Tiểu luận phân tích chính sách thuế THỊ TRƯỜNG GIAO SAU TẠI VIỆT NAM

Tiểu luận phân tích chính sách thuế THỊ TRƯỜNG GIAO SAU TẠI VIỆT NAM Sàn giao dịch hàng hóa đầu tiên ở Việt Nam đã ra đời năm 2002 nhưng đến năm 2005 mọi hoạt động của các sàn giao dịch hàng hóa mới được quy định tại Chương II, Mục 3 trong Luật Thương mại 2005, với 11 điều về mua bán hàng hóa qua sở giao dịch hàng hóa.

THỊ TRƯỜNG GIAO SAU TẠI VIỆT NAM

1 Cơ sở pháp lý của thị trường giao sau tại Việt Nam.

Sàn giao dịch hàng hóa đầu tiên ở Việt Nam đã ra đời năm 2002 nhưng đến năm

2005 mọi hoạt động của các sàn giao dịch hàng hóa mới được quy định tại Chương II,

Mục 3 trong Luật Thương mại 2005, với 11 điều về mua bán hàng hóa qua sở giao dịch

hàng hóa

Giống như luật về mua bán hàng hoá giao sau của các nước, Luật thương mại năm

2005 cũng đưa ra khái niệm về mua bán hàng hoá qua sở giao dịch hàng hoá Khoản 1

Điều 63 Luật thương mại năm 2005 quy đinh: "Mua bán hàng hoá qua sở giao dịch hàng

hoá là hoạt động thương mại theo đó các bên thoả thuận thực hiện việc mua bán một lượng hàng hoá nhất định của một loại hàng hoá nhất định qua sở giao dịch hàng hoá theo những tiêu chuẩn nhất định của sở giao dịch hàng hoá với giá được thoả thuận tại thời điểm giao kết hợp đồng và thời gian giao hàng được xác đinh tại một thời điểm trong tương lai".

Như vậy khái niệm mua bán hàng hoá qua sở giao dịch hàng hoá tại Luật thươngmại năm 2005 đã thể hiện đầy đủ bản chất của giao dịch hàng hoá trên thị trường hànghoá giao sau tập trung và cơ bản phù hợp với quy định của pháp luật các nước trên thếgiới Quy định này của Luật cũng đã khẳng định Nhà nước thừa nhận về mặt pháp lí đốivới hoạt động này trong giao lưu thương mại ở Việt Nam và bước đầu tạo cơ sở pháp lí để

nó được diễn ra trên thực tế

Thực tế tại Việt Nam, các tài sản cơ sở khác nhau hiện được quản lý bởi các cơquan chủ quản khác nhau Phái sinh hàng hóa đặt dưới sự quản lý của Bộ Công Thương

và đã được điều chỉnh bởi Luật Thương mại 2005; Các giao dịch phái sinh tiền tệ lại doNgân hàng Nhà nước (NHNN) quản lý Mỗi loại giao dịch phái sinh tiền tệ được quy địnhbởi một văn bản riêng của NHNN, chưa có văn bản quy định thống nhất

Trong khi đó, lĩnh vực chứng khoán do Bộ Tài chính quản lý, trực tiếp làUBCKNN Một số khái niệm cơ bản về chứng khoán phái sinh đã được quy định trongLuật Chứng khoán Tại khoản 8, điều 6 Luật Chứng khoán 2006 đã có giải thích: “Hợpđồng tương lai là cam kết mua hoặc bán các loại chứng khoán, nhóm chứng khoán hoặc

chỉ số chứng khoán nhất định với một số lượng và mức giá nhất định vào ngày xác địnhtrước trong tương lai” Tuy nhiên, đây cũng mới chỉ là những nền tảng pháp lý ban đầucho hợp đồng giao sau về tài chính.

Luật thương mại năm 2005 cũng mới chỉ dừng lại ở việc đưa ra khái niệm về muabán hàng hoá qua sở giao dịch hàng hoá mà chưa đi vào quy định các vấn đề cụ thể về tổchức và hoạt động mua bán hàng hoá qua sở giao dịch Hiện các quy định chi tiết về tổchức và hoạt động mua bán hàng hoá qua sở giao dịch hàng hoá đã được ghi nhận trong

Nghị định của Chính phủ số 158/2006/NĐ-CP ngày 28/12/2006 Thông tư 03/2009/TT-BCT cũng đã có những hướng dẫn cụ thể hơn về hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp

giấy phép thành lập và quy định chế độ báo cáo của sở giao dịch hàng hóa Tuy nhiên, đóchỉ mới là những căn cứ pháp lí cho việc ra đời của sở giao dịch hàng hoá ở nước ta

Quyết định 252/2012/QĐ-TTg phê duyệt chiến lược phát triển thị trường chứng

khoán Việt Nam giai đoạn 2011-2020, trong đó cũng định hướng xây dựng và phát triểnthị trường chứng khoán phái sinh mà khởi đầu là thị trường giao sau, cụ thể là thị trườnggiao sau các mặt hàng nông sản, tiêu biểu là cà phê Nhưng đến nay vẫn chưa có một vănbản chính thức hướng dẫn triển khai chiến lược này

2 Thực trạng thị trường giao sau tại Việt Nam từ 2002 đến nay.

Thị trường giao sau đã được hình thành tại Việt Nam được hơn 10 năm, nhưnghầu như tất cả các sàn giao dịch giao sau đã phải đóng cửa một cách nhanh chóng saumột thời gian ngắn vì hiệu quả hoạt động không cao Chúng ta có thể kể đến các sàn giaodịch giao sau tập trung sau đây:

1) Sàn giao dịch điều của Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.HCM phối hợp với Hiệp hội Điều Việt Nam (năm 2002)

Tháng 3-2002, Sàn giao dịch hạt điều do Hiệp hội điều Việt Nam mở tạiTrung tâm GDCK TP HCM với mục đích là mang lại hiệu quả về việc cân bằnggiá cho người mua (doanh nghiệp) và người bán (nông dân) khi tham gia mua bánqua sàn Tuy nhiên chỉ sau một phiên giao dịch thì sàn này bắt đầu vắng và mộtnăm sau thì biến mất

2) Sàn giao dịch thủy sản Cần Giờ (năm 2002)

Tháng 5/2002, Trung tâm giao dịch Thủy sản Cần Giờ (Cangio ATC) đượcthành lập với số vốn đầu tư 7,5 tỷ đồng Sự ra đời của Cangio ATC là điều trôngđợi không chỉ của người nuôi trồng thủy sản mà còn là sự kỳ vọng của toàn ngànhthủy sản, bởi đây là trung tâm giao dịch thủy sản đầu tiên trong cả nước với sự chỉđạo bài bản, chặt chẽ của lãnh đạo thành phố và mô hình tổ chức được học hỏi từThái Lan Cangio ATC được trang bị khá đầy đủ điều kiện cần thiết cho một sàngiao dịch thủy sản như: có ngân hàng hỗ trợ, bộ phận kiểm tra chất lượng sản phẩm,kho chứa hàng, cảng và nhiều công trình phụ trợ khác.

Do việc tìm đầu ra cho thủy sản là vấn đề cực kỳ quan trọng và để tránh khỏitình trạng người nuôi bị ép giá khi vào vụ thu hoạch rộ hàng năm, ngược lại ngườimua cũng có được sản phẩm đảm bảo chất lượng, trung tâm giao dịch thủy sản rađời sẽ là nơi mà người bán và người mua gặp gỡ trực tiếp tự thương lượng giáthông qua sàn giao dịch công khai của trung tâm Ban đầu, Trung tâm giao dịch nàycũng thu hút được khá nhiều người tham gia vì giá sàn, sản lượng, kích cỡ tôm đềuđược thỏa thuận công khai Trong đó, lượng tôm được giao dịch tại đây chiếm đến80% sản lượng nuôi tại Cần Giờ Tuy nhiên chỉ vài tháng sau, Cangio ATC đãchấm dứt hoạt động do nông dân vẫn thích bán trực tiếp cho thương lái hơn là bántrực tiếp cho doanh nghiệp và doanh nghiệp cũng muốn mua sỉ qua thương lái hơn

là mua lẻ qua nông dân

3) Trung tâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC, 12/2008) (Hiện nay chỉ còn TT này còn hoạt động)

Được khởi công từ tháng 10/2005 và được hứa hẹn là “Trung tâm giao dịch

cà phê tầm cỡ Quốc Tế đầu tiên tại Việt Nam” Trung tâm Giao dịch Cà phê Buôn

Ma Thuột (BCEC) đã được thành lập theo quyết định Quyết định 2278/QĐ-UBNDngày 04 tháng 12 năm 2006 của UBND tỉnh ĐắkLắk, có trụ sở đặt tại 153 –Nguyễn Chí Thanh – thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh ĐắkLắk

Theo báo cáo của Trung tâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột, kể từ ngàykhai trương (tháng 12/2008) đến nay, trung tâm mới chỉ phát triển được 90 thànhviên Trong đó có 63 thành viên đăng ký bán, 23 thành viên kinh doanh và 4 thành

viên môi giới… Với mục tiêu tạo lập kênh lưu thông hàng hóa tập trung sử dụngcông nghệ hiện đại bên cạnh thị trường hàng hóa truyền thống, nhưng sau gần 5năm thí điểm, hoạt động của TTGD cà phê Buôn Ma Thuột đã không phát huyđược hiệu quả như mong đợi.

Trung tâm giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột là một tổ chức dịch vụ thươngmại, thực hiện việc giao dịch mua, bán các loại cà phê được sản xuất tại Việt Namtheo phương thức đấu giá tập trung, công khai; gồm giao dịch mua bán giao ngay

và giao dịch mua bán giao sau; hoạt động theo nguyên tắc thành viên Các hoạtđộng giao dịch trên được quản lý, điều hành bằng hệ thống hạ tầng công nghệthông tin, viễn thông, các phần mềm vận hành và được điều chỉnh bởi hệ thống cácquy chế, quy trình nghiệp vụ cụ thể

Theo Quyết định 84/QĐ-UBND, ngày 15 tháng 01 năm 2007 của UBND tỉnhĐắklắk, về việc phê duyệt Quy chế tổ chức hoạt động của Trung tâm Giao dịch Càphê Buôn Ma Thuột, Trung tâm có các nhiệm vụ chính:

 Tổ chức một sàn giao dịch đấu giá khớp lệnh tập trung, công khai cho các tổchức, đơn vị từ người sản xuất, chế biến đến kinh doanh, xuất khẩu mặthàng cà phê nhân theo mô hình hoạt động hiện đại phù hợp với xu thế và tậpquán kinh doanh, mua bán, giao dịch trên thế giới;

 Tổ chức biên tập và cung cấp thông tin và cung ứng các dịch vụ tư vấn vềtrồng, chăm sóc, sản xuất, chế biến, kinh doanh … cà phê cho các tổ chức,

cá nhân có nhu cầu, đặc biệt hỗ trợ cung cấp thông tin và tư vấn cho nôngdân, người trực tiếp sản xuất ra sản phẩm;

 Tổ chức hệ thống chế biến cùng với kho hàng nhằm chuẩn hóa và phục vụviệc chuyển giao mặt hàng cà phê đưa vào giao dịch Đồng thời phối hợpvới các đơn vị khác cung cấp các dịch vụ về ký gửi hàng hóa, tín dụng, môigiới giao dịch, chế biến, dịch vụ kho bãi và xa hơn nữa là các dịch vụlogistic và kho ngoại quan;

 Phối hợp với tổ chức môi giới (được Ngân hàng Nhà nước cho phép) tổchức giao dịch cà phê với các sàn giao dịch của thế giới (LIFFE – thị trườngLondon, NYBOT – New York,…).

Trung tâm giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột có hai tổ chức uỷ thác:

 Ngân hàng uỷ thác thanh toán là Ngân hàng Thương mại Cổ phần Kỹthương (TECHCOMBANK), thực hiện các nghiệp vụ thanh toán cho cáchoạt động giao dịch tại Trung tâm

 Tổ chức uỷ thác kiểm định chất lượng sản phẩm là Chi nhánh Công ty Giámđịnh hàng hóa nông sản xuất khẩu thuộc Bộ NN&PTNT tại ĐắkLắk(CafeControl) thực hiện việc kiểm định chất lượng, phẩm cấp, chủng loại càphê

Để làm tốt các chức năng, nhiệm vụ trên và nhằm tạo điều kiện thuận lợinhất cho các các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, chế biến, xuất khẩu cà phê,nhất là đối với người trực tiếp sản xuất cà phê, Trung tâm giao dịch Cà phê Buôn

Ma Thuột cùng với TECHCOMBANK và doanh nghiệp quản lý kho triển khaihoạt động ký gửi hàng hóa, cung cấp dịch vụ tín dụng, các dịch vụ kho bãi, cácdịch vụ khác về kiểm định, gia công, chế biến, giao nhận hàng hóa khi khách hàng

có nhu cầu, với hệ thống gồm 04 kho và 01 xưởng chế biến ngay tại Trung tâm

Trong 5 năm qua, trung tâm đã rất cố gắng phát triển thành viên với 12chương trình hội thảo giới thiệu hoạt động và hướng dẫn quy định về giao dịch, 18đợt tiếp xúc trực tiếp với các doanh nghiệp, nhà sản xuất, nhà đầu tư, 15 đợt đàotạo, tập huấn Nhưng vẫn khó phát triển thành viên, đặc biệt là với người nôngdân trồng cà phê Khối lượng cà phê giao dịch qua trung tâm cũng ngày cànggiảm…

Niên vụ 2008 - 2009 có 18 lượt thành viên gửi cà phê tại kho của trung tâmvới số lượng 407 tấn, giao dịch khớp lệnh 93 tấn, giao dịch thỏa thuận bán ngoài

12 tấn và lượng tồn kho 302 tấn Đến niên vụ vừa qua, chỉ có 24 lượt thành viên kýgửi với số lượng 137 tấn, toàn bộ số cà phê này đều giao dịch thông qua mua bánthỏa thuận

Giao dịch cà phê robusta trên BCEC năm 2011 đạt 696.97 tỷ đồng thì đếnnăm 2012, giao dịch đã giảm đáng kể, chỉ còn 173.4 tỷ đồng Trong niên vụ 2011 -

2012, lượng cà phê giao dịch tại trung tâm chỉ có hơn 100 tấn, trong khi sản lượng

cà phê của vùng là 400.000 tấn/năm Sự hoạt động chưa hiệu quả của BCEC được

lý giải, là do phương thức hoạt động còn mới, trong khi bà con chưa nắm bắt đượcnên rất khó để lôi kéo người dân vào tham gia giao dịch Chứng kiến sự hoạt độngcủa trung tâm, các chuyên gia đánh giá BCEC như là một “sân chơi tốt nhưngthiếu cầu thủ”

Sàn giao dịch luôn vắng khách Ảnh: Hữu Đức.

Trung tâm Giao dịch cà phê Buôn Mê Thuột (BCEC) chỉ mới áp dụng giaodịch kỳ hạn vào tháng 3/2011 song về một phương diện nào đó cũng đã gặt háiđược những thành công nhất định Tại BCEC, giá trị khớp lệnh đã được cải thiệnphần nào trong thời gian gần đây, dù giá trị giao dịch vẫn ở mức xấp xỉ 10 tỷ đồng/tuần

Tuy nhiên, BCEC cũng chưa thật sự là đòn bẩy cho các hoạt động sản xuất,tiêu thụ cà phê trên địa bàn Tây Nguyên một cách căn cơ, bền vững Từ đó, thươnghiệu cà phê Buôn Ma Thuột nói riêng và cà phê Việt Nam nói chung không hiệndiện trên bản đồ cà phê thế giới Dù tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê được báo cáo

là 3,7 tỷ USD trong năm 2012

Đây là nguyên do Bộ Công Thương đang xin ý kiến của các bộ, ngành liênquan về phương án tổ chức và hoạt động của BCEC Theo phương án này, BCEC

sẽ trở thành CTCP có sự tham gia của Nhà nước, còn sự tham gia của khu vực tưnhân cũng giúp cho SGDHH này năng động ngay từ đầu, phù hợp với mô hình củahầu hết các SGDHH lớn trên thế giới như: Sàn hàng hóa Chicago (CME), Sở giaodịch hàng hóa Tokyo (TOCOM)… Hơn nữa, đây cũng là điều kiện để đảm bảotính minh bạch, chế độ quản trị rủi ro hữu hiệu và tạo điều kiện để các thành viênnước ngoài quan trọng như: CME, TOCOM… cùng tham gia về sau

4) Sở Giao dịch hàng hóa Việt Nam (Vietnam Commodity Exchange - VNX), tiền thân là Sở Giao dịch hàng hóa Triệu Phong, giao dịch kỳ hạn dành cho ba mặt hàng được Bộ Công Thương cấp phép là cà phê, cao su và thép (2010) ( VNX đã xin tạm ngừng hoạt động )

Sở Giao dịch hàng hóa Triệu Phong (TPE) chính thức hoạt động ngày20/10/2010 là sở giao dịch hàng hóa đầu tiên được cấp phép hoạt động tại ViệtNam Cổ đông sáng lập của TPE gồm hai pháp nhân là Công ty cổ phần Chứngkhoán SME (SMES) và Công ty cổ phần vàng quốc tế Triệu Phong (TPG); và cácthể nhân khác Ngày 11.01.2011 TPE chính thức đổi thành sở giao dịch hàng hóaViệt Nam (VNX) và đi vào hoạt động với vốn điều lệ 150 tỷ đồng

VNX thực hiện niêm yết và giao dịch Hợp đồng giao sau của 3 nhóm hànghóa gồm: cà phê (Robusta và Arabica), cao su (RSS3) và thép thỏi cán nóng(HRC) VNX vốn được kỳ vọng sẽ là nơi tập trung đầu mối buôn bán, trước hết là

cà phê, cao su, thép luôn chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch XNK, với sự chuẩnhóa chất lượng, thu hẹp tình trạng chênh lệch giá giữa hàng hóa Việt Nam so vớithị trường thế giới, giúp nông dân tránh tình trạng được mùa mất giá, được giá mấtmùa Nhưng đa phần các giao dịch phái sinh cũng mới chỉ dừng ở mức thăm dò,thử nghiệm, sự tham gia của các DN XNK và nhà đầu tư còn hạn chế

Hoạt động giao dịch tại VNX rất trầm lắng Theo báo cáo của VNX, tổngkhối lượng giao dịch năm 2012 rất thấp, trong đó phần lớn là giao dịch cà phê, cao

su rất ít và gần như chưa có giao dịch thuộc nhóm thép.(Tìm con số cụ thể?) Số

lượng tài khoản mở tại các thành viên của VNX chỉ hơn 2000 tài khoản, tổng mứcgiao dịch các hợp đồng trong 6 tháng đầu năm 2012 chỉ đạt gần 849 tỷ đồng Cácchủ đầu tư chỉ là cá nhân và tham gia chủ yếu để thăm dò thị trường Vào tháng8/2012, VNX đã gặp sự cố rủi ro về hệ thống công nghệ thông tin nên đã xin tạmngừng hoạt động, dự kiến hoạt động trở lại vào tháng 09/2013 nhưng đến nay vẫnchưa có thông tin gì mới.

5) Sàn giao dịch hàng hóa Sài Gòn Thương Tín (Sacom-STE, 2010)

Ngày 5/11/2009, Tập đoàn Sacombank chính thức ra mắt Sàn giao dịchhàng hóa Sài Gòn Thương Tín (Sacom-STE) với sản phẩm giao dịch đầu tiên là sắtthép Khoảng 5.300 tấn thép xây dựng và 480 tấn thép công nghiệp của Công tyThép Pomina đã giao dịch thành công trong phiên đầu tiên tại STE, tổng giá trịgiao dịch các loại thép trong ngày đầu tiên khoảng 70 tỉ đồng

Tháng 3/2010, Sacom-STE tiếp tục thành lập sàn giao dịch đường với haimặt hàng là đường thô và đường tinh Sacom-STE đã đầu tư một hệ thống cơ sở hạtầng gồm có phần mềm giao dịch, bảng điện tử, hệ thống lưu ký và đặc biệt, sàncòn có Tập đoàn tài chính Sacombank đứng sau hỗ trợ cho giao dịch thanh toán

Ngày 4/11/2011, Sacom - STE đã mở thêm phương thức giao dịch thép giaosau và sàn giao dịch cao su theo phương thức giao ngay và giao sau Mặc dù ViệtNam có lượng cao su thiên nhiên xuất khẩu hàng năm khá lớn nhưng những doanhnghiệp sản xuất sản phẩm từ cao su trong nước luôn gặp khó khăn trong việc tiếpcận được nguồn nguyên liệu Việc ra đời sàn giao dịch cao su Sacom - STE sẽ giúpcác doanh nghiệp có liên quan đến sản xuất và kinh doanh cao su có kênh thamchiếu giá cả với thị trường trong nước và quốc tế Qua đó, các doanh nghiệp có thểđịnh giá bán hàng, tránh tình trạng bị ép giá

Như vậy, trong suốt quá trình hoạt động, Sacom – STE đã có 4 mặt hànggiao dịch qua sàn theo phương cách khớp lệnh và thỏa thuận là đường trắng, hạtđiều, thép và cao su Tuy nhiên, sau một thời gian đi vào hoạt động thì sàn giaodịch điều, đường đã tạm thời đóng cửa vì hoạt động không hiệu quả

6) Sàn giao dịch vàng kỳ hạn (còn gọi là giao dịch vàng tài khoản) mở tại các

công ty chứng khoán và các ngân hàng thương mại (giai đoạn trước 31/3/2010)

Có thể hình dung sàn vàng như một sàn giao dịch chứng khoán, nơi màngười có nhu cầu mua và bán vàng “gặp nhau” để thực hiện giao dịch mình mongmuốn và được đảm bảo an toàn về tính pháp lý cho việc mua bán này

Trên thực tế, nếu muốn thực hiện giao dịch mua bán vàng, nhà đầu tư có thểtiến hành trên thị trường chợ đen, rất nhanh chóng, không cần qua thủ tục, hợp đồngrườm rà Tuy nhiên, kèm theo đó, mức độ rủi ro sẽ được đẩy lên cao, đặc biệt đốivới giao dịch có giá trị lớn Thế nhưng, khi nền kinh tế càng phát triển với đầy rẫyrủi ro, nhu cầu giao dịch an toàn, chuyên nghiệp, đảm bảo về mặt pháp lý ngày càngđược coi trọng Xuất phát từ những nhu cầu này, sàn giao dịch vàng đã xuất hiện ởViệt Nam, đi đầu là Sàn giao dịch Vàng ACB của Ngân hàng Á Châu

Với doanh số giao dịch vàng mỗi ngày lên tới ngàn tỉ đồng, mô hình sànvàng thật sự là món lời béo bở cho những người cầm trịch Sau ACB, Công ty Cổphần Vàng bạc đá quý Phú Nhuận PNJ đã hợp tác với Ngân hàng Đông Á thành lậpCông ty Vàng Bạc Quốc tế, giao dịch vàng miếng PNJ - Đông Á Tiếp đó, cuốitháng 5.2008, Công ty Vàng Bạc Đá quý Sài Gòn SJC cũng liên kết với VPBank vàCông ty Chứng khoán Hà Thành lập sàn giao dịch vàng tại Hà Nội Cho tới nay,trên thị trường có khoảng 8 ngân hàng thương mại tham gia thành lập sàn giao dịchvàng gồm: ACB, Eximbank, Sacombank, Việt Á, Sài Gòn, Ngân hàng Phát triểnNhà TP.HCM, Ngân hàng Phương Nam và Ngân hàng Nam Á

Đỉnh điểm thời kỳ sôi động của thị trường vàng có thể nói là năm 2008.Theo báo cáo của ACB về thị trường trong nước, có khi lượng vàng miếng giaodịch đạt 400.000 lượng/ngày Nếu cộng thêm lượng vàng giao dịch tại các ngânhàng khác, tổng lượng vàng giao dịch tại thị trường trong nước có thể đạt mức500.000 lượng/ngày, tương đương 19 tấn vàng

Các sàn vàng đầu tiên ra đời đa phần giao dịch theo phương thức giao ngay,tương tự như chứng khoán Sàn giao dịch vàng Việt Nam thuộc Công ty CP Kinhdoanh và Đầu tư vàng Việt Nam (VGB) đã chính thức đi vào hoạt động, là sàn vàng

đầu tiên triển khai các hình thức giao dịch phong phú khác, bao gồm giao dịch kỳhạn, tương lai và quyền chọn

Tuy nhiên, sự bùng nổ số lượng tài khoản giao dịch cũng như khối lượngvàng được giao dịch mỗi ngày tại các sàn vàng không phải là dấu hiệu khẳng địnhcho chất lượng hoạt động của bản thân các sàn vàng Sàn giao dịch vàng, về lýthuyết, sẽ tạo ra tính tập trung, an toàn và hiệu quả cho các chủ thể tham gia Bù lại,sàn sẽ được hưởng lợi từ nguồn thu phí giao dịch, chênh lệch giá trong giao dịchmua bán Tuy nhiên, sàn không được phép trực tiếp thực hiện giao dịch Thế nhưngthực tế còn tồn tại nhiều quy định ảnh hưởng trực tiếp theo chiều hướng xấu đếnquyền lợi của nhà đầu tư ngay từ trong hợp đồng Chẳng hạn, điều khoản sàn khôngchịu bất cứ trách nhiệm bồi thường thiệt hại nào nếu xảy ra sự cố ngừng trệ mạngbất ngờ trong phiên giao dịch Thêm vào đó, trong thời điểm này vẫn chưa cókhung pháp lý “chuẩn” để điều chỉnh hoạt động của sàn vàng, loại hình kinh doanhsàn vàng hiện nay là khá rủi ro cho giới đầu tư và cả hệ thống tài chính vì kinhdoanh vàng tài khoản là một ngành đặc thù có liên quan đến cung cầu tiền tệ quốcgia

Kết quả là, theo Thông báo số 369/TB-VPCP của Văn phòng Chính phủngày 30/12/2009 yêu cầu, chậm nhất đến ngày 31/3/2010 các sàn vàng phải “đóngcửa” Theo thông báo này, các sàn vàng đã lần lượt đóng cửa, tiếp tục chờ đợikhung pháp lý mới chặt chẽ hơn, để việc giao dịch loại “hàng hóa đặc biệt” nàyđược diễn ra một cách chính thức, chuyên nghiệp

7) Sàn Info vừa nhận được quyết định thành lập vào tháng 5/2013 và đang xin phép gia hạn để chuẩn bị các hoạt động giao dịch, sẽ chính thức đi vào hoạt động vào đầu năm 2014

Đơn vị phụ trách: Công ty Cổ phần Đại Dương (Ocean Group)

Trụ sở chính: số 4 Láng Hạ, Thành Công, Ba Đình, Hà Nội (cùng là nơi tiếnhành giao dịch)

Người đại diện là bà Lê Thị Thu Thủy – Thành viên HĐQT Công ty Cổ phầnTập đoàn Đại Dương Tổng Giám đốc là bà Đặng Quỳnh Mai

Giấy phép số 2556/GP-BCT ngày 22/4/2013 của Bộ Công Thương

Vốn điều lệ: 150 tỷ đồng

Các mặt hàng được phép giao dịch: cà phê, cao su, thép

Điều kiện: Công ty CP Tập đoàn Đại Dương phải tiến hành được các hoạtđộng giao dịch trong vòng 12 tháng kể từ ngày được cấp phép thành lập Sở Giaodịch này

Sở Giao dịch hàng hóa INFO hiện là Sở Giao dịch hàng hóa thứ 2 tại ViệtNam được cấp phép trong vòng 2 năm trở lại đây.Sở Giao dịch này có vai trò là cầunối cho sản xuất và thị trường, giữa thị trường trong nước và thế giới.Sở cũng hỗtrợ các doanh nghiệp trong nước, đặt biệt là doanh nghiệp chế biến hàng nông sảncó

cơ hội tiếp cận thị trường mới

Việc thành lập Sở Giao dịch hàng hóa INFO thể hiện một bước đột phá trong

sự hội nhập của nền sản xuất và lưu thông hàng hóa và hệ thống kinh tế thế giới, hỗtrợ tích cực các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là nông dân Việt Nam đẩy mạnh hoạtđộng sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh quốc tế

Ngoài ra, hoạt động của Sở Giao dịch hàng hóa INFO sẽ xóa bỏ khoảng cáchgiữa sản xuất và thị trường, chống đầu cơ và hiện tượng tư thương ép giá, góp phầnxóa bỏ tình trạng được mùa mất giá của bà con nông dân, đồng thời góp phần huyđộng vốn phục vụ sản xuất, gắn thị trường trong nước với thị trường quốc tế

Thông qua Sở Giao dịch này, hàng hóa đặc biệt là hàng nông sản – thế mạnhcủa Việt Nam sẽ được lưu thông nhanh với số lượng lớn mang lại nhiều lợi ích chocác nhà đầu tư cũng như sản xuất

Thực tế cho thấy, các sàn giao dịch hàng hóa của Việt Nam hoạt động khônghiệu quả lắm.Một phần cũng là do thói quen kinh doanh, vẫn thực hiện các giaodịch truyền thống như mua bán giao ngay Người nông dân vẫn thích bán chothương lái hơn là bán trực tiếp cho doanh nghiệp.Ngược lại, doanh nghiệp cũngmuốn mua sỉ qua thương lái hơn vì mua lẻ qua nông dân thì họ không đủ vốn vàphương tiện để thực hiện giao dịch.Đơn cử như Trung tâm giao dịch cà phê Buôn

Ma Thuột (BCEC), mặc dù đã hoạt động được gần 7 năm (từ 13/12/2006) nhưng

BCEC cũng chưa thật sự là đòn bẩy cho các hoạt động sản xuất tiêu thụ cà phê trênđịa bàn Tây Nguyên 1 cách căn bản bền vững Thêm vào đó việc bị hạn chế mặthàng giao dịch, INFO có lại đi vào vết xe của các sàn giao dịch hiện tại hay mở ramột hướng đi khác, thật sự rất khó có thể khẳng định.

Tuy nhiên, bên canh những bất lợi thì một tín hiệu đáng mừng là các Sở Giaodịch hàng hóa trên thế giới đánh giá rất cao thị trường Việt Nam.Những mặt hàngcủa INFO được phép cung cấp cũng là các mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam.Tuynhiên, thị trường hàng hóa tại việt Nam hoạt động chưa minh bạch so với các thịtrường khác trên thế giới, bởi vậy cần thời gian để INFO phát triển thực sự mạnh

mẽ Hơn nữa đang ở trong giai đoạn kinh tế khó khăn chung cũng sẽ là thách thức

8) Hoạt động giao sau tại các Ngân hàng ở Việt Nam.

Bên cạnh các nghiệp vụ mang tính truyền thống, các ngân hàng đã khôngngừng phát triển các nghiệp vụ mới, hiện đại, trong đó, phải kể đến các các công

cụ phái sinh tiền tệ (Currency Derivaties) như các giao dịch, hợp đồng ngoại hối

kì hạn, hợp đồng ngoại hối hoán đổi, hợp đồng ngoại hối quyền chọn và hợp đồngngoại hối tương lai Đây là những công cụ tài chính có thể đem lại lợi nhuận rấtcao cho ngân hàng thương mại (NHTM), nhưng nó cũng chứa đầy những rủi ro, vìkhi tham gia hoạt động kinh doanh tiền tệ này, ngân hàng sẽ tạo ra trạng thái ngoại

tệ mở và dẫn đến rủi ro tỷ giá cho ngân hàng Vì vậy, mặc dù trên các thị trườngngoại hối quốc tế, các công cụ này đã được triển khai và phát triển, nhưng tại ViệtNam, số lượng NHTM thực hiện công cụ tài chính phái sinh tiền tệ còn rất khiêmtốn và với tỷ trọng còn rất thấp

Để thực hiện hoạt động mua bán ngoại tệ, triển khai các công cụ phái sinhcác NHTM đã cơ cấu tổ chức phòng kinh doanh tiền tệ và đầu tư hệ thống máymóc thiết bị và công nghệ hiện đại như hệ thống Reuters Dealing, Reuters Extra,Reuters Eikon, hệ thống SWIFT, hệ thống Corebanking, máy Fax, máy Scan, máyđiện thoại ghi âm tạo thuận lợi cho các giao dịch viên (Dealer) giao dịch tức thờinhưng vẫn đảm bảo tính chất pháp lý của giao dịch

Bên cạnh đó, để kiểm soát và ngăn ngừa, hạn chế rủi ro các NHTM cũng đã

xây dựng các hệ thống hạn mức như hạn mức/một giao dịch, hạn mức lỗ/một giaodịch, trạng thái mở trong ngày, trạng thái mở qua đêm đối với từng chức danh vàbáo cáo trạng thái ngoại tệ theo quy định của NHNN.

Bên cạnh một số kết quả nhất định và nổi bật thì sau hơn 10 năm quy định vàtriển khai các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ vẫn còn không ít những trở ngại,bất cập, cản trở sự phát triển các công cụ này tại Việt Nam Một số hạn chế về sựphát triển các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ tại NHTM Việt Nam trong thờigian qua như:

- Các giao dịch mua bán ngoại tệ tại NHTM Việt Nam chủ yếu là giao dịchgiao ngay.

- Số lượng NHTM Việt Nam triển khai công cụ tài chính phái sinh tiền tệcòn quá ít dẫn đến doanh số thực hiện công cụ tài chính phái sinh tiền tệ chiếm tỷtrọng thấp, chưa đến 10%

- Các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ đã triển khai tại một số NHTM ViệtNam chưa phong phú, chưa đa dạng, chưa tạo nhiều tiện ích nên chưa hấp dẫn đốivới khách hàng, vì vậy số lượng khách hàng tham gia còn khá khiêm tốn

- Hoạt động mua bán ngoại tệ nói chung và thực hiện công cụ tài chính pháisinh chủ yếu tập trung tại hội sở chính của từng hệ thống NHTM Việt Nam và một

2004, có 10 giao dịch mua ngoại tệ lên tới 30 triệu EUR/giao dịch Rủi ro chủ yếu

từ rủi ro hoạt động, trong đó lỗ chủ yếu xuất phát từ các giao dịch không phải docán bộ phòng kinh doanh ngoại tệ thực hiện mà do lãnh đạo không trực tiếp kinhdoanh hoặc chỉ đạo cho nhân viên giao dịch thực hiện, giao dịch vượt quá hạn mứcquy định Các báo cáo trạng thái ngoại tệ của NH này gửi về NHNN cũng khôngphản ánh chính xác thực tế trạng thái của NH

- Các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh tiền tệ và công cụ tàichính phái sinh chậm thay đổi, chưa tương thích với thay đổi của thị trường Chẳng

hạn như Quyết định số 1820/NHNN-QLNH ban hành ngày 18/3/2009 trong đóquyền chọn chỉ được thực hiện giữa ngoại tệ và ngoại tệ, không được thực hiệnquyền chọn giữa ngoại tệ và VND, chưa có quy định rõ ràng về kế toán đối với DN

về phí quyền chọn sẽ được ghi nhận như một khoản chi phí hợp lý khi xác định thuếthu nhập DN, quy định về tỷ giá của NHNN vẫn còn tạo sự chênh lệch giữa tỷ giániêm yết và tỷ giá trên thị trường

Các giao dịch Hợp đồng giao sau xuất hiện tại Việt Nam chỉ mới trongkhoảng 10 năm trở lại đây, tập trung vào các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, cao su và gần đây đã phát triển sang các mặt hàng nguyên liệu phụ thuộc nhậpkhẩu là chính như kim loại màu, ngũ cốc và bông sợi tuy nhiên số lượng giao dịchcòn khá khiêm tốn

Techcombank là đơn vị đầu tiên trên cả nước được ngân hàng nhà nước chophép tổ chức dịch vụ mua bán bằng hợp đồng giao sau với các thị trường quốc tế

Ngoài ra, còn có một số ngân hàng cung cấp các công cụ phái sinh, trong đó

có hợp đồng giao sau như: BIDV, PG Bank, Sacombank, Maritime Bank nhưnggiao dịch cũng chưa sôi động

Các mặt hàng được giao dịch ở các ngân hàng bao gồm:

- Cà phê ( Robusta & Arabica), Cao su (Tocom),

- Ngũ cốc : Soybean, Soymeal, Soyoil, Ngô, Lúa mỳ…,

- Kim loại màu: Đồng, Chì, Nhôm, Kẽm, Nikel, Thiếc,…,

- Kim loại quý: Bạc,

- Cotton: Bông sợi,

- Năng lượng: Dầu WTI, Dầu Nymex,

- Các loại hàng hóa khác: Đường, Nhựa, Gạo …vv

Với vai trò là trung gian giao dịch giữa các doanh nghiệp với các thị trường

và sàn giao dịch hàng hóa giao sau trên thế giới như: LIFFE, SICOM, TOCOM,NYBOT, LME CBOT v.v, các ngân hàng cũng đã trang bị các hệ thống giao dịchđiện tử và đặt lệnh và có đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, đội ngũ phân tích tin