slide bài giảng ktct bài giảng triển vọng của chủ nghĩa xã hội hiện thực

Giai cấp vơ sản là lực lượng cĩ tổ chức nhất, tiên tiến nhất, đại biểu cho phương thức sản xuất mới, là người tiến hành cuộc cách mạng xã hội và xây dựng chế độ mới, chế độ xã hội chủ ng

NGUYÊN LÍ CHỦ NGHĨA LÊNIN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC

MÁC-Quan niệm của C.mac và Enghen về chủ nghĩa xã hội

hiện thực

Những năm 40 thế kỉ 19, Mac (K Marx) và Enghen (F Engels) đã tiếp thu những yếu tố lí luận của CNXH khơng tưởng, xây dựng học thuyết xã hội chủ nghĩa trên quan điểm duy vật lịch sử và lí luận về giá trị thặng dư, từ đĩ xác lập học thuyết về CNXH khoa học Theo nghĩa rộng, CNXH khoa học cũng đồng nghĩa với chủ nghĩa Mac Theo nghĩa hẹp, CNXH khoa học chỉ là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mac Theo Mac và Enghen, CNXH khoa học trước hết là một trào lưu tư tưởng, trên cơ sở đĩ xây dựng thành chế

độ xã hội Xuất phát từ sự phân tích chế độ tư bản chủ nghĩa tại các nước phát triển nhất ở Châu Âu giữa thế kỉ 19, Mac và Enghen cho rằng mâu thuẫn giữa tình hình xã hội hố sản xuất và sự hạn chế của chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất tất yếu đưa đến sự bùng nổ xã hội, xố bỏ chủ nghĩa tư bản, chuyển lên CNXH Giai cấp vơ sản là lực lượng cĩ tổ chức nhất, tiên tiến nhất, đại biểu cho phương thức sản xuất mới, là người tiến hành cuộc cách mạng xã hội và xây dựng chế độ mới, chế độ xã hội chủ nghĩa, trong đĩ đặc trưng cơ bản là xố bỏ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, giai cấp vơ sản nắm lấy tồn bộ cơng cụ sản xuất dưới hình thức sở hữu cơng cộng, xố bỏ giai cấp và bĩc lột giai cấp, thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát triển lực lượng sản xuất

CNXH khoa học cũng đồng nghĩa với chủ nghĩa cộng sản khoa học Chủ nghĩa cộng sản khoa học vạch rõ chủ nghĩa cộng sản có hai giai đoạn: giai đoạn thấp là xã hội xã hội chủ nghĩa, giai đoạn cao là xã hội cộng sản chủ nghĩa Sự khác nhau cơ bản là trong giai đoạn thấp vẫn còn những tàn dư của pháp quyền tư sản, vẫn cần nhà nước để bảo vệ chế độ công hữu và sự phân phối sản phẩm, vẫn còn phân phối theo lao động Đến giai đoạn cao, lực lượng sản xuất được phát triển ở mức cao nhất, của cải dồi dào nhất, thực hiện phân phối theo nhu cầu, làm theo nặng lực Những người sáng lập CNXH khoa học còn tiên đoán rằng đến giai đoạn cao của CNXH con người được phát triển toàn diện, xã hội lúc đó là một cộng đồng tự do, bình đẳng, sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện phát triển tự do của mọi người, không còn nhà nước, không còn giai cấp

Đó thật sự là một xã hội lí tưởng, cao đẹp nhất trong lịch sử loài người Theo chủ nghĩa Mac, từ chủ nghĩa tư bản lên

CNXH phải trải qua một thời kì quá độ, trong thời kì đó tất yếu phải thực hiện chuyên chính vô sản Thời kì đó dài hay ngắn là tuỳ thuộc ở trình độ trưởng thành của giai cấp vô sản - sự phát triển của lực lượng sản xuất Về sau Lênin cho rằng điều kiện quan trọng nhất để CNXH có thể thắng chủ nghĩa tư bản là CNXH phải có năng suất lao động cao hơn hẳn chủ nghĩa tư bản

PHẦN THỨ NHẤT

Hồn cảnh ra đời của chủ nghĩa xã

hội hiện thực và mơ hình chủ

nghĩa xã hội hiện thực đầu tiên

trên thế giới

1. HOÀN CẢNH RA ĐỜI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

HIỆN THỰC :

Cách Mạng Tháng Mười (7/11/1917) do đảng Bonsevich đứng đầu là V.I Lenin lãnh đạo quần chúng nhân dân khởi nghĩa phá tan dinh lũy cuối cùng của chính phủ lâm thời tư sản, báo hiệu

sự tồn thắng của cuộc khởi nghĩa vũ trang giành “tồn bộ

chính quyền về tay Xơ Viết” Lần đầu tiên trong lịch sử nhà

nước Xơ Viết đã ra đời Đây là nhà nước xã hội chủ nghĩa hiện thực đầu tiên trên thế giới.

Thành cơng của cách mạng

Tháng Mười khẳng định rằng

chỉ cĩ cuộc cách mạng dưới

sự lãnh đạo của một đảng

dựa trên nền tảng tư tưởng

chủ nghĩa Mác-Lênin giành

chính quyền về tay giai cấp

vơ sản mới thực sự đem lại

quyền lợi cho người lao động.

1. HOÀN CẢNH RA ĐỜI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

HIỆN THỰC :

Nĩi nhà nước Xơ Viết là nhà nước là nhà nước chủ nghĩa

xã hội hiện thực đầu tiên trên thế giới là vì: Nĩi về cuộc

cách mạng Tháng Mười đây là cuộc cách mạng vĩ đại nhất của giai cấp cơng nhân và nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức do giai cấp cơng nhân và đội tiên phong là đảng Bonsevich lãnh đạo Cách mạng Tháng Mười đã

dùng bạo lực cách mạng đánh đỏ giai cấp tư sản và giai

cấp địa chủ phong kiến, lập nên chính quyền của những người lao động,xây dựng một xã hội hồn tồn mới một xã hội khơng cĩ tình trạng người bĩc lột người.

1. HOÀN CẢNH RA ĐỜI CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

HIỆN THỰC :

Cĩ thể nĩi rằng sự thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga đã mở ra một con đường mới cho sự giải phĩng các dân tộc bị chủ nghĩa thực dân áp bức nĩ đã mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thời đại quá độ từ tư bản chủ nghĩa lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi tồn thế giới.

2, mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới :

Cách mạng Tháng Mười thành cơng đã hiện thực hĩa lý

tưởng về một xã hội mới– XHCN, mà trước đĩ chỉ là những ước mơ.

Trước khi lồi người được chứng kiến về sự tồn tại hiện thực của một chế độ xã hội mà ở đĩ giai cấp cơng và

những người lao động làm chủ, chủ động tạo dựng cho

mình một cuộc sống ấm no, bình đẳng, thì trong lịch sử

phát triển xã hội lồi người cũng đã xuất hiện các tư tưởng biểu hiện nguyện vọng muốn thiết lập một xã hội khơng cĩ tình trạng người bĩc lột người và các hình thức bất bình đẳng khác về xã hội Lênin đã viết: " Đã lâu rồi, đã hàng

bao thế kỷ nay, thậm chí hàng ngàn năm nay, nhân loại

mong ước thủ tiêu "lập tức" mọi sự bĩc lột"

2, mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới :

Trong khi nước Nga đang xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa thì các phần tử bạch vệ với sự giúp sức của 14 nước đế quốc đã ra sức lật đổ chính quyền Xơ Viết Trước tình hình đĩ, nước Nga Xơ Viết đã áp dụng chính sách cộng sản thời chiến, tiến hành quốc hữu hĩa tài sản, tư liệu sản xuất quan trọng nhất của bon tư bản độc quyền, đại địa chủ và các thế lực chống phá cách mạng khác, xây dựng Hồng quân cơng nơng Cuộc nội chiến Nga đã diễn ra từ đầu năm 1918 đến tháng 11 năm 1920 khi Hồng quân đã đánh tan đội quân của Cuộc nội chiến kết thúc với thắng lợi thuộc về chính quyền Xơ Viết Nhân dân

Xơ Viết lại tiếp tục bắt tay vào sự nghiệp xây dựng mơ hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới.

Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân bị tàn phá nghiêm

trọng cộng vào đĩ là tình hình chính trị khơng ổn định Các lực lượng phản cách mạng điên cuồng chống phá gây bạo loạn ở nhiều nơi Chính sách cộng sản thời chiến đã lạc hậu kìm hãm nền kinh tế, khiến nhân dân bất bình Vì thế Nước Nga Xơ viết lâm vào khủng hoảng trước tình hình đĩ vào tháng 3/1921 Đảng Bơn-sê-vích quyết định thực hiện chính sách mới (NEP) do Lê-nin đề

xướng.

2, mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới :

Nội dung

Trong nơng nghiệp ban hành thuế nơng nghiệp.

Trong cơng nghiệp: Nhà nước khơi phục cơng nghiệp nặng, tư nhân hĩa những xí nghiệp dưới 20 cơng nhân Khuyến khích nước ngồi đầu tư vào nước Nga.Thực chất đây là quá trình chuyển nền kinh tế do nhà nước độc quyền sang nền kinh tế hàng hĩa nhiều thành phần do nhà nước kiểm sốt Chính sách này đã cĩ tác dụng hết sức to lớn Thứ nhất chính sách kinh tế mới đã thúc đẩy kinh tế quốc dân chuyển biến rõ rệt, giúp nhân dân Xơ viết vượt qua khĩ khăn, hồn thành khơi phục kinh tế Thứ hai đây là bài học đối với cơng cuộc xây dựng của một số nước xã hội chủ nghĩa.

Cĩ thể nhận định rằng mơ hình chủ nghĩa xã hội với chính sách thực hiện nền kinh tế mới (NEP) chủ nghĩa tư bản nhà nước là một hình

thức rất thích hợp để nước Nga Xơ Viết nhanh chĩng khắc phục tình trạng suy sụp kinh tế sau chiến tranh và ngăn chặn sự nảy sinh tự

phát của nền kinh tế hàng hĩa nhỏ- mầm mống của sự phục hồi chủ nghĩa tư bản

2, mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới :

Nền kinh tế mới chưa thực hiện được bao lâu thì chiến

tranh thế giới thứ hai nổ ra Trong bối cảnh ấy, làm sao

nhanh chĩng biến nước Nga thành một cường quốc, vừa xây dựng cơ sở vật chất xã hội chủ nghĩa vừa chuẩn bị đối phĩ với nguy cơ chiến tranh Giải quyết vấn đề này trong thời gian ngắn nhất là vấn đề sống cịn đặt ra đối với vận mệnh của Tổ quốc và chế độ xã hơi chủ nghĩa ở nước Nga

Để giải quyết nhiệm vụ lịch sử khĩ khăn trên nhà nước

Nga Xơ Viết đã áp dụng cơ chế kế hoạch hĩa tập trung cao, một cơ chế cĩ thể thực hiện được khi chính quyền thuộc

về giai cấp cơng nhân và nhân dân lao động Thực tế Liên

Xơ đã thành cơng rực rỡ trong sự nghiệp cơng nghiệp hĩa với thời gian chưa đầy 20 năm

3 Sự ra đời và phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa :

Hồng quân tiêu diệt bọn phát xít, giành lấy chính quyền và thành lập các nước dân chủ nhân dân: Cộng hồ nhân dân Ba Lan (22 – 7 – 1944),

Cộng hồ nhân dân Rumani (23 – 8 – 1944), Cộng hồ nhân dân Hunggari (4 –

4 – 1945), Cộng hồ Tiệp Khắc (9 – 5 – 1945), Cộng hồ Liên Bang Nam Tư (29 – 11 – 1945), Cộng hồ nhân dân Anbani (11 – 12 – 1945),

Cộng hồ nhân dân Bungari (15 – 9 – 1946) Riêng ở Đức , theo sự thoả thuận của Hội nghị những người đứng đầu ba nước Liên Xơ , Mĩ, Anh tại Pơtxđam (

Đức ), quân đội bốn nước Liên Xơ , Mĩ, Anh, Pháp phân chia khu vực tạm chiếm đĩng nước Đức với nhiệm vụ tiêu diệt triệt để chế độ phát xít, quân đội phát xít và làm cho nước Đức trở thành một nước thống nhất, hồ bình và dân chủ thực sự Ở Đơng Đức , Liên Xơ đã thực hiện nghiêm chỉnh những nhiệm vụ này, nhưng ở Tây Đức , các nước Mĩ, Anh, Pháp lại tìm cách phục hồi chủ

nghĩa quân phiệt và âm mưu chia cắt lâu dài nước Đức Tháng 9 – 1949, Mĩ, Anh, Pháp đã giúp cho các thế lực thân phương Tây hợp nhất ba miền tạm

chiếm đĩng của Mĩ, Anh, Pháp và thành lập nước Cộng hồ Liên bang Đức

(Tây Đức ) Thể theo nguyện vọng của nhân dân Đơng Đức , được sự giúp đỡ của Liên Xơ , ngày 7 – 10 – 1949, nước Cộng hịa dân chủ Đức chính thức

tuyên bố thành lập Sự ra đời của các nước dân chủ nhân dân Đơng Âu là một biến đổi to lớn của cục diện châu Âu sau Chiến tr anh thế giới thứ hai

3 Sự ra đời và phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa :

Tuy đã thành lập Nhà nước dân chủ nhân dân nhưng chính quyền ở

các nước Đơng Âu vẫn là chính quyền liên hiệp bao gồm đại biểu các giai cấp, các đảng phái chính trị trong Mặt trận dân tộc thống nhất chống phát xít Giai cấp tư sản

và các chính đảng của họ cĩ một lực lượng va vị trí khá quan trọng trong các chính phủ liên hiệp này, cho nên họ luơn luơn ngăn cản, phá hoại việc thực hiện những cải cách dân chủ và âm mưu đưa các nước Đơng Âu quay trở lại con đường tư bản chủ nghĩa Cuộc đấu tranh giữa giai cấp vơ sản và giai cấp tư sản nhằm đưa đất nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa hoặc tư bản chủ nghĩa đã diễn ra khá quyết liệt Được sự giúp đỡ đắc lực của các thế lực chống chủ nghĩa xã hội bên ngồi và các thế lực phản cách mạng bên trong, những năm 1947 – 1948, các chính đảng tư sản

đã tiến hành hàng loạt những âm mưu đảo chính nhằm gạt bỏ những người cộng sản ra khỏi chính phủ liên hiệp và cướp đoạt tồn bộ chính quyền

3 Sự ra đời và phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa :

Ở Tiệp Khắc , ngày 20 – 2 – 1948, nhân việc Bộ Nội vụ giảm biên chế, 12 bộ trưởng

tư sản đã rút khỏi chính phủ do Gơtvan, lãnh tụ Đảng Cộng sản, làm Thủ tướng Âm mưu của họ là với sự từ chức của ½ thành viên nội các như thế theo hiến pháp ,

chính phủ Gơtvan sẽ bị đổ và Tổng thống Bênet (lãnh tụ đảng tư sản) sẽ cử đại biểu của giai cấp tư sản đứng ra lập chính phủ mới khơng cĩ đảng viên cộng sản tham gia Đảng Cộng sản Tiệp Khắc đã kịp thời kêu gọi cơng nhân và nhân dân xuống đường, biểu tình, bãi cơng buộc Tổng thống Bênet phải chấp nhân đơn từ chức của

12 bộ trưởng tư sản và uỷ nhiệm cho Gơtvan đứng ra lập chính phủ mới Sau đĩ, đến lượt Bênet cũng buộc phải từ chức và Gơtvan lên thay thế, đứng đầu nhà nước

Tiệp Khắc

Sự kiện tháng 2 – 1948 đánh dấu bước ngoặt phát triển của cách mạng Tiệp Khắc

Ở Bungari , phái chống cách mạng do Nicơlai Petcơp (lãnh tụ đảng tư sản) cầm đầu, đã nhận tiền bạc, vũ khí của các nước bên ngồi lập ra quân đội bí mật lấy tên

là “Đội quân sĩ quan trung lập” Xuân 1947, bọn này âm mưu tiến hành cuộc đảo chỉnh, nhưng cơ quan an ninh cách mạng đã kịp thời phát hiện và đập tan những hoạt động này Tháng 6 – 1947 Petcơp đã bị bắt và kết án tử hình.

3 Sự ra đời và phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa :

Tình hình ở các nước Đơng Âu khác cũng diễn ra tương

tự Sự giúp đỡ của Liên Xơ và việc quân đội Liên Xơ đĩng quân trên lãnh thổ các nước Đơng Âu đã tạo ra những điều kiện thuận lợi cho thắng lợi của giai cấp vơ sản Sau khi

nắm được tồn bộ chính quyền, thiết lập các chuyên chính

vơ sản, Đảng và Nhà nước các nước Đơng Âu đã đẩy

mạnh việc thực hiện các cải cách dân chủ : cải cách ruộng đất, quốc hữu hố những xí nghiệp lớn của tư bản trong

và ngồi nước, thực hiện rộng rãi các quyền tự do dân

chủ, ban hành chế độ làm việc, nghỉ ngơi, lương bổng

v.v…

3 Sự ra đời và phát triển của hệ thống xã hội chủ nghĩa :

Đến khoảng những năm 1948 – 1949, các nước Đơng Âu đều lần lượt hồn thành cách mạng dân chủ nhân dân và bước vào thời kỳ xây

dựng chủ nghĩa xã hội.

Như thế, việc hồn thành cách mạng dân chủ nhân dân và bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội của các nước Đơng Âu , cùng với thắng lợi của cách mạng Trung Quốc và sự ra đời của nước

Cộng hồ nhân dân Trung Hoa năm 1949, đánh dấu chủ nghĩa xã hội

đã vượt ra khỏi phạm vi một nước(Liên Xơ) và bước đầu trở thành một

4 Những thành tựu của cchủ nghĩa xã hội hiện thực :

Thành tựu của Liên Xơ và Đơng Âu

Với Liên Xơ đã đạt được nhưng thành tựu hết sức to lớn Trong lĩnh vực kinh tế Từ 1945 – 1950, hồn thành kế hoạch 5 năm Khơi phục kinh tế trong

4 năm 3 tháng ( hồn thành trước thời hạn 9 tháng ) : Cơng nghiệp: tổng sản lượng cơng nghiệp tăng 73 %

Nơng nghiệp: một số ngành vượt mức trước chiến tranh.

Đến nửa đầu những năm 1970, Liên Xơ là cường quốc cơng nghiệp đứng hàng thứ hai trên thế giới ( sau Mĩ ), chiếm khoảng 20% tổng sản lượng

cơng nghiệp trên tồn thế giới.

4 Những thành tựu của cchủ nghĩa xã hội hiện thực :

Trong lĩnh vực khoa học kĩ thuật :1949: Liên Xơ chế tạo thành cơng bom nguyên tử 1957: Liên Xơ là nước đầu tiên phĩng thành cơng vệ tinh nhân tạo.1961: Liên Xơ phĩng tàu vũ trụ Phương Đơng đưa nhà du hành vũ trụ Ga-ga-rin bay vịng qu anh Trái Đất, mở đầu kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của lồi người.

4 Những thành tựu của cchủ nghĩa xã hội hiện thực :

Trong lĩnh vực văn hĩa xã hội : xã hơi Liên Xơ cĩ những thay đổi rõ rệt

Năm 1971, cơng nhân chiếm hơn 55% số người lao động trong cả nước Nhân dân Liên Xơ cĩ trình độ học vấn cao với gần 3/4 sĩ dân đạt trình độ trung học và đại học.

Trong lĩnh vực chính trị và đối ngoại:

+ Chính trị: Từ 1950 đến những năm 70, nhìn chung tình hình chính trị Liên Xơ

tương đối ổn định, Đảng Cộng sản và Nhà nước Xơ viết hoạt động tích cực,

cĩ hiệu quả, tạo được niềm tin trong nhân dân Đảm bảo được khối đồn kết thống nhất giữa Đảng, Nhà nước, nhân dân và các dân tộc.

4 Những thành tựu của cchủ nghĩa xã hội hiện thực :

+ Đối ngoại: Liên Xơ chủ trương thực hiện chính sách đối ngoại hịa bình và tích cực ủng hộ phong trào cách mạng thế giới Liên Xơ đã đấu tr anh cho hịa bình, an ninh, kiên quyết chống chính sách gây chiến xâm lược của cơng nhân đế quốc và các thế lực phản động Liên Xơ trở thành trụ cột của

hệ thống xã hội chủ nghĩa, là chỡ dựa cho hịa bình và phong trào cách mạng thế giới.