xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, hiệu quả ở việt nam.

Về cơ sở kinh tế của nhà nước, nhà nước là nhà nước được xây dựng trên nền tảng kinh tế xã hội chủ nghĩa, với chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu, nghĩa là nhân dân lao độn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ



TIỂU LUẬN

MÔN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

ĐỀ TÀI:

XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG SẠCH, VỮNG MẠNH, HIỆU QUẢ Ở VIỆT NAM.

Giảng viên hướng dẫn: Th.Sĩ Lộ Kim Cúc

Lớp DC005 _ K39 Sinh viên thực hiện:

MSSV:

Hồ Chí Minh, 2014

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

I Các khái niệm liên quan 2

1 Nhà nước pháp quyền 2

2 Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa 2

3 Trong sạch, vững mạnh, hiệu quả 2

II Tình hình kinh tế xã hội 2013 3

III Nguyên nhân 6

1 Nguyên nhân khách quan: 6

2 Nguyên nhân chủ quan: 6

 Hệ thống pháp luật 6

 Đạo đức cá nhân, đạo đức cách mạng 7

IV Giải pháp khắc phục 8

1 Hệ thống pháp luật 8

2 Đạo đức cá nhân, đạo đức cách mạng 9

KẾT LUẬN 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

LỜI MỞ ĐẦU

Lịch sử loài người tính đến nay đã trải qua bốn hình thái kinh tế xã hội: cộng sản nguyên thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tư bản chủ nghĩa Hình thái kinh tế - xã hội thứ năm mà con người đang tiến tới đó là chủ nghĩa cộng sản Theo C.Mác và Ph.Ăngghen, hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa ra đời

và có quá trình phát triển qua các giai đoạn, từ trình độ thấp lên trình độ cao hơn

Đó là:

“Giai đoạn thấp của xã hội cộng sản” hay “giai đoạn đầu của xã hội cộng sản” Sau gọi giai đoạn này là “chủ nghĩa xã hội” hay “xã hội xã hội chủ nghĩa”

“Giai đoạn cao hơn của xã hội cộng sản” Sau này gọi là “chủ nghĩa cộng

Tương ứng với các giai đoạn đó là các kiểu nhà nước: Nhà nước chủ nô, Nhà nước phong kiến, Nhà nước tư sản, Nhà nước vô sản (Nhà nước xã hội chủ nghĩa)

Theo GS.TS Nguyễn Duy Quý, nhà nước pháp quyền là một phương thức

tổ chức quyền lực nhà nước tiến bộ trên nền tảng dân chủ mà bất kì nhà nước nào, thể chế chính trị nào muốn đạt đến trình độ văn minh đều phải hướng tới

Nước Việt Nam, ngay từ những ngày đầu thành lập và trong quá trình phát triển, Nhà nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam (trước là Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa) đã, đang và sẽ luôn là một nhà nước hợp hiến, hợp pháp Tính đến nay đã gần 70 năm nước ta từng ngày xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa nhưng vấn đề quan trọng cần đặt ra là nhà nước ấy

đã thực sự trong sạch, vững mạnh và hiệu quả hay chưa? Qua bài tiểu luận này,

em xin đưa ra một cái nhìn chung, cũng như giải pháp khắc phục (nếu có) về vấn

đề này

1 Nguồn: http://vi.wikipedia.org/wiki/Hình_thái_kinh_tế-xã_hội

I Các khái niệm liên quan

Trước khi đi sâu vào những vấn đề mà nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa phải hoàn chỉnh thì ta tìm hiểu những khái niệm liên quan trước

1 Nhà nước pháp quyền

Nhà nước pháp quyền là nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sở các quy định của Hiến pháp và pháp luật và luôn luôn vận hành trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật Nói cách khác, nhà nước pháp quyền được hiểu là nhà nước mà không có ai ở trên luật hay ngoài luật, mọi người phải tuân theo pháp luật Nguyên tắc đó bắt nguồn một cách logic từ ý tưởng cho rằng sự thật, cũng như luật, đều dựa trên những nguyên tắc căn bản có thể được phát hiện ra nhưng không thể được tạo ra theo ước muốn

2 Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Điều này được quy đinh khách quan từ cơ sở kinh

tế và chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa

Về cơ sở chính trị, nó xuất phát từ bản chất của nhà nước là nhà nước của giai cấp công nhân mà ý chí, nguyện vọng, lợi ích của giai cấp công nhân là thống nhất với ý chí, nguyện vọng, lợi ích của nhân dân lao động, của dân tộc, sự thống nhất về lợi ích đó dẫn đến sự thống nhất về ý chí và hành động của tuyệt đại quần chúng nhân dân lao động

Về cơ sở kinh tế của nhà nước, nhà nước là nhà nước được xây dựng trên nền tảng kinh tế xã hội chủ nghĩa, với chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu, nghĩa là nhân dân lao động chính là chủ sở hữu của các tư liệu sản xuất chủ yếu Đây chính là điều kiện để đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân, bởi vì giai cấp nào, lực lượng nào nắm giữ kinh tế (mà chủ yếu là nắm giữ các tư liệu sản xuất quan trọng) thì giai cấp ấy, lực lượng ấy mới thật sự nắm giữ quyền lực chính trị

3 Trong sạch, vững mạnh, hiệu quả

bẩn lẫn vào Nhà nước có trong sạch hay không là do yếu tố con

người quyết định Một nhà nước trong sạch là nhà nước mà ở đó không có bất kỳ “vết bẩn” nào, là nơi những cán bộ, công chức, viên chức làm việc công chính nghiêm minh, thanh liêm chính trực, vì dân mà phục vụ

tác dụng một cách mạnh mẽ Độ vững mạnh của nhà nước được dựa trên sự giải quyết thành công, triệt để những vấn đề gặp phải của một quốc gia trên mọi lĩnh vực: kinh tế, chính trị, xã hội, y tế, giáo dục,…

nhau nhưng sử dụng ít thời gian, công sức và nguồn lực nhất Như vậy, cũng có thể hiểu rằng, tính hiệu quả của một nhà nước chính là tính kinh tế khi giải quyết một vấn đề Nguồn ngân sách chi ra để xử

lý, kiểm soát vấn đề nào đó càng ít thì tính hiệu quả càng cao

Nói tóm lại, trong sạch, vững mạnh, hiệu quả là ba mặt mà một nhà nước cần phải quan tâm “Ba mặt” đó có mối quan hệ chặt chẽ với nhau: trong sạch là điều kiện cần để nhà nước phát huy tính vững mạnh, còn hiệu quả là điều kiện đủ

để đánh giá mức độ vững mạnh của nhà nước Một khi hệ thống nhà nước càng được hoàn thiện sẽ làm cho tình hình kinh tế phát triển, cũng như tình hình chính trị - xã hội ổn định, hướng đến mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Nhưng Nhà nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thực sự trong sạch, vững mạnh và hiệu quả hay chưa? Để rõ hơn ta hãy nhìn lại tình hình nước

ta trong năm vừa qua

II Tình hình kinh tế xã hội 2013

Trong gần 3 năm qua, tình hình thế giới có nhiều diễn biến rất phức tạp Xung đột và thiên tai xảy ra ở nhiều nơi, để lại nhiều thiệt hại nặng nề Kinh tế thế giới phục hồi chậm hơn dự báo Bên cạnh đó, còn có các cuộc cạnh tranh quyết liệt giữa các nước lớn tại khu vực và diễn biến phức tạp trên Biển Đông, Biển Hoa Đông Thực trạng trên cũng phần nào tác động bất lợi đến phát triển kinh tế - xã hội nước ta

Trong nước, nhìn chung, nền kinh tế đang từng bước phục hồi, đạt được những kết quả tốt đẹp: lạm phát được kiểm soát, văn hóa, xã hội có tiến bộ, an sinh xã hội được bảo đảm, dịch vụ y tế ngày càng được hiện đại hóa, phương tiện

dạy học được trang bị tốt hơn, đời sống nhân dân có bước cải thiện, tốc độ tăng dân số được kiểm soát, nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được công nhận là di sản văn hóa quốc gia và thế giới,…

sản xuất kinh doanh còn nhiều khó khăn, nợ xấu còn cao, số doanh

các vụ phản động chính trị, đòi đa nguyên đa đảng…Điều đó chứng

tỏ có một bộ phận dân chúng đã mất lòng tin nơi chính quyền, hoặc nghe theo lời của các thế lực thù địch, hòng làm mất trật tự xã hội và gây hoang mang cho dân chúng

nhiều, chưa được giải quyết một cách triệt để; văn hóa học đường ngày càng “đi xuống”, điều này không dừng lại ở một bộ phận nhỏ học sinh, mà còn ở cả một số giáo viên đứng lớp! Bên cạnh đó, việc chạy trường cho con em, cũng như các giáo viên chạy trường để được làm việc ở nơi mình muốn vẫn còn xảy ra Ngoài ra, ở cấp bậc giáo dục cao hơn (đại học, cao học,…) còn có hiện tượng học thay, kiểm tra thay, dẫn đến có một bộ phận có “bằng cấp” nhưng năng lực thì chưa tới Điều này rất nguy hiểm, bởi lực lượng “trí thức” đó như những “con sâu” đục khoét dần dần hệ thống quản lý nói chung của đất nước…

ở một số nơi (điển hình là bệnh viện Chợ Rẫy- TPHCM), ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh, gia tăng các tai biến của bệnh nhân, nảy sinh thái độ, hành vi tiêu cực trong đội ngũ nhân viên y tế; ngoài

ra cũng còn một vài trường hợp đáng tiếc xảy ra do y đức “xuống cấp”…

hoạch; tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo còn cao, nhất là vùng đồng bào dân

2 Thực trạng kinh tế - xã hội dựa trên báo cáo của chính phủ:

chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/noidungtinhhinhthuchien?categoryId=100002927&articleId=10052743

tộc thiểu số; nhiều biểu hiện xấu về đạo đức, lối sống gây bức xúc trong xã hội, nạn bạo hành gia đình, bạo hành trẻ em còn nhiều, ; chủ thể của các tệ nạn xã hội, tội phạm,…ngày càng trẻ hóa; công tác quản lý thông tin, báo chí, nhất là trên internet vẫn còn bất cập…

nhiễm môi trường tại nhiều khu, cụm công nghiệp, làng nghề, cơ sở sản xuất, lưu vực sông chậm được cải thiện; tình trạng ngập lụt ở một số thành phố lớn chậm được khắc phục…

giám sát, thanh tra, kiểm tra hiệu quả chưa cao, ít phát hiện tham nhũng, xử lý các vụ việc tham nhũng còn chậm; ý thức tiết kiệm chưa được đề cao…; đáng lo hơn nữa là nạn tham nhũng này xuất hiện ở gần như mọi lĩnh vực, hay nói cách khác là nhà nước chưa trong sạch ở mọi lĩnh vực!

thông tin mạng còn nhiều bất cập; tội phạm và tệ nạn xã hội vẫn còn nhiều bức xúc; tai nạn giao thông còn diễn biến phức tạp…

mối nghi ngờ về tính minh bạch, thanh liêm trong cách làm việc, cũng như trình độ, đạo đức của bộ phận tư pháp Gần đây nữa là vụ

xử 5 cán bộ công an, trong lúc tra khảo, đã làm chết nghi phạm, nhưng mức phạt, kỉ luật cho các “cán bộ” thực sự là không hợp lý, làm cho dân chúng, cũng như người nhà nạn nhân bức xúc! Có thực

sự là họ không biết mình đã phán xét sai hay không? Nếu đã biết mình sai mà vẫn đưa ra quyết định như vậy thì có phí tiền của, thời gian quá không? Nếu không thì chất lượng của đội ngũ thẩm phán đã giảm sút nghiêm trọng!

Qua những điểm nêu trên, có thể thấy rằng nhà nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém trên nhiều lĩnh vực Những thực trạng này đã được nhà nước khắc phục nhiều năm nhưng vẫn không thành công một cách triệt để, mất rất nhiều thời gian và công sức, thậm chí là ngân sách nữa Vậy nguyên nhân của sự yếu kém này là do đâu?

III Nguyên nhân

1 Nguyên nhân khách quan:

Tình hình trên thế giới biến động phức tạp, khó lường Khoa học công nghệ phát triển vượt bậc; cạnh tranh trên thị trường thế giới hết sức gay gắt, toàn cầu hóa diễn ra nhanh, sự tùy thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế ngày càng lớn Hội nhập quốc tế của nước ta ngày càng sâu rộng Những biến động bên ngoài tác động trực tiếp, tức thì đến kinh tế xã hội trong nước Trong khi đó, tư duy phát triển và khả năng nắm bắt, phân tích, dự báo của ta chưa đáp ứng kịp yêu cầu nên nhiều chính sách, giải pháp đề ra chưa kịp thời, phù hợp

2 Nguyên nhân chủ quan:

Một nhà nước vững mạnh hay yếu kém, có hiệu quả hay không cũng được thể hiện qua hệ thống pháp luật Nếu các vấn đề của xã hội đặt ra được giải quyết hợp lý, kịp thời thì sẽ có hiệu quả (không tốn nhiều công sức, của cải, thời gian,…) Có như vậy thì tình hình đất nước mới được cải thiện, mới có khả năng phát triển cao hơn

Báo cáo giám sát chuyên đề của Uỷ ban Pháp luật Quốc hội trong kỳ họp thứ 8 Quốc hội khoá XI nhận xét về chất lượng các văn bản pháp luật: “ một số luật, pháp lệnh chỉ mới dừng lại ở nguyên tắc chung, chưa cụ thể, gây khó khăn cho các cơ quan, nhiệm vụ Nhìn chung các văn bản còn thiếu về số lượng, yếu về chất lượng, có biểu hiện cục bộ ”.3

Nguyên nhân cốt lõi vẫn là con người Đội ngũ soạn thảo văn bản pháp luật không có nhiều kinh nghiệm, thiếu chuyên nghiệp Trong quá trình xây dựng các quy định, các cán bộ chưa coi trọng việc nghiên cứu khoa học và thiếu sự tổng kết điều tra thực tiễn, dẫn đến việc xây dựng các quy định không sát, không hợp

lý, không sửa đổi kịp thời, tính dự báo không cao

Quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật còn nhiều bất cập, không hợp lý, thời gian kéo dài nên không đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh chóng của tình hình mà lại còn lãng phí nhiều

3 Nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật

http://caicachhanhchinh.gov.vn/Plus.aspx/vi/News/71/0/1010046/0/4876/NANG_CAO_CHAT_LUONG _VAN_BAN_QUY_PHAM_PHAP_LUAT

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không thể hoạt động ngoài pháp luật Pháp luật là cao nhất Nếu tình trạng văn bản quy phạm pháp luật cập rập còn kéo dài sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến chức năng của nhà nước, hay nói thẳng ra

là các vấn đề sẽ không được giải quyết một cách ổn thỏa và triệt để, nghiêm trọng hơn nữa, có thể sẽ phí nhiều thời gian, tiền của của dân chúng

“Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”, đó là một trong những điều quý báu mà Bác Hồ đã dạy Thật vậy, chuyện gì cũng bắt nguồn từ cái tâm con người mà ra Đức được xem như điều kiện cần của một con người thành công, cống hiến giúp đời, và cái tài là điều kiện đủ! Chỉ khi hội tụ đủ cả hai yếu tố đó thì cái tài mới được phát huy hết khả năng của nó

Song, trong hệ thống quản lý nhà nước, cũng như một số tổ chức, vẫn còn

có một bộ phận cán bộ, đảng viên trước sự đam mê quyền lực, sự cám dỗ của đồng tiền đã trở thành những “con sâu” đang làm “rầu” nền kinh tế - xã hội của đất nước Điều này không những gây ảnh hưởng xấu đến lĩnh vực chính trị, làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước, mà còn là điều kiện thuận lợi cho các thế lực thù địch lợi dụng chống phá cách mạng nước ta

Những biểu hiện sa sút về đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay, có thể thấy đó là bằng mọi tính toán cơ hội, thực dụng để có chức,

có quyền, kể cả việc kéo bè, kéo cánh, cục bộ địa phương Khi có quyền rồi thì lợi dụng để tham nhũng, đục khoét tài sản của Nhà nước và của nhân dân Một điều đáng buồn nữa là họ quên đi nghĩa vụ phụng sự nhân dân Hơn thế nữa, khi

có chức quyền và có tiền, một số cán bộ, đảng viên lao vào lối sống hưởng lạc, coi thường kỷ cương, phép nước, tự đánh mất phẩm chất đạo đức cách mạng trong sáng của người cán bộ, đảng viên Tình hình trên đã làm tổn hại đến uy tín

và sức chiến đấu của Đảng, của chế độ, làm xói mòn lòng tin của nhân dân, gây những trở lực không nhỏ cho công cuộc đổi mới đất nước của Đảng và nhân dân ta

Bên cạnh đó, cũng còn những trường hợp các cán bộ không áp dụng đúng pháp luật Điển hình là vụ của ông Nguyễn Thanh Chấn: nếu nghi phạm không ra đầu thú thì số phận ông Chấn sẽ ra sao? Gần đây nhất là vụ năm cán bộ công an tra hỏi, đánh đập nghi phạm đến chết Những vị công an đó có còn lương tâm hay

không khi đánh đập một người tay đang đeo còng số 8? Thậm chí còn tệ hơn là những vị này, người lãnh án tù cao nhất cũng chỉ là năm năm, và còn 2 vị “được”

xử án treo nữa! Cũng may là có thủ tướng can thiệp, yêu cầu xử lại, nếu không thì niềm tin nơi dân chúng nay còn đâu Thử nghĩ, các vị thẩm phán là những người hiểu rõ về luật pháp nhất mà lại hành động như vậy, có gì mờ ám đằng sau chăng? Đời người ai mà không mắc sai lầm, nhưng biết sai vẫn phạm sai là điều không thể chấp nhận! Đó là về mặt đạo đức, tư tưởng, về kinh tế, chính cái quyết định

“hờ hững” đó, làm tổn thất về mặt tiền của, thời gian cũng không phải là ít

Nói tóm lại, lương tâm, đạo đức con người là yếu tố quyết định Nhà nước

có trong sạch, vững mạnh hay không, có hiệu quả hay không là tùy thuộc vào đạo đức cách mạng của từng người trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

IV Giải pháp khắc phục

Từ hai nguyên nhân cốt lõi đã phân tích ở trên, sau đây là một số phương pháp hành động để khắc phục được những điểm yếu đã nêu, hướng tới mục đích xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, hiệu quả, xứng đáng là một nhà nước của dân, do dân, và vì dân

1 Hệ thống pháp luật

Đối với hệ thống pháp luật, ta cần nhận thức được rằng, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật rất cấp thiết Để nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật, ta cần tập trung vào một số phương pháp sau:

luật của người dân, phải đẩy mạnh hoạt động giải thích luật của Uỷ ban thường vụ quốc hội Bên cạnh đó cũng cần nâng cao chất lượng của các nhà làm luật, qua các buổi báo cáo, chia sẻ kinh nghiệm của thế hệ đi trước, cũng như các buổi tổng kết, rút kinh nghiệm bài học của những nhà làm luật trẻ tuổi,…

cứu khoa học, xem xét về mọi mặt của vấn đề: tính khả thi, tính cấp thiết, quy mô,… Có được như vậy thì những ý kiến đưa ra mới tránh khỏi sự chủ quan duy ý chí

có liên quan trước khi xây dựng văn bản mới (hoạt động này thường không được chú trọng và công tác này rất yếu trong thời gian qua),