo viên chưa áp dụng được đúng, hoặc có áp dụng nhưngchưa có hiệu quả

Trong cuốn “phương pháp dạy học môn toán”- Nhà xuất bản sư phạmnăm 2006, Đã đưa ra những khái niệm rất rõ về đổi mới phương pháp dạy học,

Tô Trung Kiên5

Trang 6

và đặc biệt đã đưa được ra những tình huống cụ thể trong dạy học môn toán đó

là : Dạy khái niệm toán học, dạy định lý toán học, dạy học quy tắc, phươngpháp, dạy học giải bài tập toán học.Nhưng chưa đề cập đến phương pháp “Biện pháp” ôn tập chương như thế nào để đạt được hiệu quả cao

Chính vì vậy mà trong đề tài này tôi đã nghiên cứu để tìm ra một sốbiện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tập chương trong chương trìnhtoán 6 Đồng thời tôi cũng giới thiệu một số kiểu giờ ôn tập chương trong môntoán nói chung và môn toán 6 nói riêng

II.1.2 Cơ sở lý luận:

- Biện pháp: Cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể

- Nâng cao: Đưa lên mức cao hơn trước

- Hiệu quả: Đạt được kết quả như yêu cầu của việc làm mang lại

- Chương: Phần của sách có nội dung tương đối trọn vẹn

- Ôn tập: Học và luyện lại những kiến thức để nhớ, để nắm chắc

- Giờ dạy ôn tập chương trong chương trình toán 6: Là quá trình tổ chứcđiều khiểm học sinh khối lớp 6 ôn tập, tổng kết, hệ thống hóa và khái quát hóatri thức, kỹ năng ,thái độ sau khi học xong một chương

- Biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tập chương trong chương trìnhtoán 6: Là tìm ra cách ôn tập chương đạt được kêt quả cao hơn trong giờ ôn tậpchương toán 6, làm cho học sinh được luyện lại, nhớ lại những kiến thức trongchương một cách có hệ thống, cũng như được rèn thêm một số kỹ năng tư duynhư : Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa Từ đó vận dụng vào giải toán, vàolàm bài kiểm tra, thi học kỳ đạt kết quả cao

Để nâng cao hiệu quả của giờ ôn tập thì dù với biện pháp nào cũng phảithông qua các hoạt động của học sinh Trước hết phải thấy được quá trình dạyhọc là quá trình triển khai hoạt động và giao lưu của học sinh nhằm thực hiệnnhững mục đích dạy học

Học tập là một quá trình xử lí thông tin, quá trình này có các chức năng

Trang 7

đưa thông tin vào, ghi nhớ thông tin và điều phối Học sinh thực hiện nhữngchức năng này bằng những hoạt động của mình Hoạt động thúc đẩy sự pháttriển là hoạt động mà chủ thể thực hiện một cách tự giác và tích cực Vì vậy cần

cố gắng gây động cơ để học sinh có ý thức thực hiện hoạt động

CHƯƠNG IINỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

II.2.1 Thực trạng của giờ dạy ôn tập chương.

Thực trạng chúng ta thường thấy trong các giờ ôn tập là:

- - Giáo viên yêu cầu học sinh liệt kê và nhắc lại nội dung các kiến thức

đã học trong giờ ôn tập( Theo thứ tự các mục trong chương)

- - Giáo viên cho học sinh ghi lại các nội dung cơ bản của các kiến thứcđó

Sau đó giáo viên hướng dẫn học sinh giải một số bài luyện tập( trongsách giáo khoa)

Dẫn đến tình trạng cả học sinh và giáo viên đều không thích học và dạygiờ ôn tập Cũng từ thực trạng đó dẫn đến khả năng nhớ – tổng hợp kiến thức,tìm ra mối quan hệ giữa các đơn vị kiến thức để vận dụng giải các bài tập tổnghợp không tốt

- Kết quả kiểm tra một tiết đầu năm học rất thấp

- Từ TB trở lên: 40%; Dưới TB: 60%

II.2.2 Đánh giá thực trạng.

Với việc đổi mới về phương pháp giảng dạy, nhất là việc đổi mới vềđánh giá kiểm tra chất lượng học của học sinh Thường trong các đề kiểm tranói chung và đề kiểm tra môn toán nói riêng thì khối lượng kiến thức kiểm tra

là rất rộng Nếu với thực trạng như trên “ khả năng nhớ – tổng hợp kiến thức,tìm ra mối quan hệ giữa các đơn vị kiến thức để vận dụng giải các bài tập tổnghợp của học sinh không tốt” thì việc làm bài kiểm tra của học sinh là khôngđảm bảo về chất lượng Dẫn đến chất lượng môn toán là rất thấp

Tô Trung Kiên

Chung

Nhỏ nhất

7

Trang 8

* Nguyên nhân.

a - Về phía giáo viên.

- Thiên về cung cấp bài dạy cho học sinh một cách thụ động: Thường chỉnhắc lại những kiến thức đã học rồi cho làm một số bài tập ( giáo viên chỉ ra)

- Thường chỉ chú ý số lượng hơn chất lượng giờ ôn tập: Thường bằnglòng và kết thúc giờ ôn tập bằng việc: Đã điểm lai được hết các nội dung kiếnthức đã học trong giờ ôn tập và đã hướng dẫn giải được một số bài tập

b -Về phía học sinh.

Quen với việc tiếp thu kiến thức từ thầy một cách thụ động.Với đặc điểmtâm lí lứa tuổi ( 11 – 12 tuổi): Ham chơi, nhu cầu “tự nghiên cứu” để nâng caokiến thức rất ít nên nếu không được sự quan tâm, dìu dắt của thầy thì việc chỉbiết chép lại và học những gì thầy cho ghi là điều dễ xảy ra

Trang 9

CHƯƠNG IIITÌM BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ DẠY ÔN TẬP

CHƯƠNG TRONG TOÁN 6II.3.1 Các biện pháp

Theo tôi để nâng cao hiệu quả của một giờ dạy ôn tập chương trongchương trình toán 6 thì phải cần có các biện pháp thực hiện cụ thể như sau:

1 Chuẩn bị cho giờ dạy ôn tập chương.

Để có một giờ dạy ôn tập chương tốt, công việc đầu tiên chúng ta phảilàm đó là khâu chuẩn bị ở cả thầy và trò, nếu được chuẩn bị kĩ càng bao nhiêuthì giờ dạy càng thành công bấy nhiêu

1.1.Việc chuẩn bị của giáo viên.

a, Về nội dung:

- Dựa vào tài liệu sách giáo khoa và các tài liệu tham khảo, giáo viên cần

xây dựng một bảng tổng hợp chương các nội dung cần thực hiện trong giờ ôntập Các nội dung của chương được thống kê đầy đủ, chính xác, khoa học và cólôgic với nhau để tiện cho việc thực hiện trên lớp

- Có xác định kiến thức trọng tâm của chương và các kiến thức có liênquan đến kiến thức cũ, kiến thức chuẩn bị cho hình thành khái niệm mới

- VD: Xác định kiến thức trọng tâm ở trong chương III- Phân số( Số học 6tập 2) là: Khái niệm phân số, điều kiện để hai phân số bằng nhau, tính chất cơbản của phân số, quy tắc rút gọn phân số, so sánh phân số, các quy tắc thực hiệncác phép tính về phân số cùng các tính chất của các phép tính ấy, cách giải babài toán cơ bản về phân số và phần trăm

Tô Trung Kiên

Tìm b biết của b bằng a

b =………

Bài toán 3Tìm tỉ số của hai số

= a:b (b… )

9

Trang 10

cơ sở kiến thức cũ theo phương pháp “ quy lạ về quen” Từ đó để học sinh thấyđược mối liên hệ giữa các kiến thức trong chương

- Sau khi học xong bài cuối cùng của chương, giáo viên tổng hợp lạithành một hệ thống câu hỏi và bài tập để cho học sinh chuẩn bị ở nhà dướinhiều hình thức khác nhau:

+ Trả lời câu hỏi

+ Điền vào chỗ trống

+ Trắc nghiệm

Ví dụ 1: Trong bài ôn tập chương I ( Hình 6 – tập 1)

- Để ôn phần lí thuyết trong chương, giáo viên tổ chức cho học sinh hai hoạt động:

HĐ 1: Điền vào chỗ trống ( )

a a, Trong ba điểm thẳng hàng điểm nằm giữa hai điểm còn lại

b b, Có một và chỉ một đường thẳng đi qua

c c, Mỗi điểm trên đường thẳng là của hai tia đối nhau

d d, Nếu thì AM + MB = AB

HĐ 2: Trong các câu sau, câu nào đúng (Đ), câu nào sai (S):

a a, Đoạn thẳng AB là hình gồm các điểm nằm giữa hai điểm A và B

b b, Nếu M là trung điểm của đoạn thẳng AB thì M cách đều hai điểm

A và B

c c, Trung điểm của đoạn thẳng AB là điểm cách đều hai điểm A và B

d d, Hai đường thẳng phân biệt thì hoặc cắt nhau, hoặc song song

Bài toán 3Tìm tỉ số của hai số

= a:b (b… )

Thứ tự Tên mục Chung và riêngLớn nhất

Trang 11

e e, Hai tia phân biệt là hai tia không có điểm chung

f f, Hai tia đối nhau cùng nằm trên một đường thẳng

g g, Hai tia cùng nằm trên một đường thẳng thì đối nhau

- Cũng có thể giáo viên hướng dẫn để học sinh tự lập các bảng hệ thống

mà kiến thức trong bảng có liên quan đến nhau theo cả hàng lẫn cột, tận dụng

sơ đồ đó để hệ thống lại kiến thức Có thể giáo viên để lại một số kiến thức chohọc sinh tự điền chiều mũi tên, điền vào ô trống

Ví dụ 2:

Bảng 1:Ôn tập phép tính về số tự nhiên

(Chương I- SGK toán 6)

* Phần lý thuyết: bảng hệ thống kiến thức.

1 Các phép tính cộng, trừ, nhân, chia, nâng lên lũy thừa

II.3.2 Kết quả thực nghiệm:

Với các biện pháp nâng cao hiệu quả giờ ôn tập chương trong chươngtrình toán 6 như trên Tôi đã áp dụng vào các tiết ôn tập chương trong chươngtrình toán 6 Qua các tiết dạy tôi nhận thấy học sinh đã rất có hứng thú học tập ,các em đã chủ động tiếp thu kiến thức, hăng hái tích cực xây dựng bài.Từ cácbảng biểu học sinh đã hệ thống được toàn bộ kiến thức trọng tâm của chương.Đồng thời đã vận dụng được các kiến thức trong chương để giải các bài tập mộtcách chính xác, khoa học

Đặc biệt là kết quả kiểm tra 45 phút, sau các chương trong ch ương trìnhtoán 6, trong năm học này học sinh đã đạt được những kết quả rất đáng khích lệ,vượt hẳn so với năm học trước.Kết quả cụ thể như sau:

* Kết quả kiểm tra 45phút (chương II –Hình học 6) năm học trước(năm học2006-2007) khi chưa áp dụng các biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tậpchương

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 106C 40 0 0 0 4 11 10 7 5 3 0 0

Tô Trung Kiên11

Trang 12

* Kết quả kiểm tra 45phút (chương II –Hình học 6) trong năm học này (nămhọc 2007-2008) khi đã áp dụng các biện pháp nâng cao hiệu quả giờ dạy ôn tậpchương

Lớp Sĩ số 0 1 2 3 4Điểm5 6 7 8 9 106B 36 0 0 0 0 5 7 10 6 4 3 1

III PHẦN KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ

III.1 KẾT LUẬN CHUNG.

Sau một năm thực hiện, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, xong tôi đã đạtđược một số thành công nhất định trong công tác giảng dạy Tôi nhận thấy rằng:

Để dạy một giờ ôn tập chương có chất lượng tốt thì:

- Thầy và trò phải có sự chuẩn bị cả về kiến thức lẫn phương tiện dạy học

- Phải xác định được, vị trí mục đích và yêu cầu trọng tâm của chương

- Phải tạo ra thói quen làm vịêc một cách khoa học

- Phải say sưa với nghề thì mới có sáng tạo để đổi mới phương phápgiảng dạy nói chung và phương pháp giờ ôn tập nói riêng

III.2 NHỮNG KIẾN NGHỊ - ĐỀ XUẤT.

III.2.1 Với sở giáo dục đào tạo.

- Tăng cường mở các hội nghị chuyên đề tại khu vực miền đông đểnhiều giáo viên vùng sâu, vùng xa có điều kiện gặp gỡ, giao lưu, học hỏi kinhnghiệm để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ

III.2.1 Với phòng giáo dục.

- Mở thêm các chuyên đề môn toán để các giáo viên trong huyện có điềukiện giao lưu, trao đổi, nâng cao về trình độ chuyên môn nghiệp vụ

Định dạng
Số trang	25
Dung lượng	423,5 KB