TIỂU LUẬN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP TÁC ĐỘNG VỐN LUÂN CHUYỂN ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỢI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP ĐƯỢC NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

TIỂU LUẬN TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP TÁC ĐỘNG VỐN LUÂN CHUYỂN ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỢI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP ĐƯỢC NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Trong nền kinh tế thị trường, bất kỳ doanh nghiệp nào muốn tiến hành hoạt động kinh doanh đòi hỏi phải có một lượng vốn luân chuyển nhất định như là tiền đề bắt buộc. Vốn luân chuyển có vai trò đặc biệt quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản xuất kinh doanh cũng như hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

GV phụ trách: TS Nguyễn Thị Uyên Uyên

Học phần: Tài chính doanh nghiệp

Đề tài nghiên cứu

TÁC ĐỘNG VỐN LUÂN CHUYỂN ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỢI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP ĐƯỢC NIÊM YẾT TRÊN

THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

Năm 2013

CHƯƠNG I GIỚI THIỆU TỔNG QUAN CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU 1

1.1 Lý do chọn đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

1.5 Nội dung nghiên cứu của đề tài 2

CHƯƠNG II TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TRÊN THẾ GIỚI 3

2.1 Các quan điểm trên thế giới về tác động của vốn luân chuyển đến lợi nhuận của doanh nghiệp 3

2.2 Các mô hình nghiên cứu thực nghiệm về tác động của vốn luân chuyển đến lợi nhuận của doanh nghiệp 15

2.2.1 Mô hình nghiên cứu trong công trình của Joana Filipa Lourenco Garcia (2011) 15

2.2.2 Mô hình nghiên cứu trong công trình của hai tác giả Ebrahim Mansoori và Darin Dr.Joriah Muhammad (2012) 15

2.2.3 Mô hình nghiên cứu trong công trình của hai tác giả Ihuta Arbidane và Svetlana Ignatijeva (2011) 16

2.2.4 Mô hình nghiên cứu trong công trình của Muhammad Safdar Sial (2012) 17

CHƯƠNG III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 19

3.1 Mô hình nghiên cứu 19

3.2 Kỳ vọng biến của mô hình 23

3.3 Dữ liệu, mẫu quan sát và phương pháp nghiên cứu 25

CHƯƠNG IV NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐẠT ĐƯỢC 27

4.1 Phân tích dữ liệu mô hình 27

4.1.1 Phân tích thống kê mô tả 27

4.1.2 Phân tích ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình 28

4.2 Kết quả mô hình và thảo luận 28

4.3 Hạn chế của mô hình nghiên cứu 30

4.4 Hướng phát triển tiếp theo của đề tài: 31

KẾT LUẬN 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Thuật ngữ viết tắt Tên đầy đủ

GOP Tỷ suất lợi nhuận hoạt động gộp

ROA Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản

RCP Số ngày thu tiền bình quân

ICP Số ngày tồn kho bình quân

PDP Số ngày phải trả bình quân

CCC Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

CR Tỷ số thanh toán hiện hành

DR Tỷ số nợ trên tổng tài sản

GROWTH Tốc độ tăng trưởng doanh thu

GDP Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội TSPQN Tổng sản phẩm quốc nội

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1 – Tổng hợp các nghiên cứu trên thế giới về tác động của quản trị vốn luân chuyển đến

hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp 10

Bảng 3.1 - Mô hình biểu diễn tất cả các thời điểm diễn ra trong một chu kỳ kinh doanh và các chỉ tiêu được sử dụng trong quản trị vốn luân chuyển 24

Bảng 3.2 – Tóm tắt cách tính các biến trong mô hình 24

Bảng 3.3 – Kỳ vọng biến của mô hình 27

Bảng 4.1 – Dữ liệu thống kê 29

Bảng 4.2 – Ma trận hệ số tương quan 30

tư phát triển ngày càng lớn Trong khi nhu cầu về vốn lớn như vậy thì khả năng tạo lập và huy động vốn của doanh nghiệp lại bị hạn chế Vì thế, nhiệm vụ đặt ra đòi hỏi các doanh nghiệp phải

sử dụng vốn luân chuyển sao cho có hiệu quả nhất trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc tài chính, tín dụng và chấp hành pháp luật

Mặc dù các quyết định tài chính ngắn hạn thì dễ dàng được đưa ra hơn là quyết định dài hạn Tuy nhiên, không phải vì lý do đó mà quyết định tài chính ngắn hạn trở nên kém phần quan trọng Một doanh nghiệp có thể xác định được các cơ hội đầu tư có giá trị, tìm được chính xác

tỷ lệ nợ tối ưu, theo đuổi một chính sách cổ tức hoàn hảo, nhưng vẫn thất bại nếu không quan tâm đến việc quản trị các nguồn lực ngắn hạn Việc quản trị vốn luân chuyển thì rất quan trọng

vì nó ảnh hưởng đến lợi nhuận, rủi ro của công ty và do đó ảnh hưởng đến giá trị của công ty

Đó chính là lý do mà nhóm nghiên cứu chọn đề tài này

1.2 Mục tiêu nghiên cứu:

Mục tiêu chính của bài luân là nghiên cứu tác động của việc quản trị vốn luân chuyển đến khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp được niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam Việc phân tích các mối quan hệ này dựa trên các mô hình nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới Bài nghiên cứu sẽ kiểm định tác động của các yếu tố trong vốn luân chuyển tác động đến khả năng sinh lợi cứa các doanh nghiệp Việt Nam

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Bài nghiên cứu chọn mẫu quan sát là 146 doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực được niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2007-2012 Toàn bộ dữ liệu về báo cáo tài chính được lấy trên trang www.cophieu68.com và tất cả các doanh nghiệp được nhóm nghiên cứu lựa chọn là những doanh nghiệp hiện vẫn còn hoạt động trên thị trường chứng khoán Việt Nam

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

Nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để đo lường tác động của quản trị vốn luân chuyển đến khả năng sinh lợi của các doanh nghiệp Việt Nam Mô hình mà nhóm nghiên cứu lựa chọn dựa trên tác phẩm nghiên cứu của “The Effect of Working Capital Management on Firm’s Profitability: Evidence From Singapore” của hai tác giả Ebrahim Mansoori và Darin Dr.Joriah Muhammad [23] và “Relationship Betwwen Working Capital Management and Profitability: a Latvian Case” của Iluta Arbidane và cộng sự [4] Cả hai tác phẩm này điều được thực hiện vào năm 2012 thực hiện với chọn các mẫu quan sát khác nhau

Để tăng tính chính xác cho kết quả hồi quy, nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng và hai phương pháp hồi quy khác nhau là Pooled OLS và Fix Effect Model Do từng phương pháp hồi quy có những ưu và nhược điểm do đó người làm nghiên cứu sẽ so sánh và chọn lọc các kết quả nghiên cứu tìm được và đưa ra kết luận về mối quan hệ giữa các biến

1.5 Nội dung nghiên cứu của đề tài:

Công trình nghiên cứu của chúng tôi được triển khai làm 4 phần như sau:

 Chương I Giới thiệu tổng quan công trình nghiên cứu

 Chương II Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trên thế giới về tác động vốn luân chuyển đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp

 Chương III Phương pháp nghiên cứu của đề tài

 Chương IV Nội dung và kết quả nghiên cứu đạt được

2.1 Các quan điểm trên thế giới về tác động của vốn luân chuyển đến lợi nhuận của doanh nghiệp:

Tầm quan trọng của vốn luân chuyển đã được nhấn mạnh trong những nghiên cứu khoa học cũng như trong một số ngành công nghiệp cụ thể Mục đích của vốn luân chuyển là để cân bằng chi phí và duy trì mức tối ưu tiền mặt, nguyên vật liệu Vốn luân chuyển là kết quả của độ trễ giữa các chi phí để mua nguyên vật liệu và từ việc bán các hàng hóa thành phẩm

Liên quan đến tiềm năng của quản trị vốn luân chuyển và ảnh hưởng của nó đến hiệu quả hoạt động của công ty là tâm điểm của một số lượng đáng kể các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm trong nhiều năm và trong những môi trường khác nhau

Kamath (1989)[18] đã thực hiện nghiên cứu dựa trên các công bán lẻ và kết luận rằng sự liên

kết ngược chiều giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và hiệu quả hoạt động Điều này có nghĩa là hiệu quả hoạt động tăng lên bằng cách giảm chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Wang (2002) [35] đã kiểm định mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và hiệu quả hoạt

động của công ty, và thấy rằng đầu tư ít hơn vào vốn luân chuyển sẽ dẫn đến tăng hiệu quả hoạt động của công ty

Shin và Soenen (1998)[32] [nghiên cứu dựa trên việc sử dụng 58.985 mẫu dữ liệu công ty –

năm trên COMPUSTAT trong suốt giai đoạn năm 1975 – 1994, họ tìm ra mối tương quan dương mạnh giữa độ dài của chu kỳ kinh doanh – dùng để đo lường quản trị vốn luân chuyển – đối với khả năng sinh lời Ngoài ra, chu kỳ kinh doanh ngắn gắn liền với nguy cơ cao hơn cổ phiếu bị điều chỉnh lợi nhuận Dựa trên kết quả đó, họ kết luận rằng có một cách khả thi để tạo ra giá trị của cổ đông chính là cắt giảm chu kỳ kinh doanh của công ty

Deloof (2003)[7] thảo luận rằng phần lớn các công ty sử dụng một lượng lớn tiền mặt để đầu tư

vào vốn luân chuyển Do đó, có thể kỳ vọng rằng cách quản trị vốn luân chuyển như vậy sẽ có tác động đáng kể đến lợi nhuận của những công ty đó Sử dụng một tập hợp mẫu gồm các công

ty phi tài chính lớn của Bỉ trong giai đoạn 1992-1996, với các kiểm định tự tương quan và kiểm định hồi quy, nghiên cứu đã kết luận một mối tương quan âm giữa lợi nhuận và số ngày các

khoản phải thu, hàng tồn kho và khoản phải trả Do đó nghiên cứu gợi ý rằng giá trị cổ đông có thể được tăng lên bằng cách giảm số ngày của các khoản phải thu và hàng tồn kho tới một mức thấp nhất hợp lý Tương quan âm giữa khoản phải trả và khả năng sinh lời phù hợp với nhận định rằng các công ty có lợi nhuận thấp hơn sẽ cần thời gian lâu hơn để trả đủ các các khoản thanh toán

Eljelly (2004)[9] and Jose (1996) [17] khuyến nghị các nhà quản lý có thể tạo ra giá trị bằng

cách giảm hàng tồn kho và số ngày của các khoản phải trả Tương tự, rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mặt cũng cải thiện hiệu quả hoạt động của công ty

Kieschnick et al (2006) [19] cho rằng tiền đầu tư vào vốn luân chuyển là nguyên nhân làm giảm

giá trị doanh nghiệp Ngoài ra, các tác giả còn chỉ ra rằng giá trị đô la đóng góp vào vốn luân chuyển ròng thì ít hơn giá tri đô la đóng góp vào nguồn tài trợ

Laza và Tryfonidis (2006) [20] kiểm tra mối quan hệ giữa khả năng sinh lợi, được tính bằng lơi

nhuận từ hoạt động kinh doanh ròng và quản trị vốn luân chuyển của các doanh nghiệp được niêm yết trên thị trường chứng khoán Athen (ASE) bằng việc sử dụng mẫu là 131 công ty trong giai đoạn từ 2001 đến 2004 Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng chu kỳ chuyển đổi tiền mặt có mối tương quan nghịch với biên lợi nhuận gộp Lợi nhuận gộp công ty sẽ thấp hơn với sự gia tăng số ngày phải trả Mối quan hệ nghịch biến giữa khoản phải thu và lợi nhuận doanh nghiệp thể hiện rằng những công ty lợi nhuận ít sẽ theo đuổi việc giảm khoản phải thu kết hợp với giảm khoảng tạo ra tiền trong chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Raheman và Nasr (2007) [27] đã lựa chọn một mẫu gồm 94 công ty Pakistan được niêm yết

trên Sàn chứng khoán Karachi trong giai đoạn 6 năm, từ năm 1999 đến năm 2004 để nghiên cứu ảnh hưởng của các biến khác nhau đại diện cho quản trị vốn luân chuyển bao gồm: kỳ thu tiền bình quân, kỳ tồn kho bình quân, kỳ trả tiền bình quân, chu kỳ chuyển đổi tiền mặt đối với biến lợi nhuận ròng từ hoạt động kinh doanh Kết quả của nghiên cứu cho thấy có giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, kỳ thu tiền bình quân, kỳ tồn kho bình quân với hiệu quả hoạt động của công ty Hơn nữa, họ chỉ ra rằng thanh khoản và lợi nhuận có mối quan hệ ngược chiều nhau, đòn cân

nợ có một liên kết âm với lợi nhuận, có nghĩa là khi đòn bẩy tăng, lợi nhuận công ty bị ảnh hưởng bất lợi Quy mô và lợi nhuận công ty có mối quan hệ dương Quy mô công ty được đo lường dựa trên logarit tự nhiên của doanh số Điều này có nghĩa các công ty có ít lợi nhuận đợi lâu hơn để trả các hóa đơn của họ

Bằng việc sử dụng dữ liệu bảng cả hai phương pháp hồi quy là random effect và fix effect, tác giả công bố rằng có mối quan hệ nghịch giữa ROA và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt Tác giả cho rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng sẽ gia tăng lợi nhuận khi rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Samiloglo và Demirgunes (2008) [29] tiến hành nghiên cứu để kiểm định mối quan hệ giữa

quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lơi Áp dụng mô hình hồi quy đa biến trên những doanh nghiệp sản xuất được niêm yết thị trường chứng khoán Istanbul trong giai đoạn từ 1996-

2002, các tác giả nhận thấy rằng chu kỳ khoản phải thu và kỳ tồn kho bình quân có tác động tiêu tiêu cực đến lợi nhuận của công ty Điều này có nghĩa là chu kỳ chuyển đổi tiền càng ngắn thì lợi nhuận của công ty càng gia tăng

Zariyawati et al (2009) [36] cũng kiểm tra mối quan hệ giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt ( đại

diện cho vốn luân chuyển) và ROA ( đai diên cho chỉ số khả năng sinh lời) dựa trên dự liệu bảng cho 1628 quan sát công ty – năm cho giai đoạn 1996 – 2006 từ 6 khu vực kinh tế khác nhau được niêm yết trên Sàn chứng khoán Bursa Malaysia Kết quả hệ số trong phân tích hồi quy Pooled OLS đưa ra một mối tương quan âm mạnh giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và khả năng sinh lời của công ty Điều này hàm ý rằng việc cắt giảm thời gian chuyển đổi tiền mặt sẽ giúp tăng lợi nhuận cho công ty Do đó, các nhà quản trị của công ty nên thực hiện cắt giảm thời gian chuyển đổi tiền mặt đến khi đạt được một giá trị tối ưu

Nobanee và AlHajjar (2009b) [25] phân tích một mẫu gồm 2123 công ty phi tài chính ở Nhật,

được niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán Tokyo trong suốt giai đoạn 1990 – 2004 và kết luận rằng các nhà quản trị công ty có thể tăng lợi nhuận bằng việc giảm chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, kỳ thu tiền bình quân và thời gian tồn kho bình quân Các kết quả cũng gợi ý rằng việc mở rộng kỳ phải trả bình quân cũng giúp tăng lợi nhuận cho công ty Tuy nhiên, các nhà quản trị nên cân nhắc vì mở rộng kỳ phải trả bình quân có thể gây tổn thất cho mức độ tín nhiệm của công ty và tổn hại đến lợi nhuận của công ty trong dài hạn

Mathuva (2009) [21] nghiên cứu ảnh hưởng của các thành phần cấu thành nên quản trị vốn luân

chuyển đối với lợi nhuận công ty dựa trên mẫu dữ liệu của 30 công ty niêm yết trên Sàn chứng

khoán Nairobi từ năm 1993 đến năm 2008 Ông dùng tương quan Pearson và Spearman, hồi quy Pooled OLS, và mô hình tác động cố định để khai thác dữ liệu phân tích Kết quả nghiên cứu của ông cho thấy một mối tương quan âm rất lớn và có ý nghĩa giữa kỳ thu tiền bình quân so với khả năng sinh lời Khi quan tâm về mối liên hệ giữa biến lợi nhuận đối với thời gian tồn kho bình quân hay kỳ trả tiền bình quân, kết quả cho thấy mối tương quan dương và có ý nghĩa

Nazir và Afza (2009) [24] cho thấy tác động tích cực của quản tri vốn luân chuyển đến lơi nhuận

của doanh nghiệp dựa trên mẫu gồm 204 công ty phi tài chính hoạt động trên thị trường chứng khoán Karachi (KSE) trong giai đoạn 1998 -2005 Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lê gia tăng trong chính sách vốn luân chuyển và quá trình tài trợ có tác động tiêu cực đến tỷ số khả năng sinh lợi đối với tài sản (ROA)

Sen và Oruc (2009) [30] kiểm định sự việc quản tri vốn luân chuyển hiệu quả đến khả năng

sinh lợi của các doanh nghiệp tai thị trường chứng khoán Istanbul (ISE) Các tác giả sử dụng dữ liệu bảng ba tháng của 49 doanh nghiệp thuộc các ngành như điện, thức ăn, hóa chất, xi măng

và dệt may trong giai đoạn từ năm 1993-2007 Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng quản trị vốn luân chuyển hiệu quả (rút ngắn kỳ chuyển đổi tiền mặt và hê số thanh toán hiện hành là nguyên nhân dẫn đến gia tăng khả năng sinh lợi)

Azhar và Noriza (2010) [6] kiểm định tác động quản tri vốn luân chuyển đến hiệu quả hoạt động

của các doanh nghiệp Malaysia Mẫu gồm 172 công ty được niêm yết trong giai đoạn năm năm

từ năm 2003-2007 Kết quả nghiên cứu của việc áp dụng mô hình hồi quy đa biến là doanh nghiệp có thể làm gia tăng giá trị và hiệu quả hoạt động bằng cách quản trị hàng tồn kho hiệu quả

Gill et al (2010) [13] cũng đã nghiên cứu tác động giữa việc quản trị vốn luân chuyển và khả

năng sinh lời Một mẫu dữ liệu gồm 88 công ty ở Mỹ niêm yết trên Sàn chứng khoán New York trong giai đoạn 3 năm từ năm 2005 đến năm 2007 được lựa chọn Kết quả cũng cho thấy có mối tương quan đáng kể giữa các biến trên

Nobanee, Abdullatif và AL hajjar (2011) [15] nghiên cứu mối quan hệ giữa quản tri vốn luân

chuyển và lợi nhuận của doanh nghiệp trên 1 lương lớn quan sát chéo 2123 công ty hoạt động được niêm yết trên Thị trường chứng khoán Nhật từ 1990 đến 2004 Kết quả thực nghiệm cho thấy rằng doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu quả hoạt động bởi quản tri vốn luân chuyển Ngoài

ra, các tác giả cho rằng các nhà quản trị nên cẩn trọng với việc kéo dài khoản phải trả bởi lẽ đây

Tại Ấn Độ, Vijay Kumar (2011) [34] kiểm định mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và

khả năng sinh lợi của doanh nghiệp trong thị trường di động Mẫu quan sát bao gồm 20 công ty trong giai đoạn 13 năm từ 1996 đến 2009 Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng mối quan hệ nghịch giữa việc kéo dài chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và khả năng sinh lợi doanh nghiệp Nghiên cứu của tác giả ủng hộ quan điểm trong những nghiên cứu trước đó tại Ấn cho rằng tác động vào lợi nhuận do hiệu quả quản trị vốn luân chuyển của các nhà quản trị

Kết quả của các nghiên cứu kết luận rằng quản trị vốn lưu động có tác động đến lợi nhuận của doanh nghiệp Nghiên cứu tiến hành trong khoảng thời gian khác nhau và liên quan đến các công ty của các nước và các ngành công nghiệp khác nhau đã chỉ ra các mối tương quan tương

Bảng 1.1 – Tổng hợp các nghiên cứu trên thế giới về tác động của quản trị vốn luân chuyển đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp

Nghiên cứu Loại dữ liệu Quốc gia và thời gian

nghiên cứu

Phương pháp

Kamath (1989) Dữ liệu bảng  Các công ty bán lẻ - Có mối liên kết ngược chiều giữa chu kỳ chuyển

đổi tiền mặt và hiệu quả hoạt động Shin và Soenen

(1998)

Dữ liệu bảng  58.985 quan sát theo

công ty – năm trên COMPUSTAT

 Giai đoạn năm 1975 –

1994

Pooled OLS - Có mối tương quan dương mạnh giữa độ dài của

chu kỳ kinh doanh so với khả năng sinh lời

- Có thể tạo ra giá trị cho cổ đông thông qua việc cắt giảm chu kỳ kinh doanh của công ty

Wang (2002) Dữ liệu bảng  Các công ty Nhật Bản

và Đài Loan

Hồi quy Pearson

- Đầu tư ít hơn vào vốn luân chuyển sẽ dẫn đến tăng hiệu quả hoạt động của công ty

Deloof (2003) Dữ liệu bảng  1009 công ty phi tài

chính lớn của Bỉ

 Giai đoạn 1992 – 1996

Pooled OLS và Fixed Effects Model

- Có mối tương quan âm đáng kể giữa lợi nhuận gộp

và số ngày phải thu, thời gian tồn kho với ngày phải trả bình quân của các công ty Bỉ

- Các nhà quản trị có thể tạo thêm giá trị cho các cổ đông bằng cách cắt giảm số ngày phải thu và hàng tồn kho đến một mức tối thiểu hợp lý

Eljelly (2004) Dữ liệu bảng  27 công ty phi tài chính

ở Ả Rập Saudi

 Giai đoạn 1996-2000

Phân tích tương quan và hồi quy

- Các nhà quản lý có thể tạo ra giá trị bằng cách giảm hàng tồn kho và số ngày của các khoản phải trả và rút ngắn chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Khan, S.U, et al

(2006)

Dữ liệu bảng  30 công ty phi tài chính

niêm yết ở Pakistan

Pooled OLS - Có mối quan hệ tiêu cực giữa tổng lợi nhuận và số

ngày của hàng tồn kho, khoản phải trả và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Pooled OLS - Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt có mối tương quan

nghịch với lợi nhuận gộp Lợi nhuân gộp công ty

sẽ thấp hơn với sự gia tăng số ngày phải trả Raheman và

Nasr (2007)

Dữ liệu bảng  94 công ty Pakistan

được niêm yết trên Sàn chứng khoán Karachi

 Giai đoạn 6 năm, giai đoạn 1999 – 2004

Pooled OLS và Generalized least squares regression models

- Có một mối tương quan âm rất mạnh giữa các biến đại diện cho việc quản trị vốn lưu chuyển (chu kỳ chuyển đổi tiền mặt, kỳ thu tiền bình quân, kỳ tồn kho bình quân) đối với lợi nhuận các công ty

- Tính thanh khoản, đòn cân nợ có quan hệ ngược chiều với lợi nhuận, trong khi đó quy mô có mối tương quan dương

Nghiên cứu Loại dữ liệu Quốc gia và thời gian

- Fix Effect Model

- Mối quan hệ nghịch giửa ROA và chu kỳ chuyển đổi tiền Cu thể, các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng

sẽ gia tăng lợi nhuận khi rút ngắn chu kỳ chu kỳ chuyển đổi tiền

Samiloglo và

Demirgunes

(2008)

Dữ liệu bảng  Các doanh nghiêp sản

xuất trên thị trường chứng khoán Istanbul

Pooled OLS - Có một mối tương quan âm rất mạnh giữa các biến

đại diện cho việc quản trị vốn lưu chuyển đối với lợi nhuận các công ty

- Có mối tương quan dương giữa quy mô công ty so với khả năng sinh lời

- Không có sự khác biệt đáng kể trong ảnh hưởng của việc quản trị vốn luân chuyển giữa các công ty lớn so với các công ty nhỏ

Mathuva (2009) Dữ liệu bảng  30 công ty niêm yết trên

Sàn chứng khoán Nairobi

 Giai đoạn: 1993 - 2008

Tương quan Pearson và Spearman

Zariyawati et al

(2009)

Dữ liệu bảng  Các công ty Malaysia

 Giai đoạn 1996-2006

Pooled OLS - Mối quan nghịch biến của vốn luân chuyển và khả

năng sinh lợi

- Nhà quản trị có thể tăng khả năng sinh lợi của công

ty bằng cách giảm độ dài của kỳ chuyển đổi tiền mặt

Ali Uyar (2009) Dữ liệu bảng  Các công ty Thổ Nhĩ Kỳ

được niêm yết trên thị trường chứng khoán Istanbul

Phân tích tương quan và hồi quy

- Có mối liên kết phủ định đáng kể giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và tỷ suất sinh lợi trên tài sản,

có nghĩa là chu kỳ chuyển đổi tiền mặt ngắn hơn làm tăng hiệu quả hoạt động và ngược lại

Nghiên cứu Loại dữ liệu Quốc gia và thời gian

OLS - Tỷ lệ gia tăng trong chính sách vốn luân chuyển và

quá trình tài trợ có tác động tiêu cưc đến tỷ số khả năng sinh lợi đối với tài sản (ROA)

Zariyawati et al

(2009)

Dữ liệu bảng  Các công ty Malaysia

 Giai đoạn 1996-2006

Pool OLS - Mối quan nghịch biến của vốn luân chuyển và khả

năng sinh lợi Điều này có nghĩa là nhà quản tri có thể tăng khả năng sinh lợi của công ty bằng cách giảm độ dài của kỳ chuyển đổi tiền

Sun và Oruc

(2009)

Dữ liệu bảng  49 doanh nghiệp thuộc

các ngành điện, thưc phẩm, hóa chất, xi măng

- Doanh nghiệp có thể làm gia tăng giá trị và hiệu quả hoạt động bằng cách quản trị hàng tồn kho hiệu quả

- Có mối quan hệ tiêu cực giữa chu kỳ chuyển đổi tiền mặt và hoạt dộng của doanh nghiệp, trong khi

đó có mối quan hệ tích cực giữa số ngày khoản phải trả và hoạt động doanh nghiệp

- Khuyến nghị các nhà quản lý có thể tăng lợi nhuận bằng cách giảm số ngày khoản phải thu và hàng tồn kho

 Giai đoạn từ

1990-2004

Pooled OLS - Các nhà quản trị nên cẩn trọng với việc kéo dài

khoản phải trả bởi lẽ đây có thể là nguyên nhân làm giảm uy tín tín dụng của công ty và là kết quả làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp trong dài hạn

Pooled OLS - Có mối quan hệ nghịch giữa viêc kéo dài chu kỳ

chuyển đổi tiền và khả năng sinh lợi doanh nghiệp

- Nghiên cứu ủng hộ quan điểm trong những nghiên cứu trước đó tại Ấn cho rằng tác động vào lợi

Nghiên cứu Loại dữ liệu Quốc gia và thời gian

nghiên cứu

Phương pháp

nhuận do hiệu quả quản trị vốn luân chuyển của các nhà quản trị

2009 Mô hình bài nghiên cứu như sau:

Mô hình bài nghiên cứu:

GOP = β0 + β1 (RCPit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + β5 (FARit) + ε

GOP = β0 + β1 (ICPit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + β5 (FARit) + ε

GOP = β0 + β1 (PDPit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + β5 (FARit) + ε

GOP = β0 + β1 (CCCit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + β5 (FARit) + ε

Trong đó,

GOP(%) : tỷ suất lợi nhuận hoạt động gộp

CCC (ngày) : Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

RCP (ngày) : Kỳ phải thu bình quân

ICP (ngày) : Kỳ tồn kho bình quân

PDP (ngày) : Kỳ phải trả bình quân

CR : Tỷ số thanh toán hiện hành

DR : Đòn cân nợ trên tổng tài sản

FAR : Tỷ số tài sản tài chính trên tổng tài sản

Kết quả hồi quy thấy rằng có mối quan hệ tiêu cực giữa kỳ phải thu bình quân, kỳ tồn kho bình quân, kỳ phải trả bình quân và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt với khả năng sinh lợi

2.2.2 Mô hình nghiên cứu trong công trình của hai tác giả Ebrahim Mansoori và Darin Dr.Joriah Muhammad (2012) [23]

Nội dung nghiên cứu là vấn đề quản trị vốn luân chuyển đến khả năng sinh lợi của công ty tại Singapore Với việc sử dụng dữ liệu bảng cùng với việc phương pháp Pooled OLS và phương pháp hồi quy mô hình ảnh hưởng cố định ( Fixed Effect model), khảo sát các công

`

ty tại Singapore trong khoảng thời gian 2004 đến 2011, các tác giả phát hiện ra rằng người quản trị có thể tăng khả năng sinh lợi của công ty bằng việc quản trị hiệu quả vốn luân chuyển Ngoài ra, người quản tri có thể tăng khả năng sinh lợi của công ty bằng cách rút ngắn lại kỳ phải thu bình quân và kỳ tồn kho bình quân

Mô hình bài nghiên cứu:

ROA= β0 + β1 CCC + β2 SIZE + β3 LEV + β4 GROWTH +β5 GPD+ ε

ROA= β0 + β1 RCP + β2 SIZE + β3 LEV + β4 GROWTH +β5 GPD+ ε

ROA= β0 + β1 ICP + β2 SIZE + β3 LEV + β4 GROWTH +β5 GPD+ ε

ROA= β0 + β1 PDP + β2 SIZE + β3 LEV + β4 GROWTH +β5 GPD+ ε

Trong đó:

ROA(%) : Tỷ suất sinh lợi trên tài sản

CCC (ngày) : Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

RCP (ngày) : Kỳ phải thu bình quân

ICP (ngày) : Kỳ tồn kho bình quân

PDP (ngày) : Kỳ phải trả bình quân

SIZE : Quy mô của công ty (logarit tự nhiên của tổng tài sản)

LEV : Đòn cân nợ ( Tổng Nợ/Tổng tài sản)

GROWTH(%) : Tốc độ tăng trưởng doanh thu

GPD(%) : Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội

2.2.3 Mô hình nghiên cứu trong công trình của hai tác giả Iluta Arbidane và Svetlana Ignatijeva (2011) [4]

Hai nhà nghiên cứu xem xét mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi

ở các nước Latvian dựa trên mẫu quan sát là 182 công ty trong giai đoạn từ năm 2004 đến năm 2010

Mô hình bài nghiên cứu:

GOP = β0 + β1 (RCPit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + ε

GOP = β0 + β1 (ICPit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + ε

GOP = β0 + β1 (PDPit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + ε

GOP = β0 + β1 (CCCit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + ε

Và

`

ROA = β0 + β1 (PDPit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + ε

ROA = β0 + β1 (CCCit) + β2 (DRit) + β3 (CRit)+ β4 (LnSit) + ε

Trong đó:

GOP(%) : Tỷ suất lợi nhuận hoạt động gộp

ROA(%) : Tỷ suất sinh lợi trên tài sản

CCC (ngày) : Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

RCP (ngày) : Kỳ phải thu bình quân

ICP (ngày) : Kỳ tồn kho bình quân

PDP (ngày) : Kỳ phải trả bình quân

CR : Tỷ số thanh toán hiện hành

DR : Đòn cân nợ trên tổng tài sản

LnS : Quy mô của công ty ( logarit tự nhiên của doanh thu)

Kết quả bài nghiên cứu khẳng định lợi nhuận của công ty sẽ sẽ tích cực thông qua việc cải thiện các thành phần của vốn luân chuyển

2.2.4 Mô hình nghiên cứu trong công trình của Muhammad Safdar Sial (2012) [22]

Mục tiêu của bài nghiên cứu là đo lường mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và hiệu quả của công ty trong lĩnh vực sản xuất của Pakistan Mẫu gồm 100 công ty niêm yết trong lĩnh vực sản xuất của Pakistan trên thị trường chứng khoán Karachi trong khoảng thời gian

10 năm từ 1999-2008 Dữ liệu được sử dụng cho nghiên cứu này có được từ thị trường chứng khoán Karachi (K.S.E) và từ các phân tích bảng cân đối kế toán của các công ty cổ phần bởi Ngân hàng Nhà Nước Pakistan Chúng tôi đã nghiên cứu ảnh hưởng của các biến khác nhau của quản trị vốn luân chuyển bao gồm kỳ thu tiền bình quân, kỳ tồn kho bình quân, kỳ phải trả bình quân và chu kỳ chuyển đổi tiền mặt Tỷ lệ thanh toán hiện hành, quy mô và đòn cân

nợ được sử dụng như các biến điều khiển

Mô hình bài nghiên cứu:

ROAit= β0 + β1 (ACPit) + β2 (ITIDit) + β3 (APPit) + β4 (CCCit) + β5 ( SIZE it) + β6 (DRit) + β7 (CRit)+ ε

`

Trong đó:

ROA(%) : Tỷ suất sinh lợi trên tài sản

ACP (ngày) : Kỳ thu tiền bình quân

ITID (ngày) : Kỳ tồn kho bình quân

APP (ngày) : Kỳ phải trải bình quân

CCC (ngày ) : Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

CR : Tỷ số thanh toan hiện hành

DR : Đòn cân nợ trên tổng tài sản

Size : Quy mô của công ty ( logarit tự nhiên của doanh thu)

Các kết quả cho thấy một mối quan hệ phủ định mạnh mẽ giữa quản trị vốn luân chuyển và hiệu quả hoạt động của công ty Điều này có nghĩa là khi chu kỳ chuyển đổi tiền mặt tăng,

nó sẽ dẫn đến giảm hiệu quả hoạt động của công ty và các nhà quản lý có thể tạo ra một giá trị tích cực cho các cổ đông bằng cách giảm chu kỳ chuyển đổi tiền mặt đến mức thấp nhất

có thể Chúng tôi thấy rằng có một mối quan hệ âm đáng kể giữa tính thanh khoản và hiệu quả hoạt động Chúng tôi cũng thấy có mối quan hệ âm giữa quy mô và hiệu quả hoạt động của công ty Ngoài ra còn có một mối quan hệ âm đáng kể giữa nợ được sử dụng bởi các công ty và hiệu quả hoạt động của nó

`

3.1 Mô hình nghiên cứu và mẫu dữ liệu:

Để xây dựng mô hình nghiên cứu cho Việt Nam, nhóm dựa trên hai tác phẩm nghiên cứu là

“The Effect of Working Capital Management on Firm’s Profitability: Evidence From Singapore” của hai tác giả Ebrahim Mansoori và Darin Dr.Joriah Muhammad [22] và

“Relationship Betwwen Working Capital Management and Profitability: a Latvian Case” của Iluta Arbidane [4] và cộng sự được thực hiện vào năm 2012 Trong cả hai bài nghiên cứu, các tác giả chọn biến ROA là đại diện cho khả năng sinh lợi của doanh nghiệp đồng thời là biến phụ thuộc Riêng đối với bài nghiên cứu thứ hai, ngoài biến ROA các tác giả còn

sử dụng đồng thời biến GOP làm biến phụ thuộc Thừa kế ý tưởng đó, nhóm nghiên cứu sử dụng cả hai biến ROA và GOP làm biến phụ thuộc đại diện cho biến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp Ngoài ra, các biến chu kỳ chuyển đổi tiền (CCC), RCP (kỳ phải thu bình quân), PDP (kỳ phải trả bình quân), ICP (kỳ tồn kho bình quân) lần lượt đai diện cho biến vốn luân chuyển đồng thời là biến độc lập được thể hiện trong các mô hình Ngoài ra, các tác giả còn sử dụng biến tỷ số nợ, tỷ số thanh toán hiện hành, tốc độ tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng GDP làm biến kiểm soát Có hai nguyên nhân để các tác giả không đưa các biến như CCC, RCP, ICP, PDP vào cùng một mô hình Thứ nhất, việc tách các yếu tố của vốn luân chuyển ra riêng từng mô hình sẽ giúp các tác giả dễ dàng nhận thấy tác động tích cực hoặc tiêu cực của từng nhân tố này đến lợi nhuận của doanh nghiệp Thứ hai, bản thân các yếu tố của vốn luân chuyển có liên hệ với nhau Do đó, việc đưa vào cùng một mô hình sẽ tạo ra đa cộng tuyến và kết quả mô hình cũng như các chỉ số thống kê F và thống kê t sẽ không còn chính xác Theo quan điểm đó, nhóm làm nghiên cứu xây dựng tám mô hình để nghiên cứu tác động vốn luân chuyển đến lợi nhuận của các doanh nghiệp được niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam Các mô hình như sau:

GOP(%) : Tỷ suất lợi nhuận hoạt động gộp

ROA(%) : Tỷ suất sinh lợi trên tài sản

RCP (ngày) : Số ngày thu tiền bình quân

ICP (ngày) : Số ngày tồn kho bình quân

PDP (ngày) : Số ngày phải trả bình quân

CCC (ngày) : Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

CR : Tỷ số thanh toán hiện hành

DR : Tỷ số nợ

SIZE : Quy mô của công ty

GROWTHit(%) : Tốc độ tăng trưởng doanh thu

GPD(%) : Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội

Phương pháp đo lường của từng biến được chi tiết như sau:

Biến phụ thuộc:

Tỷ suất lợi nhuận hoạt động gộp (GOP) là thước đo của lợi nhuận công ty đã được sử dụng

như biến phụ thuộc Tỳ số này được định nghĩa như doanh thu trừ đi giá vốn hàng bán, và chia cho tổng tài sản trừ đi tài sản tài chính

Tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA) là một trong những chỉ số quan trọng nhất đánh giá hoạt

động của một công ty Chỉ số này được đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản công ty để tạo ra thu nhập và được tính theo lợi nhuận ròng chia cho tổng tài sản

`

không bao gồm hoạt động tài chính và kết quả là tác giả cho rằng nó cung cấp một khả năng

để xác định các mối quan hệ với các thành phần vốn luân chuyển chính xác hơn Mối liên

hệ giữa GOP và vốn luận chuyển được nghiên cứu bởi Lazirdis và Tryfonidis (2006) [20], Garcia (2011)

ROA đã được sử dụng bởi Samiloglu và Demirgunes (2008) [29], Garcia-Teruel và Martinez-Solano (2007) [12], Nazir và Afza (2009) [24], Uyar (2009) [33] trong nghiên cứu của họ Tỷ suất sinh lợi trên tài sản là một biện pháp tốt hơn vì nó liên quan đến lợi nhuận của các công ty với các tài sản cơ sở của nó (Padachi, 2006)

Biến độc lập:

Đầu tiên, kỳ thu tiền bình quân (RCP) được tính là 365 × [tài khoản phải thu / doanh số bán

hàng] Biến này đại diện cho số ngày trung bình mà công ty cần để thu thập các khoản thanh toán từ khách hàng Giá trị này càng cao, thì đầu tư vào tải khoản phải thu càng lớn

Thời gian lưu kho (ICP) được tính là 365 ×[hàng tồn kho /giá vốn hàng bán] Biến này phản

ánh số ngày trung bình của hàng tồn kho được lưu kho Thời gian lưu trữ dài còn đại diện cho một đầu tư lớn hơn trong hàng tồn kho

Kỳ phải trả (PDP) phản ánh thời gian trung bình các công ty phải trả cho nhà cung cấp của

họ PDP được tính toán là 365 × [khoản phải trả / giá vốn] Giá trị này càng lớn nghĩa là càng lâu công ty mới thực hiện thanh toán cho nhà cung cấp

Một biến phổ biến được các nhà nghiên cứu thường sử dụng trong quản trị vốn luân chuyển

là chu kỳ chuyển đổi tiền (CCC) Biến này được tính là kỳ phải thu bình quân cộng với kỳ

tồn kho bình quân trừ đi kỳ phải trả bình quân Chu kỳ chuyển đổi tiền càng lớn, đầu tư ròng vào tài sản hiện hành càng nhiều, và do đó nhu cầu tài chính đầu tư vào tài sản hiện tại lớn hơn

`

Bảng 3.1 - Mô hình biểu diễn tất cả các thời điểm diễn ra trong một chu kỳ kinh

doanh và các chỉ tiêu được sử dụng trong quản trị vốn luân chuyển

Mua hàng tồn kho Bán hàng tồn kho Thu tiền

Chu kỳ chuyển đổi hàng tồn kho Kỳ thu tiền

Kỳ phải trả Chu kỳ chuyển đổi tiền mặt

Trả tiền cho nhà cung cấp

Như vậy, chu kỳ chuyển đổi tiền mặt được tính toán như sau:

Chu kỳ chuyển đổi tiền = Kỳ thu tiền bình quân + Chu kỳ chuyển đổi hàng tồn kho -

Kỳ phải trả bình quân

Cùng với các biến này, một số biến có khả năng ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động doanh nghiệp được giới thiệu là các biến quy mô công ty, tăng trưởng trong doanh số bán hàng (GROWTH), tỷ số nợ và tốc độ tăng trưởng GDP

Bảng 3.2 - Tóm tắt cách tính các biến trong mô hình

Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản Lợi nhuận ròng/Tổng tài sản ROA

Tỷ suất lợi nhuận hoạt động gộp (Doanh thu - Giá vốn hàng bán)/( Tổng

tài sản-Tài sản tài chính)

GOP

Số ngày phải thu bình quân 365/(Doanh thu/ Khoản phải thu) RCP

Số ngày tồn kho bình quân 365/(Giá vốn hàng bán/Hàng tồn kho) ICP

Số ngày phải trả bình quân 365/(Giá vốn hàng bán/Khoản phải trả) PDP

Quy mô doanh nghiệp Logarit tự nhiên của doanh thu SIZE

Hệ số thanh toán hiên hành Tài sản ngắn hạn/Nợ ngắn hạn CR