tiểu luận nguyên lí chủ nghĩa mác- lenin về chủ nghĩa xã hội hiện thực.

Đây là nhà nước xã hội chủ nghĩa hiện thực đầu tiên trên thế giới.Thành công của cách mạng Tháng Mười khẳng định rằng chỉ có cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của một đảng dựa trên nền tản

TRƯỜNG ĐH KINH TẾ TP HỒ CHÍ MINH

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

CÔ GIÁO: NGUYỄN KHÁNH VÂN

ĐỀ TÀI THUYẾT TRÌNH: Nguyên lí chủ nghĩa Mác- Lenin về chủ nghĩa xã hội hiện thực.

LỜI MỞ ĐẦU

Với sự ra đời của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội đã từ những lý thuyết không tưởng trở thành một lí luận khoa học quá trình thâm nhập lý luận khoa học đó vào thực tiễn vào đời sống của công nhân và nhân dân lao động đã dẫn đến sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực.

Chủ nghĩa xã hội từ một nước đã trở thành hệ thống của thế giới với nhiều thành tựu

in đậm dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử phát triển của xã hội loài người.

Tuy vào những thấp niên cuối thế kỉ XX do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan chủ nghĩa xã hội lâm vào khủng hoảng Tuy nhiên đây chỉ là sự tạm thời thoái trào của chủ nghĩa xã hội.

Để tìm ra lời lí giải khoa học đúng đắn về hiện thực chủ nghĩa xã hội thì cần phải dựa trên cơ sở nắm vững những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin và vận dụng sáng tạo những nguyên lí đó vào việc phân tích bối cảnh cụ thể trong thời đại ngày nay.

Trong toàn bộ bài tiểu luận này nhóm thuyết trình xin đề cập tới hai vấn đề chính: Thứ nhất: Hoàn cảnh ra đời của chủ nghĩa xã hội hiện thực và mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực đầu tiên trên thế giới

Thứ hai: sự khủng hoảng và sụp đổ mô hình chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu và nguyên nhân của nó.

Trong qua trình viết bài tuy đã rất cố gắng nhưng chắc hẳn sẽ vẫn con nhiều thiếu sót nhóm thuyết trình rất mong nhận được sự đóng góp từ cô giáo để bài viết được hoàn thiện hơn.

Nhóm thuyết trình số 1 lớp 79k34.

Phần thứ nhất: hoàn cảnh ra đời của chủ nghĩa

xã hội hiện thực và mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực đầu tiên trên thế giới

1 Hoàn cảnh ra đời của chủ nghĩa xã hội hiện thực:

Những thập niên đầu của thế kỉ XX chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn chủnghĩa đế quốc,lúc này mâu thuẫn đối kháng trong chế độ tư bản ngày càng được bộc

lộ rõ hơn Ở nước Nga,Nga Hoàng lao đầu vào cuộc chiến tranh hao người tốn của đãbiến nước Nga trở thành khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền của hệ thống tư bản chủnghĩa Chính vì thế ở nước Nga trong giai đoạn này đã diễn ra các cuộc cách mạngnhằm đánh đổ chính quyền Nga Hoàng mục nát và không còn phù hợp

Cuộc cách mạng Nga lần đầu tiên do giai cấp công nhân lãnh đạo được khởi đầu từngày chủ nhật 9/1/1905 Tuy nhiên cuộc diễu hành của những người lao động đã bịđàn áp dã man Chính phủ Sa hoàng đã dùng mọi thủ đoạn nhằm dập tắt phong tràocách mạng

Dưới sự lãnh đạo của Đảng phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân tiếp tục pháttriển và bùng lên mạnh mẽ vào tháng 2/ 1917 Chỉ trong vòng hơn một tuần toàn bộchính quyền Sa hoàng đã sụp đổ Tuy nhiên do bối cảnh cụ thể đương thời về tươngquan lực lượng, Ban chấp hành Xô viết Pêtơrôgrát đã thông qua Nghị quyết chuyểngiao chính quyền cho giai cấp tư sản Và sau đó chính phủ lâm thời được thành lập đãphản bội lại lợi ích của những người cách mạng Trước tình thế đó, nhân dân Ngadưới sự lãnh đạo của đảng cách mạng do Lênin đứng đầu và đảng Bônsevich đã tiếptục cuộc cách mạng lật đổ chính phủ tư sản lâm thời, giành chính quyền về tay cácXô-viết đại biểu cho nhân dân

Ngày 25/10, các chiến sĩ cách mạng từ chiến hạm Rạng Đông đã nã pháo vào Cungđiện Mùa Đông và sau đó bắt giữ toàn bộ chính phủ lâm thời Đêm 25/10 tại ĐiệnXmôn-nưi Đại hội II các Xô viết đã họp và tuyên bố cách mạng thành công, toàn bộchính quyền về tay các Xô-viết

Với hai cuộc cách mạng lần lượt nổ ra là Cách Mạng Tháng Hai, và đỉnh cao làCách Mạng Tháng Mười

(7/11/1917) do đảng Bonsevich

đứng đầu là V.I Lenin lãnh đạo

quần chúng nhân dân khởi nghĩa

phá tan dinh lũy cuối cùng của

chính phủ lâm thời tư sản, báo

hiệu sự toàn thắng của cuộc khởi

nghĩa vũ trang giành “toàn bộ

chính quyền về tay Xô Viết” Lần đầu tiên trong lịch sử nhà nước Xô Viết đã rađời Đây là nhà nước xã hội chủ nghĩa hiện thực đầu tiên trên thế giới.

Thành công của cách mạng Tháng Mười khẳng định rằng chỉ có cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của một đảng dựa trên nền tảng tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin giành chính quyền về tay giai cấp vô sản mới thực sự đem lại quyền lợi cho người lao động.

Nói nhà nước Xô Viết là nhà nước là nhà nước chủ nghĩa xã hội hiện thực đầu tiêntrên thế giới là vì: Nói về cuộc cách mạng Tháng Mười đây là cuộc cách mạng vĩđại nhất của giai cấp công nhân và nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức dogiai cấp công nhân và đội tiên phong là đảng Bonsevich lãnh đạo Cách mạngTháng Mười đã dùng bạo lực cách mạng đánh đỏ giai cấp tư sản và giai cấp địachủ phong kiến, lập nên chính quyền của những người lao động,xây dựng một xãhội hoàn toàn mới một xã hội không có tình trạng người bóc lột người

Ngay sau khi thành lập nhà nước Xô Viết đã thể hiện được bản chất là nhà nướcchủ nghĩa xã hội nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Ngaytrong đêm 7 tháng 11 năm 1917 (25 tháng 10 theo lịch Nga), Đại hội Xô Viết toànNga lần thứ hai tuyên bố khai mạc tại điện Smoniyl và tuyên bố thành lập chínhquyền Xô Viết do Lenin đứng đầu Các sắc lệnh đầu tiên của chính quyền Xô Viết

đã được thông qua là Sắc lệnh hòa bình và Sắc lệnh ruộng đất Chính quyền XôViết còn thực hiện các biện pháp thủ tiêu các tàn tích của chế độ cũ như xóa bỏ sựphân biệt đẳng cấp, những đặc quyền của giáo hội, nam nữ bình đẳng Đối với cácdân tộc, chính phủ Xô Viết công bố bản Tuyên ngôn về quyền các dân tộc ở Nga

khẳng định quyền bình đẳng của các dân tộc vàcho phép các dân tộc có quyền tự quyết nhưcông nhận nền độc lập của Ba Lan, Phần Lan.Các cơ quan trung ương và Xô Viết các địaphương được thành lập

Có thể nói rằng sự thắng lợi của cách mạng ThángMười Nga đã mở ra một con đường mới cho sự giảiphóng các dân tộc bị chủ nghĩa thực dân áp bức nó

đã mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thời đạiquá độ từ tư bản chủ nghĩa lên chủ nghĩa xã hội trênphạm vi toàn thế giới.chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhậnđịnh: “Giống như mặt trời chói lọi, cách Mạng Tháng Mười chiếu sáng khắp nămchâu, thức tỉnh hàng triệu người bị áp bức bóc lột trên trái đất Trong lịch sử loàingười chưa có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa đến thế.” Thật vậy, lịch

sử thế giới sẽ mãi mãi ghi nhận ý nghĩa to lớn của Cách mạng Tháng Mười – mộtcuộc cách mạng đã làm “rung chuyển thế giới”, phá tung khâu yếu nhất của sợi dâychuyền đế quốc chủ nghĩa, mở đầu một thời đại mới, hình thành một hình thái kinh tế

– xã hội hoàn toàn mới, khác về chất so với hình thái kinh tế – xã hội tư bản bản chủnghĩa.

2 Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới.

Cách mạng Tháng Mười thành công đã hiện thực hóa lý tưởng về một xã hội mới – XHCN, mà trước đó chỉ là những ước mơ.

Trước khi loài người được chứng kiến về sự tồn tại hiện thực của một chế độ xãhội mà ở đó giai cấp công và những người lao động làm chủ, chủ động tạo dựngcho mình một cuộc sống ấm no, bình đẳng, thì trong lịch sử phát triển xã hội loàingười cũng đã xuất hiện các tư tưởng biểu hiện nguyện vọng muốn thiết lập một

xã hội không có tình trạng người bóc lột người và các hình thức bất bình đẳngkhác về xã hội Lênin đã viết: " Đã lâu rồi, đã hàng bao thế kỷ nay, thậm chí hàngngàn năm nay, nhân loại mong ước thủ tiêu "lập tức" mọi sự bóc lột"

Nhưng những mong muốn, ước vọng của tầng lớp lao động trong các xã hội cũ vẫnchỉ là những điều xa vời, không thực tế, họ không tìm ra được con đường, cáchthức để thực sự giải phóng mình khỏi áp bức, bất công Cũng có không ít các cuộckhởi nghĩa, đấu tranh, có cả cuộc cách mạng xã hội nhằm xóa bỏ xã hội cũ, thayđổi cuộc sống, song hầu như đã thất bại, hoặc khi thành công lại vẫn không vượt rakhỏi vết xe cũ, không từ bỏ được cái căn nguyên của chế độ người bóc lột người,của bất bình đẳng, đó là chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Chính vìvậy chế độ phong kiến phủ định chế độ chiếm hữu nô lệ, rồi chế độ TBCN phủđịnh chế độ phong kiến, đều là nấc thang trong tiến trình phát triển của văn minhnhân loại, song đó cũng lại chính là nấc thang bóc lột đa dạng hơn, tinh vi hơn Vàkhát vọng về một xã hội công bằng, bình đằng, không còn người bóc lột người củanhững con người lao động càng cháy bỏng hơn

Cách mạng Tháng Mười thành công, chính quyền của giai cấp công nhân và nhândân lao động được thiết lập, những tàn tích của chế độ cũ Sa hoàng bị xóa bỏ, giaicấp vô sản và nhân dân lao động nước Nga thoát khỏi ách áp bức thống trị củachính quyền phong kiến chuyên chế và tư sản phản động Người dân bắt đầu mộtcuộc sống mới, cuộc sống của người làm chủ xã hội

Trong khi nước Nga đang xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa thì các phần tử bạch

vệ với sự giúp sức của 14 nước đế quốc đã ra sức lật đổ chính quyền Xô Viết.Trước tình hình đó, nước Nga Xô Viết đã áp dụng chính sách cộng sản thời chiến,tiến hành quốc hữu hóa tài sản, tư liệu sản xuất quan trọng nhất của bon tư bản độcquyền, đại địa chủ và các thế lực chống phá cách mạng khác, xây dựng Hồng quâncông nông Cuộc nội chiến Nga đã diễn ra từ đầu năm 1918 đến tháng 11 năm

1920 khi Hồng quân đã đánh tan đội quân của Cuộc nội chiến kết thúc với thắnglợi thuộc về chính quyền Xô Viết Nhân dân Xô Viết lại tiếp tục bắt tay vào sựnghiệp xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới.Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân bị tàn phá nghiêm trọng.cộng vào đó là tình hình chính trị không ổn định Các lực lượng phản cách mạng

điên cuồng chống phá gây bạo loạn ở nhiều nơi Chính sách cộng sản thời chiến đãlạc hậu kìm hãm nền kinh tế, khiến nhân dân bất bình Vì thế Nước Nga Xô viếtlâm vào khủng hoảng trước tình hình đó vào tháng 3/1921 Đảng Bôn-sê-víchquyết định thực hiện chính sách mới (NEP) do Lê-nin đề xướng.

Nội dung

Trong nông nghiệp ban hành thuế nông nghiệp

Trong công nghiệp: Nhà nước khôi phục công nghiệp nặng, tư nhân hóa những xínghiệp dưới 20 công nhân Khuyến khích nước ngoài đầu tư vào nước Nga.Thựcchất đây là quá trình chuyển nền kinh tế do nhà nước độc quyền sang nền kinh tếhàng hóa nhiều thành phần do nhà nước kiểm soát Chính sách này đã có tác dụnghết sức to lớn Thứ nhất chính sách kinh tế mới đã thúc đẩy kinh tế quốc dânchuyển biến rõ rệt, giúp nhân dân Xô viết vượt qua khó khăn, hoàn thành khôiphục kinh tế Thứ hai đây là bài học đối với công cuộc xây dựng của một số nước

xã hội chủ nghĩa

Có thể nhận định rằng mô hình chủ nghĩa xã hội với chính sách thực hiện nền kinh

tế mới (NEP) chủ nghĩa tư bản nhà nước là một hình thức rất thích hợp để nướcNga Xô Viết nhanh chóng khắc phục tình trạng suy sụp kinh tế sau chiến tranh vàngăn chặn sự nảy sinh tự phát của nền kinh tế hàng hóa nhỏ- mầm mống của sựphục hồi chủ nghĩa tư bản.Sở dĩ chủ nghĩa tư bản nhà nước dưới điều kiện chuyênchính vô sản có ý nghĩa quan trong như vậy là vì :Thứ nhất chủ nghĩa tư bản nhànước là một thứ chủ nghĩa tư bản có liên quan đến nhà nước Mặc khác nhà nước

mà nước nga xây dựng nên là nhà nước của giai cấp vô sản vì vậy thông qua việc

sử dụng tư bản nhà nước giai cấp vô sản có thể học tập kế thừa và phát huy cóchọn lọc những thành tựu của chủ nghĩa tư bản; Thứ hai nhà nước vô sản có thể sửdụng chủ nghĩa tư bản nhà nước như là một hệ thống các chính sách, công cụ, biệnpháp nhằm điều tiết mọi hoạt động của các xí nghiệp tư bản còn tồn tại trong thời

kì quá độ Nhằm hướng tới mục đích vừa sử dụng vừa cải tạo bằng phương pháphòa bình đối với các thành phần kinh tế tư bản chủ nghĩa và sản xuất nhỏ Với ýnghĩa đó, chủ nghĩa tư bản nhà nước được coi là một trong những phương thứcphương tiện con đường có hiệu quả trong việc thúc đảy chủ nghĩa xã hội hóa vàlàm tăng nhanh lực lượng sản xuất của chủ nghĩa xã hội mà kết quả căn bản của sự

xã hội hóa này thể hiện ở việc phát triển ngày càng mạnh mẽ một nền sản xuấthàng hóa quá độ xã hội chủ nghĩa

Nền kinh tế mới chưa thực hiện được bao lâu thì chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra trong bối cảnh ấy, làm sao nhanh chóng biến nước Nga thành một cường quốc, vừaxây dựng cơ sở vật chất xã hội chủ nghĩa vừa chuẩn bị đối phó với nguy cơ chiếntranh Giải quyết vấn đề này trong thời gian ngắn nhất là vấn đề sống còn đặt rađối với vận mệnh của Tổ quốc và chế độ xã hôi chủ nghĩa ở nước Nga Để giảiquyết nhiệm vụ lịch sử khó khăn trên nhà nước Nga Xô Viết đã áp dụng cơ chế kếhoạch hóa tập trung cao, một cơ chế có thể thực hiện được khi chính quyền thuộc

về giai cấp công nhân và nhân dân lao động Thực tế Liên Xô đã thành công rực rỡtrong sự nghiệp công nghiệp hóa với thời gian chưa đầy 20 năm

Có thể khẳng định rằng trong một điều kiện lịch sử đặc biệt như vậy chỉ có chủnghĩa xã hội mới có thể cho phép phát huy cao độ tinh thần anh dũng, hy sinh củahàng trăm triệu quần chúng nhân dân, mới có thể thực hiện được những kì tích nhưvậy.

3 Sự ra đời và phát triển của hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa:

Sự thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga với sự ra đời của nhà nước vô sản đầutiên trên thế giới đã có tác đông hết sức to lớn đối với phong trào đấu tranh của giaicấp công nhân và nhân dân bị áp bức bóc lột trên toàn thế giới Chính tác động này đãdẫn tới sự ra đời của hệ thống chủ nghĩa xã hội trên phạm vi từ một nước thành nhiềunước và trở thành một hệ thống của thế giới

Để làm rõ thêm sự tác động của cách mạng Tháng Mười Nga xin được chứng minhbằng sự tác động của cách mạng Tháng Mười Nga đến Việt Nam chúng ta

Những ảnh hưởng to lớn và sâu sắc của cách mạng Tháng Mười Nga đã được Chủ tịch

Hồ Chí Minh nhận thức rất đầy đủ và hướng phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam

đi theo Nhận xét của Chủ tịch Hồ Chí Minh được thể hiện tập trung trong tác phẩm

“Đường cách mệnh” và tác phẩm “Cách mạng Tháng Mười vĩ đại mở ra con đườnggiải phóng cho dân tộc”

1 Trong tác phẩm “Đường cách mệnh”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận xét một cách

sâu sắc, toàn diện về Cách mạng Tháng Mười Nga và ảnh hưởng của cuộc cách mạng

này đến cách mạng Việt Nam

Trước hết, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra tính triệt để của Cách mạng Tháng Mười Nga:

“Trong thế giới bây giờ chỉ có Cách mạng Tháng Mười Nga là đã thành công và thành

công đến nơi”

(1) Nhận xét như vậy, vì trên cơ sở Người so sánh với các cuộc cách mạng trước đó(Cách mạng pháp, cách mạng Mỹ): “Cách mạng Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa

là cách mệnh tư bản Cách mệnh không đến nơi…”

(2) Tính triệt để hay “đến nơi”, theo Bác, chính là mức độ giải phóng cho nhân dânlao động, là chính quyền có thuộc về đông đảo quần chúng nhân dân lao động haykhông Người chỉ rõ, Cách mạng Tháng Mười Nga đến nơi vì: “…dân chúng đượchưởng cái hạnh phúc, tự do, bình đẳng thực sự, không phải tự do và bình đẳng giả dốinhư đế quốc chủ nghĩa Pháp khoe khoang bên An Nam” còn cách mạng Pháp “khôngđến nơi” vì: “…tiếng là cộng hòa dân chủ, kỳ thực trong thì nó tước lục công nông,ngoài thì nó áp bức thuộc địa Cách mệnh đã bốn lần rồi mà nay công nông Pháp hãycòn phải mưu cách mệnh một lần nữa mới hòng thoát khỏi vòng áp bức…”

Như vậy, tính triệt để của cách mạng Tháng mười Nga đã được Chủ tịch Hồ Chí Minhnhận thức một cách rất sâu sắc Đó là, chính quyền thuộc về tay đại đa số quần chúng

nhân dân lao động Nếu chính quyền còn nằm trong tay “một bọn ít người”-bọn tưbản, thì cách mạng không triệt để, “chưa đến nơi” Bên cạnh đó, theo Chủ tịch Hồ ChíMinh tính triệt để của một cuộc cách mạng còn thể hiện ở chỗ: giải phóng nhân dânlao động khỏi ách áp bức, bóc lột một cách triệt để và đem lại hạnh phúc, tự do vàbình đẳng thực sự cho họ Điều này, sau này, được Người thể hiện dưới dạng khátvọng lớn lao: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn đến tột bực là làm sao nước nhàđược hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn,

áo mặc, ai cũng được học hành”

Từ nhận thức về tính triệt để của Cách mạng Tháng Mười Nga, Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã khẳng định: “cách mạng Việt Nam muốn thành công phải đi theo con đường cáchmạng Tháng Mười Nga” Khẳng định cách mạng Việt Nam theo cách mạng ThángMười Nga, Người cũng chỉ rõ bài học mà cách mạng này đã để lại cho cách mạng ViệtNam nói riêng, cách mạng thế giới nói chung Trong tác phẩm “Đường cách mệnh”,Người viết: “Cách mạng Tháng Mười Nga dạy cho chúng ta rằng cách mạng muốnthành công thì phải lấy quần chúng công nông làm gốc, phải bền gan, phải hy sinh,phải có Đảng vững bền Tóm lại là, phải theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin”

2 Trong tác phẩm “Cách mạng Tháng Mười vĩ đại mở ra con đường giải phóng chodân tộc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ những bài học quý của Cách mạng ThángMười Nga như sau:

Một là, “Cần có sự lãnh đạo của đảng cách mạng chân chính của giai cấp công nhântoàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân”

Hai là, “Thực hiện cho được liên minh công nông”

Ba là, “Dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng, giành lấy chínhquyền”

Bốn là, “Không ngừng tăng cường và củng cố nền chuyên chính vô sản”

Năm là, “Tinh thần cách mạng triệt để

Sáu là, “Kết hợp chặt chẽ lòng yêu nước với tinh thần quốc tế vô sản”

Cách mạng Tháng Mười Nga thành công đã có ảnh hưởng rất to lớn đối với cáchmạng Việt nam, nói riêng và cách mạng thế giới, nói chung Một mặt cổ vũ tinh thần,mặt khác để lại những bài học kinh nghiệm hết sức quý báu Và thực tế lịch sử đãchứng minh tính đúng đắn trong nhận xét và vận dụng những bài học Cách mạngTháng Mười Nga vào cách mạng Việt Nam của Bác.Quay trở lại với cách mạng Tháng Mười Nga ta thấy rõ một điều là cách mạng thángMười Nga đã có một tác động cực kì to lớn trong nhận thức của giai cấp công nhân vànhân dân lao đông trên toàn thế giới Chính vì thế sau chiến tranh thế giới thứ hai hệthống chủ nghĩa xã hội ra đời trên phạm vi khắp thế giới Trong những năm 1944 –

1945, khi Hồng quân Liên Xô tiến hành truy kích quân đội phát xít Đức qua vùngĐông Âu, nhân dân và khó khăn vũ trang các nước Đông Âu đã nổi dậy, phối hợp với

Hồng quân tiêu diệt bọn phát xít, giành lấy chính quyền và thành lập các nước dân chủ

nhân dân: Cộng hoà nhân dân Ba Lan (22 – 7 – 1944), Cộng hoà nhân dân Rumani

(23 – 8 – 1944), Cộng hoà nhân dân Hunggari (4 – 4 – 1945), Cộng hoà Tiệp Khắc (9 – 5 – 1945), Cộng hoà Liên Bang Nam Tư (29 – 11 – 1945), Cộng hoà nhân dân Anbani (11 – 12 – 1945), Cộng hoà nhân dân Bungari (15 – 9 – 1946) Riêng ở Đức,

theo sự thoả thuận của Hội nghị những người đứng đầu ba nước Liên Xô, Mĩ, Anh tạiPôtxđam (Đức), quân đội bốn nước Liên Xô, Mĩ, Anh, Pháp phân chia khu vực tạmchiếm đóng nước Đức với nhiệm vụ tiêu diệt triệt để chế độ phát xít, quân đội phát xít

và làm cho nước Đức trở thành một nước thống nhất, hoà bình và dân chủ thực sự ỞĐông Đức, Liên Xô đã thực hiện nghiêm chỉnh những nhiệm vụ này, nhưng ở TâyĐức, các nước Mĩ, Anh, Pháp lại tìm cách phục hồi chủ nghĩa quân phiệt và âm mưuchia cắt lâu dài nước Đức Tháng 9 – 1949, Mĩ, Anh, Pháp đã giúp cho các thế lựcthân phương Tây hợp nhất ba miền tạm chiếm đóng của Mĩ, Anh, Pháp và thành lậpnước Cộng hoà Liên bang Đức (Tây Đức) Thể theo nguyện vọng của nhân dân ĐôngĐức, được sự giúp đỡ của Liên Xô, ngày 7 – 10 – 1949, nước Cộng hòa dân chủ Đứcchính thức tuyên bố thành lập Sự ra đời của các nước dân chủ nhân dân Đông Âu làmột biến đổi to lớn của cục diện châu Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai

Tuy đã thành lập Nhà nước dân chủ nhân dân nhưng chính quyền ở các nước Đông

Âu vẫn là chính quyền liên hiệp bao gồm đại biểu các giai cấp, các đảng phái chính trịtrong Mặt trận dân tộc thống nhất chống phát xít Giai cấp tư sản và các chính đảngcủa họ có một lực lượng va vị trí khá quan trọng trong các chính phủ liên hiệp này,cho nên họ luôn luôn ngăn cản, phá hoại việc thực hiện những cải cách dân chủ và âmmưu đưa các nước Đông Âu quay trở lại con đường tư bản chủ nghĩa Cuộc đấu tranhgiữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản nhằm đưa đất nước đi theo con đường xã hộichủ nghĩa hoặc tư bản chủ nghĩa đã diễn ra khá quyết liệt Được sự giúp đỡ đắc lựccủa các thế lực chống chủ nghĩa xã hội bên ngoài và các thế lực phản cách mạng bêntrong, những năm 1947 – 1948, các chính đảng tư sản đã tiến hành hàng loạt những

âm mưu đảo chính nhằm gạt bỏ những người cộng sản ra khỏi chính phủ liên hiệp vàcướp đoạt toàn bộ chính quyền

Ở Tiệp Khắc, ngày 20 – 2 – 1948, nhân việc Bộ Nội vụ giảm biên chế, 12 bộ trưởng

tư sản đã rút khỏi chính phủ do Gôtvan, lãnh tụ Đảng Cộng sản, làm Thủ tướng Âm mưu của họ là với sự từ chức của ½ thành viên nội các như thế theo hiến pháp, chính phủ Gôtvan sẽ bị đổ và Tổng thống Bênet (lãnh tụ đảng tư sản) sẽ cử đại biểu của giai cấp tư sản đứng ra lập chính phủ mới không có đảng viên cộng sản tham gia Đảng Cộng sản Tiệp Khắc đã kịp thời kêu gọi công nhân và nhân dân xuống đường, biểu tình, bãi công buộc Tổng thống Bênet phải chấp nhân đơn từ chức của 12 bộ trưởng

tư sản và uỷ nhiệm cho Gôtvan đứng ra lập chính phủ mới Sau đó, đến lượt Bênet cũng buộc phải từ chức và Gôtvan lên thay thế, đứng đầu nhà nước Tiệp Khắc.

Sự kiện tháng 2 – 1948 đánh dấu bước ngoặt phát triển của cách mạng Tiệp Khắc.

Ở Bungari, phái chống cách mạng do Nicôlai Petcôp (lãnh tụ đảng tư sản) cầm

đầu, đã nhận tiền bạc, vũ khí của các nước bên ngoài lập ra quân đội bí mật lấy tên

là “Đội quân sĩ quan trung lập” Xuân 1947, bọn này âm mưu tiến hành cuộc đảo

chỉnh, nhưng cơ quan an ninh cách mạng đã kịp thời phát hiện và đập tan những hoạt động này Tháng 6 – 1947 Petcôp đã bị bắt và kết án tử hình.

Tình hình ở các nước Đông Âu khác cũng diễn ra tương tự Sự giúp đỡ của Liên Xô

và việc quân đội Liên Xô đóng quân trên lãnh thổ các nước Đông Âu đã tạo ra nhữngđiều kiện thuận lợi cho thắng lợi của giai cấp vô sản Sau khi nắm được toàn bộ chínhquyền, thiết lập các chuyên chính vô sản, Đảng và Nhà nước các nước Đông Âu đãđẩy mạnh việc thực hiện các cải cách dân chủ : cải cách ruộng đất, quốc hữu hoánhững xí nghiệp lớn của tư bản trong và ngoài nước, thực hiện rộng rãi các quyền tự

do dân chủ, ban hành chế độ làm việc, nghỉ ngơi, lương bổng v.v…

Đến khoảng những năm 1948 – 1949, các nước Đông Âu đều lần lượt hoàn thànhcách mạng dân chủ nhân dân và bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội

Như thế, việc hoàn thành cách mạng dân chủ nhân dân và bước vào thời kỳ xâydựng chủ nghĩa xã hội của các nước Đông Âu, cùng với thắng lợi của cách mạngTrung Quốc và sự ra đời của nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa năm 1949, đánh dấu

chủ nghĩa xã hội đã vượt ra khỏi phạm vi một nước(Liên Xô) và bước đầu trở thành một hệ thống thế giới.

Năm 1960 Tại Maxcova hội nghị 81 đảng Cộng Sản và công nhân các nước trên thếgiới tuyên bố và khẳng định: “Đặc điểm chủ yếu của thời đại chúng ta là hệ thống xãhội chủ nghĩa trên thế giới đang trở thành nhân tố quyết định sự phát triển của xã hộiloài người.” Chủ nghĩa xã hội là tương lai của xã hội loài người

4 Những thành tựu của chủ nghĩa xã hội hiện thực

Dù cho lịch sử co nhiều biến động dù, tuy nhiên không thể phủ nhận được một sự thật

là Liên Xô và các nước Xã hội chủ nghĩa đã có một thời kì phát triển rực rỡ và đạtđược những thành tựu to lớn

Chế độ chủ nghĩa xã hội đã từng bước đưa người dân lao động lên địa vị làm chủ xãhội thúc đẩy đấu tranh đòi quyền do dân chủ trên phạm vi toàn thế giới

Sự ra đời của chế độ xã hội chủ nghĩa cũng có nghĩa là chế độ dân chủ được thiết lập.bắt nguồn từ bản chất giai cấp của nó, chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa- chế độ dânchủ cho tuyệt đại đa số nhân dân lao động, thực hiện ngày càng đầy đủ hơn nhữngquyền dân chủ, ngăn ngừa và trấn áp những hành vi xâm phạm quyền tự do dân chủcủa nhân dân Mặt khác chế độ xã hội chủ nghĩa còn thúc đẩy trào lưu đấu tranh choquyền tự do dân chủ ở các nước tư bản và trên phạm vi toàn thế giới

Trong hơn 70 năm xây dựng chủ nghĩa xã hội Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa

đã đật được sự phát triển mạnh mẽ về tiềm lực kinh tế, đã xây dựng cơ sở vật chất củachủ nghĩa xã hội trên quy mô lớn với trình độ hiện đại, đảm bảo ngày càng tốt hơn đờisống vật chất và tinh thần của nhân dân

Thành tựu của Liên Xô và Đông Âu

Với Liên Xô đã đạt được nhưng thành tựu hết sức to lớn Trong lĩnh vực kinh tế Từ

1945 – 1950, hoàn thành kế hoạch 5 năm Khôi phục kinh tế trong 4 năm 3 tháng( hoàn thành trước thời hạn 9 tháng ) : Công nghiệp: tổng sản lượng công nghiệp tăng

73 %

Nông nghiệp: một số ngành vượt mức trước chiến tranh

Đến nửa đầu những năm 1970, Liên Xô là cường quốc công nghiệp đứng hàng thứ haitrên thế giới ( sau Mĩ ), chiếm khoảng 20% tổng sản lượng công nghiệp trên toàn thếgiới

Trong lĩnh vực khoa học kĩ thuật :1949: Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử.1957: Liên Xô là nước đầu tiên phóng thành công vệ tinh nhân tạo.1961: Liên Xô

phóng tàu vũ trụ Phương Đông đưa nhà du hành vũ trụ Ga-ga-rin bay vòng qu anh

Trái Đất, mở đầu kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người

Trong lĩnh vực văn hóa xã hội : xã hôi Liên Xô có những thay đổi rõ rệt Năm 1971,công nhân chiếm hơn 55% số người lao động trong cả nước Nhân dân Liên Xô cótrình độ học vấn cao với gần 3/4 só dân đạt trình độ trung học và đại học

Trong lĩnh vực chính trị và đối ngoại:

+ Chính trị: Từ 1950 đến những năm 70, nhìn chung tình hình chính trị Liên Xô tươngđối ổn định, Đảng Cộng sản và Nhà nước Xô viết hoạt động tích cực, có hiệu quả, tạođược niềm tin trong nhân dân Đảm bảo được khối đoàn kết thống nhất giữa Đảng,Nhà nước, nhân dân và các dân tộc

+ Đối ngoại: Liên Xô chủ trương thực hiện chính sách đối ngoại hòa bình và tích cựcủng hộ phong trào cách mạng thế giới.Liên Xô đã đấu tranh cho hòa bình, an ninh,kiên quyết chống chính sách gây chiến xâm lược của công nhân đế quốc và các thế lựcphản động Liên Xô trở thành trụ cột của hệ thống xã hội chủ nghĩa, là chỗ dựa chohòa bình và phong trào cách mạng thế giới

Đối với các nước Đông Âu công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hôi cũng đạt được nhiềuthành tựu:

Trong những năm 1950 – 1975, nhân dân các nước Đông Âu đã thực hiện 5 kế hoạch

5 năm ( Vì là thành viên của Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) và nhằm phối hợp chặt

chẽ với nhau trong các kế hoạch kinh tế dài hạn, nên những nước Đông Âu lập các kế hoạch 5 năm giống nhau về mốc thời gian nhằm xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội.)

Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân các nước Đông Âu đã diễn ratrong những điều kiện khó khăn, phức tạp: tuy đã là những nước tư bản nhưng cơ sởvật chất – kỹ thuật của các nước Đông Âu còn hết sức lạc hậu (trừ Tiệp Khắc, Cộnghoà dân chủ Đức); các nước đế quốc tiến hành bao vây kinh tế và can thiệp, phá hoại

về chính trị; ở trong nước, các thế lực chống chủ nghĩa xã hội vẫn tồn tại và ra sứcchống phá (tư sản, địa chủ, lực lượng tôn giáo…) Tuy thế, với sự hậu thuẫn của Liên

Xô, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân các nước Đông Âu đã giànhđược nhiều thành tựu to lớn về mọi mặt, làm thay đổi bộ mặt của các nước Đông Âuqua hơn hai thập nên, tất cả các âm mưu chống phá do bọn đế quốc và các thế lựcphản động trong nước gây ra đều lần lượt bị dập tắt

Trước chiến tranh, Anbani là một nước nghèo và chậm phát triển nhất châu Âu:

chưa có đường sắt, máy kéo trong nông nghiệp còn rất hiếm, đất nước không có công nghiệp… Đến giữa những năm 70, Anbani đã xây dựng được nền công nghiệp với hàng trăm xí nghiệp các ngành điện, cơ khí, luyện kim, hoá chất, dệt… Năm 1970, Anbani đã hoàn thành công cuộc điện khía hoá cả nước Sản xuất nông nghiệp đã thoả mãn được nhu cầu lương thực của nhân dân.

Ở Ba Lan, so với năm 1938, sản xuất công nghiệp đầu những năm 70 tăng 20

lần, sản xuất nông nghiệp tăng gấp đôi Gần nửa số dân Ba Lan đã được sống trong những ngôi nhà mới xây dưới thời chính quyền của nhân dân.

Ở Bungari, tổng sản phẩm công nghiệp năm 1975 tăng 55 lần so với năm 1939.

Nông thôn đã hoàn toàn điện khí hoá Nước Cộng hoà dân chủ Đức (dân số bằng ¼, diện tích bằng 1/3 nước Đức cũ, công nghiệp và tài nguyên chủ yếu nằm ở Tây Đức), sau 30 năm xây dựng chế độ mới, đã đạt mức sản xuất công nghiệp bằng cả nước Đức năm 1939 Từ một miền trước đây chủ yếu sản xuất nông nghiệp, đến năm 1970, 76% thu nhập quốc dân ở Đức là do sản xuất công nghiệp mang lại Vốn được mệnh danh ở châu Âu là “đất nước của một triệu người khất thực”, sau hơn 20 năm xây dựng chế độ mới, Hunggari đã trở thành một nước công – nông nghiệp, có nền văn hoá và khoa học, kỹ thuật tiên tiến Rumani, từ một nước nông nghiệp cũng đã trở thành một nước công – nông nghiệp, trong đó sản xuất công nghiệp chiếm gần 70% thu nhập quốc dân Tiệp Khắc đã được xếp vào hàng các nước công nghiệp trên thế giới: năm 1970, sản lượng công nghiệp chiếm 1,75% tổng sản lượng công nghiệp

Cùng với sự phát triển về kinh tế, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân tất

cả các nước Đông Âu đều có sự tăng tiến rõ rệt so với trước kia.

Với công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước của các nước ở Đông Âu Bộ mặt đất