tiểu luận nguyên lí của chủ nghĩa mac-lênin về chủ nghĩa xã hội hiện thực và triển vọng

Quá trình thâm nhập lý luận khoa học đóvào đời sống thực tiễn phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động đãdẫn đến sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện

LỜI MỞ ĐẦU

Với sự ra đời của chủ nghĩa Mác - Lênin, chủ nghĩa xã hội hiện thực đã từ những lýthuyết không tưởng trở thành một lý luận khoa học Quá trình thâm nhập lý luận khoa học đóvào đời sống thực tiễn phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động đãdẫn đến sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực: từ một nước đến nhiều nước vàtrở thành một hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa hùng mạnh trên phạm vi quốc tế ở thế kỷ XXvới nhiều thành tựu vĩ đại, in đậm dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử phát triển của xã hộiloài người

Thế nhưng, vào những thập niên cuối của thế kỷ XX, do nhiều nguyên nhân khách quan

và chủ quan đã dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô vàĐông Âu Chủ nghĩa xã hội hiện thực đã tạm thời lâm vào thoái trào Các nước xã hội chủnghĩa còn lại đã tiến hành cải cách, đổi mới và tiếp tục phát triển Thực tế lịch sử đó đã đặt ramột vấn đề lớn về tương lai của chủ nghĩa xã hội Lời giải đáp khoa học chân chính cho câu hỏinày chỉ có thể được trên cơ sở nắm vững những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin vàvận dụng sáng tạo những nguyên lý đó vào việc phân tích bối cảnh cụ thể của thời đại ngày nay

Bài tiểu luận và phần thuyết trình của lớp 29: “Chủ nghĩa xã hội hiện thực và triểnvọng” sẽ trình bày quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin về chủ nghĩa xã hội hiện thực và triểnvọng của chế độ xã hội chủ nghĩa trong tương lai Những hướng đi và thành tựu của Việt Nam

và Trung Quốc đã đạt được trong công cuộc đổi mới, xây dựng xã hội chủ nghĩa, hai đại diệnxuất sắc cho hệ thống xã hội chũ nghĩa trên thế giới

Trong quá trình thực hiện, các thành viên lớp chúng em đã cố gắng hết sức mình Tuyvậy cũng khó có thể tránh khỏi những thiếu sót về hình thức trình bày và nội dung lý luận.Vớimong muốn cầu thị, nhóm chúng em mong nhận được sự đóng góp ý kiến quý báu và chânthành của cô và các bạn

Cuối cùng, lớp chúng em xin chân thành cảm ơn Ts Nguyễn Khánh Vân đã hướng dẫn

và giúp đỡ chúng em tận tình về dàn bài, nội dung và nguồn tài liệu Xin cảm ơn cô và cảnhững bài giảng cô động, xúc tính của cô về “Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về chủ nghĩa

xã hội”

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11 tháng 12 năm 2009

Nhóm thực hiện: lớp 29 Khóa 34

Đại học kinh tế TPHCM.

DANH SÁCH CÁC THÀNH VIÊN THAM GIA THỰC HIỆN BÀI TIỂU LUẬN

DANH SÁCH SINH VIÊN LỚP 29 _ K34

thuyết trình

IV/Việt nam

19 Đoàn Thị Ánh Ngọc Viết lời mở đầu và kết cho bài luận, viết biên bản

20 Nguyễn Diệu Ngọc Tổng hợp và trình bày toàn bài tiểu luận

23 Nguyễn Thị Hồng Nhung Thuyết trình phần IV/Trung Quốc

25 Nguyễn Thị Thúy Quỳnh Tìm tài liệu,làm powerpoint phần IV/Trung Quốc

26 Phan Vũ Thị Như Quỳnh Tìm tài liệu,làm powerpoint phần V

31 Trần Minh Thái Tìm tài liệu phần B.III

32 Nguyễn Thị Thu Thảo Tìm tài liệu và thuyết trình phần IV/Việt Nam

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ

TRIỂN VỌNG

–––––––

A.QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC–LÊNIN VỀ CNXH HIỆN

THỰC:

I.Khái niệm:

Chủ nghĩa xã hội là những nhu cầu và hoạt động thực tiễn của nhân dân lao độngtrong quá trình sản xuất ngày càng xã hội hóa và trong quá trình thực thi dân chủ.(trướccông nguyên)

Chủ nghĩa xã hội là phong trào đấu tranh của nhân dân lao động chống chế độ tưhữu, đòi lại quyền dân chủ, để nhân dân lao động được hoàn toàn giải phóng.(từ cáccuộc khởi nghĩa của giai cấp nô lệ và nhân dân lao động chống giai cấp chủ nô trong chế

độ chiếm hữu nô lệ)

Chủ nghĩa xã hội là ước mơ, lý tưởng của nhân dân lao động về một chế độ không

có tư hữu, giai cấp, áp bức bóc lột, nghèo nàn lạc hậu, chiến tranh và mọi tội ác…Nhândân lao động được giải phóng và có quyền dân chủ.(sau khi các cuộc khởi nghĩa của nô

lệ đều bị thất bại)

Chủ nghĩa xã hội là những tư tưởng, lý luận, học thuyết về giải phóng con người,giải phóng khỏi chế độ tư hữu, áp bức bóc lột, bất công nghèo nàn, lạc hậu; về xây dựngmột xã hội mới, trong đó nhân dân làm chủ chế độ công hữu, không giai cấp không ápbức bóc lột, bất công, không chiến tranh…(từ thế kỷ thứ 16 sau công nguyên đến thế kỷthứ 19 với sự ra đời của các tác phẩm văn chương, lý luận, họ thuyết xã hội chủ nghĩa:

“chủ nghĩa xã hội không tưởng”; “chủ nghĩa xã hội khoa học” của ML)

Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội mà nhân dân lao động xây đựng trên thực tếdưới sự lãnh đạo của Đảng tiên phong của giai cấp công nhân hiện đại-chủ nghiã xã hộihiện thực ngày nay

Chủ nghĩa xã hội hiện thực là chủ nghĩa xã hội trong thời đại hiện nay.

II Sự ra đời của CNXH hiện thực :

1 Liên Xô :

a) Cách mạng tháng 10 Nga:

 Tình hình nước Nga trước Cách mạng Nga 1917:

Sau Cách mạng Tháng Hai, nước Nga xuất hiện tình trạng hai chính quyền songsong tồn tại: chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản và Xô Viết đại biểu công nhân, binhlính Sau khi nắm được chính quyền, chính phủ lâm thời đã không giải quyết những vấn

đề đã hứa trước đó như vấn đề ruộng đất của nông dân, việc làm cho công nhân, tìnhtrạng thiếu lương thực và nhất là quyết theo đuổi chiến tranh đế quốc đến cùng

Trong hoàn cảnh đó, lãnh tụ của đảng Bolshevik Vladimir Ilyich Lenin từ Thụy Sĩ

trở về Phần Lan ngày 3 tháng 4 năm 1917 và nhận được sự ủng hộ rất lớn của nhân dân

Petrograd Ngày 4 tháng 4 năm 1917, Lenin đọc một bài phát biểu quan trọng có nhan

đề "Những nhiệm vụ của giai cấp vô sản trong cuộc cách mạng hiện nay" Bản báo cáonày đã đi vào lịch sử với tên gọi "Luận cương tháng Tư" chỉ ra con đường chuyển từcách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa Lenin chỉ rõ rằng cần chấmdứt tình trạng hai chính quyền song song tồn tại bằng cách chuyển giao chính quyền vềtay các Xô Viết: "Điều độc đáo trong thời sự nước Nga chính là bước quá độ từ giaiđoạn thứ nhất của cách mạng là giai đoạn đã đem lại chính quyền cho giai cấp tư sảntiến lên giai đoạn thứ hai của cách mạng là giai đoạn phải đem lại chính quyền cho giaicấp vô sản và cho những tầng lớp nghèo trong nông dân" Về phương pháp đấu tranh,Lenin viết: "Vũ khí ở trong tay nhân dân, không có sự cưỡng bức nào từ bên ngoài đốivới nhân dân, đó là thực chất của sự vật Điều đó cho phép và bảo đảm sự phát triển vàhòa bình của cách mạng Tuy nhiên, Lenin cũng chỉ rõ phải sẵn sàng chuyển sang khởinghĩa vũ trang một khi hoàn cảnh thay đổi

Để bày tỏ sự ủng hộ đảng Bolshevik, ngày Quốc tế Lao động 18 tháng 4 (1-5) năm

1917, công nhân Nga biểu tình đòi hoà bình, dân chủ Trong khi đó bộ trưởng ngoạigiao của chính phủ lâm thời gửi công hàm cho các nước phe Hiệp ước cam kết theo đuổichiến tranh đến cùng gây sự phẫn nộ trong dân chúng Dưới sự lãnh đạo của ĐảngBolshevick, ngày 20 và 21 tháng 4, hàng chục vạn nhân dân Nga xuống đường biểu tìnhhòa bình, giơ cao khẩu hiệu "Tất cả chính quyền về tay Xô Viết", "Hòa bình, ruộng đất,bánh mỳ" Những cuộc biểu tình này làm cho chính phủ tư sản lâm thời khủng hoảng.Ngày 2 tháng 5 (15-5) trước áp lực của quần chúng, bộ trưởng ngoại giao và bộ trưởngchiến tranh phải từ chức Ngày 5 tháng 5, chính phủ lâm thời tiến hành cải tổ và thànhlập chính phủ liên hiệp tăng thêm số ghế cho các đảng thỏa thiệp

Ngày18 tháng 6 (1-7), Đảng Menshevik và xã hội cách mạng đã âm mưu tổ chứcmột cuộc biểu tình quân chúng để biểu dương lực lượng nhưng Đảng Bolshevik đã tham

gia cuộc biểu tình này và biến nó thành cuộc biểu tình ủng hộ đường lối ĐảngBolshevick với các khẩu hiệu: "Đả đảo chiến tranh", "Tất cả chính quyền về tay các xôviết" Ngoài mặt trận, cuộc tấn công của quân Nga theo lệnh của chính phủ lâm thời vàoliên quân Đức, Áo-Hung thất bại nặng nề với 60.000 binh lính Nga bị bắt và giết Tinthất bại gây sự căm phẫn và bất bình rất lớn trong nhân dân Nga.

Ngày 3 tháng 7, hơn 500.000 nhân dân Petrograd xuống đường biểu tình đòichuyển giao chính quyền về tay Xô Viết nhưng chính phủ lâm thời đã từ chối và ra lệnhcho binh lính bắn vào đoàn biểu tình Sau đó, chính phủ lâm thời tiến hành đàn áp và bắtcác đảng viên Bolshevik Các nhà in phá hủy và báo bị cấm xuất bản Chúng ra lệnhtruy nã Lenin để đưa ra tòa, các đơn vị cách mạng bị tước khí giới hoặc bị đẩy ra mặttrận Từ đó, trong tháng 7, tình trạng hai chính quyền song song tồn tại kết thúc vớithắng lợi thuộc về giai cấp tư sản

Trước tình hình đó, từ ngày 26 tháng 7 đến 3 tháng 8, Đảng Bolshevik đã họp đạihội VI để đánh giá tình hình và vạch ra sách lược đấu tranh Đại hội chỉ rõ phải chuẩn bịchuyển sang khởi nghĩa vũ trang để giành chính quyền Đại hội cũng chủ trương tạmthời rút bỏ khẩu hiệu "Tất cả chính quyền về tay xô viết" còn Lenin rút về hoạt động bímật Về phái chính phủ lâm thời, chính phủ liên hiệp đưa Alexander Kerensky, lãnh tụĐảng Menshevik lên làm thủ tướng mặt khác âm mưu thiết lập chế độ độc tài quân sựbằng cách đưa Kornilov Affair, một tên tướng cũ của Sa hoàng, làm bạo loạn giành lấychính quyền

Ngày 25 tháng 8, Kornilov tuyên bố thiết quân luật ở Petrograd, giải tán chính phủKerensky và lập chính phủ do mình cầm đầu Trong hoàn cảnh đó, Lenin phát độngquần chúng đánh tan cuộc nổi loạn đồng thời vạch mặt chính phủ Kerensky do đó saukhi cuộc nổi loạn bị dặp tắt, uy tín của Đảng Bolshevik tiếp tục dâng cao Nhân dân dầndần thay thế các đại biểu Đảng Menshevik và xã hội cách mạng bằng các đại biểuBolshevik trong các xô viết Ngày 31 tháng 8, Xô Viết Petrograd và sau đó ngày 5 tháng

9, Xô Viết Moskva đã thông qua các nghị quyết của Đảng Bolshevik và chuẩn bị khởinghĩa vũ trang giành lại chính quyền

 Diễn biến :

Sang tháng 10, làn sóng cách mạng lan tràn khắp nước Nga Ngày 7 tháng 10,Lenin từ Phần Lan trở về nước trực tiếp lãnh đạo cuộc hành động Ngày 10 tháng 10,ban chấp hành trung ương họp quyết định khởi nghĩa vũ trang Tại hội nghị này banchấp hành trung ương đã bầu ra bộ chính trị do Lenin đứng đầu để lãnh đạo cuộc tạophản Tuy nhiên, một số ủy viên không tán thành kế hoạch khởi nghĩa nên ngày 18tháng 10 họ đã đăng ý kiến của mình trên tờ báo Đời sống mới do đó chính phủ lâm thờibiết được kế hoạch tạo phản nên đã chuẩn bị đề phòng Do đó Lenin đã quyết định tạophản sớm 1 ngày tức là ngày 24 tháng 10 làm cho đối thủ bất ngờ

Ngày 24 tháng 10 (6-11), Lenin viết cho ban chấp hành Trung ương Đảng: " vôluận bằng cách nào cũng không được để chính quyền nằm trong tay Kerensky và bè lũđến ngày 25 tháng 10 Việc đó phải tuyệt đối quyết định ngay chiều nay hay đêm nay.Lịch sử sẽ không tha thứ những người cách mạng hôm nay có thể thắng (và nhất định sẽchiến thắng hôm nay) mà lại để chậm trễ, vì đợi đến ngày mai không khéo họ lại gặp tổnthất nhiều, không khéo họ lại bị mất hết cả"

Chiều ngày 24 tháng 10, Lenin cải trang đến điện Smolny để lãnh đạo cuộc khởinghĩa Tại điện Smolny trên các cửa sổ đều có đốt lửa, phía ngoài là xe thiết giáp, trạmgác bố trí tại cửa ra vào Binh sĩ vũ trang đi lại tấp nập Tin Lenin trực tiếp lãnh đạocuộc khởi nghĩa nhanh chóng được báo tới khắp các trung đoàn và nhà máy Trong khi

đó, chính phủ tư sản lâm thời đưa các đội canh gác đến đóng chung quanh những cơquan quan trọng nhất bao gồm các học sinh sĩ quan, tiểu đoàn kị binh xung kích, tiểuđoàn lính phụ nữ và các đơn vị Cossacks tập trung tại Cung điện Mùa Đông Sáng ngày

25 tháng 10, với danh nghĩa bộ chỉ huy tối cao, Kerensky đến bộ tổng tham mưu ra lệnhcho các trung đoàn Cossacks sông Đông số 1, 4, 14 đến tiếp ứng nhưng các đơn vị nàylấy lí do là kị binh của họ không có bộ binh mang súng máy yểm trợ nên không thi hànhmệnh lệnh Các đơn vị ở Petrograd cũng từ chối tiếp viện Kerensky nghe tin liền báocho chính phủ lâm thời biết lực lượng còn rất ít sau đó viện lí do đến gặp các đơn vị đãlợi dụng xe của đại sứ quán Mỹ trốn khỏi thành phố Tất cả các sĩ quan cao cấp cũng bỏ

về nhà riêng chỉ còn các bộ trưởng ở lại Cung điện Mùa Đông

Chiều 24 tháng 10, cuộc khởi nghĩa bắt đầu Theo kế hoạch,các đơn vị cận vệ đỏtập trung lực lượng đánh chiếm các khu vực đầu mối, trụ sở các bộ, tổng đài điện thoại,nhà ga, các cầu bắc qua sông Neva Ngay trong đêm 24 tháng 10, quân khởi nghĩa đãchiếm được toàn bộ Petrograd, bao vây Cung điện Mùa Đông mà hầu như không tổnthất Kế hoạch tấn công cung điện Mùa Đông được ấn định vào rạng sáng ngày 25 tháng

10 Đến 7 giờ sáng, đợt tấn công thứ nhất bắt đầu Các vòng đai dần khép lại nhưng cáccuộc tấn công quá chậm và phải dùng xe hơi chuyển mệnh lệnh 3 giờ chiều, đại bácđược chĩa thẳng vào cung điện Mùa Đông Các chiến sĩ Cận vệ đỏ đứng sau nhữngchướng ngại vật hoặc làm nhiệm vụ tuần tiễu chờ lệnh phát hỏa Các đội tuần tra quansát theo dõi mọi hoạt động của bọn phản cách mạng Đến 6 giờ chiều, cung điện bị vâychặt, binh sĩ và thủy thủ tiến sát đến cung điện và chiếm lấy tất cả những góc đường vàcác mái nhà ở bến tàu cạnh bộ Hải quân và cung điện Bọn sĩ quan dựng chướng ngạivật chặn cổng ra vào Cung điện Mùa Đông, nã súng trường và súng máy vào các mụctiêu di động

6 giờ chiều, đảng Bolshevik gửi tối hậu thư cho Bộ tham mưu quân sự Petrogradbuộc đầu hàng nếu không sẽ cho chiến hạm Rạng Đông tấn công Một tối hậu thư khácđược gửi đến cho chính phủ lâm thời buộc phải dọn sạch chướng ngại vật và đầu hàng

vô điều kiện Theo điều kiện đã quy định, sau 20 phút không nhận được câu trả lời sẽcho chiến hạm Rạng Đông tấn công 9 giờ 45 phút, chiến hạm Rạng Đông nổ loạt súnglệnh báo hiệu tấn công Hàng người bảo vệ cung điện rối loạn và lợi dụng điều đó, thủythủ, chiến sĩ Cận vệ đỏ và binh sĩ cách mạng tràn vào cung điện Cuộc chiến diễn ra tới

2 giờ 45 phút sáng thì kết thúc Toàn bộ chính phủ tư sản lâm thời bị bắt (trừ Kerensky)

 Kết quả:

Ngay trong đêm 7 tháng 11 năm 1917 (25 tháng 10 theo lịch Nga), Đại hội XôViết toàn Nga lần thứ hai tuyên bố khai mạc tại điện Smoniyl và tuyên bố thành lậpchính quyền Xô Viết do Lenin đứng đầu Các sắc lệnh đầu tiên của chính quyền Xô Viết

đã được thông qua là Sắc lệnh hòa bình và Sắc lệnh ruộng đất Chính quyền Xô Viết cònthực hiện các biện pháp thủ tiêu các tàn tích của chế độ cũ như xóa bỏ sự phân biệt đẳngcấp, những đặc quyền của giáo hội, nam nữ bình đẳng Đối với các dân tộc, chính phủ

Xô Viết công bố bản Tuyên ngôn về quyền các dân tộc ở Nga khẳng định quyền bìnhđẳng của các dân tộc và cho phép các dân tộc có quyền tự quyết như công nhận nền độclập của Ba Lan, Phần Lan Các cơ quan trung ương và Xô Viết các địa phương đượcthành lập Tháng 12 năm 1917, Hội đồng kinh tế quốc dân tối cao được thành lập nhằmxây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Như vậy,lần đầu tiên trong lịch sử, Nhà nước XôViết do V.I.Lênin đứng đầu đã ra đời trong “Mười ngày rung chuyển thế giới”.

 Ý nghĩa:

Cách mạng tháng Mười Nga thành công đã chứng minh những dự báo của CácMác và Ph.Angghen về sự ra đời tất yếu của hình thái kinh tế - xã hội Cộng sản chủ

nghĩa, mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thế giới: “Một kỉ nguyên mới đã mở ra

trong lịch sử thế giới Nhân loại đang vứt bỏ hình thức cuối cùng của chế độ nô lệ: chế

độ nô lệ tư bản hay chết độ nô lệ làm thuê Thoát khỏi được chế độ nô lệ đó, lần đầu tiên nhân loại sẽ bước vào chế độ tự do chân chính” Và từ đây mô hình xã hội chủ

nghĩa đầu tiên trên thế giới ra đời

Sự thắng lợi của cách mạng tháng Mười là cột mốc đánh dấu sự mở đầu một thờiđại lịch sử mới, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên toàn thếgiới Sự ra đời của hình thái xã hội chủ nghĩa tuân theo tính tất yếu của quy luật kháchquan trong quá trình phát triển của các hình thái kinh tế xã hội Hình thái kinh tế xã hộichủ nghĩa ra đời đã phủ định hình thái kinh tế tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân làgiai cấp trung tâm thay thế cho giai cấp tư sản và Cách mạng tháng 10 Nga vẫn chưa cómột cuộc cách mạng nổ ra để xóa bỏ hoàn toàn hình thái tư bản chủ nghĩa

Cách mạng tháng Mười thắng lợi đã cổ vũ hàng loạt các nước đứng lên đấu tranhgiành độc lập cho dân tộc, dân chủ cho nhân dân, xóa bỏ tàn tích của chế độ thực dânphong kiến Nhiều nước trong số đó đã lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội Chủnghĩa xã hội đã vượt ra khỏi phạm vi một nước, trở thành hệ thống thế giới

 Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới:

Mô hình đầu tiên của chủ nghĩa xã hội ra đời trong bối cảnh hết sức đặc biệt Từsau Cách mạng tháng 10 đến kết thúc Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Liên Xô là nước

xã hội chủ nghĩa duy nhất Điều kiện xây dựng một chế độ mới cực kì khó khăn và phức

tạp: nền kinh tế vốn lạc hậu lại bị tàn phá nặng nề trong Chiến tranh thế giới thứ nhất,sau đó là nội chiến, tiếp đó là chiến tranh can thiệp của 14 nước đế quốc và bị bao vâycấm vận về nền kinh tế.

Từ năm 1918 đến mùa xuân 1921, để bảo đảm cung cấp lương thực cho nhân dântrong điều kiện lương thực cực kỳ khan hiếm, Đảng Cộng sản Nga, đứng đầu là Lenin

đã đề ra Chính sách cộng sản thời chiến, tiến hành quốc hữu hoá tài sản, tư liệu sản xuấtquan trọng nhất của bọn tư sản cầm quyền, đại địa chủ và các thế lực chống phá cáchmạng khác

Đến tháng 3/1921 sau khi nội chiến kết thúc, tại Đại hội X Đảng Cộng sản Nga vớiviệc đề ra Chính sách kinh tế mới (NEP) V.I.Lênin đã chỉ rõ trong những điều kiện mới, việc sử dụng những hình thức kinh tế quá độ của chủ nghĩa tư bản nhà nước là một bộphận rất quan trọng của chính sách này Thời kì Chính sách cộng sản thời chiến đã kếtthúc, giờ đây với việc thực thi NEP, chủ nghĩa tư bản nhà nước là một hình thức tư bảnrất thích hợp để giúp nước Nga Xô Viết nhanh chóng khắc phục tình trạng suy sụp kinh

tế sau chiến tranh và ngăn chặn những nảy sinh tự phát của nền sản xuất hàng hóa nhỏ mầm mống của sự phục hồi chủ nghĩa tư bản Sở dĩ chủ nghĩa tư bản nhà nước dướiđiều kiện chuyên chính vô sản có ý nghĩa quan trọng và tác dụng to lớn như vậy vì nhưđịnh nghĩa của V.I.Lênin – đó là một thứ chủ nghĩa tư bản có liên quan với nhà nước.Nhà nước đó là nhà nước của giai cấp vô sản Thông qua việc sử dụng chủ nghĩa tư bảnnhà nước, giai cấp vô sản có thể học tập, kế thừa và phát huy có chọn lọc tất cả nhữngtài sản vật chất, kỹ thuật và tinh hoa tri thức trong kinh nghiệm sản xuất kinh doanh củacác nhà tư bản cũng như tri thuwcskho học, kỹ thuật và trình độ khoa học quản lý kinh

-tế của các chuyên gia tư sản Nhà nước vô sản có thể sử dụng chủ nghĩa tư bản nhà nướcnhư là một hệ thống các chính sách, công cụ, biện pháp nhằm điều tiết mọi hoạt độngcủa các xí nghiệp tư bản còn tồn tại trong thời kì quá độ, nhằm hướng tới mục đích vừa

sử dụng vừa cải tạo bằng phương pháp hòa bình đối với các thành phần kinh tế tư bảnchủ nghĩa và sản xuất nhỏ Với ý nghĩa đó, chủ nghĩa tư bản nhà nước còn có thể đượccoi là một trong những phương thức, phương tiện , con đường có hiệu quả trong việcthúc đẩy xã hội hóa và làm tăng nhanh lực lượng sản xuất của chủ nghĩa xã hội mà kết

quả căn bản của sự xã hội hóa này thể hiện ở việc phát triển ngày càng mạnh mẽ mộtnền sản xuất hàng hóa quá độ xã hội chủ nghĩa, giai đoạn trung gian của nền sản xuấthàng hóa xã hội chủ nghĩa trong tương lai.

Sau khi V.I.Lênin qua đời, chính sách kinh tế mới không được thực hiện triệt để vàthực hiện chưa được bao lâu thì từ cuối những năn 20 đầu những năm 30 của thế kỷ XX,triệu chứng của một cuộc chiến tranh thế giới mới ngày càng lộ rõ Trong bối cảnh ấy,phải làm sao nhanh chóng biến nươc Nga lạc hậu thành cường quốc công nghiệp, vừa đểxây dựng cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội, xóa bỏ nghèo nàn lạc hậu, vừa để chuẩn

bị đối phó với nguy cơ chiến tranh Giải quyết nhiệm vụ này trong một thời gian ngắnnhất là vấn đề sống còn đặt ra đối với vận mệnh của Tổ quốc và chế độ xã hội chủnghĩa ở nước Nga Trong điều kiện như vậy, để giải quyết nhiệm vụ lịch sử vô cùng khókhăn nói trên, nhà nước Xô Viết không thể không áp dụng cơ chế kế hoạch hóa tậptrung cao, mọt cơ chế có thể thực hiện được khi chính quyền đã thuộc về giai cấp côngnhân và nhân dân lao động Thực tế, Liên Xô đã thành công rực rỡ trong sự nghiệp côngnghiệp hóa với thời gian chưa đầy 2 năm, trong đó quá nửa thời gian là nội chiến, chốngchiến tranh can thiệp và khôi phục kinh tế sau chiến tranh Trong một điều kiện lịch sửđặc biệt như vậy, chỉ có chủ nghĩa xã hội mới có thể cho phép phát huy cao độ tinh thầnanh dũng, hy sinh của hàng trăm triệu quần chúng nhân dân, mới có thể thực hiện đượcnhững kì tích như vậy

2 Các nước XHCN khác:

Sau cách mạng của cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng 10 Nga năm 1917 và đặcbiệt là từ năm 1922, Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết (gọi tắt là Liên Xô) rađời đã mở đầu một thời đại mới trong lịch sử, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa xã hội trên toàn thế giới Năm 1924, cách mạng xã hội chủ nghĩa thành công

ở Mông Cổ, ra đời nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa thứ hai trên thế giới

Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, hàng loạt các nước xã hội chủ nghĩa ra đời ởĐông Âu (Anbani, Ba Lan, Bungari, Cộng hòa dân chủ Đức, Hunggary, Nam Tư,Rumani, Tiệp Khắc), ở Việt Nam (9/1945), ở Triều Tiên (9/1948), Cu Ba (1/1959) Chủnghĩa xã hội đã phát triển thành một hệ thống trên thế giới, đạt được những thành tựu to

lớn về kinh tế, xã hội, văn hóa, khoa học kĩ thuật, trở thành chỗ dựa vững chắc chophong trào đấu tranh vì hòa bình, tiến bộ trên thế giới, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh củacác thế lực phản động quốc tế Hội nghị 81 Đảng cộng sản và công nhân của các nước

trên thế giới (tháng 11 năm 1960 tại Matxcova, Liên xô) đã khẳng định : “ đặc điểm chủ

yếu của thời đại chúng ta là hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới đang trở thành nhân tố quyết định sự phát triển của xã hội loài người ” (hội nghị 81 Đảng cộng sản và công

nhân ở Matxcova, 1960, NXB Sự thật, Hà Nội, 1961)

III.C ác giai đoạn phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa :

Cách mạng tháng 10 Nga đã mở đầu thời đại mới - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tưbản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, thời đại đấu tranh cho hoà bình, độclập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, là thời đại đang diễn ra cuộc cách mạng khoahọc và công nghệ nhằm chuẩn bị những tiền đề vật chất chín muồi cho sự xuất hiện chủnghĩa xã hội

Lenin khẳng định, tính phức tạp trong sự vận động của lịch sử nhân loại, song cóthể chia thời đại từ Cách mạng tháng Mười tới nay thành 4 giai đoạn :

Giai đoạn thứ 1: Từ sau Cách mạng tháng Mười năm 1917 tới kết thúc Chiến

tranh thế giới lần thứ hai năm 1945 (Giai đoạn này là giai đoạn chủ nghĩa xã hội mớihình thành trên phạm vi một số nước như Liên Xô, Mông Cổ …)

Cuộc Cách mạng Tháng Mười là cuộc cách mạng đầu tiên trong lịch sử đưa nhândân lao động từ những người nô lệ làm thuê trở thành những người làm chủ đất nước.Với khí thế lao động của những con người được giải phóng, thông qua chính sách kinh

tế mới, thông qua con đường hợp tác hoá trong nông nghiệp, công nghiệp hoá đất nước,sau 20 năm Liên Xô đã tạo ra sự phát triển mạnh mẽ trong nền kinh tế

Giai đoạn thứ 2 : Từ sau năm 1945 tới đầu những năm 1970 (Đây là giai đoạn chủ

nghĩa xã hội phát triển thành hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới.)

Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, hàng loạt các nước xã hội chủ nghĩa ra đời,nhất là từ sau khi nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa xuất hiện, cùng với những thànhtựu to lớn của hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa về kinh tế, xã hội, văn hoá, khoa học

kỹ thuật … Hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho

phong trào đấu tranh vì hoà bình, tiến bộ trên thế giới, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh củanhững thế lực phản động quốc tế.

Mặt khác, những thành tựu xây dựng chủ nghĩa xã hội của các nước xã hội chủnghĩa đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh vì dân sinh, dân chủ, tiến bộ xã hội trongcác nước tư bản chủ nghĩa, đã động viên nhân dân các nước thuộc địa đứng lên đấutranh giải phóng dân tộc Trong những năm 60 thế kỷ XX, khoảng 100 quốc gia giànhđược độc lập dân tộc với những mức độ khác nhau

Bên cạnh những kết quả đó, trong giai đoạn này, trong phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế đã có những bất hoà Trong “Di chúc” chủ tịch Hồ Chí Minh , phần

về phong trào cộng sản thế giới, Người viết : “… tôi càng tự hào với sự lớn mạnh củaphong trào cộng sản và công nhân quốc tế bao nhiêu thì tôi càng đau lòng bấy nhiêu vì

sự bất hoà hiện nay giữa các Đảng anh em…”

Đây là giai đoạn cơ bản nhất biểu hiện tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội hiện thực Chủ nghĩa xã hội hiện thực trở thành hệ thống trên phạm vi toàn thế giới và đạt

nhiều thành tựu rực rỡ mang lại hòa bình độc lập dân tộc, tiến bộ xã hội

Giai đoạn thứ ba : Từ cuối những năm 1970 đến cuối những năm 1991 (Đây là

giai đoạn khủng hoảng của mô hình chủ nghĩa xã hội)

Nguyên nhân : Trong giai đoạn này, ở nhiều nước xã hội chủ nghĩa không chú ýtới công tác xây dựng Đảng, nhiều kẻ cơ hội chui vào hàng ngũ cộng sản Một số cánhân mắc vào tệ sùng bái cá nhân, kiêu ngạo cộng sản, không đánh giá đúng những thayđổi trong chính sách của chủ nghĩa tư bản Ở không ít nước xã hội chủ nghĩa, bộ máynhà nước trở nên quan liêu, vi phạm những quyền dân chủ của nhân dân Trong xâydựng kinh tế chủ quan, nóng vội, lạc hậu Trong lĩnh vực xã hội : thực hiện bao cấp trànlan, không kích thích được tính tích cực cá nhân

Những sai lầm kéo dài đã hạn chế tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, dẫn tới tìnhtrạng khủng hoảng kinh tế - xã hội ở nhiều nước, buộc các nước phải cải cách đổi mới.Trong quá trình cải cách đổi mới, nhiều Đảng cộng sản mắc những sai lầm mangtính nguyên tắc Do vậy những thế lực thù địch đã tấn công làm sụp đổ chế độ xã hộichủ nghĩa ở Đông Âu và Liên Xô những năm 80 của thế kỷ XX

Giai đoạn thứ tư : Giai đoạn từ đầu những năm 1991 tới nay (Giai đoạn hiện nay,

chủ nghĩa xã hội thế giới tạm thời lâm vào thoái trào)

Sự sup đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở các nước Đông Âu và Liên Xô đã làmcho nhiều nước dân tộc chủ nghĩa đã định hướng lên chủ nghĩa xã hội, nhưng giờ đâymất chỗ dựa về vật chất và tinh thần, các lực lượng phản động giành lại chính quyền vàđưa đất nước theo con đường khác

Khó khăn hiên nay là : Những thế lực phản động quốc tế đang tìm mọi cách để xoá

bỏ chủ nghĩa Mác – Lênin và phá hoại sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của cácnước xã hội chủ nghĩa còn lại

Để vượt qua khó khăn đó, đòi hỏi các nước xã hội chủ nghĩa phải tự đổi mới, phảikhắc phục những yếu kém, nhược điểm hạn chế trong lĩnh vực đời sống xã hội Mặtkhác, không ngừng nâng cao năng suất lao động, cải thiện đời sống nhân dân, để nângcao sức mạnh mọi mặt của đất nước

Thời đại ngày nay : “Chủ nghĩa xã hội trên thế giới, từ những bài học thành công

và thất bại cũng như từ khát vọng và sự thức tỉnh của các dân tộc, có điều kiên và khảnăng tạo ra bước phát triển mới Theo quy luật tiến hoá của lịch sử, loài người nhất định

sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội” (Trích Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX)

IV Nh ững thành tựu của chủ nghĩa xã hội hiện thực :

Từ sau chiến tranh Thế giới thứ 2, hệ thống xã hội chủ nghĩa ra đời bao gồm cácnước Liên Xô, Cộng hòa Dân chủ Đức, Hungary, Rumani, Tiệp Khắc, Anbani, Mông

Cổ, Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam (sau này có thêm Cuba) Mặc dù hiện nay chủnghĩa xã hội đang ở trong giai đoạn thoái trào nhưng không thể phủ nhận đã có một thời

kì chủ nghĩa xã hội hiện thực phát triển rực rỡ và đạt được những thành tựu to lớn sauđây:

số nhân dân lao động, thực hiện ngày càng đầy đủ những quyền dân chủ, ngăn ngừa vàtrấn áp những hành vi xâm phạm quyền tự do dân chủ của nhân dân Mặt khác chế độ xãhội còn thúc đẩy trào lưu đấu tranh cho nền tự do dân chủ ở các nước tư bản chủ nghĩa

và trên toàn thế giới

Với sự lớn mạnh toàn diện, chủ nghĩa xã hội có ảnh hưởng sâu sắc trong đời sốngchính trị thế giới, đóng vai trò quyết định đối với sự sụp đổ hệ thống thuộc địa của chủnghĩa đế quốc, mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập dân tộc và thời đại quá độ lênchủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới.“Một kỷ nguyên mới đã mở ra trong lịch sửthế giới Nhân loại đang vứt bỏ hình thức cuối cùng của chế độ nô lệ: chế độ nô lệ tưbản hay chế độ nô lệ làm thuê Thoát khỏi được chế độ nô lệ đó, lần đầu tiên nhân loại

sẽ bước vào chế độ tự do chân chính”

Chế độ xã hội chủ nghĩa được thiết lập không chỉ mở ra một xu thế phát triển tấtyếu cho các dân tộc là con đường xã hội chủ nghĩa, mà bằng sự giúp đỡ tích cực, có hiệuquả về nhiều mặt, các nước xã hội chủ nghĩa đã góp phần làm phát triển mạnh mẽ phongtrào giải phóng dân tộc trên thế giới Chủ nghĩa xã hội đã vượt khỏi phạm vi một nướctrở thành hệ thống trên thế giới đối lập với thế giới tư bản chủ nghĩa Năm 1919 chỉ cómột nước XHCN với 16% diện tích và 7,8% dân số thế giới; sau gần 70 năm đã có 15nước XHCN, chiếm 26% lãnh thổ và 1/3 dân số thế giới Với sự ủng hộ, giúp đỡ toàndiện của các nước XHCN, từ sau Chiến tranh thế giới lần thứ II phong trào giải phóngdân tộc đã giành được những thắng lợi nhất định - hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đếquốc với 72% diện tích và 70% dân số thế giới hầu như hoàn toàn tan rã Tính đến nay,hàng trăm nước đã giành được độc lập Trên một trăm nước tham gia vào Phong tràokhông liên kết

Ngay tại các nước phương Tây, nhân dân lao động với sức hấp dẫn thực tế của chủnghĩa xã hội đã đấu tranh đòi các quyền dân sinh, dân chủ, các phúc lợi xã hội…Với sức

ép của các nước xã hội chủ nghĩa, các nước phương Tây phải nhượng bộ và chấp nhậnthực tế rất nhiều yêu sách của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Sức mạnh của chủ nghĩa xã hội hiện thực đóng vai trò quyết định đẩy lùi nguy cơchiến tranh hủy diệt, bảo vệ hòa bình thế giới

2 Về kinh tế:

Trong hơn 70 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội, Liên Xô và các nước xã hội chủnghĩa đã đạt được sự phát triển mạnh mẽ về tiềm lực kinh tế, xây dựng cơ sở vật chấtcủa chủ nghĩa xã hội trên qui mô lớn với trình độ hiện đại, bảo đảm ngày càng tốt hơnđời sống vật chất và tinh thần của nhân dân

Trước năm 1917, Liên Xô là một nước tư bản trung bình đứng thứ 5 Thế giới vềsản xuất công nghiệp Khi bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội, thu nhập quốc dântính theo đầu người của Liên Xô chỉ bằng 1/22 của Mỹ cùng thời Sau 20 năm cáchmạng (1937) Liên Xô đã trở thành một siêu cường công nghiệp vươn lên đứng đầu Châu

Âu và đứng thứ 2 trên Thế giới chỉ sau Mỹ

Tính đến năm 1960, hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới gồm 13 nước với dân số 1

tỷ người so với trên toàn thế giới là 3 tỷ người, GDP của các nước xã hội chủ nghĩachiếm khoảng 1/3 của thế giới

Từ năm 1961-1970, GDP của Liên Xô tăng bình quân 8,5%/năm Năm 1985, thunhập quốc dân của Liên Xô bằng 66% của Mỹ (tổng sản phẩm của Mỹ là 4166,8 tỷUSD; của Liên Xô là 2234,78 tỷ USD), sản lượng công nghiệp bằng 85% của Mỹ Trong suốt 70 năm sau Cách mạng tháng Mười, nhịp độ tăng trưởng kinh tế củaLiên Xô luôn gấp đôi Mỹ Tính đến năm 1987, thu nhập quốc dân của Liên Xô tăng 150lần

3 Về văn hóa – xã hội :

Liên Xô đã trở thành một nước có trình độ học vấn cao, thu được những thành tựuđáng kể trong việc chăm sóc sức khỏe, phát triển y tế và bảo đảm phúc lợi xã hội chonhân dân lao động

Trước cách mạng Tháng Mười, 3/4 nhân dân Nga mù chữ, chỉ 20 năm sau, nạn mùchữ đã xóa xong, trong khi đó để xóa mù chữ Chủ nghĩa tư bản đã mất 180 năm đối vớinam giới và 280 năm đối với nữ giới Vào cuối năm 1980, Liên Xô là một trong nhữngnước có trình độ học vấn cao nhất thế giới (164 triệu người có trình độ trung học và đạihọc, chiếm 1/4 số lượng các nhà khoa học và 1/5 phát minh khoa học trên thế giới)

Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa trước đây đã đạt được những bước tiến lớntrong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, chinh phục vũ trụ (Năm 1957 Liên Xô phóng vệtinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới Năm 1961 phóng con tàu vũ trụ đầu tiên có ngườiđiều khiển Năm 1968 chế tạo trạm không gian đầu tiên trên vũ trụ), có tiềm lực quân

sự và công nghiệp quốc phòng hùng mạnh Trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật,khoa học và công nghệ cũng có những thành tựu rất to lớn

Tóm lại, từ tháng 11 năm 1917 cho đến sự kiện tháng 8 năm 1991, chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô đã tồn tại hơn 70 năm, ở các nước Đông Âu hơn 40 năm kể từ năm 1945 Chủ nghĩa xã hội hiện thực đã trải qua một thời kỳ phát triển rực rỡ, có những thành tựu to lớn và đã phát huy tác dụng mạnh mẽ đến tiến trình phát triển lịch sử của loài người Dùphải chứng kiến một sự thật đau lòng về sự tan rã của Liên Xô và chế độ XHCN ở các nước Đông Âu vào những năm cuối thế kỷ XX, nhưng điều đó không có nghĩa là tư tưởng XHCN bị phá sản Dù phải trải qua những quanh co, phức tạp, lâu dài; nhưng CNXH nhất định sẽ được hoàn thiện và chiến thắng

V.S ự khủng hoảng dẫn tới sụp đổ của mô hình CNXH Xô Viết :

1 Sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình CNXH Xô Viết:

Khi chủ nghĩa xã hội còn là học thuyết, vào những năm 70 của thế kỷ XIX, sauthất bại của Công xã Pari, cuộc khủng hoảng đầu tiên đã diễn ra, Quốc tế II tan rã (năm1876) Nhưng từ trong khủng hỏang, sự phát triển của lí luận của thời kì này đã phá vỡ

sự bế tắc trong phong trào công nhân đưa đến sự thành lập quốc tế II (năm 1889)

Đến cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đọan đếquốc chủ nghĩa, đặc biệt là từ sao khi Ph.Ăngghen qua đời, Quốc tế II phân rã thànhphái hữu, phái tả và phái giữa Từ sau cách mạng Tháng Mười Nga thành công, dưới sựlãnh đạo của V.I.Lênin, Quốc tế III - Quốc tế cộng sản được thành lập, chấm dứt sựkhủng hỏang lần thứ hai

Bắt đầu cuối những năm 80 của thế kỷ XX, Liên Xô và các nước XHCN Đông Âu

đi vào thời kỳ khủng hỏang Từ tháng 4 năm 1989 trở đi, sự đổ vỡ diễn ra liên tiếp ở cácnước Đông Âu Chỉ trong vòng 2 năm, đến tháng 9 năm 1991, chế độ XHCN ở Liên Xô

và sáu nước Đông Âu sụp đổ hòan tòan

2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hỏang và sụp đổ của mô hình CNXH

Do chậm đổi mới cơ chế kinh tế, hệ thống quản lí, nói chung là chậm đổi mới môhình XHCN, nên hậu quả là Liên Xô đang rút ngắn dần khỏang cách về trình độ pháttriển kinh tế so với các nước tư bản phát triển thì từ giữa những năm 70 của thế kỷ XX,tình hình diễn ra theo chiều hướng ngược lại Sự thua kém rõ rệt của Liên Xô thể hiệntrong lĩnh vực công nghệ và năng suất lao động Mà đây là yếu tố quyết định hòan tòanthắng lợi của chế độ mới

Những sai lầm chủ quan nghiêm trọng, kéo dài cản trở sự đổi mới đúng đắn lànguyên nhân sâu xa làm chế độ XHCN suy yếu rơi vào khủng hoảng Đó không phảinhững sai lầm khuyết tật do bản chất của chế độ XHCN, mà do quan niệm giáo điều vềCNXH Cương lĩnh năm 1991 của Đảng ta chỉ rõ “do duy trì quá lâu những khuyết tậtcủa mô hình cũ của CNXH, chậm trễ trong cách mạng khoa học và công nghệ” nên gây

ra tình trạng trì trệ kéo dài về kinh tế - xã hội rồi đi tới khủng hoảng

 Nguyên nhân chủ yếu, trực tiếp dẫn đến sự khủng hỏang và sụp đổ của

mô hình CNXH Xô Viết:

Sự sụp đổ CNXH ở Liên Xô và Đông Âu có hai nguyên nhân chủ yếu và trực tiếpsau đây:

Một là, trong cải tổ, Đảng cộng sản Liên Xô đã mắc sai lầm về đường lối chính

trị, tư tưởng và tổ chức Đó là đường lối tả khuynh, cơ hội và xét lại, thể hiện trước hết ở

những người lãnh đạo cao nhất Trong ban lãnh đạo đất nước đã diễn ra cuộc đấu tranhnội bộ rất khốc liệt để giành quyền lực Dần dần phe Stalin thắng thế vào vị trí độc tôntrong bộ máy lãnh đạo Đảng và Nhà nước với hình thức độc quyền cao nhất là sùng bái

cá nhân Stalin Để củng cố vị trí tuyệt đối, Stalin thâu tóm tất cả quyền lực vào tay cánhân mình, dùng thanh trừng trong nội bộ Đảng, Nhà nước và đàn áp ngoài xã hội để xử

tử, khủng bố mọi đối thủ, mọi chính kiến bất đồng ngay trước khi bộc lộ Bộ máy Bộdân ủy nội vụ được dùng như công cụ đàn áp của cá nhân lãnh tụ Stalin để tạo tài liệu vukhống và tiêu diệt cá đối tượng cần phải thanh tóan theo chỉ đạo của Stalin Sự vu khống

tố cáo được khuyến khích, đề cao như một phẩm chất trung thành với Đảng và lãnh tụ

Cuộc cải tổ của Liên Xô bắt đầu năm 1896 đã kết thúc trong sự đổ vỡ hòan toànnăm 1991 Đường lối cải tổ ở Liên Xô thực chất là đường lối trượt dài từ cơ hội hữukhuynh đến hòan tòan từ bỏ chủ nghĩa Mác-Lênin Những tuyên bố ban đầu “cải tổ để

có nhiều dân chủ hơn, nhiều chủ nghĩa xã hội hơn”, “chúng ta sẽ đi tới CNXH tốt đẹphơn chứ không đi ra ngoài nó”, “chúng ta tìm trong khuôn khổ của CNXH chứ khôngphỉa ở ngoài giới hạn của nó những câu trả lời cho những vấn đề do cuộc sống đặtra”,v.v., rốt cuộc chỉ là những lời tuyên bố suông ngụy trang cho ý đồ phản bội

Những lãnh đạo cải tổ lùi dần từng bước, từng bước, thậm chí ngày càng côngkhai tuyên bố từ bỏ những mục tiêu XHCN mà họ đã từng hứa hẹn, từ bỏ Mác-Lênin, từ

bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng Sản

Chủ trương đưa ra lúc đầu là tăng tốc về kinh tế để chấm dứt sự trì trệ Đẩy mạnhnhịp độ phát triển không có gì sai mà là tất yếu, bức bách Vấn đề là tăng tốc bằng cáchnào thì không có câu trả lời đúng đắn Đổi mới công nghệ bằng cách nào cũng bế tắc.Người ta liền quy cho cơ chế quản lý kinh tế nhưng rồi cũng trầy trật; người ta chũngchuyển nhanh sang cải tổ chính trị coi đây là “cái chìa khóa” cho mọi vấn đề Hội nghịĐảng toàn quốc lần thứ 19(năm 1988) chủ trương chuyển trọng tâm sang cải tổ chính trịtrên cơ sở cái gọi là “tư duy chính trị mới” Thực chất đó là sự thỏa hiệp vô nguyên tắc,

là sự đầu hàng, là sự từ bỏ lập trường giai cấp, là sự phản bội chủ nghĩa Mác-Lênin,phản bội sự nghiệp XHCN Cuộc cải cách chính trị đánh thẳng vào hệ thống chính trịcủa CNXH, trước hết là vào tổ chức Đảng Nhóm lãnh đạo cải tổ tìm cách loại bỏ Ủy

ban Trung ương Đảng hàng loạt những người không tán thành đường lối sai lầm của cải

tổ, kiên trì đường lối chủ nghĩa Mác-Lênin Những người ngấm ngầm hoặc công khaithù địch với chủ nghĩa Mác-Lênin chiếm các vị trí chủ chốt trong bộ máy Đảng và Nhànước

Hai là, chủ nghĩa đế quốc đã can thiệp toàn diện, vừa tinh vi, vừa trắng trợn, thực

hiện được “diễn biến hòa bình” trong nội bộ Liên Xô và các nước Đông Âu

Diễn biến hòa bình lúc đầu CNĐQ sử dụng như là một phương thức thủ đoạn luôngắn với chiến lược quân sự, hỗ trợ cho chiến lược quân sự, dần dần phát triển thành mộtchiến lược hoàn chỉnh trong chiến lược phản cách mạng toàn cầu của chúng Quá trình

đó diễn ra như sau:

Những năm của thập kỷ 40-50 (sau chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc) Ngày22/12/1946 người đại diện của Mỹ ở Liên Xô đã trình lên chính phủ Mỹ kế họach chốngLiên Xô toàn diện: bao vây quân sự, phong tỏa kinh tế, lật đổ chính trị, có thể dùng vũlực can thiệp Cũng trong thời gian này Giám đốc CIA tuyên bố: mục tiêu là phải gieorắc ở Liên Xô sự hỗn loạn và bắt đầu chiến tranh bằng tâm lý thay giá trị của họ bằng đồrởm và tìm mọi cách ủng hộ, nâng đỡ đám gọi là nghệ sĩ để họ truyền bá bạo lực, đồitrụy, CN vô liêm sĩ phản bội Tóm lại mọi thứ vô đạo đức Từ đó chiến tranh tâm lýchống Liên Xô được nâng lên thành quốc sách ở Mỹ, gọi là “chiến tranh tâm lý tổnglực” Trong hai năm 49-50, Mỹ đã chi 50 Triệu đô cho hoạt động chiến tranh tâm lý,năm 1949 Mỹ lập Ủy ban Châu âu tự do có đài phát thanh riêng

Những năm 60, Tổng thống Kennerdy đưa ra chiến tranh hòa bình với chính sách

“mũi tên và cành oliu” Từ nay diễn biến hòa bình, bước đầu thành chiến lược Chủnghĩa đế quốc và luôn đi cạnh sức mạnh quân sự

Những năm 70, Tổng thống Nichxon triệt để sử dụng chính sách ngoại giao “câygậy và củ cà rốt”, Mỹ vừa đe dọa bằng sức mạnh quân sự, vừa mua chuộc bằng lợi íchkinh tế nhằm khuất phục các nước, nhất là các nước chậm phát triển Trên thực tế, mộtmặt tiếp xúc hoà hoãn với các nước XHCN: tiến hành thẩm thấu tư tưởng và văn hóa,gieo rắc hạt giống phá hoại từ bên trong, thực hiện đối thoại thay cho đối đầu với Liên

Xô và các nước XHCN

Năm 1988, Nichxon xuất bản cuốn sách “chiến thắng không cần chiến tranh” Đó

là cơ sở cho sự làm mốc cho sự hoàn chỉnh chiến lược diễn biến hòa bình về lí luận.Ông ta viết: “ Toàn bộ vũ khí của chúng ta, các hiệp định mậu dịch, viện trợ kinh tế sẽkhông đi đến đâu nếu chúng ta thất bại trên mặt trận tư tưởng” Chiến lược của Mỹtrước sau như một là đưa chiến tranh vào bên trong “bức màn sắt”

Năm 1989, Tổng thống Bush đi thăm một số nước XHCN ở Đông Âu, Ba Lan,Hungari đã phát hiện những mâu thuẫn trong nội bộ Đảng cộng sản và những sai lầmcủa Đảng trng việc xây dựng XHCN và ông Bush đã xúc tiến nhanh chóng học thuyết

“vượt trên, ngăn chặn”

Cuối những năm 80 đầu 90, diễn biến hòa bình được CNĐQ thực hiện ráo riết, nótrở thành một chiến lược tiến công mạnh mẽ vào các nước XHCN ở Đông Âu và Liên

Xô Chủ nghĩa đế quốc thường xuyên tiến hành chiến tranh khi bằng súng đạn, khi bằngdiễn biến hòa bình, chống CHXH, chống Liên Xô Chủ nghĩa đế quốc đã gây ra cuộcchiến tranh lạnh từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, mâu thuẫn chủ nghĩa tư bản và chủnghĩa cộng sản: Hoa Kỳ đứng đầu phe tư bản chủ nghĩa đấu tranh để hạn chế và trịêttiêu sự phát triển của chủ nghĩa cộng sản, còn Liên Xô lãnh đạo phe XHCN vì mục tiêuxây dựng chủ nghĩa cộng sản và truyền bà chủ nghĩa này ra khắp thế giới Các chiếnlược gia phương Tây đã sớm nhận ra “cái gót chân Asin” cải tổ, đó là đường lối xét lại,

là hệ tư tưởng tư sản, là chính sách thỏa hiệp, nhân nhượng vô nguyên tắc với Mỹ vàphương Tây thử hiện tập trung ở “tư duy chính trị mới” Các thế lực chống CNXH ở bênngoài theo sát quá trình cải tổ, tìm mọi cách lái nó đi theo ý đồ của chúng Các thế lựcbên ngoài tác động vào cải tổ cả về tư tưởng, chính trị và tổ chức Hứa hẹn về viện trợđược làm bằng một thứ vũ khí rất lợi hại để lái cuộc cải tổ theo quỹ đạo mà phương Tâymong muốn Chủ nghĩa đế quốc đã đẩy mạnh “diễn biến hòa bình” trong nội bộ Liên Xô

và Đông Âu

Tóm lại, sự phá hoại của chủ nghĩa đế quốc, cùng với sự phản bội từ bên trong

của cơ quan lãnh đạo cao nhất là nguyên nhân trực tiếp làm Liên Xô sụp đổ Hai nguyênnhân này quyện chặt vào nhau, tạo nên một lực cộng hưởng rất mạnh và nhanh như cơn

lốc chính trị trực tiếp phá sập ngôi nhà Chủ nghĩa Trong đó nguyên nhân trực tiếp và

chủ yếu chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực.Tất nhiên, xét cho cùng, chính bọn cơ hội, sự mất cảnh giác cách mạng trong hàng

ngũ những người cộng sản đã tạo “cơ hội vàng” cho chủ nghĩa đế quốc “chiến thắng màkhông cần chiến tranh”

Tình hình XHCN trì trệ và khủng hỏang do những sai lầm của mô hình cũ thì cải

tổ, cải cách, mở cửa là tất yếu Vì chỉ có một cuộc cải tổ, cải cách, mở cửa, đổi mới sâusắc, tòan diện mới đủ đưa CNXH thoát khỏi khủng hỏang để bước vào thời kỳ phát triểnmới Cải tổ, cải cách, mở cửa, đổi mới là tất yếu nhưng sụp đổ là không tất yếu Vấn đề

ở chổ cải cách, cải tổ, mở cửa, đổi mới thế nào, nhằm mục đích gì, theo đường lối nào?

B ĐÁNH GIÁ CNXH HIỆN THỰC :

I Bản chất của chủ nghĩa tư bản:

Là một chế độ áp bức,bốc lột và đày rẫy những bất công:CNTB gây nên những

bất ổn trên thế giới Trong quá trình toàn cầu hoá CNTB gây nên khoảng cách giàu vànghèo giữa các dân tộc trên thế giới, giữa các giai tầng xã hội của cùng dân tộc ngàycàng gay gắt gây ra một chế độ áp bức kinh tế (chủ nghĩa đế quốc kinh tế) còn nặng nềhơn chế độ thuộc địa thực dân ngày xưa, gây bất ổn trên thế giới

Xã hội công dân của xã hội tư bản không thể giải quyết các mâu thuẫn đối kháng: Tính chất xã hội ngày càng cao của lực lượng sản suất với chế độ chiếm hữu tư

bản chủ nghĩa về tư liệu sản suất diễn ra ngày càng sâu sắc, mâu thuẩn giữa 2 giai cấp

cơ bản: giai cấp công nhân và giai cấp tư sản (các nhà nước tư bản chủ nghĩa không làmtốt công tác điều tiết xã hội mà nó luôn có xu hướng bảo vệ giai cấp tư sản, bóc lột cáctầng lớp lao động làm cho mâu thuẫn xã hội ngày càng sâu sắc hơn),bản thân của chủnghĩa tư bản không thể khắc phục nổi tình trạng khủng hoảng kinh tế, ngoài khủnghoảng mang tính chu kỳ ra còn có khủng hoảng cơ cấu, khủng hoảng thể chế, khủnghoảng tài chính tiền tệ Các loại khủng hoảng và những khó khăn của chủ nghĩa tư bản

đã dẫn tới hàng loạt vấn đề xã hội nảy sinh như tình trạng thất nghiệp, nghèo khó vàchênh lệch giàu nghèo xã hội, mâu thuẫn dân tộc tăng lên, trật tự xã hội hỗn loạn, hoạtđộng tội phạm gia tăng v.v Chủ nghĩa tư bản ngày nay dù đã có những điều chỉnh

nhưng vẫn là “một thế giới không thể chấp nhận” như Renê Duynông khẳng định trongcuốn sách của mình.

Bản chất của chủ nghĩa tư bản không thay đổi Chủ nghĩa tư bản có vai trò to lớnđối với vai trò to lớn đối với lịch sử phát triển của nhân loại Trong mấy thập kỉ qua dobiết tự điều chỉnh và thích ứng đồng thời sử dụng triệt để những thành tựu của cáchmạng khoa học và công nghệ, các nước tư bản chủ nghĩa đã vượt qua một số cuộckhủng hoảng và vẫn còn khả năng phát triển Nhưng đó không đó là chế độ tương laicủa xã hội bởi bản chất bóc lột, phản dân chủ, vô nhân đạo của chủ nghĩa tư bản khôngthay đổi Chính phương thức sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủnghĩa gây ra những ung nhọt không thể chữa khỏi

Trong cuốn sách “Ngoài vòng kiểm soát” xuất bản năm 1993, Bredinsky đã cayđắng thừa nhận hai mươi khuyết tật của xã hội Mỹ vào thời điểm đó và dự báo Mỹ sẽmất vai trò siêu cường vào thế kỉ XXI Trong hai mươi khuyết tật ấy có những khuyếttật đã trở thành phổ biến ở các nước tư bản chủ nghĩa như: chăm sóc y tế không đầy đủ,giáo dục trung học chất lượng kém, vấn đề phân biệt chủng tộc nghèo đói ngày càng sâusắc, tội ác bạo lực tràn lan, cảm giác trống rỗng về tinh thần… làm cho xã hội lâm vàokhủng hoảng và vô phương cứu chữa

Trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản, dù là chủ nghĩa tư bản hiện đại, trên thếgiới ngày nay vẫn có đến 1.2 tỉ người phải chịu nghèo đói và bệnh tật, mù chữ, chiếntranh, hưởng mức thu nhập dưới 1 USD/ngày, 2.5 tỉ người nghèo đói có tổng thu nhậpchỉ bằng thu nhập của 250 tỉ phú, triệu phú lớn nhất thế giới gộp lại; 1/3 lực lượng laođộng trên toàn thế giới tức là khoảng 1 tỉ người bị thất nghiệp ở các mức khác nhau, tạihơn 100 nước đang hoặc kém phát triển mức thu nhập bình quân đầu người giảm đi sovới thập niên trước, hằng ngày có đến 30000 trẻ em chết bệnh mà lẽ ra có thể được cứusống và số người lớn mù chữ có thể lên tới 800 triệu người

Sự kiện giới cầm quyền Mỹ và giới cầm quyền Anh tấn công Irac năm 2003 càngkhẳng định bản chất hiếu chiến của chúng

Chủ nghĩa tư bản với mâu thuẩn bên trong không thể khắc phục, xã hội tư bảnkhông thể thay đổi bản chất của mình chỉ bằng lối xưng danh mới: “phi hệ tư tưởnghóa”, “xã hội hậu công nghiệp”, “ xã hội tin hóa” , “ xã hội kinh tế tri thức hóa”…

II.Sự phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thưc:

Theo quan điểm của C.Mác “sự thay thế của các hình thái kinh tế-xã hội là mộtquá trình lịch sử-tự nhiên” Chủ nghĩa tư bản ngày nay đã tạo ra nền sản xuất lớn vớikhoa học công nghệ ngày càng hiện đại, sự phát triển xã hội hoá sản xuất đang “nẩymầm” những nhân tố của chủ nghĩa xã hội Trong xã hội tư bản hiện đại, về mặt sở hữu,

sự xuất hiện quốc hữu hoá, chế độ hợp tác, công ty cổ phần, nhà nước đóng vai trò điềutiết quản lý về vốn, nguồn lao động tham gia quản lý xí nghiệp ở mức độ khác nhau, tất

cả những cái đó nếu không nói đó là những nhân tố của chủ nghĩa xã hội ở mức độ nhấtđịnh, thì đó cũng là sự chuẩn bị điều kiện vật chất cho chủ nghĩa xã hội Chủ nghĩa tưbản hiện đại sẽ còn tiếp tục phát triển thông qua những cuộc khủng hoảng, những cuộccải cách để thích ứng, và quá trình phát triển đó cũng chính là quá trình quá độ sang một

xã hội mới Trong khuôn khổ của chủ nghĩa tư bản đã xuất hiện những yếu tố của xã hộimới, những yếu tố của nền văn minh hậu công nghiệp, kinh tế tri thức nãy sinh và pháttriển, tính chất xã hội của sở hữu ngày càng gia tăng; sự điều tiết của nhà nước đối vớithi trường ngày càng hữu hiệu; tính nhân dân và xã hội của nhà nước tăng lên; nhữngvấn đề phúc lợi xã hội và môi trường… ngày càng được giải quyết tốt hơn Với nhữngđặc điểm trên đây cũng có thể xem đó là những xã hội quá độ vì nó chứa đựng trong đócác yếu tố của chủ nghĩa tư bản và xã hội tương lai

Sau Cách mạng Tháng Mười nhất là từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, với sự tồntại hai hệ thống kinh tế xã hội đối lập nhau đã tác động đến sự lựa chọn con đường pháttriển của các dân tộc

Ở các nước vốn trước đây là thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc sau khi giành độc lập

đã, đang lựa chọn con đường phát triển của dân tộc mình Con đường tư bản tư nghĩatrong những điều kiện nhất định đã đem lại những thành công cho một số nước còn phầnlớn cách nước khác không thoát khỏi đói nghèo, nợ nần chồng chất

Ngay ở các nước tư bản phát triển cũng nảy sinh xu hướng phát triển “phi tư bản”,

“hậu tư bản”, xu hướng xã hội dân chủ v.v điều này chứng tỏ chủ nghĩa tư bản khôngphải là “xã hội tốt đẹp cuối cùng”, không phải là tương lai của loài người mà nó sẽ phải

bị thay thế

Hơn 80 mươi năm đã trôi qua kể từ khi Lênin từ trần, chủ nghĩa xã hội khoa học, phong trào cách mạng của giai cấp công nhân thế giới đã trải qua nhiều thử thách to lớn,

đã có được nhiều thắng lợi vĩ đại và cũng đã có những tổn thất to lớn

Có thể nêu một cách vắn tắt nhưng đầy đủ những nội dung cơ bản phản ánh sự vận dụng, phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học trong khoảng 80 năm qua như sau

Mọi thắng lợi cơ bản, quan trọng của nhân dân lao động, của cách mạng thế giớitrong thế kỷ XX đều có phần đóng góp trực tiếp, cơ bản và rất quan trọng của chủ nghĩa

xã hội, của sự vận dụng thành công những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoahọc vào thực tiễn phong trào cộng sản và công nhân quốc tế ở mỗi nước cũng như của

cả hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới Trong đó thắng lợi vĩ đại nhất là đã đưa nhân dânthế giới thoát khỏi họa Phátxít, là tiền đề quan trọng nhất dẫn đến sự tan rã của chủnghĩa thực dân cũ và mới, là sự hình thành và phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa Điều này đã đẩy nhanh tiến trình vận động của quy luật lịch sử nhân loại về phía trước.Cùng với những thành tựu trong đấu tranh, cách mạng, trong hoà bình xây dựng, cácnước xã hội chủ nghĩa đã góp phần quan trọng vào đấu tranh vì dân sinh, dân chủ, tiến

bộ xã hội trên toàn thế giới

Các đảng cộng sản và công nhân quốc tế đã tổng kết nêu ra và tiếp tục phát triển

bổ sung nhiều nội dung quan trọng cho chủ nghĩa xã hội khoa học, cả về lý luận lẫn cácvấn đề về phương hướng, giải pháp tác động, chủ trương chính sách xây dựng chế độ xãhội mới ở mỗi nước, góp phần quan trọng vào quá trình vận dụng sáng tạo, phát triển bổsung và hoàn thiện chủ nghĩa xã hội khoa học Điều này có thể minh chứng qua các hộinghị quốc tế các đảng cộng sản và công nhân quốc tế, các diễn đàn và hội nghị khoahọc, lý luận chính trị, các cuộc viếng thăm trao đổi song phương và đa phương, nhất làcác kỳ đại hội của các đảng cộng sản và công nhân quốc tế ở các nước trong hệ thống xã

hội chủ nghĩa trước đây, các nước đang tiến hành lựa chọn con đường phát triển xã hộichủ nghĩa hiện nay.

Sự thắng lợi, phát triển rực rỡ và sau đó là sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ởĐông Âu và Liên Xô có thể được coi là minh chứng cho sự thành công và thất bại củavận dụng, áp dụng các nguyên lý, quy luật của chủ nghĩa xã hội khoa học vào thực tiễn.Chừng nào và ở đâu, đảng cộng sản nhận thức đúng, sáng tạo hoàn cảnh lịch sử cụ thể

mà trong đó cách mạng đang vận động, để đề ra các chủ trương chiến lược và sách lượcđúng đắn vì mục tiêu xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, chừng đó và ở đó, cáchmạng phát triển và thu được những thắng lợi Trong trường hợp ngược lại, cách mạng sẽlâm vào thoái trào và bị thất bại Vấn đề đặt ra đối với chủ nghĩa xã hội khoa học là từtrong những thành công và thất bại của chủ nghĩa xã hội hiện thực trong thập kỷ cuối thế

kỷ XX, cần nghiêm túc phân tích, khái quát và rút ra các vấn đề lý luận, những bài họckinh nghiệm, từ đó có những phương thức, biện pháp chủ trương chiến lược và sáchlược hợp lý trong hoàn cảnh mới, tiếp tục bổ sung và phát triển sáng tạo chủ nghĩa xãhội khoa học, tiếp tục thực hiện thắng lợi trên thực tế chế độ xã hội mới: xã hội chủnghĩa và cộng sản chủ nghĩa

Đảng Cộng sản Việt Nam với sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa xã hộikhoa học

Lịch sử dân tộc Việt Nam từ khi có Đảng lãnh đạo cho thấy, những thắng lợi,những thành tựu của cách mạng luôn gắn liền với quá trình vận dụng sáng tạo, phát triển

và hoàn thiện lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học trong những điều kiện lịch sử cụ thểcủa thời đại, trên cơ sở thực tiễn Việt Nam Trong sự nghiệp vĩ đại ấy, sự xuất hiện vànhững cống hiến vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm phong phú thêm kho tàng lýluận chủ nghĩa Mác-Lênin, cả trong những vấn đề hết sức cơ bản của lý luận ấy lẫnnhững tri thức về cách thức, biện pháp và chiến lược sách lược vận dụng chủ nghĩa xãhội khoa học vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng HồChí Minh đã và đang thực sự là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động cáchmạng nước ta trước kia, trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa hiện nay Những đóng góp, bổ sung và phát triển cũng như sự vận dụng

sáng tạo chủ nghĩa xã hội khoa học của Hồ Chí Minh và Đảng ta có thể được tóm tắttrên một số vấn đề cơ bản như sau:

Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là một tính quy luật của cách mạngViệt Nam, trong điều kiện thời đại ngày nay

Kết hợp chặt chẽ ngay từ đầu đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị, lấy đổi mớikinh tế làm trung tâm, đồng thời đổi mới từng bước về chính trị, đảm bảo giữ vững sự

ổn định chính trị, tạo điều kiện và môi trường thuận lợi để đổi mới và phát triển kinh tế,

xã hội

III.Sự khủng hoảng của các nước xã hội chủ nghĩa chỉ là tạm thời:

Cuối những năm 80 đầu những năm 90 của thế kỷ XX, sự kiện Liên Xô, Đông

Âu sụp đổ, phong trào xã hội chủ nghĩa thế giới bị tổn thất nghiêm trọng Sự tan rã của Liên xô, Đông Âu không phải là sự thất bại của chế độ và nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa xã hội mà chỉ là sự thất bại của một mô hình thực tiễn nhất định Mô hình chủ nghĩa xã hội kiểu Liên Xô, mô hình chủ nghĩa xã hội cứng nhắc, nó không đồng nghĩa với sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội với tính cách là một hình thái kinh tế-xã hội mà loài người đang vươn tới Thời đại ngày nay vẫn là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, sự tan rã của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và Đông Âu chỉ chứng tỏ tính quanh co, phức tạp của sự phát triển xã hội mà thôi

1.Liên Xô và các n ước xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ không có nghĩa

là sự cáo chung của chủ nghĩa xã hội:

Kẻ thù đã và đang ra sức khai thác sự kiện Liên Xô và Đông Âu sụp đổ để rêu rao

về “cái chết của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa Mac – Lenin nói chung” Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là sự sụp đổ của một mô hình của chủ nghĩa xã hội trong quá trình

đi tới mục tiêu xã hội chủ nghĩa Nó không đồng nghĩa với sự cáo chung của chủ nghĩa

xã hội với tư cách là một hình thái của chủ nghĩa xã hội mà loài người đang vươn tới Tương lai của xã hội loài người vẫn là chủ nghĩa xã hội, đó là quy luật khách quan của

sự phát triển lịch sử Tính chất thời đại hoàn toàn không thay đổi, loài người vẫn trong thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới mở

đầu bằng cách mạng tháng 10 Nga vĩ đại Các mâu thuẫn của thời đại vẫn tồn tại với 4 mâu thuẫn: mâu thuẫn của chủ nghĩa xã hội với chủ nghĩa tư bản; mâu thuẫn của giai cấp tư sản với giai cấp công nhân; mâu thuẫn của các dân tộc thuộc địa kém phát triển với các nước đế quốc tư bản và mâu thuẫn giữa các nước tư bản với nhau Trong đó mâuthuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản là mâu thuẫn cơ bản nhất vì đây là mâu thuẫn về bản chất của 2 chế độ chủ nghĩa tư bản với hình thức chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, thể hiện bản chất bóc lột tàn bạo vô nhân đạo, trong khi đó chủ nghĩa xã hội lại thể hiện được tính ưu việt trong sự phân chia lại lợi nhuận xã hội, tư liệu sản xuất, góp phần tạo nên sự bình đẳng giữa các quốc gia củng cố hòa bình trên thế giới và đạt được nhiều thành tựu trong lịch sử…nên chủ nghĩa xã hội mới chính là tương lai củaloài người Giải quyết mâu thuẫn cơ bản này sẽ tác động các mâu thuẫn còn lại.

2.Đã xuất hiện những nhân tố mới của xu hướng đi lên chủ nghĩa xã hội của một số quốc gia trong thế giới đương đại:

Trong tình hình chủ nghĩa xã hội tạm thời lâm vào thoái trào, ở nhiều nơi trên thế giới hiện nay, đặc biệt là Mỹ Latinh, từ những năm 1990 đã xuất hiện xu thế thiên tả và ngày càng phát triển lên thành 1 trào lưu vào đầu thế kỷ XXI Từ năm 1998 đến nay thông qua bầu cử dân chủ, các chính phủ cánh tả, tiến bộ đã đi lên cầm quyền ở 11 nước

Mỹ Latinh

Trong số các nước Mỹ Latinh do cánh tả cầm quyền hiện nay, nhiều nước tuyên bố

đi lên chủ nghĩa xã hội

Từ năm 2005, Tổng thống Vênêxuêla Hugo Chavez nhiều lần công khai tuyên bốmục tiêu của cuộc cách mạng ở Vênêxuêla là đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội.Trong bài phát biểu ngày 3 tháng 2 năm 2006 ngay sau khi tái đắc cử, Tổng thống HugoChavez đã một lần nữa khẳng định: “Vênêxuêla sẽ tiếp tục con đường xã hội chủ nghĩathế kỷ XXI” với các nội dung cơ bản sau:

Về tư tưởng: Lấy chủ nghĩa Mác, tư tưởng cách mạng và tiến bộ của XimônBôliva, tư tưởng nhân đạo Thiên Chúa giáo làm nền tảng

Về chính trị: Nhấn mạnh tư tưởng “dân chủ cách mạng” và “chính quyền nhândân”, theo đó nhân dân có trách nhiệm cùng tham gia quyết định vận mệnh của đất

nước, tham gia vào công việc của một nhà nước pháp quyền, thực hiện công bằng xãhội, xây dựng một mô hình xã hội mới, nơi mà mọi người dân đều có chỗ đứng cho dù

là một thổ dân…

Về kinh tế: Chủ trương thực hiện kinh tế nhiều thành phần, trong đó kinh tế nhànước và hợp tác xã nắm vai trò chủ đạo, nhấn mạnh việc giành lại chủ quyền quốc gia,dân tộc đối với tài nguyên thiên nhiên đặc biệt là dầu mỏ, nước sạch và môi sinh

Về xã hội: Chủ trương thực hiện phân phối công bằng chủ nghĩa xã hội để giảiquyết vấn đề bình đẳng và phân hóa xã hội…

Về đối ngoại: Thúc đẩy khối đoàn kết Mỹ Latinh và quan hệ hữu nghị giữa tất cảcác nước và lấy hợp tác thay cho cạnh tranh, lấy hội nhập thay cho bóc lột, một thế giới

đa cực và dân chủ…

Về cách làm, bước đi: Kế thừa những mặt tốt đẹp của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô,Đông Âu trước đây, không rập khuôn sao chép mà phải thường xuyên đổi mới và sángtạo, bên cạnh phát triển kinh tế, coi trọng giá trị đạo đức, tinh thần, đoàn kết dân tộc,chú trọng kinh nghiệm quốc tế của các nước xã hội chủ nghĩa như Cu-ba, Việt Nam,Trung Quốc, Bắc Triều Tiên

Tổng thống Bôlivia Êvô Môralet nói rằng chủ nghĩa xã hội là ước mơ của cácdân tộc Mỹ Latinh Chủ nghĩa xã hội này dựa trên chủ nghĩa Mac Lenin, nó phải có sứcmạnh như thế nào để người ta cổ vũ dân tộc họ vươn tới

Ecuado và Nicaragoa cũng đã tuyên bố lựa chọn con đường xã hội chủ nghĩa

Sự xuất hiện của “chủ nghĩa xã hội Mỹ Latinh thế kỷ XXI” còn điểm này, điểmkhác phải tiếp tục nghiên cứu và theo dõi, nhưng rõ ràng những biểu hiện đó đã và đangthể hiện sự tác động sâu xa và sức sống mãnh liệt của chủ nghĩa xã hội hiện thực đối vớicác dân tộc Mỹ Latinh, thể hiện bước tiến mới của chủ nghĩa xã hội trên thế giới Đó làmột thực tế lịch sử để chứng minh cho sức sống và khả năng phát triển của chủ nghĩa xãhội, củng cố niềm tin vào lý tưởng cộng sản chủ nghĩa

Tóm lại, từ diễn biến tình hình thế giới từ Cách mạng Tháng mười Nga đến nay

có thể khẳng định rằng: Chủ nghĩa xã hội trên thế giới, từ những bài học thành công vàthất bại và sự thức tỉnh của các dân tộc, nhất định sẽ có bước phát triển mới; theo quy